Conclusie
PROCUREUR-GENERAAL
BIJ DE
HOGE RAAD DER NEDERLANDEN
Nummer24/01395
Zitting4 november 2025
CONCLUSIE
V.M.A. Sinnige
In de zaak
[verdachte] ,
geboren in [geboorteplaats] op [geboortedatum] 2001,
hierna: de verdachte
1.Inleiding
1.1
De verdachte is bij arrest van 29 maart 2024 door het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, zittingsplaats Leeuwarden (parketnummer 21-005288-22), wegens “medeplichtigheid aan/tot diefstal, voorafgegaan en vergezeld van geweld tegen personen, gepleegd met het oogmerk om die diefstal voor te bereiden en die diefstal gemakkelijk te maken, terwijl het feit wordt gepleegd door twee of meer verenigde personen”, veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van 40 maanden, met aftrek van voorarrest. Verder heeft het hof een in beslag genomen iPhone 11 Pro verbeurd verklaard, de teruggave aan [aangever] gelast van vier in beslag genomen bitcoins en de teruggave gelast aan de verdachte van een aantal andere in beslag genomen voorwerpen. Ook heeft het hof een beslissing genomen over de vordering van de benadeelde partij en de verdachte in dat verband een schadevergoedingsmaatregel opgelegd.
1.2
Er bestaat samenhang met de zaak 24/01261. In die zaak zal ik vandaag ook concluderen.
1.3
Het cassatieberoep is ingesteld namens de verdachte. P.A. van der Waal, advocaat in Amsterdam, heeft één middel van cassatie voorgesteld.
2.De zaak
In de avond van 24 juni 2021 heeft in [plaats] een woningoverval plaatsgevonden, waarvan [aangever] (de aangever) het slachtoffer is geworden. De aangever is fors letsel toegebracht en hij is gekneveld en in gewonde toestand in zijn woning achtergelaten. Bij de overval zijn een ledger en 5.1 bitcoin weggenomen. In cassatie gaat het in de kern om de vraag of het hof heeft kunnen oordelen dat de verdachte als medeplichtige bij deze overval betrokken is geweest.
3.Het middel
3.1
Het middel bevat de klacht dat het hof ten onrechte, althans onbegrijpelijk, althans onvoldoende gemotiveerd tot een bewezenverklaring is gekomen voor medeplichtigheid ten aanzien van het ten laste gelegde feit.
4.De bewijsconstructie van het hof
4.1
Het hof heeft ten laste van de verdachte bewezen verklaard dat:
“ [medeverdachte] en (onbekend gebleven) mededaders op 24 juni 2021 te [plaats] , in de woning [a-straat 1] , tezamen en in vereniging, een ledger en een hoeveelheid cryptocurrency, die aan een persoon genaamd [aangever] toebehoorden, heeft weggenomen met het oogmerk om het zich wederrechtelijk toe te eigenen, welke diefstal werd voorafgegaan en vergezeld van geweld van geweld tegen die [aangever] , gepleegd met het oogmerk om die diefstal voor te bereiden en gemakkelijk te maken, door:
- de (onder)arm tegen de keel van die [aangever] te duwen en
- een arm om de nek van die [aangever] te leggen en te houden en
- die [aangever] meermalen hard met (een) vuist(en) in het gezicht en tegen het hoofd te stompen en/of te slaan en
- ander fysiek geweld op/tegen het lichaam van die [aangever] uit te oefenen,
bij en/of tot het plegen van welk misdrijf verdachte op of omstreeks 24 juni 2021 te [plaats] opzettelijk behulpzaam is geweest en inlichtingen heeft verschaft, door
- in het bezit te zijn van een thumbnail van het ontvangende walletadres en
- een papier met daarop het ontvangende walletadres mee te nemen en af te geven aan die [medeverdachte] en/of zijn mededader(s) en
- die [medeverdachte] en zijn mededaders naar de woning van die [aangever] te brengen met zijn, verdachtes, auto.”
4.2
Het hof heeft de bewezenverklaring doen steunen op de hieronder weergegeven bewijsvoering (met inbegrip van 61 voetnoten), waarbij het hof gebruik heeft gemaakt van de zogenoemde Promis-werkwijze:
“
Standpunt van de verdediging
Standpunt van de verdediging
Door en namens verdachte is betoogd dat verdachte moet worden vrijgesproken van het primair en subsidiair tenlastegelegde. Hiertoe is aangevoerd dat er geen enkel bewijs is voor het verrichten van uitvoeringshandelingen en evenmin kan worden vastgesteld dat verdachte betrokken is geweest bij een vooropgezet plan of gemaakte afspraken voor de overval. Er blijkt niet dat verdachte een handeling heeft uitgevoerd voorafgaand of ten tijde van de overval, waarmee hij de overvallers behulpzaam is geweest. Ook bevat het dossier geen enkel aanknopingspunt dat verdachte wetenschap, laat staan opzet, al dan niet in voorwaardelijke zin, heeft gehad op de geweldshandelingen. Evenmin kan worden geconcludeerd dat hij medeplichtig is geweest aan de overval.
Anders dan de rechtbank heeft gedaan, kan niet worden vastgesteld dat verdachte de QR-code en het walletadres heeft aangemaakt en geprint. Ook kan niet worden vastgesteld dat verdachte de betreffende notitie in zijn tablet heeft gemaakt. Bovendien kan zijn aanwezigheid in de woning niet worden vastgesteld op grond van de verklaringen van de getuigen. Tot slot is de aanname van de rechtbank dat verdachte heeft gedeeld in de buit van de woningoverval bewijsrechtelijk gebaseerd op drijfzand.
Subsidiair is verzocht om vrijspraak van medeplegen. Als wel zou worden uitgegaan van het bericht ‘3 driver’, dan is dit een duidelijke indicatie voor niet meer dan een ondersteunende rol als chauffeur (een typische medeplichtigheidsgedraging) en daarmee een contra-indicatie voor het medeplegen. Als het hof zou vaststellen dat verdachte de daders heen en weer heeft gereden naar de overval en een printopdracht van zijn telefoon heeft verzonden, dan zijn dat typisch ondersteunende gedragingen die op medeplichtigheid zien.
Oordeel van het hof
Inleiding [1]
Niet ter discussie staat dat op de avond van donderdag 24 juni 2021 een woningoverval heeft plaatsgevonden aan de [a-straat 1] in [plaats] . Bij de overval is onder meer 5.1 Bitcoin weggenomen. Aangever [aangever] is fors (hoofd)letsel toegebracht, terwijl hij gekneveld en gewond is achtergelaten in zijn woning.
Het hof ziet zich voor de vraag gesteld of wettig en overtuigend bewezen kan worden dat verdachte als medepleger, subsidiair als medeplichtige, bij deze gewelddadige overval betrokken is geweest.
Het hof sluit zich grotendeels aan bij de overwegingen van de rechtbank. Na de bespreking van de bewijsmiddelen volgt de bewijsoverweging.
Het bewijs
De woningoverval
Op de avond van donderdag 24 juni 2021 werd aangebeld bij de woning van aangever [aangever] (hierna: aangever) aan de [a-straat 1] in [plaats] . Er stonden drie mannen in groene KPN-jasjes voor zijn deur. Ze zeiden dat ze er waren in verband met de glasvezelkabel van de bovenbuurman die storing had. Die kabel zou ook door de meterkast van aangever lopen. [2] Eén van de mannen duwde plotseling zijn arm tegen de keel van aangever en legde zijn andere arm om zijn nek. Er werd gezegd dat ze voor zijn ledger [3] kwamen. In eerste instantie kon aangever door de impact van de overval niets verklaren over wat er daarna was gebeurd. [4] Op 15 juli 2021 heeft aangever verklaard dat hij in zijn woning in een wurggreep werd gehouden door de grote jongen en dat hij klappen kreeg. Meer kon hij zich niet herinneren. [5]
Aangever gaf het volgende signalement van de man die hem beetpakte: hij was licht getint, mogelijk van Marokkaanse afkomst en kwam qua lengte tot zijn wenkbrauwen. Aangever is zelf 1.92 meter. De man sprak goed Nederlands. De man die voor het raam stond had een gezet postuur en een stoppelbaardje. Van de derde man kon aangever geen signalement geven. De mannen droegen alle drie groene jasjes, waarvan één feller van kleur. [6]
Bij de overval is 5.1 Bitcoin weggenomen. [7] Aangever had twee ledgers en twee recovery seeds [8] (het hof begrijpt: herstelzinnen) waarmee toegang kon worden verkregen tot zijn bitcoins. Eén van de ledgers lag in een wit kommetje in de keuken. [9] Aangever weet niet of de recovery seed is gevonden of dat hij de code van de ledger onder dwang heeft gegeven. [10] Voor het overboeken van bitcoins wordt gebruik gemaakt van het programma Ledger Live op de computer van aangever. Daarvoor moet de ledger worden aangesloten op de computer en een pincode worden ingevoerd die aangever uit zijn hoofd weet. Volgens aangever is de code tijdens de overval uit hem geslagen of gevonden in een tekstbestand op zijn computer. [11]
Twee buren van aangever zijn als getuige gehoord. Getuige [getuige 1] hoorde op 24 juni 2021 tegen twaalf uur ‘s nachts iemand op zijn deur bonzen. Hij trof aangever aan. Zijn polsen en enkels zaten met ducttape vast. Zijn armen zaten achter zijn lichaam vastgebonden en de ducttape zat vanaf de toppen van zijn vingers tot aan zijn polsen. Aangever had een snee op zijn hoofd die behoorlijk bloedde en zijn linkeroog was opgezwollen en zat dicht. [12]
Getuige [getuige 2] woont in het appartement boven dat van aangever. Hij werd door getuige [getuige 1] om hulp gevraagd. Hij heeft gezien dat aangever tape om zijn mond had en veel tape en een tiewrap om zijn polsen. Zijn hoofd was blauw. Getuige [getuige 2] had tussen 21:30 uur en 22:30 uur mensen gehoord in de woning van aangever. Dit was opvallend, omdat aangever bijna nooit visite had ’s avonds. [13]
Verbalisanten die op de melding afkwamen troffen aangever aan met een bebloed gezicht met meerdere zwellingen. Hij was erg warrig en het letsel leek invloed te hebben op zijn geheugen. [14]
Aangever is op 25 juni 2021 in het ziekenhuis door een forensisch arts onderzocht. Er is bij hem licht traumatisch schedel-hersenletsel vastgesteld en blauwe plekken en schaafwonden over zijn gehele lichaam. Daarnaast had hij wazig zicht, waren zijn oogleden fors gezwollen en had hij een wond boven zijn wenkbrauw. [15]
Forensisch en digitaal onderzoek
Op de papierresten werden nog meer delen van woorden en zinnen aangetroffen. Daarover is (onder meer) het volgende geverbaliseerd:
- Afbeelding 3 en 4: Stukje tekst, na het uitvouwen van het verbrande papier staat er "urd vanaf mij (het hof begrijpt: mijn) i”. Waarschijnlijk stond hier compleet “verstuurd vanaf mijn iphone”.
- Afbeelding 5 en 6: Op bovenstaande afbeelding is een gedeelte van een papier te zien, na het uit elkaar vouwen staat er [...] met het kleine stukje m staat hier waarschijnlijk [e-mailadres 1] .
[...] in vergelijk van de u en de i in het woord belhuis staat hier het emailadres [e-mailadres 2] . Het is niet uit te sluiten dat er voor ufik meer letters staan.
- Afbeelding 7: Op bovenstaande afbeelding is een gedeelte van een papier te zien met de dikgedrukte tekst [...] . Waarschijnlijk is [...] het laatste gedeelde van de naam die aan een emailadres is gekoppeld. In een e-mailbericht staat na een dikgedrukte naam een < teken en achter dit teken staat het emailadres geschreven.
- Afbeelding 8: Op bovenstaande afbeelding is een gedeelte van een papier te zien met dik gedrukte tekst ‘ [...] ’ onder deze tekst sta ‘ [...] ’.
- Afbeelding 9, 10, 11 en 12: Overige foto’s met een gedeelte van een QR code en losse woorden [...] , [...] en [...] . [18]
Onderzoek naar de lettercombinaties ‘ [...] ’ en ‘ [...] ’ wees uit dat er in de politiesystemen één familienaam bekend is waarin deze lettercombinaties voorkomen. Dat betreft de naam [verdachte] . Uit GBA-gegevens is gebleken dat [verdachte] staat ingeschreven op een adres in Amsterdam. De politie concludeert dat de lettercombinaties ‘ [...] ’, ‘ [...] ’, ‘ [...] ’ en ‘ [...] ’ passen bij deze naam. [19]
De politie heeft geen ledger aangetroffen in de woning van aangever op de plek waar de ledger volgens aangever lag. [20]
De computer van aangever is in beslag genomen en onderzocht. Op 24 juni 2021 werd er om 21:04:57 uur ingelogd op de computer. Om 21:05:36 werd het programma Ledger Live gestart. Om 21:33:07 uur is het tekstbestand ‘Nieuw tekstdocument.txt' geopend. Om 21:51:33 uur werd de ledger van aangever in de computer geplaatst. Vervolgens werd om 21:54:41 op blockstream.info [21] gekeken naar de transactie naar het walletadres [0002] . Om 21:54:43 uur werd op Binance.com de huidige koers van de Bitcoin bekeken. Vervolgens is om 21:54:59 uur op blockchain.com gekeken naar de transacties op het hiervoor genoemde walletadres. Het programma Ledger Live werd om 21:55:06 uur gesloten en om 21:55:10 uur werd de ledger uit de computer verwijderd. Ten slotte werd om 21:56:36 uur nogmaals naar het walletadres gekeken via Blockchain.com. [22]
De politie heeft onderzoek gedaan naar de herstelzin (ook wel: recoveryseed of mnemonic phrase) van de wallet van aangever die is aangetroffen in zijn woning. Met gebruik van de herstelzin werd de wallet van aangever teruggezet. De laatste transactie in bitcoin vanuit de wallet van aangever was op 24 juni 2021 om 21:52 uur. Dat was een uitgaande transactie van 5.14203662 Bitcoin naar het walletadres [0002] . Daarna was er geen tegoed meer in de wallet. [23]
Uit een analyse van de bitcoinstromen vanuit de wallet van aangever blijkt dat de 5.14203662 Bitcoin die naar het adres [0002] is overgeboekt in de nacht van 25 juni 2021 werd gesplitst in 3.1927 en 1.9484 Bitcoin. Via een ander walletadres kwamen de tegoeden aan het einde van de dag weer samen op het adres [0003] . [24]
Getuigen en camerabeelden
Naar aanleiding van een Facebookbericht van de politie hebben de getuigen [getuige 3] en [getuige 4] een verklaring afgelegd. Zij wonen aan de [b-straat] in [plaats] . Getuige [getuige 3] heeft gezien dat op een avond in de zomer van 2021 drie mannen uit een auto stapten die geparkeerd stond naast de garage bij de [c-straat] . Zij haalden groene KPN-jasjes uit de kofferbak en trokken deze aan. Ze liepen in de richting van de Safari Supermarkt aan de [c-straat] . Volgens getuige [getuige 3] waren het Marokkaanse jongens. Een dag eerder waren dezelfde jongens met dezelfde auto ook in de straat. Ze had ze de eerste keer in de middag gezien. [25]
Getuige [getuige 4] heeft gezien dat de auto waar de mannen uitstapten een Volkswagen Polo betrof. Op de eerste dag dat de auto geparkeerd stond, zag getuige [getuige 4] dat het een donkergrijsgekleurde, shiny auto met mooie, bijzondere velgen (breed van boven en smal in het midden) betrof. De tweede dag stapten drie mannen uit de auto. De auto stond met de neus in de [b-straat] en met de kont naar de [c-straat] . Er werden drie groene jasjes uit de kofferbak gehaald. Eén van de jasjes was feller van kleur. De eerste dag was het in ieder geval in de middag. De tweede dag was het in de avond. [26]
De politie heeft camerabeelden bekeken van camera’s gevestigd aan de [d-straat 1] (waarop de [e-straat] en een deel van de [c-straat] zichtbaar is), de [c-straat] 2 (met zicht op de [c-straat] ) en de [a-straat 1] (met zicht op de kruising [a-straat] - [c-straat] ).
Op de beelden is te zien dat op 24 juni 2021 om 20:39 uur drie personen gekleed in groene jasjes, waarvan één jasje met een fellere kleur, over de [c-straat] liepen. De persoon met het felgekleurde jasje had een donkergekleurd voorwerp in zijn hand. Het voorwerp komt qua omvang overeen met het formaat van een tablet. De personen kwamen uit de richting van de kruising [e-straat] - [b-straat] - [c-straat] en liepen in de richting van de kruising [a-straat] - [c-straat] . De personen liepen vervolgens vanaf de [c-straat] de [a-straat] in. [27]
Op 24 juni 2021 om 22:00 uur is op de camerabeelden te zien dat de personen met hetzelfde signalement als in de hiervoor beschreven camerabeelden uit de richting van de woning van aangever (aan de [a-straat 1] ) richting de [c-straat] liepen en rechtsaf sloegen en vervolgens in noordelijke richting liepen. [28]
Betrokken auto
Op basis van voornoemde camerabeelden heeft de politie onderzoek gedaan naar het door de getuigen beschreven verdachte voertuig. Daaruit bleek dat op 24 juni 2021 om 20:35 uur een donkergrijs voertuig met lichtmetalen velgen en privacyglas over de [c-straat] reed en vaart minderde. Naar uiterlijke verschijningsvormen komt de auto het meest overeen met een vijfde generatie Volkswagen Polo met de kleur Pepper Grey en met velgen van het type Mistral. Bij voertuigen die rechtdoor reden op de [c-straat] was een reflectie in een raam te zien op de beelden. Bij dit voertuig bleek dat niet zo te zijn. De politie concludeert daarom dat de auto waarschijnlijk rechtsaf de [b-straat] is ingeslagen. [29]
Verdachte is op 9 juli 2021 gecontroleerd in een Volkswagen Polo met het kenteken [kenteken] . Bij die controle is een foto gemaakt van de auto. De kleur, velgen en geblindeerde achterramen komen overeen met de Volkswagen Polo die op de camerabeelden staat. [30]
Verdachte heeft verklaard dat hij een grijze Volkswagen Polo met kenteken [kenteken] heeft. Hij is op de avond van 24 juni 2021 naar [plaats] heen en weer gereden. Verdachte heeft verder verklaard dat de auto die op de camerabeelden bij de [c-straat] is te zien op zijn auto lijkt. [31]
De Volkswagen Polo met het kenteken [kenteken] is op 24 juni 2021 om 20:10 uur gefotografeerd op de A7 bij Kornwerderzand ter hoogte van hectometerpaal 96.5, rijdend in de richting van Friesland. Op 24 juni 2021 om 22:29 uur is de auto op hetzelfde punt gefotografeerd, rijdend in de richting van Noord-Holland. Volgens Google Maps is de gemiddelde reistijd van deze hectometerpaal naar het adres [a-straat 1] te [plaats] 28 minuten. [32]
Telefoon- en tabletgegevens
Het telefoonnummer [telefoonnummer 1] is in gebruik bij verdachte. [33] Uit de historische verkeersgegevens blijkt dat deze telefoon op 24 juni 2021 tot 18:43 uur masten in Amsterdam aanstraalde. Tussen 20:41 uur en 21:48 uur werden de masten aan de [f-straat] en de [g-straat] in [plaats] aangestraald. Die masten liggen hemelsbreed op 947 en 809 meter van de woning van aangever. Vervolgens werd om 22:10 uur een mast aangestraald aan [h-straat 1] in [plaats] en om 22:15 een mast in Menaldum en aansluitend een mast in Franeker. Om 23:19 uur is een mast aangestraald aan de [i-straat] te Amsterdam. [34]
De iPhone van verdachte is in beslag genomen en onderzocht. Op die telefoon is een thumbnail aangetroffen waarop een QR-code en het walletadres [0002] zichtbaar is. Dit betreft het walletadres waarnaar de bitcoins van aangever zijn overgeboekt. Deze thumbnail is op 24 juni 2021 om 18:42 uur aangemaakt. Op 24 juni 2021 om 19:19 uur is via de app Mail (de standaardmailapplicatie van Apple) een mail verzonden van [e-mailadres 2] naar [e-mailadres 1] . [35]
Met de iPhone van verdachte is op 24 juni 2021 om 21:13 uur een Snapchat gemaakt. Op basis van een zogenaamde venuefilter, waarbij Snapchat op basis van de huidige locatie van de telefoon suggesties toont, is gebleken dat de Snapchat in de buurt van de volgende locaties is gemaakt:
- [A] BV, gelegen aan de [c-straat 1] te [plaats]
- [B] , gelegen aan de [c-straat 2] / [j-straat 1] te [plaats]
- [C] , gelegen aan de [b-straat 1] te [plaats]
- [D] , gelegen aan de [b-straat 1] te [plaats]
- [E] , gelegen aan de [c-straat] / [k-straat] te [plaats] . [36]
In de telefoon van verdachte is een chatgesprek tussen verdachte en medeverdachte [medeverdachte] aangetroffen. Op 13 maart 2022 vond het volgende chatgesprek plaats (T = verdachte, A = medeverdachte [medeverdachte] ):
T Jo
A Yoooo bro
T Die dag toen je me die 3 gaf had je gezegd dat er niks meer over was en daarom gaf je me daarna nog 2 dat had je gezegd toch?
A Jaa wat dan?
T In een vid zeggen ze wat anders
A Wie?
T In een zegge ze ook dat alles bevroren is dus zijn allemaal leugens
A Maar wat wilje zegge precies
T Ja dat
T Wrm zoude ze liegen?
T Of jij hebt tegen me gelogen
T Of zij
A Je weet dat als alles bevroren is zou betekenen geen geld toch?
A Ze zeggen dat zodat andere mensen t niet gaan doen
T Ze hebben het bevroren nadat jij het me hebt verteld
T Dus of je hebt wat achterwegen gelaten en tegen me gelogen of kan zijn dat het echt zo is
T Wil alleen wat helderheid
A Bro niks is bevroren geloof mij maar hahahaha
A Ze liegen daarover
T Dus er ligt nog wat?
A Nee
A Wat die dag er was was alles
A Kijk is niet logisch
A Als het bevroren was
A Wrm zou die man zeggen
A Ik wil me geld terug
T Oke dus je hebt niet tegen me gelogen?
A Dan zoude ze t terug geven aan hem toch bro
A Dan zoude ze zeggen een deel heeft hij terug
A Nee tuurlijk niet
T Saff
A Als k met mensen op zo iets ga wrm zou ik liegen bro
T Is normaal
T Had er geen twijfels over tot dat filmpje
T Vroeg het me alleen af het zat al heel lang in me hoofd vandaar dat ik je bericht
A Je kn me altijd alles vragen broo
A Zal je altijd eerlijk antwoord geven
A Er is lx uitgecasht lx geld gekomen dat was die dag
A En die dag was ook echt alles verdeeld
T Isgoed bro thanks
Aangever heeft in de uitzending van Opsporing Verzocht van 7 december 2021 gezegd dat hij graag zijn geld terug wil en de politie heeft in dat programma verteld dat een deel van de buit is bevroren. [39]
De Samsung tablet van verdachte is ook in beslag genomen en onderzocht. Op 24 juni 2021 om 18:48 uur is in de tablet een notitie aangemaakt. Deze notitie is voor het laatst gewijzigd op 24 juni 2021 om 20:45 uur. De notitie houdt in: ‘Storing op 1 hoog in kabels [a-straat 1] ’. [40]
Telefoongegevens medeverdachte
De iPhone van medeverdachte [medeverdachte] is in beslag genomen en onderzocht. Daarop is onder meer een snapchatgesprek met de gebruiker [naam] van 1 juli 2021 aangetroffen. Op die datum is het volgende bericht verstuurd: “85000 strak verdeeld, 22 tipgever, 3 driver, 60 wij”. [41]
Bewijsoverwegingen
Op grond van het vorenstaande stelt het hof vast dat op 24 juni 2021 in de woning aan de [a-straat 1] in [plaats] een gewelddadige woningoverval heeft plaatsgevonden. Aangever werd bij de keel gepakt en zijn mond, polsen en enkels zijn met ducttape vastgebonden. Gelet op het letsel dat aangever heeft opgelopen is er tijdens de overval excessief geweld gebruikt, waaronder stompend geweld tegen zijn gezicht en hoofd en fysiek geweld tegen zijn lichaam.
Bij de overval is 5.1 Bitcoin van aangever weggenomen door deze over te boeken naar het walletadres [0002] . De ledger van aangever werd niet in zijn woning aangetroffen. De recoveryseed werd wel aangetroffen in de woning. Het hof acht bewezen dat bij de overval een ledger en een hoeveelheid cryptocurrency is weggenomen.
De betrokkenheid en rol van verdachte
Uit de bewijsmiddelen volgt dat op de telefoon van verdachte op 24 juni 2021 om 18:42 uur een thumbnail (afbeelding) van een QR-code met het walletadres [0002] is aangemaakt. Dit betreft het walletadres waarnaar de bitcoins van aangever tijdens de overval zijn overgeboekt. Even later, om 19:19 uur, is vanaf de telefoon met het e-mailadres [e-mailadres 2] een mail gestuurd naar [e-mailadres 1] . In de woning van aangever is in verbrande papiersnippers een geprinte e-mail aangetroffen met daarop (delen van) de hiervoor genoemde emailadressen, de afbeelding van de QR-code en het walletadres.
De Volkswagen Polo met het kenteken [kenteken] van verdachte is op 24 juni 2021 om 20:10 uur gefotografeerd op de A7 bij Kornwerderzand, rijdend in de richting van Friesland. Verdachte heeft verklaard dat hij op het moment dat zijn auto is gefotografeerd onderweg was naar [plaats] . De reistijd tussen Kornwerderzand en de woning van aangever aan de [a-straat 1] bedraagt gemiddeld 28 minuten. Om 20:35 uur, en dus 25 minuten later, is op camerabeelden aan de [c-straat] in [plaats] een donkergrijze Volkswagen Polo te zien die zeer waarschijnlijk is afgeslagen naar de [b-straat] . De kenmerken van deze auto, namelijk de donkergrijze kleur, de bijzondere velgen en de geblindeerde achterramen vertonen zeer sterke gelijkenissen met de Volkswagen Polo van verdachte. Uit de historische verkeersgegevens van de telefoon van verdachte valt op te maken dat het toestel tussen 20:41 uur en 21:48 uur masten aanstraalde in de buurt van de [b-straat] . De zendmastgegevens tonen geen exacte plaatsbepaling van de telefoon, maar uit de gegevens kan wel worden afgeleid dat de telefoon in de buurt van de masten is geweest. Ook de snapchat die verdachte om 21:13 uur heeft gemaakt past bij een verblijf aan de [b-straat] in [plaats] . Het hof is gelet op het voorgaande van oordeel dat de Volkswagen Polo die om 20:35 uur op de camerabeelden van de Safari Supermarkt aan de [c-straat] in [plaats] is te zien de Volkswagen Polo van verdachte is en dat deze op dat moment door verdachte werd bestuurd. Op grond van de bevindingen dat de auto waarschijnlijk de [b-straat] is ingereden en de getuigenverklaring van [getuige 4] waaruit volgt dat hij heeft gezien dat een donkergrijsgekleurde Volkswagen Polo met bijzondere velgen in deze straat stond, stelt het hof vast dat de auto van verdachte op 24 juni 2021 omstreeks 20:35 uur in de [b-straat] werd geparkeerd.
Aangever heeft verklaard dat er drie mannen in groene KPN-jasjes voor zijn deur stonden die zeiden dat er een storing was. Uit de getuigenverklaringen van [getuige 3] en [getuige 4] volgt dat uit de verdachte auto (die het hof aan verdachte toeschrijft) drie mannen stapten die groene KPN-jasjes aantrokken, waarvan één feller van kleur, en vervolgens in de richting van de [c-straat] liepen. Uit de camerabeelden volgt dat deze mannen omstreeks 20:39 uur via de [c-straat] richting de woning van aangever zijn gelopen. De man in het felgekleurde jasje had op dat moment een zwart voorwerp dat qua omvang overeenkomt met het formaat van een tablet in zijn hand. Om 20:45 uur is de notitie die om 18:48 uur op de tablet van verdachte is aangemaakt ‘gewijzigd’. De notitie houdt in: 'Storing op 1 hoog in kabels [a-straat 1] ’. Op grond van het voorgaande concludeert het hof dat het zwarte voorwerp de Samsung tablet van verdachte betrof en dat het daarop aangetroffen bericht gewijzigd is rond het moment waarop deze drie mannen bij aangever aankwamen.
Op de computer van aangever was er activiteit tussen 21:04 uur en 21:56 uur. Om 21:52 uur vond de uitgaande transactie van 5.1 Bitcoin naar het adres [0002] plaats. Dit is het walletadres dat met bijbehorende QR-code als thumbnail op de telefoon van verdachte is aangetroffen.
Op grond van de camerabeelden stelt het hof vast dat de verdachten die de woningoverval hebben gepleegd omstreeks 22:00 uur via de [c-straat] in de richting van de [b-straat] zijn gelopen. De auto van verdachte is 29 minuten later, om 22:29 uur, gefotografeerd op de A7 bij Kornwerderzand, rijdend in de richting van Noord-Holland. Een dik uur later, om 23:48 uur, heeft verdachte een snapchat gemaakt in Amsterdam. Uit het voorgaande leidt het hof af dat verdachte na de woningoverval met de medeverdachten in zijn auto is teruggereden naar Amsterdam.
Uit de aangetroffen berichten in zowel de telefoon van verdachte als die van de medeverdachte volgt naar het oordeel van het hof dat verdachte heeft meegedeeld in de buit. De medeverdachte [medeverdachte] heeft een bericht gestuurd waaruit volgt dat de ‘driver’ (het hof begrijpt: de chauffeur) 3 zou krijgen. Dit past bij het bericht dat verdachte op 13 maart 2022 naar [medeverdachte] heeft gestuurd: “Die dag toen je me die 3 gaf had je gezegd dat er niks meer over was en daarom gaf je me daarna nog 2 dat had je gezegd toch?”
Het hof verwerpt het verweer dat uit het bericht volgt dat verdachte ‘5’ heeft gekregen en dat het daarom niet op de verdeling van de buit kan zien. Uit het bericht valt namelijk op te maken dat kennelijk eerst was afgesproken dat verdachte ‘3’ zou krijgen. Daarbij neemt het hof ook in aanmerking dat verdachte, hoewel hij daartoe uitdrukkelijk is uitgenodigd, geen uitleg heeft gegeven over deze voor het bewijs redengevende berichten. Het hof betrekt bij zijn bewijsoordeel dat verdachte hiervoor geen aannemelijk, die redengevendheid ontzenuwende verklaring heeft gegeven.
Op grond van het voorgaande stelt het hof vast dat verdachte een aantal uren voorafgaand aan de overval (om 18:42 uur) in het bezit was van een afbeelding van het walletadres met bijbehorende QR-code waarnaar de bitcoins van aangever zijn overgeboekt, dat op zijn tablet een notitie die verband houdt met de overval is aangetroffen, dat hij met de medeverdachten in zijn auto van Amsterdam naar [plaats] (en weer terug) is gereden op de avond van de overval op tijdstippen die passen in de verklaringen van aangever en getuigen over het tijdstip van aanbellen aan de deur, het horen van geluiden die wezen op aanwezigheid van personen in de woning van aangever en het later aantreffen van aangever na de overval aan de deur, dat zijn tablet bij de overval is gebruikt en ten slotte dat hij heeft meegedeeld in de buit.
Anders dan de advocaat-generaal is het hof van oordeel dat niet kan worden vastgesteld dat verdachte één van de drie mannen is geweest die in de woning van aangever waren ten tijde van de overval. Op basis van de adressen, die Snapchat als suggestie toonde toen verdachte om 21.13 uur een snapchat maakte, is het aannemelijker dat verdachte zich op dat tijdstip bij zijn auto bevond dan in de woning van aangever. Dit tijdstip valt in de tijdspanne waarin de daders in de woning waren. Uit het dossier volgt niet dat één van die daders tussentijds naar de auto terug is gelopen. De geprinte mail met daarop de QR-code plaatst verdachte, zonder ander bewijs, evenmin in de woning van aangever. Tenslotte bevat het dossier ook overigens geen aanwijzingen dat verdachte daadwerkelijk in de woning is geweest. De berichten over de verdeling van de buit duiden ook op een geringe betrokkenheid van verdachte, te weten niet anders dan als chauffeur.
Medeplegen of medeplichtigheid
Het hof stelt voorop dat de betrokkenheid aan een strafbaar feit als medeplegen kan worden bewezenverklaard als is komen vast te staan dat bij het begaan daarvan sprake is geweest van een voldoende nauwe en bewuste samenwerking.
Ook als het tenlastegelegde medeplegen in de kern niet bestaat uit een gezamenlijke uitvoering tijdens het begaan van het strafbare feit, maar uit gedragingen die doorgaans met medeplichtigheid in verband plegen te worden gebracht (zoals het verstrekken van inlichtingen, op de uitkijk staan, helpen bij de vlucht), kan sprake zijn van de voor medeplegen vereiste nauwe en bewuste samenwerking. De materiële en/of intellectuele bijdrage van de verdachte aan het strafbare feit zal dan van voldoende gewicht moeten zijn.
Bij de beoordeling of daaraan is voldaan, kan rekening worden gehouden met onder meer de intensiteit van de samenwerking, de onderlinge taakverdeling, de rol in de voorbereiding, de uitvoering of de afhandeling van het delict en het belang van de rol van de verdachte, diens aanwezigheid op belangrijke momenten en het zich niet terugtrekken op een daartoe geëigend tijdstip.
Het hof heeft hiervoor vastgesteld waaruit verdachtes betrokkenheid van de overval heeft bestaan, kort gezegd: het bezit van een afbeelding met daarop het walletadres en bijbehorende QR-code, de notitie in de tablet van verdachte, het vervoeren naar/van [plaats] en het (in geringe mate) delen in de buit. Niet is vastgesteld dat verdachte één van de overvallers in de woning van aangever is geweest.
Op grond van het voorgaande is het hof van oordeel dat de voor medeplegen vereiste voldoende nauwe en bewuste samenwerking tussen verdachte en de medeverdachte(n) niet is komen vast te staan. De rol van verdachte hield in de kern in dat hij de chauffeur was en voor die rol heeft hij meegedeeld in de buit. Dat zijn rol ook door de mededaders werd gewaardeerd als een bijrol blijkt uit het feit dat verdachte ‘slechts’ 3 (naar het hof begrijpt: € 3.000,-) kreeg, terwijl de tipgever ‘22’ (naar het hof begrijpt: € 22.000,-) kreeg en medeverdachte [medeverdachte] met een ander dan wel anderen ‘60’ (naar het hof begrijpt: € 60.000,-) kregen. De bijdrage van verdachte aan het tenlastegelegde is naar het oordeel van het hof van onvoldoende gewicht om zijn rol te kwalificeren als medepleger. Daarom zal verdachte worden vrijgesproken van het tenlastegelegde medeplegen.
Ten aanzien van de medeplichtigheid overweegt het hof dat voor de bewezenverklaring van medeplichtigheid aan een misdrijf is vereist dat niet alleen wordt bewezen dat het opzet van de verdachte was gericht op zijn handelingen als medeplichtige als bedoeld in art. 48, aanhef en onder 1° of 2° Sr, maar ook dat zijn opzet, al dan niet in voorwaardelijke vorm, was gericht op het door de dader gepleegde misdrijf (het gronddelict). Bij de bewezenverklaring en kwalificatie van de medeplichtigheid moet worden uitgegaan van de door de dader verrichte handelingen, ook indien het opzet van de medeplichtige slechts was gericht op een deel van het door de dader gepleegde misdrijf. Het opzet van de medeplichtige behoeft niet te zijn gericht op de precieze wijze waarop het gronddelict wordt begaan. Onder die precieze wijze waarop het gronddelict wordt begaan, is ook begrepen of het gronddelict al dan niet in deelneming wordt begaan; op die deelnemingsvorm behoeft het opzet van de medeplichtige dus niet te zijn gericht.
Ingeval het (voorwaardelijk) opzet van de medeplichtige niet (volledig) was gericht op het gronddelict, moet het misdrijf waarop het opzet van de medeplichtige wel was gericht, voldoende verband houden met het gronddelict. Of van een dergelijk verband sprake is, is afhankelijk van de concrete omstandigheden van het geval. Doorgaans kan worden aangenomen dat dit verband bestaat indien het misdrijf waarop het (voorwaardelijk) opzet van de medeplichtige was gericht, een onderdeel vormt van het gronddelict, zoals het geval is bij een misdrijf dat is begaan onder strafverzwarende omstandigheden. Maar ook in andere gevallen, waarbij zowel de aard van het gronddelict als de aard van de gedraging van de medeplichtige en de overige omstandigheden van het geval van belang zijn, kan sprake zijn van een dergelijk verband.
Hiervoor heeft het hof vastgesteld wat de rol van verdachte bij de overval is geweest. Daaruit volgt dat het (voorwaardelijk) opzet van verdachte in elk geval was gericht op het behulpzaam zijn van anderen bij diefstal in vereniging van Bitcoins. Dat aangever vrijwillig en dus zonder het gebruik van geweld zijn bitcoins zou laten wegnemen, was zeer onwaarschijnlijk. Verdachte moet zich bewust zijn geweest van de aanmerkelijke kans dat de daders hierbij geweld zouden gebruiken en hij heeft die kans aanvaard. Dat hij mogelijk niet heeft geweten welk geweld precies zou worden gebruikt en hoe fors dat zou zijn, doet daar niet aan af. Het door de daders gepleegde misdrijf houdt daarom voldoende verband met het gronddelict (medeplegen diefstal met geweld). Het hof komt daarmee tot een bewezenverklaring van het subsidiair ten laste gelegde.”
5.De toelichting op het middel
5.1
De toelichting op het middel bevat drie deelklachten. In de eerste plaats wordt geklaagd dat uit de bewijsmiddelen niet volgt dat de verdachte de gedragingen waarop het hof de strafrechtelijke betrokkenheid van de verdachte baseert zelf heeft verricht dan wel dat hij wetenschap had van het gepleegde misdrijf. In de tweede plaats zou uit de bewijsmiddelen niet kunnen volgen dat er een aanmerkelijke kans bestond op het gebruik van geweld en dat de verdachte die kans bewust heeft aanvaard. Tot slot klaagt de steller van het middel dat het hof om onbegrijpelijke redenen geen aandacht heeft besteed aan sterk ontlastend bewijs dat uitsluit dat de verdachte bij de diefstal met geweld betrokken is geweest. In dat verband wordt gewezen op de verklaringen van de getuigen [getuige 4] en [getuige 3] voor zover die inhouden dat er op 23 juni 2021 vier mannen worden gezien en op 24 juni 2021 drie van die mannen opnieuw gezien worden. De verdachte was gelet daarop aantoonbaar niet aanwezig op 23 juni zodat zijn aanwezigheid op 24 juni evenmin kan worden vastgesteld, aldus de steller van het middel.
6.Het beoordelingskader
6.1
De Hoge Raad heeft in zijn arrest van 8 april 2025, ECLI:NL:HR:2025:516, zijn standaardjurisprudentie met betrekking tot medeplegen herhaald:
“2.3 Uit artikel 47, 48 en 49 van het Wetboek van Strafrecht (hierna: Sr), gelezen in onderling verband en samenhang, volgt dat enerzijds ten aanzien van de medeplichtige bij de bewezenverklaring en kwalificatie moet worden uitgegaan van de door de dader verrichte handelingen, ook als het opzet van de medeplichtige slechts was gericht op een deel daarvan, en dat anderzijds het maximum van de aan de medeplichtige op te leggen straf een derde minder bedraagt dan het maximum van de straf, gesteld op het misdrijf dat de medeplichtige voor ogen stond. Als het (voorwaardelijk) opzet van de medeplichtige niet (volledig) is gericht op het gronddelict, moet het misdrijf waarop het opzet van de medeplichtige wel was gericht, voldoende verband houden met het gronddelict. Of van zo’n voldoende verband sprake is, hangt af van de concrete omstandigheden van het geval. Een algemene regel daarover laat zich dus lastig formuleren. In de regel zal echter kunnen worden aangenomen dat dit verband bestaat als het misdrijf waarop het (voorwaardelijk) opzet van de medeplichtige was gericht, een onderdeel vormt van het gronddelict, bijvoorbeeld bij een misdrijf dat is begaan onder strafverzwarende omstandigheden. Ook in andere gevallen kan sprake zijn van voldoende verband met het gronddelict. Daarbij zijn de aard van het gronddelict, de aard van de gedraging van de medeplichtige en de overige omstandigheden van het geval van belang. (Vgl. HR 22 maart 2011, ECLI:NL:HR:2011:BO4471.)”
7.De bespreking van het middel
7.1
Het hof heeft het bewijs dat de verdachte als medeplichtige betrokken is geweest bij de diefstal met geweld van de 5.1 bitcoin doen steunen op de volgende feiten en omstandigheden:
(i) de overval is in de avond van 24 juni 2021 gepleegd door een drietal mannen die waren gekleed in KPN-kleding en een tablet in de hand hadden;
(ii) de mannen hebben bij de aangever aan de [a-straat 1] aangebeld met de mededeling dat sprake zou zijn van een storing;
(iii) op de tablet van de verdachte is een notitie gevonden die is aangemaakt op 24 juni 2021 om 18:48 uur waarin staat ‘Storing op 1 hoog in kabels [a-straat 1] ’;
(iv) op de telefoon van de verdachte is een afbeelding aangetroffen die is aangemaakt op 24 juni 2021 om 18:42 uur met een QR-code die hoort bij het walletadres waar de gestolen bitcoins naartoe zijn overgeboekt, terwijl om 19:19 uur vanaf de telefoon van de verdachte met het e-mailadres [e-mailadres 2] een mail is gestuurd naar [e-mailadres 1] en in de woning van de aangever verbrande papiersnippers zijn gevonden van een geprinte e-mail met daarop (delen van) deze e-mailadressen, de afbeelding van de QR-code en het walletadres;
(v) uit camerabeelden van de auto van de verdachte en uit de verkeersgegevens van zijn telefoon blijkt dat hij op de avond van de overval op tijdstippen die passen bij het tijdsbestek waarbinnen de overval plaatsvond heen en weer is gereden van Amsterdam naar [plaats] en daarnaast is zijn auto die avond gesignaleerd vlakbij het huis van de aangever;
(vi) de verdachte heeft meegedeeld in de uiteindelijke buit. Uit een bericht dat hijzelf heeft verstuurd volgt dat hij ‘3’ heeft gekregen terwijl uit een bericht van de medeverdachte dat ging over de verdeling van de buit volgt dat de ‘driver’ ‘3’ zou krijgen.
7.2
Uit deze vaststellingen heeft het hof afgeleid en kunnen afleiden dat de verdachte degene was die de medeverdachten naar de plek van de overval heeft gereden en hen vervolgens weer terug heeft gebracht naar Amsterdam. Daarnaast volgt uit het voorgaande dat op zijn telefoon een afbeelding en mailverkeer en op zijn tablet een notitie zijn aangetroffen die zeer sterk verband houden met kenmerkende omstandigheden van de diefstal. Bovendien leidt het hof uit berichtenverkeer – waarvoor de verdachte geen de redengevendheid ontzenuwende verklaring heeft gegeven – af dat de verdachte een deel van de buit heeft opgestreken. Onder deze omstandigheden kon het hof uit de gedane vaststellingen afleiden dat de verdachte voorwaardelijk opzet had op het behulpzaam zijn van zijn medeverdachten bij het medeplegen van de diefstal van de bitcoins. Dat oordeel van het hof acht ik niet onbegrijpelijk en daarnaast toereikend gemotiveerd. Daarmee faalt de eerste deelklacht.
7.3
Ook de tweede deelklacht, die zich beperkt tot de bewezenverklaring, treft geen doel. Of het hof heeft kunnen oordelen dat het voorwaardelijk opzet van de verdachte zich ook uitstrekte tot het toegepaste geweld kan – vanwege het gebrek aan belang bij cassatie – in het midden blijven. [42] Ik verwijs naar hetgeen ik onder 5.1 heb opgenomen. Het misdrijf waarop het opzet van de verdachte in ieder geval gericht was (diefstal in vereniging) houdt voldoende verband met het gronddelict (diefstal met geweld in vereniging), waarop de bewezen verklaarde medeplichtigheid ziet. [43] Daarom kon het hof bij de bewezenverklaring en kwalificatie uitgaan van de door de daders verrichte handelingen. De beslissingen van het hof op dit punt kunnen dus in stand blijven.
7.4
Met betrekking tot de derde deelklacht merk ik allereerst op dat de feitenrechter vrij is in de selectie en waardering van het beschikbare bewijsmateriaal. Het is aan de feitenrechter om te beslissen welk bewijsmateriaal deze betrouwbaar en bruikbaar acht en waaraan hij of zij geen waarde toekent. Deze beslissingen hoeft de feitenrechter in beginsel niet te motiveren. [44] Als de rechter bij zo’n beslissing echter afwijkt van een door de verdediging gevoerd uitdrukkelijk onderbouwd standpunt, dient die beslissing wél gemotiveerd te worden. Hoewel in hoger beroep het een en ander is aangevoerd met betrekking tot de verklaringen van de getuigen [getuige 4] en [getuige 3] , bevat het middel geen klacht over de verwerping van een verweer door het hof op dit punt. De derde deelklacht houdt enkel in dat het onbegrijpelijk is dat het hof geen aandacht heeft besteed aan bepaalde onderdelen van die verklaringen. Met deze formulering van de klacht wordt de selectie- en waarderingsvrijheid van het hof miskend. De derde deelklacht faalt al om die reden. Ten overvloede merk ik nog wel op dat ik op basis van hetgeen in cassatie (en in hoger beroep) is aangevoerd niet inzie waarom daaruit ‘aantoonbaar’ zou volgen dat de verdachte niet aanwezig zou zijn op de dag van de overval.
8.Slotsom
8.1
Het middel faalt en kan worden afgedaan met een aan art. 81 lid 1 RO Pro ontleende motivering.
8.2
Ambtshalve heb ik geen gronden aangetroffen die tot vernietiging van de bestreden uitspraak aanleiding behoren te geven.
8.3
Deze conclusie strekt tot verwerping van het cassatieberoep.
De procureur-generaal
bij de Hoge Raad der Nederlanden
A-G