Uitspraak
GERECHTSHOF ARNHEM-LEEUWARDEN
locatie Arnhem, afdeling civiel
zaaknummer gerechtshof 200.339.064
zaaknummer rechtbank Limburg 9415299
arrest van de pachtkamer van 9 december 2025
in de zaak van
[appellant]
die woont in [woonplaats] (gemeente [gemeente] )
die hoger beroep heeft ingesteld
en bij de pachtkamer in Roermond optrad als eiser in conventie en verweerder in reconventie
hierna: [appellant]
advocaat: mr. E.H.M. Harbers
tegen
1.[geïntimeerde sub 1]
2. [geïntimeerde sub 2]
die wonen in [woonplaats] (gemeente [gemeente] )
3. [geïntimeerde sub 3] B.V.
die is gevestigd in [vestigingsplaats 1] (gemeente [gemeente] ) en
4. [geïntimeerde sub 4] B.V.
die is gevestigd in [vestigingsplaats 2]
die ook hoger beroep hebben ingesteld
die bij de pachtkamer in Roermond optraden als gedaagden in conventie en eisers in reconventie
hierna: gezamenlijk [geïntimeerde sub 1] c.s. (in meervoud) en afzonderlijk [geïntimeerde sub 1] , [geïntimeerde sub 2] , [geïntimeerde sub 3] Holding en [geïntimeerde sub 4] Holding
advocaat: mr. B. Nijman
1.Het verdere verloop van de procedure in hoger beroep
Na het arrest van 15 juli 2025 heeft [appellant] een akte genomen, waarop [geïntimeerde sub 1] c.s. hebben gereageerd. Daarna is weer arrest bepaald.
2.De verdere beoordeling in hoger beroep
2.1.
Het gaat in deze zaak om de volgende percelen waarbij als ‘eigenaar’ is vermeld wie dat is:
[perceelsnaam A]
Eigenaar
Kadastrale aanduiding
[kadastrale gemeente A]
[geïntimeerde sub 1]
[…]
[…]
1.59.37
[kadastrale gemeente A]
[geïntimeerde sub 1]
[…]
[…]
0.13.75
[kadastrale gemeente B]
[geïntimeerde sub 1]
[…]
[…]
3.69.65
[kadastrale gemeente A]
[geïntimeerde sub 1]
[…]
[…]
5.93.26
[kadastrale gemeente A]
[geïntimeerde sub 1]
[…]
[…]
0.35.75
[kadastrale gemeente B]
[geïntimeerde sub 3] Holding
[…]
[…]
0.27.97
[kadastrale gemeente B]
[geïntimeerde sub 3] Holding
[…]
[…]
0.13.15
[kadastrale gemeente B]
[geïntimeerde sub 3] Holding
[…]
[…]
0.12.90
[kadastrale gemeente B]
[geïntimeerde sub 3] Holding
[…]
[…]
0.97.55
[kadastrale gemeente B]
[geïntimeerde sub 3] Holding
[…]
[…]
1.25,15
[kadastrale gemeente B]
[geïntimeerde sub 1]
[…]
[…]
11.00.25
[kadastrale gemeente B]
[geïntimeerde sub 1]
[…]
[…]
4.05.39
[kadastrale gemeente B]
[geïntimeerde sub 3] Holding
[…]
[…]
3.24.61
[perceelsnaam B]
[kadastrale gemeente B]
[geïntimeerde sub 1]
[…]
[…]
0.36.72
[kadastrale gemeente B]
[geïntimeerde sub 1]
[…]
[…]
0.80.32
[kadastrale gemeente B]
[geïntimeerde sub 1]
[…]
[…]
0.47.03
[kadastrale gemeente B]
[geïntimeerde sub 1]
[…]
[…]
0.24.31
[kadastrale gemeente B]
[geïntimeerde sub 1]
[…]
[…]
0.04.86
[kadastrale gemeente B]
[geïntimeerde sub 1]
[…]
[…]
0.26.16
[kadastrale gemeente B]
[geïntimeerde sub 1]
[…]
(ged)
0.00.85
[kadastrale gemeente B]
[geïntimeerde sub 2]
[…]
[…]
3.38.34
[kadastrale gemeente B]
[geïntimeerde sub 2]
[…]
[…]
0.54.32
[kadastrale gemeente B]
[geïntimeerde sub 2]
[…]
[…]
0.24.50
[kadastrale gemeente B]
[geïntimeerde sub 2]
[…]
[…]
1.63.02
[perceelsnaam C]
[kadastrale gemeente B]
[geïntimeerde sub 1] (thans: [geïntimeerde sub 4] )
[…]
[…]
2.82.71
[perceelsnaam D]
[kadastrale gemeente B]
[geïntimeerde sub 1]
[…]
[…]
0.18.73
[kadastrale gemeente B]
[geïntimeerde sub 1] (thans: [geïntimeerde sub 4] )
[…]
[…]
0.52.03
[perceelsnaam E]
[kadastrale gemeente B]
[geïntimeerde sub 1]
[…]
[…]
0.38.63
[kadastrale gemeente B]
[geïntimeerde sub 1] (thans: [geïntimeerde sub 4] )
[…]
[…]
1.49.98
[perceelsnaam F]
[kadastrale gemeente C]
[geïntimeerde sub 1]
[…]
[…]
2.36.70
[kadastrale gemeente C]
[geïntimeerde sub 1]
[…]
[…]
4.66.50
[kadastrale gemeente C]
[geïntimeerde sub 1]
[…]
[…]
0.61.15
[kadastrale gemeente C]
[geïntimeerde sub 1]
[…]
[…]
3.97.55
[kadastrale gemeente D]
[geïntimeerde sub 1]
[…]
[…]
0.60.25
Totaal
58.43.51 ha
2.2.
[appellant] heeft bij de pachtkamer in Roermond vastlegging gevorderd van een mondelinge reguliere pachtovereenkomst voor de percelen tussen [appellant] en de in rov. 2.1 genoemde oorspronkelijke eigenaars tegen een pachtprijs van € 25.000 per 1 januari 2010 voor alle percelen en een verklaring voor recht dat [geïntimeerde sub 4] Holding B.V. als rechtsopvolger gebonden is om de verplichtingen uit de vastgelegde pachtovereenkomsten na te komen met betrekking tot de percelen [kadastrale gemeente B] […] , […] en […] met een oppervlakte van 4.84.72 ha. [appellant] heeft zijn eis voorwaardelijk verminderd voor zover [geïntimeerde sub 1] erkent dat voor een aantal percelen al een reguliere pachtovereenkomst bestond.
2.3.
De rechtbank heeft geoordeeld dat alle percelen waarop de vordering van [appellant] betrekking heeft gepacht zijn. Voor de percelen die [perceelsnaam A] en [perceelsnaam E] vormen bestaan al schriftelijke pachtovereenkomsten (gedeeltelijk reguliere pachtovereenkomsten, gedeeltelijk overeenkomsten o.g.v. artikel 70f lid 5 Pachtwet (hierna: Pw) voor [perceelsnaam A] en een overeenkomst o.g.v. artikel 70f lid 5 Pw voor [perceelsnaam E] ), zodat de pachtkamer voor deze percelen geen mondelinge overeenkomsten heeft vastgelegd. Voor de percelen die [perceelsnaam B] vormen bestaan al schriftelijke pachtovereenkomsten o.g.v. artikel 70f lid 5 Pw, met uitzondering van perceel [kadastrale gemeente B] […] (02.82.71 ha), dat hierboven in rov. 2.1 is aangeduid als het perceel [perceelsnaam C] ). Voor dat perceel heeft de pachtkamer in Roermond een pachtovereenkomst tussen [appellant] als pachter en [geïntimeerde sub 1] als verpachter vastgelegd met ingang van 1 januari 2010 voor € 431 per ha per jaar. Voor de percelen die [perceelsnaam D] en [perceelsnaam F] vormen zijn pachtovereenkomsten vastgelegd tussen [appellant] als pachter en [geïntimeerde sub 1] als verpachter met ingang van 1 januari 2010 voor € 431 per hectare.
2.4.
[appellant] is alleen in hoger beroep gekomen tegen het niet-vastleggen van reguliere pacht voor de artikel 70f lid 5 Pw pachtovereenkomsten. Het hof heeft in haar tussenarrest van 15 juli 2025 geoordeeld (rov. 3.22) dat voor alle percelen een reguliere pachtovereenkomst bestaat, ook die waarvoor een éénmalige pachtovereenkomst o.g.v. artikel 70f lid 5 Pw is getekend. Het hof heeft overwogen dat het voor deze percelen een reguliere pachtovereenkomst zal vastleggen met als ingangsdatum 1 januari 2010 voor de wettelijke duur van zes jaren en een jaarlijkse pacht van € 431 per hectare.
2.5.
Het hof kon echter niet eenvoudig zelf vaststellen voor welke percelen met welke kadastrale aanduidingen het deze pachtovereenkomst moet vastleggen. Onduidelijk was wat de huidige kadastrale aanduiding is voor de percelen die onder de artikel 70f lid 5 Pw pachtovereenkomsten vielen. De kadastrale aanduidingen van percelen die in deze pachtovereenkomsten en in de door partijen al schriftelijk aangegane reguliere pachtovereenkomsten worden genoemd, zijn namelijk gewijzigd.
2.6.
Daarom mocht [appellant] een akte nemen om een overzicht te verstrekken van de huidige kadastrale aanduiding van de percelen waarvoor de artikel 70f lid 5 Pw pachtovereenkomsten zijn opgemaakt, waarvoor nu reguliere pachtovereenkomsten moeten worden vastgelegd. [appellant] diende daarbij ook aan te geven of deze percelen tot [perceelsnaam A] , [perceelsnaam B] of [perceelsnaam E] behoren. [geïntimeerde sub 1] mocht op deze akte reageren.
2.7.
In zijn akte heeft [appellant] het volgende overzicht verstrekt van de huidige kadastrale perceelaanduiding van de percelen waarvoor pachtovereenkomsten op grond van artikel 70f lid 5 Pw bestonden. De “bijlagen” die [appellant] daarbij noemt verwijzen naar de bijlagen bij de akte van 16 februari 2022 van [geïntimeerde sub 1] c.s. in de procedure bij de rechtbank.
Percelen [perceelsnaam A] (bijlage 5)
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 0.27.97 ha
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 0.13.15 ha
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 0.12.90 ha
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 0.97.55 ha
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 1.25.15 ha
Totaal oppervlakte 2.76.72 ha
Eigenaar is [geïntimeerde sub 3] Holding B.V.
Percelen [perceelsnaam A] (bijlage 6)
[kadastrale gemeente A] […] (ged) ter grootte van 0.59.37 ha
[kadastrale gemeente A] […] ter grootte van 5.93.26 ha
[kadastrale gemeente A] […] ter grootte van 0.35.75 ha
[kadastrale gemeente B] […] (ged) ter grootte van 0.33.65 ha
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 11.00.25 ha
Totaal oppervlakte 18.22.28 ha
Eigenaar is [geïntimeerde sub 1]
Percelen [perceelsnaam B] (bijlage 9)
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 3.38.34 ha
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 0.54.32 ha
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 0.24.50 ha
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 1.63.02 ha
Totale oppervlakte 5.80.18 ha
Eigenaar is [geïntimeerde sub 2]
Percelen [perceelsnaam B] (bijlage 12)
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 0.36.72 ha
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 0.80.32 ha
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 0.47.03 ha
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 0.24.31 ha
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 0.04.86 ha
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 0.26.16 ha
Totale oppervlakte 2.19.40 ha
Eigenaar is [geïntimeerde sub 1]
Percelen [perceelsnaam E] (bijlage 15)
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 0.38.63 ha (eigendom [geïntimeerde sub 1] )
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 1.49.98 ha (eigendom [geïntimeerde sub 4] Holding B.V.)
Totale oppervlakte 1.88.61 ha.
2.8.
[geïntimeerde sub 1] c.s. hebben op deze akte gereageerd. Zij hebben geen opmerkingen behalve bij perceel [kadastrale gemeente A] […] . Dat perceel heeft een oppervlakte van 15.937 m2. Volgens hen is dit gehele perceel in gebruik bij de [naam sportclub] en is dit niet meer in gebruik bij [appellant] .
2.9.
Het hof gaat daaraan voorbij. De relevante artikel 70f Pw pachtovereenkomst vermeldt dit perceel in de omvang die [appellant] stelt. In het [naam rapport] van 18 maart 2019 dat in opdracht van [geïntimeerde sub 1] is opgesteld wordt perceel […] (ged) ook genoemd. Daarin wordt aangegeven (pagina 9) dat 1 ha door [appellant] aan de sportclub is doorverhuurd. Ook dat rapport gaat er dus vanuit dat dit gedeelte door [appellant] gepacht is. Niet eerder hebben [geïntimeerde sub 1] c.s. dit aangevoerd. Dat er sprake is van een pachtbeëindigingsovereenkomst of pachtwijzigingsovereenkomst is niet gesteld of gebleken. Het hof zal ook voor dit perceel zoals gevorderd dus een pachtovereenkomst vastleggen.
2.10.
Het perceel dat onderdeel is van [perceelsnaam E] [kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 1.49.98 ha is nu eigendom van [geïntimeerde sub 4] Holding B.V. Het hof begrijpt uit de gedingstukken dat deze percelen in 2016 aan [geïntimeerde sub 4] Holding B.V. zijn overgedragen door [geïntimeerde sub 1] . Omdat de pachtovereenkomst is aangegaan met [geïntimeerde sub 1] , zal het hof de overeenkomst met [geïntimeerde sub 1] vastleggen. Bij de rechtbank heeft [appellant] een verklaring voor recht gevorderd dat [geïntimeerde sub 4] Holding B.V. als rechtsopvolger gebonden is de verplichtingen uit de vastgelegde reguliere pachtovereenkomsten na te komen. Die vordering is ten aanzien van dit perceel door de rechtbank afgewezen. Daartegen is [appellant] niet opgekomen. Het hof zal een dergelijke verklaring voor recht dan ook niet uitspreken. Ter voorkoming van misverstand merkt het hof wel op dat artikel 7:361 BW Pro over de gebondenheid van de rechtsopvolger geen twijfel laat bestaan.
Conclusie
2.11.
Het hof zal dus een reguliere pachtovereenkomst vastleggen voor de in rov. 2.7 genoemde percelen tussen [appellant] enerzijds en de hierboven aangeduide verpachters (oorspronkelijke eigenaren) anderzijds met ingangsdatum 1 januari 2010 voor de wettelijke duur van zes jaren en een jaarlijkse pachtprijs van € 431 per hectare.
2.12.
Het hoger beroep van [appellant] slaagt. Het hof zal het vonnis van de pachtkamer in Roermond van 31 januari 2024 vernietigen voor zover daarin is geoordeeld en beslist dat voor de bovengenoemde percelen geen reguliere pachtovereenkomst geldt. Het incidentele hoger beroep slaagt niet.
2.13.
Omdat [geïntimeerde sub 1] c.s. volledig in het ongelijk worden gesteld, zal het hof hen tot betaling van de proceskosten van [appellant] in het principaal hoger beroep en in conventie en reconventie in de procedure bij de pachtkamer in Roermond veroordelen. Het hof maakt echter een uitzondering voor de kosten van de deskundige voor het handtekeningenonderzoek in de procedure bij de pachtkamer in Roermond en de proceskosten voor een akte na dit deskundigenbericht van [appellant] . Deze kosten moet [appellant] betalen omdat gebleken is dat hij de verschillende pachtovereenkomsten wel getekend heeft en hij dit ook in hoger beroep niet meer (gemotiveerd) heeft bestreden. Het hof oordeelt dat deze kosten nodeloos veroorzaakt zijn. Het hof zal de veroordeling van [appellant] in de deskundigenkosten door de pachtkamer in Roermond dus bekrachtigen. In het incidenteel hoger beroep zal het hof [geïntimeerde sub 1] c.s. veroordelen tot betaling van de proceskosten van [appellant] . Onder deze kosten vallen ook de nakosten die nodig zijn voor de betekening van de uitspraak. [1]
2.14.
De veroordelingen in deze uitspraak kunnen ook ten uitvoer worden gelegd als een van partijen de beslissing van het hof voorlegt aan de Hoge Raad (uitvoerbaarheid bij voorraad).
3.De beslissing
Het hof:
3.1.
bekrachtigt de vonnissen van de rechtbank Limburg (pachtkamer Roermond) van 18 mei 2022 en 31 januari 2024, behalve de beslissingen onder 3.7 en 3.10 in het vonnis van 31 januari 2024, die hierbij worden vernietigd;
3.2.
legt vast een reguliere pachtovereenkomst tussen [appellant] als pachter enerzijds en de partij die hieronder met betrekking tot de betreffende percelen staat vermeld als verpachter anderzijds, met als ingangsdatum 1 januari 2010 voor de wettelijke duur van zes jaren tegen betaling van een jaarlijkse pachtprijs van € 431 per hectare voor de volgende percelen:
Percelen [perceelsnaam A]
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 0.27.97 ha
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 0.13.15 ha
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 0.12.90 ha
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 0.97.55 ha
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 1.25.15 ha
Totaal oppervlakte 2.76.72 ha
Verpachter: [geïntimeerde sub 3] Holding B.V.
Percelen [perceelsnaam A]
[kadastrale gemeente A] […] (ged) ter grootte van 0.59.37 ha
[kadastrale gemeente A] […] ter grootte van 5.93.26 ha
[kadastrale gemeente A] […] ter grootte van 0.35.75 ha
[kadastrale gemeente B] […] (ged) ter grootte van 0.33.65 ha
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 11.00.25 ha
Totaal oppervlakte 18.22.28 ha
Verpachter: [geïntimeerde sub 1]
Percelen [perceelsnaam B]
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 3.38.34 ha
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 0.54.32 ha
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 0.24.50 ha
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 1.63.02 ha
Totale oppervlakte 5.80.18 ha
Verpachter: [geïntimeerde sub 2]
Percelen [perceelsnaam B]
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 0.36.72 ha
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 0.80.32 ha
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 0.47.03 ha
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 0.24.31 ha
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 0.04.86 ha
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 0.26.16 ha
Totale oppervlakte 2.19.40 ha
Verpachter: [geïntimeerde sub 1]
Percelen [perceelsnaam E]
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 0.38.63 ha
[kadastrale gemeente B] […] ter grootte van 1.49.98 ha (huidige eigenaar: [geïntimeerde sub 4] Holding B.V.)
verpachter: [geïntimeerde sub 1]
Totale oppervlakte 1.88.61 ha;
3.3.
draagt op grond van artikel 1019t Rv de griffier van de pachtkamer van het hof op binnen veertien dagen na de uitspraak van het arrest drie gewaarmerkte afschriften van het arrest aan de bevoegde grondkamer te sturen;
3.4.
veroordeelt [geïntimeerde sub 1] c.s. hoofdelijk tot betaling van de volgende proceskosten van [appellant] tot aan de uitspraak van de pachtkamer in Roermond:
In conventie
€ 85,- aan griffierecht
€ 137,65 aan kosten voor het betekenen (bekendmaken) van de dagvaarding aan [geïntimeerde sub 1] c.s.
€ 792,- aan salaris van de advocaat van [appellant] (2 procespunten x € 396, het tarief geldend op 31 januari 2024)
In reconventie
€ 396 aan salaris van de advocaat van [appellant] (1/2 x 2 procespunten x € 396)
en tot betaling van de volgende proceskosten van [appellant] in het principaal hoger beroep:
€ 349,- aan griffierecht
€ 135,96 aan kosten voor het betekenen (bekendmaken) van de dagvaarding aan [geïntimeerde sub 1] c.s.
€ 2.428,- aan salaris van de advocaat van [appellant] (2 procespunten x tarief II à € 1.214)
en tot betaling van de volgende proceskosten van [appellant] in het incidenteel hoger beroep:
€ 1.214,- aan salaris van de advocaat van [appellant] (1/2 x 2 procespunten x tarief II à € 1.214);
3.5.
verklaart de proceskostenveroordeling uitvoerbaar bij voorraad;
3.6.
wijst af wat verder is gevorderd.
Dit arrest is gewezen door mrs. M.S.A. van Dam, Th.C.M. Willemse en H.L. Wattel en de deskundige leden ir. W.G. Nijlant en B. Th. W. Lamers en is in tegenwoordigheid van de griffier in het openbaar uitgesproken op 9 december 2025.