Conclusie
Nr. 07/10688 UA
Mr. Vellinga
Zitting: 11 november 2008
Conclusie inzake:
[opgeëiste persoon]
1. Het Gemeenschappelijk Hof van de Nederlandse Antillen en Aruba (het Hof) heeft bij advies van 5 juni 2007 het verzoek van de Verenigde Staten van Amerika tot uitlevering van de opgeëiste persoon ter vervolging toelaatbaar verklaard voor de feiten bedoeld onder 1 en 2 en geadviseerd om tot uitlevering van de opgeëiste persoon voor die feiten over te gaan.(1)
2. Namens de opgeëiste persoon heeft mr. P.A.P.J. van der Sloot, advocaat te Oranjestad (Aruba) één middel van cassatie ingediend.
3. Het middel komt op tegen het oordeel van het Hof dat de uitlevering toelaatbaar is. Voorts wordt, naar ik begrijp, geklaagd over (de motivering van) het advies van het Hof aan de Gouverneur om tot uitlevering over te gaan.
4. Ten eerste wordt geklaagd dat het Hof er ten onrechte, althans zonder toereikende motivering, vanuit is gegaan dat "officiële verzoeken tot uitlevering binnen de termijn van artikel 11 lid 4 van Pro het Uitleveringsverdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Verenigde Staten van Amerika (...) zijn overgelegd bij het bevoegd gezag in deze." Daaraan wordt toegevoegd dat voor zover het verzoek binnen de termijn van zestig dagen is ingediend bij de Nederlandse Ambassade in Washington geldt dat de ambassade niet is "het bevoegd gezag zoals bepaald in het Uitleveringsverdrag."(2)
5. Het onderhavige verzoek is gegrond op het Uitleveringsverdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Verenigde Staten van Amerika,(3) (het Verdrag). Dit Verdrag bepaalt in art. 9 lid 1 dat Pro het verzoek tot uitlevering langs diplomatiek weg wordt gedaan.(4) Dat wil zeggen via de ambassade van de verzoekende staat en het ministerie van buitenlandse zaken.(5) Art. 11 van Pro het Verdrag geeft voorschriften voor de procedure van de zogenoemde voorlopige aanhouding en luidt als volgt:
"1. In geval van spoed kan elke Verdragsluitende Partij de voorlopige aanhouding verzoeken van ieder die wordt vervolgd of is veroordeeld. Het verzoek tot voorlopige aanhouding kan worden gedaan hetzij langs diplomatieke weg, hetzij in rechtstreeks contact tussen het "Department of Justice" van de Verenigde Staten en het Ministerie van Justitie in Nederland of het Ministerie van Justitie in de Nederlandse Antillen, naar gelang het geval.
(...)
4. De voorlopige aanhouding wordt beëindigd indien de aangezochte Staat niet binnen 60 dagen na de inhechtenisneming van de gezochte persoon het officiële verzoek tot uitlevering en de in artikel 9 vermelde Pro stukken ter ondersteuning daarvan heeft ontvangen.
5. De beëindiging van de voorlopige aanhouding volgens het vierde lid vormt geen beletsel voor de uitlevering van de opgeëiste persoon indien het verzoek tot uitlevering en de in artikel 9 vermelde Pro documenten ter ondersteuning daarvan op een latere datum worden overgelegd."
6. Het Hof heeft in het advies overwogen dat het verzoek langs diplomatiek weg is ingediend. Wanneer het verzoek is ontvangen is voor de beslissing of de uitlevering toelaatbaar is niet relevant. Uit het vijfde lid van art. 11 van Pro het Verdrag volgt immers dat ook als het verzoek is ontvangen nadat de termijn van zestig dagen als bedoeld in het vierde lid was verstreken dit geen beletsel vormt voor de uitlevering van de opgeëiste persoon. In de toelichting op het middel wordt in de uitspraak van het Hof dus ten onrechte gelezen dat het Hof ervan is uitgegaan dat de termijn van art. 11 lid 4 van Pro het Verdrag in acht is genomen. De klacht mist dus feitelijke grondslag.
7. De tweede klacht luidt dat het Hof ten onrechte heeft geoordeeld dat "het ne bis in idem in acht genomen is." Daarbij wordt met een beroep op art. 5 van Pro het Verdrag gesteld dat indien "tegen de opgeëiste persoon in de aangezochte staat een vervolging is ingesteld, (...) de uitlevering als regel ontoelaatbaar [dient] te worden verklaard."
8. Het bestreden advies houdt, voor zover hier van belang, het volgende in:
"11. Ne bis in idem
Conform artikel 5 van Pro het Uitleveringsverdrag wordt uitlevering niet toegestaan wanneer de opgeëiste persoon door de aangezochte staat ter zake van het feit waarvoor uitlevering wordt verzocht wordt vervolgd, vervolgd is geweest of is berecht en veroordeeld of vrijgesproken. Ter zitting heeft de procureur-generaal verklaard dat de vervolging in Aruba weliswaar was aangevangen, maar is gestaakt en slechts dan zal worden hervat indien geen uitlevering plaats vindt. Aan het genoemde verdragsvereiste is daardoor voldaan."
9. Art. 5 van Pro het Verdrag luidt, voor zover hier van belang, als volgt:
"Uitlevering wordt niet toegestaan wanneer:
a. de opgeëiste persoon door de aangezochte Staat ter zake van het feit waarvoor uitlevering wordt verzocht wordt vervolgd, vervolgd is geweest, of is berecht en veroordeeld of vrijgesproken; of
b. uit anderen hoofde tegen de opgeëiste persoon geen vervolging kan worden ingesteld ter zake van het feit waarvoor uitlevering wordt verzocht, krachtens het recht in de aangezochte Staat met betrekking tot het effect van een voorafgaande strafvervolging."
De Toelichtende Nota behorend bij de parlementaire goedkeuring van het Uitleveringsverdrag N-VS houdt met betrekking tot artikel 5 het Pro volgende in:
"Onderdeel (a) heeft betrekking op de situatie dat in de aangezochte staat ter zake van het feit waarvoor uitlevering wordt gevraagd nog een vervolging gaande is. Die situatie is voorzien in artikel 9, eerste lid, onder (a), van de Uitleveringswet. Onderdeel (b) heeft betrekking op alle gevallen waarin naar het recht van de aangezochte staat geen verdere vervolging meer kan plaatsvinden. Dit onderdeel dekt alle situaties voorzien in artikel 9, eerste lid, onder b, c, en d van de Uitleveringswet. Deze soepele formulering is gekozen omdat het Amerikaanse recht een minder vergaande regeling op dit gebied kent dan het Nederlandse recht."(6)
Artikel 9 lid Pro 1, Uitleveringswet luidt, voor zover hier van belang:
"Uitlevering van de opgeëiste persoon wordt niet toegestaan voor een feit terzake waarvan:
a. ten tijde van de beslissing op het verzoek tot uitlevering een strafvervolging in Nederland tegen hem gaande is;
b. hij in Nederland is vervolgd, indien hernieuwde vervolging is uitgesloten op grond van artikel 255, eerste en tweede lid, van het Wetboek van Strafvordering;
c. hij bij gewijsde van de Nederlandse rechter is vrijgesproken of ontslagen van rechtsvervolging, dan wel te zijnen aanzien een overeenkomstige onherroepelijke beslissing door een andere rechter is genomen;
d. hij bij rechterlijk gewijsde is veroordeeld, in gevallen waarin:
1. de opgelegde straf of maatregel reeds is ondergaan, of
2. die straf of maatregel niet voor onmiddellijke tenuitvoerlegging of verdere tenuitvoerlegging vastbaar is, of
3. de veroordeling een schuldigverklaring zonder oplegging van straf of maatregel inhoudt, dan wel
4. het gewijsde afkomstig is van de Nederlandse rechter en niet bij verdrag voor zodanig geval de bevoegdheid tot uitlevering is voorbehouden;"
10. In het licht van deze verdragsgeschiedenis moet art. 5 van Pro het Verdrag voor zover het bepaalt dat er een beletsel voor uitlevering bestaat als de opgeëiste persoon is vervolgd, aldus worden verstaan dat daarvan geen sprake is als de aangevangen vervolging is gestaakt maar wel als de vervolging is geëindigd en in beginsel ook niet kan worden hervat zoals in geval van een ook in het Arubaanse recht bekende kennisgeving van niet verdere vervolging, buitenvervolgingstelling of verklaring dat de zaak geëindigd is (art. 282 SvA Pro). Dat de Uitleveringswet niet van toepassing is op Aruba maakt voor de uitleg van het Verdrag naar mijn inzicht geen verschil.(7)
11. In de overwegingen van het Hof ligt besloten dat de situatie dat de opgeëiste persoon in Aruba werd vervolgd en hernieuwde vervolging is uitgesloten omdat de vervolging 'formeel' - door een buitenvervolgingstelling, een verklaring dat de zaak geëindigd is, of een kennisgeving van niet verdere vervolging, vgl. art. 282 SvA Pro - is beëindigd zich hier niet voordoet.(8) Daarvan uitgaande heeft het Hof terecht geoordeeld dat de exceptie van art. 5 van Pro het Verdrag dat de uitlevering wordt geweigerd indien de opgeëiste persoon vervolgd is geweest niet van toepassing is.
12. Voorts is het oordeel of vanwege een lopende vervolging de uitlevering moet worden geweigerd niet aan de rechter(9) maar - in Arubaanse zaken - de Gouverneur.(10) Art. 5 van Pro het Verdrag maakt dat niet anders.(11) De bij de schriftuur gevoegde stukken waaruit volgens de steller van het middel zou volgen dat de vervolging nog steeds gaande dan wel hervat is, zijn derhalve in het onderhavige geding niet van belang.
13. Voor zover het middel opkomt tegen het oordeel van het Hof dat art. 5 van Pro het Verdrag niet aan uitlevering in de weg staat faalt het.
14. In de toelichting op middel wordt voorts gesteld dat het "op de weg van het Hof had gelegen om de Gouverneur te adviseren dat het in het belang van een goede rechtsbedeling opportuun is de vervolging in Aruba voort te zetten (of niet als het Hof een andere mening is toegedaan, maar het gaat dan met name om de motivering)." Daarbij wordt aangevoerd dat het Hof "de relevante punten terzake aan de Gouverneur [had dienen] voor te leggen (en niet een conclusie)" en dat de opgeëiste persoon "haar sociale netwerk meer in Aruba heeft dan in de Verenigde Staten van Amerika".
15. Het bestreden advies houdt, na de conclusie dat de uitlevering voor de onder 1 en 2 bedoelde feiten toelaatbaar is, in dat het Hof adviseert om ter zake van die feiten tot uitlevering over te gaan. Tegen dit onderdeel van het advies staat geen cassatieberoep open.(12) Daarom kan de opgeëiste persoon in zoverre niet in haar cassatieberoep worden ontvangen.
16. Het middel faalt.
17. Ambtshalve heb ik geen gronden aangetroffen waarop het bestreden advies, voor zover vatbaar voor cassatie, zou dienen te worden vernietigd.
18. Deze conclusie strekt ertoe dat de opgeëiste persoon niet-ontvankelijk wordt verklaard in haar cassatieberoep voor zover dat beroep niet is gericht tegen de beslissingen van het Hof inzake de toelaatbaarheid van de uitlevering en tot verwerping van het beroep voor het overige.
De Procureur-Generaal
bij de Hoge Raad der Nederlanden
AG
1 Het advies houdt voorts in dat voor zover het onder drie bedoelde feit, dat ziet op verbeurdverklaring van eventuele opbrengsten die verkregen zijn uit de feiten welke bedoeld zijn in de klachten één en twee, betrekking heeft op een strafbaar feit voor dit feit geen uitlevering kan plaatsvinden omdat van strafbaarstelling in Aruba geen sprake is.
2 Ik lees in het middel niet de klacht dát niet uiteindelijk via de juiste kanalen een uitleveringsverzoek is gedaan, maar slechts dat dat niet binnen de termijn van art. 11 lid 4 van Pro het Verdrag is gebeurd.
3 Trb. 1980, 111, laatstelijk gewijzigd bij Trb. 2004, 296
4 Zo ook art. 8 lid 1 van Pro het Nederlands-Antilliaans Uitleveringsbesluit.
5 Zie Keijzer in Handboek Strafzaken, 91.5.1, die er overigens op wijst dat een nog niet inwerkinggetreden zevende lid van het Uitleveringsverdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de VS tevens indiening toestaat bij de ambassade van de aangezochte staat in de verzoekende staat.
6 Kamerstukken II, 1981-1982, 17122 (R 1193), nr. 1, p. 5
7 Vgl. De Nota naar aanleiding van het Verslag bij het voorstel tot de Cassatieregeling in uitleveringszaken voor de Nederlandse Antillen en Aruba (Rijkswet van 8 mei 2003, Stb. 2003, 204), Kamerstukken II, 2000-2001, 27 797, nr. 5, blz. 4, waar wordt opgemerkt: "Het gaat bij het onderhavige voorstel (...) voornamelijk om de rechtseenheid binnen het Koninkrijk als geheel. Daarbij is de hoofddoelstelling dat ter zake van de volkenrechtelijke (c.q. verdrags-) verplichtingen van het Koninkrijk de uitleg binnen de drie landen gelijk is." Zie ook HR 25 oktober 2005, LJN AU2698.
8 Ik merk op dat de fungerend Procureur-Generaal tijdens de behandeling van het Hof heeft aangevoerd dat de Officier van Justitie de vervolging heeft gestaakt door de gevangenhouding niet te verlengen. In de toelichting op het middel wordt gesteld dat de vervolging nog gaande is en dat de opgeëiste persoon geen kennisgeving van niet (verdere) vervolging heeft bereikt.
9 HR 23 juli 1984, NJ 1985, 157, HR 3 februari 1981, 318
10 Vgl. de in het middel aangehaalde bepalingen uit het Nederlands-Arubaans Uitleveringsbesluit.
11 Vgl. HR 5 september 2006, LJN AY3440, waarin de Hoge Raad het eerste middel, dat ter zake klaagde, met toepassing van art. 81 RO Pro afdeed en HR 10 juli 2001, LJN AB3325 (niet gepubl.).
12 HR 3 juni 2008, LJN BD1833.