Uitspraak
uitspraak
RECHTBANK DEN HAAG
Zittingsplaats Utrecht
Bestuursrecht
zaaknummers: NL25.20793, NL25.20801, NL25.20800, NL25.20796 en NL25.20803
uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaken tussen
[eiseres], V-nummer: [V-nummer] , eiseres mede namens haar minderjarige kinderen:
[minderjarige 1] ,V-nummer: [V-nummer] ,
[minderjarige 2] ,V-nummer: [V-nummer] ,
[minderjarige 3] ,V-nummer: [V-nummer] ,
[minderjarige 4] ,V-nummer: [V-nummer] , hierna gezamenlijk: eisers, (gemachtigde: mr. H. Drenth),
en
de minister van Asiel en Migratie, de minister (gemachtigde: mr. N. Schoonbrood).
Procesverloop
Bij besluiten van 6 mei 2025 (de bestreden besluiten) heeft de minister aan eisers de maatregel van bewaring op grond van artikel 59a, eerste lid, van de Vreemdelingenwet 2000 (Vw) opgelegd.
Eisers hebben tegen de bestreden besluiten beroep ingesteld. Deze beroepen moeten tevens worden aangemerkt als een verzoek om toekenning van schadevergoeding.
De rechtbank heeft het beroep op 12 mei 2025 op zitting behandeld. Eisers zijn verschenen, bijgestaan door hun gemachtigde. Als tolk is verschenen F. den Hengst. De minister heeft zich laten vertegenwoordigen door zijn gemachtigde.
Overwegingen
1. Eisers stellen van Guinese nationaliteit te zijn en te zijn geboren op [geboortedatum] 1989, [geboortedatum] 2015, [geboortedatum] 2018, [geboortedatum] 2021 en [geboortedatum] 2023.
2. De rechtbank verklaart de beroepen gegrond. Dat betekent dat eisers gelijk krijgen. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.
Lichter middel
3. Eisers voeren onder meer aan dat de minister had moeten volstaan met het opleggen van een lichter middel. Eisers stellen dat zij hebben voldaan aan hun medewerkingsplicht. Zo zijn zij altijd op de vertrekgesprekken verschenen, zijn zij altijd voor de IND beschikbaar geweest en zijn er contra-indicaties voor het risico dat eisers zich aan het toezicht zullen onttrekken. Zo hebben eisers medische zorg nodig en stellen eisers dat het risico op onderduiken er niet is, omdat het gezin bestaat uit een moeder en haar kleine kinderen.
4. De rechtbank is van oordeel dat de minister onvoldoende heeft gemotiveerd waarom er niet kan worden volstaan met een lichter middel. Onder het kopje ‘belangenafweging en conclusie’ in het bestreden besluit van eiseres staat dat eerder een lichter middel is toegepast, namelijk het voeren van vertrekgesprekken en de meldplicht, maar dat dit niet heeft geleid tot het vertrek van betrokkene. Verder staat er dat eiseres niet het overdrachtsbesluit heeft nageleefd, waaruit blijkt dat zij niet voornemens is uit eigen beweging terug te keren naar Frankrijk dan wel haar land van herkomst en dat zij niet aannemelijk maakt dat zij uit vrije wil alsnog zal vertrekken naar Frankrijk. Ten eerste overweegt de rechtbank dat de minister er kennelijk ten onrechte vanuit lijkt te gaan dat op eisers een vertrekplicht rust. Dat is niet het geval. Eisers hebben een meewerkplicht en geen vertrekplicht. De minister mocht hen dan ook niet tegenwerpen dat zij niet zelf zijn vertrokken. Op 27 maart 2025 is het beroep van eiseres tegen het niet in behandeling nemen van haar asielaanvraag ongegrond verklaard. Het is de rechtbank niet duidelijk geworden welke actie van eisers verwacht had mogen worden in de periode gelegen tussen deze uitspraak en hun inbewaringstelling. Het voorbereiden van de overdracht is immers aan de minister. Eiseres met haar vier jonge minderjarige kinderen – van wie meerdere medische zorg (in het ziekenhuis) nodig hebben – hebben in deze periode steeds in het AZC verbleven. Verder heeft de minister op 10 maart 2025, dus nog voordat de rechtbank uitspraak had gedaan in de beroepsprocedure, voor het laatst een vertrekgesprek met eiseres gevoerd. Voor zover de minister stelt dat uit dit vertrekgesprek volgt dat eiseres niet voornemens is om mee te werken aan de overdracht, overweegt de rechtbank dat van eiseres ook niet verwacht kan worden dat zij zegt wel terug te keren naar Frankrijk terwijl het beroep tegen het overdrachtsbesluit nog loopt. Bovendien heeft eiseres tijdens het vertrekgesprek ook gezegd dat zij het eens is met de Nederlandse principes en niet tegen de wet is. Ook zegt eiseres in dit gesprek dat zij geen kracht zal hebben om te weigeren om mee te werken aan een overdracht aan Frankrijk als de rechtbank negatief beslist. Voor zover de minister verwijst naar de verklaring van eiseres in het gehoor voorafgaand aan de bewaring dat zij liever in Nederland wil blijven vanwege de ziekte van haar zoon, overweegt de rechtbank dat hier niet zonder meer uit kan worden afgeleid dat eiseres niet mee zal werken en zal onderduiken om overdracht te vermijden. Eiseres zegt immers ook dat zij niks tegen Frankrijk heeft en dat het een goed land is. Op deze verklaringen is tijdens het gehoor niet doorgevraagd, hetgeen in dit geval wel op de weg van de minister had gelegen. Onder het kopje ‘belangenafweging en conclusie’ is tevens overwogen dat eiseres niet aannemelijk maakt dat zij alsnog zal vertrekken naar Frankrijk waardoor de (eventuele) uiterste overdrachtsdatum verloren zal gaan. Zoals hiervoor reeds is overwogen hebben eisers geen vertrekplicht, maar een meewerkplicht, en heeft bovendien de minister op de zitting de zware grond 3m laten vallen nadat de gemachtigde van eisers onbestreden heeft gesteld dat de uiterste overdrachtsdatum volgens de maatregel 9 december 2025 is. Naar het oordeel van de rechtbank is dit dan ook geen afdoende motivering waarom niet kon worden volstaan met het opleggen van een lichter middel. Ten slotte vindt de rechtbank van belang dat, zoals ook uit paragraaf A5/2.4 van de Vreemdelingencirculaire volgt, een versterkte mate van terughoudendheid is vereist bij vrijheidsontneming van gezinnen met minderjarigen, hetgeen, gelet op wat hiervoor is overwogen, reden te minder was om dit zwaarste middel in dit geval toe te passen.
5. De beroepen zijn reeds hierom gegrond en de maatregelen van bewaring waren vanaf het moment van opleggen daarvan onrechtmatig. Wat overigens is aangevoerd, behoeft daarom geen bespreking.
Conclusie
6. Op grond van artikel 106 van Pro de Vw kan de rechtbank indien zij de opheffing van de maatregel van bewaring beveelt aan eisers een schadevergoeding ten laste van de Staat toekennen. De rechtbank acht gronden aanwezig om een schadevergoeding toe te kennen voor 8 dagen onrechtmatige (tenuitvoerlegging van de) vrijheidsontnemende maatregel van 8 x € 100,- (verblijf detentiecentrum) = € 800,- per gezinslid. Dit komt neer op een totaalbedrag van € 4000,-.
7. De rechtbank veroordeelt de minister in de door eisers gemaakte proceskosten. Deze kosten stelt de rechtbank op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht voor de door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand vast op € 1.814,00 (1 punt voor het indienen van het beroepschrift en 1 punt voor het verschijnen ter zitting met een waarde per punt van € 907,- en een wegingsfactor 1).
Beslissing
De rechtbank:
- verklaart de beroepen gegrond;
- veroordeelt de Staat der Nederlanden tot het betalen van een schadevergoeding aan eisers tot een bedrag van € 4000,-, te betalen door de griffier en beveelt de tenuitvoerlegging van deze schadevergoeding;
- veroordeelt de minister in de proceskosten van eisers tot een bedrag van € 1.814,00.
Deze uitspraak is gedaan door mr. A. Skerka, rechter, in aanwezigheid van mr. T. Rommes, griffier.
De uitspraak is uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:
13 mei 2025
Rechtsmiddel
Tegen deze uitspraak kan hoger beroep worden ingesteld bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State binnen één week na de dag van bekendmaking.