Conclusie
10/02389
Mr. L. Timmerman
Parket: 17 november 2010
Conclusie inzake:
[Verzoeker]
verzoeker tot cassatie
Verkorte conclusie
1.1 Bij vonnis van 30 maart 2010 heeft de rechtbank Haarlem het verzoek van [verzoeker] om te worden toegelaten tot de wettelijke schuldsanering afgewezen - kort gezegd - omdat naar het oordeel van de rechtbank [verzoeker] ten aanzien van het ontstaan van de schuld aan het CJIB niet te goeder trouw is geweest.
1.2 [Verzoeker] is van dit vonnis in hoger beroep gekomen bij het gerechtshof te Amsterdam.
Het hof heeft de zaak ter zitting van 7 mei 2010 inhoudelijk behandeld. Bij arrest van 28 mei 2010 heeft het hof het vonnis van de rechtbank bekrachtigd.
1.3 Tegen dit arrest heeft [verzoeker] tijdig(1) beroep in cassatie ingesteld.
1.4 Het verzoekschrift bevat twee cassatiemiddelen.
Middel 1 betoogt dat het hof zijn oordeel dat [verzoeker] niet aannemelijk heeft gemaakt dat hij ten aanzien van de schuld aan het CJIB en de belastingsschuld te goeder trouw is geweest onvoldoende heeft gemotiveerd en niet is ingegaan op de argumenten en stellingen die tijdens de mondelinge behandeling naar voren zijn gebracht. Het door rood licht rijden en begaan van andere verkeersovertredingen wil volgens het middel niet automatisch zeggen dat betrokkene niet meer te goeder trouw bent aangezien het een feit van algemene bekendheid is dat iedere automobilist wel eens een bekeuring krijgt. Het totale bedrag van de boetes is hoog, maar gelet op de omstandigheden waaronder [verzoeker] moest functioneren niet onbegrijpelijk. Ook ten aanzien van de belastingschuld is [verzoeker] van mening dat hij wel te goeder trouw is geweest, omdat hij gezien de omstandigheden het ontstaan van de schuld niet kon vermijden, noch de hoogte van de schuld beïnvloeden.
1.5 Krachtens art. 288 lid 1 sub b Fw Pro kan het verzoek tot schuldsanering onder andere worden afgewezen indien aannemelijk is dat de schuldenaar ten aanzien van het ontstaan of onbetaald laten van schulden niet te goeder trouw is geweest. Zoals het middel aangeeft is de goede trouw een gedragsmaatstaf waaraan de schuldenaar dient te voldoen. Bij de beoordeling daarvan dient de rechter rekening te houden met alle omstandigheden van het geval, zoals de aard en omvang van de vorderingen, het tijdstip waarop schulden zijn ontstaan, de mate waarin de schuldenaar een verwijt gemaakt kan worden dat de schulden zijn ontstaan en/of onbetaald gelaten, het gedrag van de schuldenaar en zijn inspanningen de schulden te voldoen en dergelijke. De mate van verwijtbaarheid is dus niet het enige gezichtspunt. De beoordeling van het gedrag van verzoeker aan deze maatstaf draagt een sterk feitelijk karakter en kan in cassatie enkel op begrijpelijkheid worden getoetst.
1.6 Het is niet onbegrijpelijk dat het hof heeft geoordeeld dat [verzoeker] ten aanzien van het ontstaan van de CJIB-schuld niet te goeder trouw is geweest. Zoals [verzoeker] zelf ook in cassatie aangeeft kan hem een verwijt worden gemaakt dat hij door rood licht is gereden en andere verkeersovertredingen heeft begaan. Voor deze overtredingen kan geen rechtvaardiging gevonden worden in de gedwongen bedrijfsbeëindiging. Dat er geen sprake is van zeer ernstige verkeersovertredingen en roekeloos of bijzonder gevaarlijk rijgedrag wordt voor het eerst in cassatie aangevoerd, maar doet ook niet ter zake. Ook de stelling dat het een feit van algemene bekendheid is dat iedere automobilist wel eens een bekeuring krijgt, is niet eerder in stelling gebracht. Bovendien is er bij [verzoeker] niet sprake van slechts één bekeuring maar heeft hij diverse malen voor verkeersovertredingen een boete gekregen.
1.7 Nu het hof terecht geoordeeld heeft dat [verzoeker] ten aanzien van de schuld aan het CJIB niet te goeder trouw is geweest, heeft [verzoeker] geen belang meer bij het tweede deel van zijn klacht ten aanzien van de belastingschuld. Geheel ten overvloede merk ik op dat uit de jurisprudentie(2) blijkt dat het niet doen van aangifte een reden kan zijn de toelating tot de schuldsanering te weigeren. Het hof heeft overwogen dat [verzoeker] verantwoordelijk is voor een geordende administratie en het doen van aangifte. Het hof geeft daarmee aan dat het voor risico van [verzoeker] komt dat hij in het geheel niet meer over de administratie beschikt en het niet kunnen betalen van de boekhouder nog geen reden is dat geen aangifte wordt gedaan. Het middel faalt dan ook.
1.8 Middel 2 voert aan dat het hof in het geheel niet is ingegaan op het verweer van [verzoeker] dat hem een beroep toekomt op art. 288 lid 1 onder Pro b Fw in samenhang met art. 288 lid 3 Fw Pro. [Verzoeker] heeft tijdens de zitting aangevoerd dat hij na zijn gedwongen bedrijfsbeëindiging geruime tijd een zwervend bestaan had geleid, sinds 2009 weer bij zijn ouders woont, betaalde werkzaamheden verricht en probeert zijn schulden te betalen.
1.9 Art. 288 lid 3 Fw Pro geeft aan de rechter een discretionaire bevoegdheid om een schuldsaneringsverzoek toe te wijzen ook al is niet voldaan aan art. 288 lid 1 onder Pro b Fw. Uit de wetsgeschiedenis blijkt dat lid 3 in het bijzonder ziet op de mogelijkheid dat de rechter een schuldenaar met psychosociale of verslavingsproblematiek toelaat, indien die problematiek voldoende onder controle is(3). De schuldenaar moet voldoende aannemelijk maken dat hij de omstandigheden die bepalend zijn geweest voor het ontstaan of onbetaald laten van zijn schulden onder controle heeft gekregen, hetgeen zal moeten blijken uit de door de schuldenaar getroffen maatregelen(4). De schuldenaar zal zich, eventueel met hulp van derden, in een stabiele leefsituatie moeten bevinden om aan zijn saneringsverplichtingen te kunnen voldoen. Aldus stelt lid 3 een eis die in wezen met de toelatingseis van art. 288 lid 1 onder Pro c Fw samenvalt(5).
1.10 Voorzover het onderdeel klaagt dat het hof in het geheel niet is ingegaan op het beroep van [verzoeker] op art. 288 lid 3 Fw Pro mist het feitelijke grondslag. In rov. 2.3 heeft het hof overwogen dat er van onvoldoende omstandigheden is gebleken die een ander oordeel rechtvaardigen. Hierin ligt besloten dat het hof vindt dat de schuldenaar de omstandigheden niet voldoende aannemelijk heeft gemaakt. Dit is niet onbegrijpelijk. [Verzoeker] had zijn moeder naar de zitting meegenomen om te bevestigen dat hij in een stabiele leefsituatie verkeerde. De moeder van [verzoeker] kan echter niet als een neutraal persoon gezien worden en bovendien is niet aangevoerd op welke wijze zijn ouders een stabiele situatie voor hem kunnen creëren. Het feit dat de schuldenaar stelt geen onderneming meer te hebben, bij zijn ouders woont en geen auto meer heeft, is dan ook niet voldoende. Ook ten aanzien van het feit dat de drank- en gokproblemen onder controle zijn(6), is te weinig gesteld en aangetoond. De advocaat van [verzoeker] heeft verder tijdens de mondelinge behandeling aangegeven dat [verzoeker] een deel van zijn schulden heeft afgelost. Een schriftelijke onderbouwing ontbreekt echter. In cassatie wordt aangevoerd dat [verzoeker] probeert op zijn schulden af te lossen(7). Uit de overgelegde betaalbewijzen(8) volgt dat [verzoeker] afbetaalt op de CJIB-schuld. Het betreft echter drie betalingen, zodat daaruit nog geen conclusies getrokken kunnen worden. De door [verzoeker] aangevoerde omstandigheden zijn dan ook onvoldoende om voor de hardheidsclausule in aanmerking te komen.
2. Conclusie
Ik concludeer tot verwerping van het cassatieberoep.
De Procureur-Generaal bij de
Hoge Raad der Nederlanden
A-G
1 Het verzoekschrift is ter griffie van de Hoge Raad ingekomen op 7 juni 2010, overeenkomstig de in art. 292 lid 3 Fw Pro genoemde cassatietermijn van 8 dagen. De achtste dag valt op zaterdag 5 juni 2010 zodat de termijn overeenkomstig art. 1 Algemene Pro Termijnenwet wordt verlengd tot en met maandag 7 juni 2010.
2 HR 7 mei 2010, LJN: BL7042; RvdW 2010, 624; HR 22 december 2009, LJN: BK2008, RvdW 2010, 55.
3 De reikwijdte van de bepaling is naar zijn bewoordingen ruimer dan de toelichting van de minister. Zie A.J. Noordam, WSNP en goede trouw, 2008, nr. 248.
4 Wessels Insolventierecht IX, par. 9067o.
5 HR 29 februari 2009, LJN: BG9913, RvdW 2009, 378.
6 Zie proces-verbaal van het hof van 7 mei 2010.
7 Zie cassatieverzoekschrift onder 9.
8 Zie bijlagen bij brief van 4 mei 2010.