Uitspraak
Zaaknr/rolnr: 76952/HA ZA 01-1131
Vonnisdatum: 29 januari 2003
620
VONNIS VAN DE RECHTBANK TE HAARLEM,
ENKELVOUDIGE KAMER,
in de zaak van:
Siegfried Glenn LENS,
wonende te Diemen,
eisende partij,
advocaat mr. I.C. Roelands te Amsterdam,
procureur mr. H.K. Garvelink,
-- tegen --
1. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid TEMA B.V.,
gevestigd en kantoorhoudende te Hoofddorp, gemeente Haarlemmermeer,
2. Frans OOSTERWIJK,
wonende te Amsterdam,
gedaagde partij,
advocaat mr. O.M.B.J. Volgenant te Amsterdam,
procureur mr. P. Heidinga.
Partijen zullen hierna ook worden aangeduid als Lens respectievelijk Tema c.s..
1. De loop van het geding
Voor de loop van het geding verwijst de rechtbank naar de volgende zich in het grif-fiedossier bevindende gedingstukken, waarop vonnis is gevraagd:
- het tussenvonnis d.d. 16 oktober 2001 en de daarin genoemde gedingstukken;
- de akte tot vermeerdering en wijziging van eis;
- het proces-verbaal van ambtshalve comparitie van partijen;
- de akte houdende verzet tegen vermeerdering en wijziging van eis;
- de conclusie van dupliek.
2. De vaststaande feiten
Als enerzijds gesteld en anderzijds erkend, dan wel niet of onvoldoende betwist en/of op grond van de onweersproken inhoud van overgelegde producties, staat in dit ge-ding het volgende vast:
a. Tema c.s. zijn uitgever van het maandblad Johan, waarin artikelen verschijnen met betrekking tot het onderwerp voetbal.
b. In het nummer van oktober 2001 van Johan is een artikel verschenen, getiteld "Eendagsvliegen," handelend over voetballers die een korte periode bekend zijn geweest. Op pagina 132 is een gedeelte van een kolom gewijd aan de in het sei-zoen 1989-1990 doorgebroken voetballer Rick Hilgers. Dit artikel luidt onder meer als volgt:
Maar door slechte zaakwaarnemers Sigi Lens en Peter Gerards verliest Hilgers zijn interesse in het voetbal. 'Ik ben in de steek gelaten door VVCS,' zegt Hilgers. 'Ik voelde me misbruikt. Ik was geestelijk helemaal naar de klote. Toen ik 31 was, wilde ik niks meer met de voetbalwe-reld te maken hebben.'
c. Tema c.s. hebben in het julinummer 2002 van Johan onder de inhoudsopgave de volgende rectificatietekst geplaatst:
Rectificatie:
In het Johan nummer 9 (oktober 2001) zegt Rick Hilgers dat hij als voetballer namens de VVCS werd vertegenwoordigd door Sigi Lens en Peter Gerards. Sigi Lens liet ons weten dat dit onjuist is en dat hij nimmer als zaakwaarnemer van Hilgers is opgetreden.
De mededeling is volgens Sigi Lens niet correct, hetgeen later door Rick Hilgers is bevestigd.
3. De vordering
3.1 Lens heeft bij dagvaarding d.d. 9 augustus 2001 gevorderd dat de rechtbank bij vonnis uitvoerbaar bij voorraad:
I voor recht zal verklaren dat Tema c.s. onrechtmatig hebben gehandeld jegens Lens door in het juninummer van het maandblad Johan de volgende passage ten onrechte als citaat van de heer Ikey Waas weer te geven:
"Tja, Sigi Lens, als je weet dat hij de hele zaak bij de VVCS besodemieterd heeft, dan vraag ik me af wat voor begeleider hij is. Hosé heeft een contract getekend bij Lens en is nu aan de hei-denen overgeleverd. Hij is het slachtoffer van dit soort zaakwaarnemers."
II zal gebieden dat Tema c.s. de hierna vermelde rectificatietekst zullen plaatsen in het eerstvolgende nummer van het tijdschrift Johan dat verschijnt na de da-tum waarop vonnis wordt gewezen, op straffe van verbeurte van een dwang-som waarvoor elk der gedaagden hoofdelijk aansprakelijk is;
"In het juninummer van het tijdschrift Johan is onder de titel "Het verloren talent" van de hand van Mariëlle van Bussel een onjuiste en onrechtmatige mededeling gedaan over de heer Sigi Lens. In dat artikel lijkt het alsof een citaat van de heer Ikey Waas wordt weergegeven, waarin de heer Lens als een onbetrouwbare en slechte zaakwaarnemer wordt afgeschilderd. De heer Ikey Waas heeft die mededelingen echter nooit gedaan. Om die reden had de hoofdredactie van Johan het citaat niet mogen publiceren. Hierdoor is veel schade berokkend aan de naam en reputatie van de heer Lens. De hoofdredactie van Johan betreurt dat deze fout is opgetreden en biedt daarvoor haar excuses aan de heer Lens aan.
De hoofdredactie,
F. Oosterwijk"
III zal verklaren voor recht dat Tema c.s. hoofdelijk aansprakelijk zijn voor de uit hun onrechtmatig handelen voortvloeiende door Lens geleden schade;
IV Tema c.s. zal veroordelen tot vergoeding aan Lens van een bedrag van ¦ 15.000,-- voor de door hem geleden schade, althans een door de rechtbank in goede justitie vast te stellen bedrag, met dien verstande dat elke gedaagde voor betaling van dat bedrag hoofdelijk aansprakelijk is, terwijl betaling door één van hen de anderen bevrijdt.
V Met veroordeling van Tema c.s. in de kosten van dit geding.
3.2 Bij akte tot vermeerdering en wijziging van eis heeft Lens zijn vordering gewijzigd in die zin dat hij vordert als onder 3.1 weergegeven, met dien verstande dat de rectifica-tietekst zoals hiervoor onder sub II weergegeven, als volgt luidt:
RECTIFICATIE SIGI LENS
"In onze edities van juni 2001 en oktober 2001 hebben wij artikelen geplaatst, waarin medege-deeld is dat voetballer Brutil Hosé slachtoffer zou zijn geworden van spelersbegeleider Sigi Lens en dat ex-voetballer Rick Hilgers dankzij slechte ervaringen met Sigi Lens gestopt is met voetbal. Bij vonnis d.d. (…) heeft de Rechtbank te Haarlem deze artikelen onrechtmatig jegens Sigi Lens geoordeeld, omdat deze mededelingen feitelijk onjuist en onnodig grievend zijn, en elke grondslag missen. De Rechtbank heeft ons veroordeeld tot het plaatsen van deze rectifi-catie alsmede tot het betalen van een bedrag van EUR (…) bij wijze van voorschot op de aan Sigi Lens toekomende schadevergoeding.
De hoofdredacteur"
3.3 Bij conclusie van repliek heeft Lens zijn eis gewijzigd in die zin dat hij thans vordert dat de rechtbank bij vonnis uitvoerbaar bij voorraad:
I zal veroordelen te verklaren voor recht dat Tema c.s. onrechtmatig hebben ge-handeld jegens Lens door in het oktobernummer van het maandblad Johan de volgende passage uit het artikel getiteld "Eendagsvliegen" met betrekking tot ex-voetballer Rick Hilgers te publiceren:
Maar door slechte zaakwaarnemers Sigi Lens en Peter Gerards verliest Hilgers zijn interesse in het voetbal. 'Ik ben in de steek gelaten door VVCS,' zegt Hilgers. 'Ik voelde me misbruikt. Ik was geestelijk helemaal naar de klote. Toen ik 31 was, wilde ik niks meer met de voetbalwe-reld te maken hebben.'
II zal gebieden - op straffe van een dwangsom van € 25.000,-- te vermeerderen met een dwangsom van € 5.000,-- voor elke daarop volgende editie van Johan waarin Tema c.s. in gebreke blijven dit gebod uit te voeren, met dien verstande dat elke gedaagde voor betaling van deze dwangsommen hoofdelijk aanspra-kelijk is, terwijl betaling door de één de andere bevrijdt - dat Tema c.s. de hierna vermelde rectificatietekst plaatsen in het eerstvolgende nummer van het tijdschrift Johan dat verschijnt na de datum van dit vonnis, en wel in een kader met afwijkende kleur naast of onder de inhoudsopgave:
"In onze editie van oktober 2001 hebben wij onder de titel "Eendagsvliegen" een artikel ge-plaatst over onder andere ex-voetballer Rick Hilgers. Daarin is vermeld dat Rick Hilgers dank-zij slechte ervaringen met zijn zaakwaarnemer Sigi Lens gestopt is met voetbal. Nadien is ons gebleken dat deze mededeling feitelijk niet juist is. Sigi Lens en Rick Hilgers hebben nooit met elkaar contact gehad, laat staan dat Sigi Lens als zaakwaarnemer voor Rick Hilgers heeft op-getreden. De mededeling is derhalve feitelijk onjuist en onnodig grievend jegens Sigi Lens.
De rechtbank te Haarlem heeft ons bij vonnis d.d. (…) veroordeeld tot het plaatsen van deze rectificatie.
De hoofdredacteur
F. Oosterwijk"
III zal verklaren voor recht dat Tema c.s. hoofdelijk aansprakelijk zijn voor de uit hun onrechtmatig handelen voortvloeiende door Lens geleden schade;
IV Tema c.s. zal veroordelen tot betaling van een bedrag van € 5.000,-- aan Lens ter vergoeding van de door hem geleden schade, althans een door de rechtbank in goede justitie vast te stellen bedrag, met dien verstande dat elke gedaagde voor betaling van dat bedrag hoofdelijk aansprakelijk is, terwijl betaling door één van hen de anderen bevrijdt;
met veroordeling van Tema c.s. in de proceskosten.
3.4 Lens heeft aan zijn vordering ten grondslag gelegd dat Tema c.s. onrechtmatig jegens hem hebben gehandeld door in Johan de onder 3.3 sub I weergegeven passage te pu-bliceren waardoor hij in eer en goede naam is geschaad. Hij stelt dat hij daardoor ma-teriële en immateriële schade heeft geleden.
4. Het verweer
Tema c.s. hebben tegen deze vordering gemotiveerd verweer gevoerd. Daarop zal, voor zover van belang, bij de beoordeling van het geschil nader worden ingegaan.
5. Beoordeling van het geschil
5.1 Tema c.s. hebben bij akte van 30 juli 2002 verzet gedaan tegen de vermeerdering en wijziging van eis door Lens, en hebben zich op het standpunt gesteld dat zij door deze eiswijziging en -vermeerdering onredelijk in hun verdedigingsbelang zijn geschaad. Dit betoog wordt niet gevolgd, reeds omdat Tema c.s. de mogelijkheid hebben gehad bij conclusie van dupliek op de vordering van Lens te reageren. Daarbij komt dat de grondslag van de gewijzigde dan wel vermeerderde eis en de feiten waarop de vorde-ring steunt reeds ter comparitie d.d. 16 januari 2002 ter sprake zijn geweest, en Tema c.s. op dat moment ook inhoudelijk op de vordering van Lens hebben gereageerd.
5.2 Ten aanzien van het onder 3.3 sub II gevorderde wordt als volgt overwogen. Voor zover van belang is in artikel 6:167 BW Pro bepaald dat degene die onjuiste gegevens van feitelijke aard publiceert, door de rechter kan worden veroordeeld tot openbaarmaking van een rectificatie. Tema c.s. hebben weliswaar erkend dat zij onjuiste informatie van feitelijke aard hebben gepubliceerd, doch hebben gesteld dat nu zij de onder 2 c weer-gegeven rectificatie hebben geplaatst in het julinummer 2002 van Johan, het werkelijk belang aan de vordering tot rectificatie van die onjuiste informatie is komen te ontbre-ken. Geoordeeld wordt dat al is de woordelijke tekst daarvan niet gelijkluidend aan de rectificatietekst zoals door Lens is opgesteld, strekking daarvan nagenoeg dezelfde is als die van de tekst zoals weergegeven onder 3.3 sub II. Daarin valt immers te lezen dat Sigi Lens geen zaakwaarnemer is geweest van Hilgers. Nu het belang aan de vor-dering tot rectificatie is komen te vervallen, zal deze worden afgewezen.
5.3 Ten aanzien van het gevorderde onder 3.3 sub I, III, en IV wordt als volgt overwogen.
5.4 Tema c.s. hebben zich op het standpunt gesteld dat de aantasting van de eer en goede naam door het publiceren van de onder 2 b weergegeven passage, inhoudende een waardeoordeel dat is gebaseerd op onjuiste informatie, hen niet kan worden toegere-kend, aangezien zij Hilgers hebben geciteerd. Dit verweer slaagt voor zover het betreft de zin: 'Ik ben in de steek gelaten … te maken hebben.' Door de plaatsing van aanha-lingstekens wordt deze passage immers gelezen als citaat van Hilgers. Dit verweer faalt evenwel voor zover het de zin betreft: Maar door slechte zaakwaarnemers … voetbal bij gebreke van aanhalingstekens dan wel van enige andere aanduiding die ertoe zouden kunnen leiden dat bedoelde tekst wordt opgevat als citaat van Hilgers. Dit waardeoordeel kan in de weergegeven vorm slechts gelezen worden als uiting ge-daan door het maandblad Johan.
5.5 Gelijk Lens heeft gesteld, dient te worden beoordeeld of de journalist in het onderha-vige geval gehouden was onderzoek te verrichten naar de juistheid van de feiten waarop zij haar waardeoordeel heeft gebaseerd. Daarbij heeft te gelden dat naar mate de beschuldiging ernstiger is, hogere eisen worden gesteld aan de plicht van de jour-nalist om de feiten te onderzoeken. In dit geval is verder van belang de mogelijkheid om de juistheid van de informatie te verifiëren (NJ 1995/422).
5.6 Tema c.s. hebben zich op het standpunt gesteld dat zij zijn afgegaan op de mededeling die Hilgers hen heeft gedaan, en dat de journalist om die reden niet gehouden was na-der onderzoek naar de juistheid van de feiten te verrichten. Dit standpunt wordt niet gevolgd. Daartoe is het navolgende redengevend.
5.7 De hiervoor onder 5.4 bedoelde passage is onmiskenbaar beledigend, aangezien Lens daarin ervan wordt beschuldigd slecht zaakwaarnemer te zijn, waardoor de voetballer Hilgers zijn interesse in voetbal is verloren. Deze passage heeft immers de strekking hem bij het publiek in een ongunstig daglicht te stellen en hem aan te randen in zijn eer en goede naam (NJ 2002/129). Gelet op het beledigende karakter van die passage, alsmede de omstandigheid dat Tema c.s. zich in het maandblad Johan (hoofdzakelijk) hebben toegelegd op het publiceren van artikelen met betrekking tot het onderwerp voetbal, en de journalist derhalve geacht kan worden bekend te zijn met en toegang te hebben tot de nodige informatiebronnen, wordt geoordeeld dat de journalist ten on-rechte geen onderzoek heeft gedaan naar de juistheid van de feiten.
5.8 Het vorenoverwogene leidt tot de conclusie dat Tema c.s. door het weergeven van de de zin: Maar door slechte zaakwaarnemers … voetbal onrechtmatige daad hebben ge-pleegd jegens Lens. Het onder 3.3 sub I gevorderde is dan ook toewijsbaar voor wat betreft die passage.
5.9 Lens heeft ter zake van het onder 3.3 sub IV gevorderde gesteld dat voetballers die voornemens zijn of waren om van de diensten van Lens gebruik te maken, door vo-renbedoelde publicatie worden of werden afgeschrikt. Hij heeft echter nagelaten zijn vordering tot vergoeding van materiële schade te onderbouwen door middel van stuk-ken waaruit van de hoogte van die schade zou kunnen blijken. Deze vordering zal derhalve worden afgewezen.
5.10 De vordering tot vergoeding van immateriële schade is toewijsbaar, aangezien de rechtbank aannemelijk acht dat Lens deze heeft geleden. De schadevergoeding zal worden geraamd op een bedrag van € 1.000,--.
5.11 Aangezien partijen beiden gedeeltelijk in het ongelijk zijn gesteld, zullen de proces-kosten worden gecompenseerd op na te melden wijze.
6. Beslissing
De rechtbank:
6.1 Verklaart voor recht dat Tema c.s. onrechtmatig hebben gehandeld jegens Lens door in het oktobernummer van het maandblad Johan de volgende passage uit het artikel getiteld "Eendagsvliegen" met betrekking tot ex-voetballer Rick Hilgers te publiceren:
Maar door slechte zaakwaarnemers Sigi Lens en Peter Gerards verliest Hilgers zijn interesse in het voetbal.
6.2 Veroordeelt Tema c.s. hoofdelijk, des dat de een betalend de ander zal zijn bevrijd, tot betaling aan Lens van het bedrag van € 1.000,-- (duizend euro).
6.3 Compenseert de proceskosten aldus dat ieder van partijen de eigen kosten draagt.
6.4 Wijst af het meer of anders gevorderde.
Dit vonnis is gewezen door mr. A.C. Monster, lid van voormelde kamer, en in het openbaar uitgesproken ter terechtzitting van 29 januari 2003, in tegenwoordigheid van de griffier.