ECLI:NL:GHAMS:2026:682

• Datum uitspraak: 12 maart 2026
• Publicatiedatum: 13 maart 2026
• Zaaknummer: 23-001358-25
• Instantie: Gerechtshof Amsterdam
• Type: Uitspraak
• Rechtsgebied: Strafrecht
• Uitkomst: Veroordeling
• Procedures: Hoger beroep
• Rechters: R.D. van Heffen; A.E. Kleene-Krom; A.W.T. Klappe
• Vindplaatsen: Rechtspraak.nl

AI samenvatting door Lexboost • Automatisch gegenereerd

Geldboete voor niet naleven zorgplicht vervoerder bij visumcontrole

De zaak betreft hoger beroep tegen een vonnis van de kantonrechter waarin de vervoerder werd veroordeeld voor het niet naleven van de zorgplicht zoals bedoeld in artikel 4, eerste lid, van de Vreemdelingenwet 2000. De verdachte, een luchtvaartmaatschappij, had een passagier vanuit Dublin naar Schiphol vervoerd zonder te controleren of deze over een geldig visum beschikte.

De advocaat-generaal stelde dat de zorgplicht een inspanningsverplichting inhoudt en dat het ontbreken van een visum een eenvoudig te constateren gebrek is, waardoor de vervoerder nalatig was. De verdediging voerde aan dat de zorgplicht geen resultaatsverplichting is, dat de verdachte voldoende maatregelen had genomen en dat bijzondere omstandigheden, zoals de Ierse verblijfsvergunning met mogelijke uitzonderingen, tot vrijspraak zouden moeten leiden.

Het hof oordeelde dat het ontbreken van het visum eenvoudig te constateren was en dat de verdachte dit had moeten opmerken. De gedragingen van het grondpersoneel in Ierland konden aan de verdachte worden toegerekend. Bijzondere omstandigheden werden niet aannemelijk geacht. Het hof vernietigde het vonnis waarvan beroep en veroordeelde de verdachte tot een geldboete van €4.000.

De strafbaarheid van de rechtspersoon werd bevestigd op grond van artikel 51 Sr. Het arrest werd gewezen door de meervoudige strafkamer van het gerechtshof Amsterdam op 12 maart 2026.

Uitkomst: De verdachte is veroordeeld tot een geldboete van €4.000 wegens het niet naleven van de zorgplicht bij visumcontrole.

Uitspraak

afdeling strafrecht

parketnummer: 23-001358-25

datum uitspraak: 12 maart 2026

TEGENSPRAAK

Verkort arrest van het gerechtshof Amsterdam gewezen op het hoger beroep, ingesteld tegen het vonnis van de kantonrechter in de rechtbank Noord-Holland (locatie Haarlem) van 20 mei 2025 in de strafzaak onder parketnummer 15-258150-24 tegen

[bedrijf 1] N.V.,

gevestigd te [adres] .

Onderzoek van de zaak

Dit arrest is gewezen naar aanleiding van het onderzoek ter terechtzitting in hoger beroep van 28 november 2025 en 12 maart 2026.

De verdachte heeft hoger beroep ingesteld tegen voormeld vonnis.

Het hof heeft kennisgenomen van de vordering van de advocaat-generaal en van hetgeen de verdachte en de raadslieden naar voren hebben gebracht.

Tenlastelegging

Gelet op de in eerste aanleg door de rechtbank toegelaten wijziging is aan de verdachte tenlastegelegd dat:

zij op of omstreeks 26 maart 2024 te Schiphol, gemeente Haarlemmermeer, althans in Nederland, als vervoerder (vanaf de luchthaven Dublin met vluchtnummer [nummer] ) door wiens tussenkomst de vreemdeling, genaamd [persoon] , geboren op [geboortedag] 1991 te [geboorteplaats] (Nigeria), aan een buitengrens of binnen het grondgebied van Nederland werd gebracht, niet de nodige maatregelen heeft genomen en/of niet het toezicht heeft gehouden dat redelijkerwijs van haar kon worden gevorderd om te voorkomen dat door die vreemdeling niet werd voldaan aan artikel 6, eerste lid, onder b, van de Schengengrenscode of artikel 3, eerste lid, onder a van de Vreemdelingenwet 2000, door niet of onvoldoende te controleren of die vreemdeling in het bezit was van een geldig document voor grensoverschrijding, dan wel in het bezit was van een document voor grensoverschrijding waarin het benodigde visum ontbrak.

Voor zover in de tenlastelegging taal- en/of schrijffouten voorkomen, zal het hof deze verbeterd lezen. De verdachte wordt daardoor niet in de verdediging geschaad.

Vonnis waarvan beroep

Het vonnis waarvan beroep zal worden vernietigd, omdat daarvan slechts aantekening is gedaan ingevolge artikel 395a van het Wetboek van Strafvordering.

Het standpunt van de advocaat-generaal

Zorgplicht

De advocaat-generaal heeft gesteld dat een vervoerder tekortschiet in zijn zorgplicht als is komen vast te staan dat hij een vreemdeling zonder geldig reisdocument het Schengengebied heeft binnengebracht. Als uitgangspunt voor de beoordeling of daarvan in deze zaak sprake is, gelden de jurisprudentie van de Hoge Raad (ECLI:NL:HR:2000:AA6456 en ECLI:NL:HR:2017:40) en de Vreemdelingencirculaire 2000 (A). Het is in juridisch opzicht niet relevant of op de verdachte een inspanningsverplichting of resultaatsverplichting rustte, nu het om de reikwijdte van het begrip zorgplicht gaat.

De controle of een vreemdeling visumplichtig is en, zo ja, deze ook over het vereiste visum beschikt, is relatief eenvoudig en essentieel van aard. De verdachte heeft de visumplichtige vreemdeling in het Schengengebied gebracht, terwijl deze niet over het vereiste, geldige visum beschikte. Er is daarom niet aan de zorgplicht voldaan.

Bijzondere omstandigheden

Er is geen sprake van een bijzondere omstandigheid die tot een vrijspraak zou moeten leiden. Vreemdelingen met
stamp 4 op hun Ierse verblijfsvergunning zijn visumplichtig met uitzondering van de situatie dat er op de verblijfsvergunning een aantekening familielid EU/EER is aangebracht. De passagier vloog vanuit Ierland naar Nederland, de afhandelaar in Ierland had moeten weten dat sprake was van een visumplicht en hij had openbare bronnen kunnen raadplegen.

Toerekening aan de verdachte

De gedragingen van de afhandelaren kunnen aan de verdachte worden toegerekend, omdat de afhandelaren onder haar personeel vallen als zij op een vliegveld in het buitenland passagiers voor een [bedrijf 1] -vlucht inchecken en hen vervolgens in een [bedrijf 1] -vliegtuig laten instappen. De afhandelaren verrichten formaliteiten voor de verdachte, waarvoor de verdachte verantwoordelijk is. De Vreemdelingencirculaire 2000, paragraaf A1/9, bepaalt:
“Onder het personeel van de vervoerder valt het personeel dat onder zijn verantwoordelijkheid bepaalde formaliteiten verricht” . Hieruit blijkt dat de wetgever heeft beoogd de afhandelaren in het buitenland onder de reikwijdte van de Vreemdelingenwet te laten vallen. Ook de toets aan de hand van de IJzerdraad-criteria leidt tot de conclusie dat de werkzaamheden van de afhandelaren aan de verdachte kunnen worden toegerekend.

Het standpunt van de verdediging

Zorgplicht

De verdediging heeft primair bepleit dat de verdachte dient te worden vrijgesproken, omdat zij heeft voldaan aan de zorgplicht zoals bedoeld in artikel 4, eerste lid, van de Vreemdelingenwet 2000. De zorgplicht houdt een inspanningsverplichting in en uitdrukkelijk geen resultaatsverplichting. De verplichting vereist geen honderd procent score. De verdachte heeft de nodige maatregelen getroffen en het redelijkerwijs te vereisen toezicht gehouden en heeft daarmee aan haar zorgplicht voldaan.

Voor een bewezenverklaring van de tenlastegelegde bewoordingen ‘
niet of onvoldoende te controleren ’ dient te worden vastgesteld wat namens de verdachte door het grondpersoneel niet of onvoldoende is gedaan. Deze informatie ontbreekt, nu niet is onderzocht welke controle de afhandelaren op de buitenstations niet of onvoldoende zouden hebben uitgevoerd. In het proces-verbaal is niet geconcretiseerd welke controle onvoldoende is geweest. Er is
i) geen bewijs dat de controle
niet plaatsvond namens de verdachte en
ii) onvoldoende bewijs voor een
onvoldoende controle.

Bijzondere omstandigheden

De verdediging heeft subsidiair bepleit dat de verdachte dient te worden vrijgesproken, omdat sprake is van bijzondere omstandigheden. Voor houders van een Ierse verblijfsvergunning die is afgegeven omdat de houder een familielid heeft uit de EU/EER, geldt geen visumplicht. Om vast te stellen of de Ierse verblijfsvergunning een uitzondering vormt op de visumplicht, is nader onderzoek nodig naar het type
stamp. Reeds daarom is geen sprake van een eenvoudig geval.

Op de Ierse verblijfsvergunning van de passagier stond
stamp 4. Deze stamp wordt onder meer afgegeven aan geregistreerde partners en echtgenoten van Ierse staatsburgers en partners van EU-burgers. Gelet daarop konden afhandelaren in redelijkheid aannemen dat deze vergunning onder de uitzondering viel, althans is geen sprake van een eenvoudig geval.

De verdachte houdt zich voorts nog steeds aan de extra maatregelen die golden onder het inmiddels beëindigde
Memorandum of Understanding (MoU) en blijft binnen de daaronder geldende quota.

Toerekening aan de verdachte

Voorts is naar voren gebracht dat het handelen van de afhandelaren op de buitenstations niet redelijkerwijs aan de verdachte kan worden toegerekend. In de meeste zaken gaat het om handelingen van grondafhandelaren in dienst van andere ondernemingen dan de [bedrijf 1] . De redelijke toerekening aan een rechtspersoon is afhankelijk van concrete omstandigheden uit het Drijfmest-arrest, waarbij het oriëntatiepunt is of de gedraging plaatsvond in de sfeer van de rechtspersoon. Er is niet voldaan aan alle Drijfmest-criteria, omdat het grondpersoneel niet in dienst was van de [bedrijf 1] en de verdachte voldoende zorg betracht om het vervoer van onjuist gedocumenteerde passagiers te voorkomen. Er kan niet worden gesteld dat de verdachte kon beschikken over het handelen van het externe grondpersoneel en evenmin dat de verdachte handelingen van het eigen grondpersoneel op de
self handling buitenstations en van extern grondpersoneel heeft aanvaard.

Het oordeel van het hof

Zorgplicht

Het toetsingskader wordt gevormd door artikel 4, eerste lid, van de Vreemdelingenwet 2000 en de Vreemdelingencirculaire 2000, meer in het bijzonder in hoofdstuk A1/9 waarin de toegang tot Nederland en de verplichtingen van vervoerders worden geregeld. In de Vreemdelingencirculaire is de zorgplicht van vervoerders nader uitgewerkt in een aantal zaken die de vervoerder voorafgaand aan vertrek naar Nederland moet controleren. De vervoerder moet ten minste controleren of het aangeboden document voor grensoverschrijding is voorzien van de benodigde visa (zowel voor Nederland als voor het land van uiteindelijke bestemming).

Voor het beantwoorden van de vraag of de verdachte heeft voldaan aan de zorgplicht in de zin van artikel 4, eerste lid, van de Vreemdelingenwet 2000, wordt het arrest van de Hoge Raad uit 2017 (ECLI:NL:HR:2017:40) als uitgangspunt genomen. Uit deze rechtspraak volgt dat de in artikel 4, eerste lid, van de Vreemdelingenwet 2000, opgenomen zorgplicht aan de vervoerder een inspanningsverplichting oplegt. Voor een veroordeling ter zake van het niet naleven van deze zorgplicht is nalatigheid van de vervoerder vereist. Behoudens bijzondere omstandigheden, is een vervoerder nalatig geweest als sprake is van het niet onderkennen van eenvoudig te constateren hiaten in reisdocumenten. Het controleren op de aanwezigheid van
enig visum is volgens de jurisprudentie van de Hoge Raad van een zo essentiële aard dat in een eenvoudig geval reeds daarom sprake is van het niet voldoen aan de zorgplicht.

In deze zaak is sprake van het ontbreken van enig visum. Naar het oordeel van het hof is dit gebrek eenvoudig te constateren en had de verdachte dit gebrek moeten opmerken. Dat betekent dat de verdachte niet heeft voldaan aan de wettelijke zorgplicht die op haar rust.

Dat niet in het dossier is geconcretiseerd wat namens de verdachte ‘niet of onvoldoende’ is gecontroleerd, maakt deze conclusie niet anders. Vaststaat immers dat de verdachte een gebrek in een reisdocument niet heeft vastgesteld, en op grond daarvan kan worden aangenomen dat geen dan wel onvoldoende controle van betreffend reisdocument heeft plaatsgevonden.

Bijzondere omstandigheden

De omstandigheden die de verdediging naar voren heeft gebracht, kunnen niet worden getypeerd als bijzondere omstandigheden en leiden daarom niet tot een ander oordeel.

Uit het dossier volgt dat de passagier uit Ierland naar Nederland is gereisd met een nationaal paspoort van Nigeria in combinatie met een Ierse verblijfsvergunning die was voorzien van
stamp 4 . Het type
stamp , in dit geval
stamp 4, was eenvoudig te controleren. Het type
stamp was immers vermeld op de Ierse verblijfsvergunning van de passagier. Bovendien zijn de afhandelaren die de reisdocumenten hebben gecontroleerd werkzaam in Ierland. Zij worden geacht te weten welke vereisten gelden voor de diverse
stamps , waaronder
stamp 4. Niet is gebleken dat de passagier beschikte over een aantekening op de verblijfsvergunning, op grond waarvan de visumplicht zou komen te vervallen. De verdachte had het gebrek moeten constateren.

Ook anderszins is overigens niet van bijzondere omstandigheden gebleken.

Conclusie

Het hof komt, op grond van het hiervoor overwogene, tot het oordeel dat wettig en overtuigend is bewezen dat de verdachte het tenlastegelegde heeft begaan.

Toerekening aan de verdachte

De hiervoor door het hof bewezenverklaarde overtreding van de Vreemdelingenwet is ten laste gelegd aan de verdachte, [bedrijf 1] N.V. De verdachte is een rechtspersoon, ook in de zin van artikel 51 van het Wetboek van Strafrecht.

Artikel 51 van het Wetboek van Strafrecht bepaalt:

Strafbare feiten kunnen worden begaan door natuurlijke personen en rechtspersonen.

(…)

(…)

De verdachte is dus een strafrechtelijk vervolgbare rechtspersoon.

Om vast te stellen dat een rechtspersoon een strafbare dader is dienen twee vragen te worden beantwoord:

I. is de verdachte geadresseerde van de norm?

II. kan de verboden gedraging (gepleegd door een ander) redelijkerwijs aan de verdachte worden toegerekend?

Het hof beantwoordt beide vragen bevestigend op grond van de navolgende overwegingen.

Ad I.

In het dossier bevindt zich een uittreksel uit het handelsregister ten name van de verdachte van 27 november 2025. Daarin staat als (primaire) bedrijfsactiviteit van de verdachte vermeld:

‘
SBI-code: 51100 – Personenvervoer door de lucht ’.

De verdediging heeft niet gesteld dat de (primaire) bedrijfsactiviteit van de verdachte een andere was ten tijde van het tenlastegelegde en het hof heeft dat evenmin anderszins uit het dossier kunnen afleiden.

De tenlastelegging behelst dat de verdachte niet heeft voldaan aan het gestelde in artikel 4, eerste lid, van de Vreemdelingenwet, dat luidt:

De vervoerder door wiens tussenkomst de vreemdeling aan een buitengrens of binnen het grondgebied van Nederland wordt gebracht, neemt de nodige maatregelen en houdt het toezicht dat redelijkerwijs van hem kan worden gevorderd om te voorkomen dat door de vreemdeling niet wordt voldaan aan artikel 6, eerste lid, onder a of b, van de Schengengrenscode of aan artikel 3, eerste lid, onder a, van deze wet.

Het hof stelt vast dat de verdachte geadresseerde is van deze norm, die volgens de tenlastelegging is geschonden.

Ad II. Bij het (onvoldoende) nemen van de nodige maatregelen verliet de verdachte zich op de diensten van de door haar, vervoerder van personen/vreemdelingen in de zin van de wet, contractueel ingeschakelde hulprechtspersoon [bedrijf 2] Limited, de zogenoemde
ground handler . Het personeel van deze (buitenlandse) onderneming controleerde bij het inchecken de reisdocumenten en overige papieren van de in de tenlastelegging vermelde, naar Schiphol reizende vreemdeling. Of dat personeel direct of indirect werkte voor de
ground handler is daarbij van ondergeschikt belang.

Onder deze omstandigheden kan de gedraging aan de verdachte worden toegerekend. Daarvan is volgens inmiddels bestendige jurisprudentie van de Hoge Raad sprake omdat:

- het gaat om een gedraging van (een personeelslid of hulppersoon van) de
ground handler, die de gedraging volgens contractuele relatie met de verdachte (behoorlijk) diende te verrichten en aldus werkzaam was ten behoeve van de verdachte;

- de gedraging paste in de normale bedrijfsvoering van de verdachte, zijnde het vervoer door de lucht van personen, vreemdelingen daaronder begrepen;

- de gedraging de verdachte dienstig is geweest in het door haar uitgeoefende bedrijf. Door niet of onvoldoende te controleren, kon het vervoer van personen sneller en/of efficiënter door de verdachte worden geëxploiteerd. Of de verdachte daarmee meer heeft verdiend dan wanneer de regels afdoende zouden zijn nageleefd, is niet van doorslaggevend belang.

Het hof stelt daarom vast dat de overtreding van de regelgeving op de tenlastegelegde datum aan de verdachte vennootschap kan worden toegerekend.

Bewezenverklaring

Het hof acht wettig en overtuigend bewezen dat de verdachte het tenlastegelegde heeft begaan, met dien verstande dat:

zij op 26 maart 2024 te Schiphol, gemeente Haarlemmermeer, als vervoerder vanaf de luchthaven Dublin met vluchtnummer [nummer] door wiens tussenkomst de vreemdeling, genaamd [persoon] , geboren op [geboortedag] 1991 te [geboorteplaats] (Nigeria), aan een buitengrens van Nederland werd gebracht, niet de nodige maatregelen heeft genomen en/of niet het toezicht heeft gehouden dat redelijkerwijs van haar kon worden gevorderd om te voorkomen dat door die vreemdeling niet werd voldaan aan artikel 3, eerste lid, onder a van de Vreemdelingenwet 2000, door niet of onvoldoende te controleren of die vreemdeling in het bezit was van een document voor grensoverschrijding waarin het benodigde visum ontbrak.

Hetgeen meer of anders is tenlastegelegd, is niet bewezen. De verdachte moet hiervan worden vrijgesproken.

Het bewezenverklaarde is gegrond op de feiten en omstandigheden die in de bewijsmiddelen zijn vervat, zoals deze na het eventueel instellen van beroep in cassatie zullen worden opgenomen in de op te maken aanvulling op dit arrest.

Strafbaarheid van het bewezenverklaarde

Geen omstandigheid is aannemelijk geworden die de strafbaarheid van het bewezenverklaarde uitsluit, zodat dit strafbaar is.

Het bewezenverklaarde levert op:

overtreding van een voorschrift, vastgesteld bij artikel 4, eerste lid, van de Vreemdelingenwet 2000.

Strafbaarheid van de verdachte

De verdachte is strafbaar, omdat geen omstandigheid aannemelijk is geworden die de strafbaarheid ten aanzien van het bewezenverklaarde uitsluit.

Oplegging van straf

De kantonrechter in de rechtbank Noord-Holland (locatie Haarlem) heeft de verdachte voor het in eerste aanleg bewezenverklaarde veroordeeld tot een geldboete ter hoogte van € 4.000,00.

De advocaat-generaal heeft gevorderd dat de verdachte voor het tenlastegelegde zal worden veroordeeld tot een geldboete ter hoogte van € 5.000,00.

De verdediging heeft verzocht een lagere geldboete op te leggen dan de kantonrechter heeft opgelegd.

Het hof heeft in hoger beroep de op te leggen straf bepaald op grond van de ernst van het feit en de omstandigheden waaronder dit is begaan en gelet op de draagkracht van de verdachte. Het hof heeft daarbij in het bijzonder het volgende in beschouwing genomen.

De verdachte heeft zich schuldig gemaakt aan de overtreding van het bepaalde in artikel 4, eerste lid, van de Vreemdelingenwet 2000. Zij heeft niet voldaan aan haar zorgplicht om te voorkomen dat onjuist gedocumenteerde passagiers het Schengengebied inreizen.

Het hof acht, alles afwegende, een geldboete van na te melden hoogte passend en geboden. Het hof ziet geen aanleiding een lagere geldboete op te leggen.

Toepasselijke wettelijke voorschriften

De op te leggen straf is gegrond op de artikelen 23 en 24 van het Wetboek van Strafrecht en de artikelen 4 en 108 van de Vreemdelingenwet 2000.

BESLISSING

Het hof:

Vernietigt het vonnis waarvan beroep en doet opnieuw recht:

Verklaart zoals hiervoor overwogen bewezen dat de verdachte het tenlastegelegde heeft begaan.

Verklaart niet bewezen hetgeen de verdachte meer of anders is tenlastegelegd dan hierboven is bewezenverklaard en spreekt de verdachte daarvan vrij.

Verklaart het bewezenverklaarde strafbaar, kwalificeert dit als hiervoor vermeld en verklaart de verdachte strafbaar.

Ten aanzien van het bewezenverklaarde

Veroordeelt de verdachte tot een
geldboete van
€ 4.000,00 (vierduizend euro) .

Dit arrest is gewezen door de meervoudige strafkamer van het gerechtshof Amsterdam, waarin zitting hadden mr. R.D. van Heffen, mr. A.E. Kleene-Krom en mr. A.W.T. Klappe, in tegenwoordigheid van mr. S. den Hartog, griffier, en is uitgesproken op de openbare terechtzitting van dit gerechtshof van 12 maart 2026.