ECLI:NL:HR:2016:607

• Datum uitspraak: 8 april 2016
• Publicatiedatum: 8 april 2016
• Zaaknummer: 15/02208
• Instantie: Hoge Raad
• Type: Uitspraak
• Rechtsgebied: Civiel recht
• Uitkomst: Toewijzend
• Procedures: Verzet
• Rechters: F.B. Bakels; C.A. Streefkerk; A.H.T. Heisterkamp; G. Snijders; G. de Groot
• Vindplaatsen: Rechtspraak.nl

AI samenvatting door Lexboost • Automatisch gegenereerd

Hoge Raad verklaart verzet tegen griffierecht gegrond wegens ontoelaatbare belemmering toegang rechter

In deze zaak hebben uitgeprocedeerde asielzoekers zonder inkomen of vermogen verzet aangetekend tegen de heffing van het griffierecht van €322,- voor het instellen van cassatie bij de Hoge Raad. De opposanten stelden dat deze heffing hun recht op toegang tot de rechter, zoals beschermd door artikel 6 EVRM, in ernstige mate belemmert.

De Hoge Raad bevestigde dat de opposanten geen inkomen of vermogen hebben en dat de wetgever griffierechten heeft vastgesteld die ook voor onvermogenden gelden, met als doel een afweging te stimuleren tussen de kosten en het belang van de zaak. Dit is op zichzelf een legitieme grondslag, ook binnen het kader van artikel 6 EVRM.

Echter, gelet op het volledige ontbreken van financiële draagkracht bij de opposanten, oordeelde de Hoge Raad dat de heffing van het griffierecht in dit specifieke geval neerkomt op een ontoelaatbare belemmering van het recht op toegang tot de rechter. Daarom verklaarde de Hoge Raad het verzet gegrond en stelde het verschuldigde griffierecht op nihil.

Deze uitspraak benadrukt het belang van een zorgvuldige afweging tussen de hoogte van griffierechten en de draagkracht van de rechtzoekende, met inachtneming van het fundamentele recht op toegang tot de rechter.

Uitkomst: Het verzet tegen het griffierecht wordt gegrond verklaard en het verschuldigde griffierecht wordt op nihil gesteld.

Uitspraak

8 april 2016

Eerste Kamer

15/02208

LZ/RB

Hoge Raad der Nederlanden

Arrest

in de zaak van:

mr. M.A.R. Schuckink Kool, advocaat bij de Hoge Raad der Nederlanden en kantoorhoudende te Den Haag,

OPPOSANT op de voet van art. 29 lid 1 Wet griffierechten burgerlijke zaken (hierna: Wgbz) tegen een beslissing van de griffier van de Hoge Raad,

mede optredend namens [betrokkene 1] en [betrokkene 2].

1. Feiten en procesverloop

[betrokkene] c.s. hebben bij dagvaarding van 7 mei 2015 beroep in cassatie ingesteld tegen het door het gerechtshof Amsterdam op 31 maart 2015 uitgesproken arrest in de procedure tussen [betrokkene] c.s. en de Staat der Nederlanden. Inzet van die procedure is of [betrokkene] c.s. zich met een beroep op het hun toekomende huisrecht kunnen verzetten tegen de ontruiming van mede door hen bewoonde kantoorruimtes in een gekraakt gebouw.

De hoogte van het in cassatie verschuldigde griffierecht is door de griffier van de Hoge Raad bepaald op € 322,--.

Tegen deze beslissing zijn opposanten op de voet van art. 29 lid 1 Wgbz in verzet gekomen.

De griffier van de Hoge Raad heeft een verweerschrift ingediend, waarbij hij zich heeft gerefereerd aan het oordeel van de Hoge Raad.

De conclusie van de Advocaat-Generaal E.M. Wesseling-van Gent strekt tot gegrondverklaring van het verzet.

2. Beoordeling van het verzet

2.1

Het verzet berust op de stelling dat [betrokkene] c.s. niet over enig inkomen of vermogen beschikken en dat in verband hiermee de heffing van het griffierecht de toegang tot de rechter belemmert in een mate die in strijd komt met art. 6 EVRM.

2.2

[betrokkene] c.s. zijn blijkens de stukken van het geding uitgeprocedeerde asielzoekers die vanwege deze status geen inkomen mogen verwerven en geen recht op een uitkering hebben. De griffier heeft niet betwist dat zij niet over enig inkomen of vermogen beschikken. Ook de Hoge Raad gaat daarom hiervan uit.

2.3

De wetgever heeft het griffierecht voor onvermogenden voor 2015 vastgesteld op € 78,-- voor de eerste aanleg, op € 311,-- voor het hoger beroep en op € 322,-- voor het cassatieberoep (bijlage behorend bij de Wgbz). De heffing van griffierecht berust onder meer op de grond dat die heffing, kort gezegd, de eiser of verzoeker aanzet tot het maken van een afweging van de hoogte van dit griffierecht tegen zijn belang bij de zaak (vgl. onder meer Kamerstukken II 1984-1985, 18 835, nr. 3, p. 6, en Kamerstukken II, 1991-1992, 22 495, nr. 3, p. 125). Dat is, ook in het kader van art. 6 EVRM, een legitieme grond voor de heffing van griffierecht, ook bij de allerlaagste inkomens (vgl. de rechtspraak van het EHRM genoemd in noot 27 van de conclusie van de Advocaat-Generaal).

2.4

Voor beantwoording van de vraag of, niettegenstaande het vorenstaande, een verzet op de voet van art. 29 Wgbz in een bepaald geval gegrond is in verband met het door art. 6 EVRM gewaarborgde recht op toegang tot de rechter, dient een afweging plaats te vinden waarin worden betrokken de hoogte van het griffierecht en de draagkracht van de rechtzoekende. Gelet op hetgeen hiervoor in 2.2 is overwogen met betrekking tot het geheel ontbreken van financiële middelen bij [betrokkene] c.s., komt de heffing van griffierecht in dit geval neer op een ontoelaatbare belemmering van het recht op toegang tot de rechter.
De Hoge Raad zal dan ook beslissen als hierna vermeld.

3. Beslissing

De Hoge Raad:

verklaart het verzet gegrond;

stelt het door [betrokkene] c.s. verschuldigde griffierecht op nihil.

Dit arrest is gewezen door de vice-president F.B. Bakels als voorzitter en de raadsheren C.A. Streefkerk, A.H.T. Heisterkamp, G. Snijders en G. de Groot, en in het openbaar uitgesproken door de raadsheer G. de Groot op
8 april 2016 .