Uitspraak
RECHTBANK ZEELAND-WEST-BRABANT
Strafrecht
Zittingsplaats: Middelburg
Parketnummer: 12-700331-05
beslissing van de meervoudige kamer van 20 december 2023
op de vordering van de officier van justitie tot verlenging van de terbeschikkingstelling van
[betrokkene] ,
geboren op [geboortedag] 1982 te [geboorteplaats] ,
thans verblijvende in Forensisch Psychiatrisch Centrum [kliniek 1] te [plaats] .
1.De stukken
Het dossier bevat onder meer de volgende stukken:
- de vordering van de officier van justitie van 9 november 2023, die strekt tot verlenging van de terbeschikkingstelling (hierna tbs) met twee jaar;
- de aantekeningen omtrent de lichamelijke en geestelijke gesteldheid van kwartaal 4 van 2021 tot en met kwartaal 1 van 2023;
- het rapport van Fivoor Forensisch Psychiatrisch Centrum [kliniek 2] van 10 oktober 2023, waarin het advies van de tbs-instelling is vermeld, te weten verlenging van de tbs met twee jaar;
- een rapport van 26 juli 2023 van psychiater [naam 1] ;
- een rapport van 14 augustus 2023 van psycholoog [naam 2] .
2.De procesgang
Bij beslissing van de rechtbank van 3 juli 2006 is betrokkene wegens verkrachting en het meermalen plegen van feitelijke aanranding van de eerbaarheid, veroordeeld tot drie jaar gevangenisstraf en tbs met voorwaarden. De tbs met voorwaarden is bij beslissing van de rechtbank van 19 juli 2011 omgezet in tbs met verpleging van overheidswege.
De rechtbank constateert dat het hier voor wat betreft verkrachting gaat om een misdrijf als bedoeld in artikel 38e, eerste lid, van het Wetboek van Strafrecht.
De tbs is op 23 december 2007 aangevangen.
De tbs is bij beslissing van 18 oktober 2021 verlengd voor een termijn van twee jaren.
Tijdens het onderzoek ter openbare terechtzitting van de rechtbank van 6 december 2023 is de officier van justitie gehoord. Tevens is betrokkene gehoord, bijgestaan door zijn raadsvrouw mr. S. van Minderhout, advocaat te Breda.
Voorts zijn gehoord de deskundigen [deskundige 1] , klinisch psychiater bij Fivoor FPC [kliniek 2] , en [deskundige 2] , GZ-psycholoog bij [kliniek 1] .
3.Het advies van de tbs-instelling
De tbs-instelling Fivoor FPC [kliniek 2] heeft geadviseerd de tbs te verlengen met twee jaar. Daartoe is onder meer naar voren gebracht dat betrokkene een affectief en pedagogisch verwaarloosde man is met een autismespectrumstoornis, narcistische persoonlijkheidstrekken en een parafilie. Er is sprake van grootheidsfantasieën (als overlevingsstrategie) en een beperkte differentiatie in het gevoelsleven. Er speelt een fundamenteel gevoel van verongelijktheid en zich onheus bejegend, afgewezen of achtergesteld voelen. In combinatie met vermijding leidt dit tot opgekropte spanningen en boosheid. Als dit tot uiting komt is het in opstandig en brutaal tot agressief gedrag. Hij reageert dan primair, er is sprake van ongeduld en driftbuien. In de huidige situatie speelt dit met name onder (hoge) spanning en/of frustratie. Deze problematiek speelt een (grote) rol in de indexdelicten. Zijn beeld van vrouwen is negatief en hij wil macht over hen uitoefenen. Gevoelens van onlust (krenking, onmacht en frustratie) worden geseksualiseerd.
De (persoonlijkheids)problematiek is tot op heden, ondanks jarenlange therapie en inzet van betrokkene, moeilijk bewerkbaar gebleken. De problematiek van betrokkene is actueel, evenals de risicofactoren. Gezien de ernst van de problematiek, de beperkte behandelontwikkeling, de ernst van de delicten en het hoge recidiverisico, is de meest intensieve vorm van risicomanagement nodig in het kader van de tbs-behandeling met dwangverpleging om het hoge recidiverisico te matigen.
Er is sprake van een hoog recidiverisico bij verval van de huidige maatregel en de bijbehorende zorg en toezicht.
De behandelpogingen hebben tot dusver geleid tot een succesvolle resocialisatie. Tijdens de laatste hernieuwde behandelpoging gaat betrokkene de fout in door bij het eerste semi-onbegeleide verlof op zijn telefoon naar delictgerelateerde porno te zoeken en te bekijken. In augustus 2022 diende de kliniek daarom een overplaatsingsverzoek in ten behoeve van een nieuwe behandelpoging. Op 4 september 2023 is betrokkene overgeplaatst naar [kliniek 1] .
Ter zitting hebben de deskundigen daaraan nog het volgende toegevoegd.
- [deskundige 1] heeft naar voren gebracht dat het advies nog actueel is.
- [deskundige 2] heeft naar voren gebracht dat de afgelopen drie maanden positief zijn verlopen. De inzet van betrokkene is goed. Er zijn wel momenten dat het contact wat moeizamer verloopt. Dat komt voor als hij het ergens niet mee eens is. Dan moet het contact worden gestopt en later worden hervat.
Tijdens de eerste assessmentbespreking zal aan de orde komen wat er tot nu toe is gebeurd. Er is niet veel ruimte in de psychodiagnostische beoordeling. Er zal worden voortgeborduurd op wat [kliniek 2] al heeft gedaan, en er zal worden ingezet op het verbeteren van de spanningsregulatie. Gelet op de voorgeschiedenis en omdat het intrainen van nieuwe vaardigheden tijd kost wordt niet verwacht dat dit in kortere tijd afgerond zal zijn. Er is sprake van een volledig nieuwe behandelpoging die zich nog in de startfase bevindt. De verwachting is daarom niet dat na een jaar tot een voorwaardelijke beëindiging kan worden gekomen.
4.Het advies van de externe gedragsdeskundige
Betrokkene heeft niet meegewerkt aan de onderzoeken van de externe gedragsdeskundigen, zodat zij in hun rapporten geen advies hebben kunnen formuleren.
5.Het standpunt van de officier van justitie
De officier van justitie is ter zitting bij de vordering de tbs met twee jaar te verlengen gebleven. Er is nog sprake van een ziekelijke stoornis en er zijn nog risico’s. Als de maatregel zou worden beëindigd is er sprake van gevaar voor de veiligheid van personen.
Omdat de overplaatsing nog recent is, er nieuwe vaardigheden aangeleerd moeten worden, en de verloven bij [kliniek 1] opgestart moeten worden is het niet aannemelijk dat het tbs-traject binnen twee jaar afgerond kan worden.
6.Het standpunt van de verdediging
De verdediging heeft zich zowel over de noodzaak van verlenging als over de duur van de verlenging gerefereerd aan het oordeel van de rechtbank.
7.Het oordeel van de rechtbank
Ontvankelijkheid van de vordering
De rechtbank is bevoegd om van de vordering kennis te nemen, omdat zij in eerste aanleg
kennis heeft genomen van de misdrijven ter zake waarvan de tbs is gelast. De vordering is
tijdig ingediend, dat wil zeggen niet eerder dan twee maanden en niet later dan één maand
voor het tijdstip waarop de tbs door tijdsverloop zou eindigen. De officier van justitie is
ontvankelijk in de vordering.
Gevaarscriterium
De tbs kan slechts worden verlengd indien de veiligheid van anderen, dan wel de algemene
veiligheid van personen de verlenging van de tbs eist. Het recidivegevaar moet nog
aanwezig zijn en dient voort te vloeien uit een ziekelijke stoornis en/of een gebrekkige
ontwikkeling van de geestvermogens. De rechtbank stelt op grond van het advies van de tbs-instelling vast dat er bij betrokkene nog steeds sprake is van stoornissen, te weten een
autismespectrumstoornis, narcistische persoonlijkheidstrekken en een parafilie. Deze problematiek heeft volgens de kliniek een grote rol gespeeld bij het plegen van de indexdelicten en is tot nu toe moeilijk behandelbaar gebleken. Het recidiverisico in het geval van beëindiging van de tbs-maatregel wordt daarom ingeschat als hoog.
Gelet op het voorgaande is de rechtbank van oordeel dat de veiligheid van anderen en de algemene veiligheid van personen verlenging van de maatregel vereist en dat dus is voldaan aan het wettelijk criterium voor verlenging van de tbs.
Duur van de verlenging
De rechtbank verlengt de tbs in beginsel met een termijn van twee jaren wanneer aannemelijk is geworden dat de behandeling en resocialisatie van de terbeschikkinggestelde in het bestaande juridische kader meer tijd in beslag zal nemen dan de tijd die resteert bij een verlenging van de tbs met een termijn van een jaar.
Betrokkene is drie maanden geleden overgeplaatst naar [kliniek 1] voor een hernieuwde behandelpoging. Door deze kliniek zal een behandeltraject worden opgesteld. Ook moeten de verloven door deze kliniek opnieuw worden aangevraagd. Gelet hierop en op hetgeen deskundige Sepers hierover naar voren heeft gebracht, is de rechtbank van oordeel dat een jaar te kort is om tot een afronding van de tbs-maatregel te kunnen komen, zodat zij de tbs-maatregel zal verlengen met twee jaar.
Proportionaliteit en subsidiariteit
Gelet op de aard van de gediagnosticeerde stoornissen, de ernst van de indexdelicten en het ingeschatte recidivegevaar in het geval van beëindiging van de maatregel is de rechtbank van oordeel dat met een verlenging van de tbs-maatregel de grenzen van de proportionaliteit en subsidiariteit niet worden overschreden.
8.De beslissing.
De rechtbank verlengt de termijn van de terbeschikkingstelling met verpleging van overheidswege van betrokkene met twee jaar.
Deze beslissing is gegeven door mr. N. van der Ploeg-Hogervorst, voorzitter,
mr. J. Bergen en mr. A.B. Scheltema Beduin, rechters, in tegenwoordigheid van de griffier mr. A.J. Moggré-Hengst en is uitgesproken ter openbare zitting op 20 december 2023.