Uitspraak
RECHTBANK ZEELAND-WEST-BRABANT
Strafrecht
Zittingsplaats: Breda
Parketnummer: 02/800304-12
beslissing van de meervoudige kamer d.d. 24 juli 2024
op de vordering van de officier van justitie tot verlenging van de terbeschikkingstelling met verpleging van overheidswege van
[betrokkene]
geboren op [geboortedag] 1981 te [geboorteplaats]
verblijvende op de Forensisch Psychiatrische Afdeling [afdeling] te [plaats] .
1.De stukken
Het dossier bevat onder meer de volgende stukken:
- het adviesrapport van [pscyholoog] van 27 april 2024;
- het adviesrapport van [psychiater] van 29 april 2024;
- het adviesrapport van het Centrum voor Transculturele Psychiatrie (CTP) [tbs-kliniek] (hierna: tbs-kliniek) van 28 mei 2024;
- de vordering van de officier van justitie van 30 mei 2024, strekkende tot verlenging van de terbeschikkingstelling met bevel tot verpleging van overheidswege (hierna: tbs) met twee jaar.
2.De procesgang
Bij arrest van het gerechtshof te ’s-Hertogenbosch van 5 juli 2013 is betrokkene in hoger beroep veroordeeld tot een gevangenisstraf van 10 maanden, met aftrek van het voorarrest, en tbs met verpleging van overheidswege wegens een bedreiging tegen het leven gericht en wapenbezit.
De rechtbank constateert dat het hier onder meer gaat om een misdrijf als bedoeld in artikel 38e, eerste lid, van het Wetboek van Strafrecht.
De tbs met verpleging van overheidswege is op 20 juli 2013 aangevangen en laatstelijk bij beslissing van deze rechtbank van 27 juli 2023 verlengd met een termijn van één jaar.
Ter terechtzitting van 8 juli 2024 is de officier van justitie, mr. P.W.P. Emmen, gehoord. Ook is betrokkene gehoord, bijgestaan door raadsvrouw mr. S. Marjanovic, die de zaak ter terechtzitting waarneemt voor raadsman mr. V.S. Nolet, advocaat te ‘s-Gravenhage. Verder is de heer [hoofd behandelaar] in de tbs-kliniek, gehoord als deskundige.
3.Het advies van de tbs-kliniek
Uit voornoemd adviesrapport van de tbs-kliniek leidt de rechtbank onder meer af dat er bij betrokkene sprake is van moeilijk te bewerken problematiek in de vorm van een autisme- spectrumstoornis als hoofddiagnose, met daarnaast antisociale persoonlijkheidstrekken. Dit uit zich in verhoogde rigiditeit, gebrekkige empathische vermogens met een neiging om berekend te werk te gaan door voor zichzelf een “risk-reward” balans te maken, op basis waarvan een zo hoog mogelijke opbrengst gezocht wordt tegen een zo laag mogelijk risico.
Betrokkene is aanvankelijk wisselend gemotiveerd geweest voor het verlof door met name, onduidelijkheid over zijn vervolgtraject. Na een ambivalente periode is hij op 5 maart 2024 in het kader van transmuraal verlof geplaatst bij [afdeling] , (beveiligings- niveau 1) en gaat hij de afgelopen periode regelmatig op verlof. De verloven verlopen op goede en ontspannen wijze. Hij stelt zich transparant en begeleidbaar op. Ook werkt hij mee aan de voor- en nabesprekingen en is hij tijdens de verloven adequaat in contact met derden. Er is inmiddels in het nieuwe verlofplan ook toestemming verkregen voor landelijk verlof en betrokkene heeft ook een deel van zijn arbeidstherapie weer opgepakt.
De kans op gewelddadig gedrag in Zorg (bij transmuraal verlof, beveiligingsniveau 1) wordt ingeschat als matig. De verwachting is dat hij ook zou kunnen functioneren binnen een lager beveiligingsniveau, maar het is van belang dat het afschalen van zorg in voorzichtige mate wordt gedaan. De kans op gewelddadig gedrag uit Zorg wordt door de tbs-kliniek ingeschat als hoog. Bij beëindiging van zorg zal er bij betrokkene bijna zeker destabilisatie optreden, doordat er bij hem blijvend sprake is van een sterk egoïstische normen- en waardensysteem, waarin betrokkene voor zichzelf uitmaakt wat goed en slecht is en hierna handelt. Dit maakt dat de kans op recidive groot is als de tbs-maatregel nu zou worden beëindigd.
Naar verwachting zal betrokkene een regulier resocialisatietraject doorlopen, waarbij wordt gewerkt aan de hand van het uitbreiden van verlofmogelijkheden; onbegeleid verlof en dan proefverlof. Alles bij elkaar genomen zal dit traject naar verwachting langer duren dan één jaar. Daarom heeft de tbs-kliniek geadviseerd de termijn van de tbs te verlengen met twee jaar en de verpleging van overheidswege te continueren.
De heer [hoofd behandelaar] heeft ter terechtzitting toegelicht dat het een moeizaam traject is geweest. Nu in [plaats] gaat het echter goed met betrokkene en komt betrokkene zijn afspraken na. Wel loopt betrokkene soms nog tegen zijn rigiditeit aan. Er zijn dus nog wel gesprekken met hem nodig om ten aanzien daarvan tot een ander inzicht te komen en die gesprekken gaat hij ook aan. Het is nu wachten op de machtiging voor onbegeleid verlof en dan kan betrokkene buiten gaan oefenen zonder begeleiding. Daar gaat zeker nog een aantal maanden overheen. Als het onbegeleid verlof goed gaat en betrokkene zich blijft houden aan de afspraken, komt het proefverlof in beeld. Daarna zal nog moeten worden bekeken hoe het traject verder moet worden vormgegeven. Van belang is in ieder geval dat het traject in kleine stapjes verloopt. Daarom heeft de heer [hoofd behandelaar] het advies van de tbs-kliniek gehandhaafd.
4.Het advies van de externe gedragsdeskundige
De rechtbank leidt uit het rapport van zowel de psychiater als de psycholoog af dat er bij betrokkene sprake is van een autismestoornis en een gebrekkige ontwikkeling in de zin van antisociale persoonlijkheidstrekken. De psychiater en de psycholoog zijn het erover eens dat er sprake is van een hoog risico op recidive als de tbs-maatregel nu zou worden beëindigd.
Beide gedragsdeskundigen hebben geadviseerd de termijn van de tbs-maatregel te verlengen met twee jaar en de verpleging van overheidswege te continueren. Naar verwachting zal betrokkene een regulier traject gaan doorlopen, omdat de voorgeschiedenis en de ernst van zijn stoornis geen sneller verloop mogelijk maken. Na een jarenlang en moeizaam traject is er recent wel een belangrijke stap gezet in het resocialisatietraject van betrokkene met de uitplaatsing naar een instelling met een veel lager beveiligingsniveau in het kader van trans- muraal verlof.
5.Het standpunt van de officier van justitie
Gelet op de voorgeschiedenis en de omstandigheid dat de resocialisatie van betrokkene in feite pas net is begonnen, heeft de officier van justitie ter zitting de vordering tot verlenging van de termijn van de tbs met twee jaar gehandhaafd.
6.Het standpunt van de verdediging
De verdediging stelt dat is voldaan aan de criteria voor een verlenging van de termijn van de tbs-maatregel. De verdediging bepleit wel om deze termijn te beperken tot een jaar, omdat volgens de verdediging over een jaar een voorwaardelijke beëindiging van de verpleging van overheidswege een redelijke optie zou kunnen zijn. Gelet op het indexdelict, gaan ook de eisen van proportionaliteit en subsidiariteit een rol spelen.
7.Het oordeel van de rechtbank
Vooropgesteld wordt dat een tbs-maatregel kan worden verlengd indien de veiligheid van anderen dan wel de algemene veiligheid van personen of goederen de verlenging van deze maatregel eist. Dit houdt concreet in dat het recidivegevaar nog aanwezig moet zijn en dient voort te vloeien uit een ziekelijke stoornis en/of een gebrekkige ontwikkeling van de geest- vermogens.
De rechtbank leidt uit de rapportages van de tbs-kliniek en de gedragsdeskundigen af dat zij het erover eens zijn dat er bij betrokkene nog altijd sprake is van een autismestoornis en een gebrekkige ontwikkeling in de zin van antisociale persoonlijkheidstrekken. Op basis hiervan stelt de rechtbank vast dat betrokkene nog altijd lijdt aan een ziekelijke stoornis van de geestvermogens.
Ook zijn de tbs-kliniek en de gedragsdeskundigen het erover eens dat er sprake is van een hoog recidiverisico als de tbs-maatregel nu zou worden beëindigd.
Derhalve stelt de rechtbank vast dat is voldaan aan de wettelijke eisen voor verlenging van de tbs-maatregel.
Als uitgangspunt geldt dat de tbs-maatregel dient te worden verlengd met een termijn van twee jaar als aannemelijk is dat de behandeling en resocialisatie van de betrokkene in het bestaande juridische kader meer tijd in beslag zal nemen dan de tijd die nog resteert bij een verlenging van de tbs met een termijn van één jaar.
Naar het oordeel van de rechtbank is door de tbs-kliniek en de gedragsdeskundigen onder- bouwd beschreven, en door de heer [hoofd behandelaar] onderbouwd toegelicht, dat betrokkene het reguliere tbs-traject zal gaan doorlopen en dat dit niet binnen een jaar zal zijn afgerond. Hoewel het nu goed gaat met betrokkene, hetgeen ook door hem wordt erkend, blijkt uit de rapportages dat betrokkene in feite nog aan het begin staat van zijn resocialisatie, omdat de voorgaande jaren moeizaam zijn verlopen. Om die reden en vanwege zijn stoornis, is het van belang dat het traject geleidelijk verloopt. Recent is pas onbegeleid verlof aangevraagd en hoe dat zal gaan verlopen moet nog worden afgewacht. Daarna komt het proefverlof nog in beeld. Betrokkene zal steeds in nieuwe situaties terechtkomen en daar zal hij mee moeten leren omgaan.
Gelet op alle stappen die nog moeten worden gezet, acht de rechtbank het niet aannemelijk dat het nog te doorlopen traject in een jaar zal zijn afgerond.
Daarom zal de rechtbank de vordering van de officier van justitie toewijzen en de tbs van betrokkene verlengen met twee jaar en de voorwaardelijke beëindiging van de verpleging van overheidswege continueren.
Nu betrokkene, gelet op de voorgeschiedenis, ook zelf een groot aandeel heeft gehad in het verloop van het traject en betrokkene in feite nog aan het begin staat van zijn resocialisatie, is de rechtbank voorts van oordeel dat niet kan worden geconcludeerd dat de tbs-maatregel op dit moment dusdanig lang voortduurt dat de eisen van proportionaliteit en subsidiariteit in het geding zijn.
8.De beslissing.
De rechtbank:
- verlengt de termijn van de terbeschikkingstelling met verpleging van overheidswege van betrokkene met twee jaar.
Deze beslissing is gegeven door mr. C.H.M. Pastoors, voorzitter, mr. C.H.W.M. Sterk
en mr. K. Verschueren, rechters, in tegenwoordigheid van M.C.C. Joosen, griffier, en is uitgesproken ter openbare zitting op 22 juli 2024.
Mr. Verschueren is niet in de gelegenheid deze beslissing mede te ondertekenen.