Uitspraak
RECHTBANK NOORD-HOLLAND
Zittingsplaats Haarlem
Bestuursrecht
zaaknummers: HAA 23/4071, 23/4201, 23/4203, 23/4204 en 23/4206
uitspraak van de voorzieningenrechter van 29 augustus 2023 in de zaak tussen
1. [verzoeker 1] en [verzoeker 2] ,
2. [verzoeker 3] ,
3. [verzoeker 4] ,
4. [verzoeker 5] ,
5. [verzoeker 6] ,
6. [verzoeker 7] ,
7. [verzoeker 8] ,
8. [verzoeker 9] ,
9. [verzoeker 10] ,
10. [verzoeker 11] ,
11. [verzoeker 12]allen uit Haarlem, verzoekers
en
de burgemeester van de gemeente Haarlem
(gemachtigde: mr. M.F.A. Dankbaar).
Als derde-partijen nemen aan de zaak deel:
1. Koko Noches in HAA 23/4071,
2. Bugsy’s B.V. in HAA 23/4201,
3. Café du Théâtre in HAA 23/4203,
4. [bedrijf 1] B.V. en [bedrijf 2] h.o.n.d.n. Café Stiels Jazz Rhythm & Blues in HAA 23/4206,
(gemachtigde: mr. N.J. Loekemeijer)
5. Bar Wigbolt in HAA 23/4204,
samen te noemen: vergunninghouders.
Inleiding
1. In deze uitspraak beslist de voorzieningenrechter op het verzoek om een voorlopige voorziening van verzoekers tegen de besluiten van de burgemeester waarmee aan vergunninghouders een vergunning is verleend voor het exploiteren van een openbare inrichting gedurende 24 uur per dag.
1.1.
De burgemeester heeft bij primaire besluiten verzonden op 26 mei 2023 aan vergunninghouders sub 1 tot en met 5 ieder een vergunning verleend voor de duur van 1 juni 2023 tot 1 december 2024.
1.2.
Verzoekers hebben tegen de verleende vergunningen (pro forma) bezwaar gemaakt.
1.3.
De burgemeester heeft op het verzoek gereageerd met een verweerschrift.
1.4.
De voorzieningenrechter heeft het verzoek op 15 augustus 2023 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: [verzoeker 2] als vertegenwoordiger namens verzoekers samen met E. Roelofsen, geluidsdeskundige. Ook verzoekers sub 2, 3, 4, 5, 9 en 10 waren aanwezig. De gemachtigde van de burgemeester was aanwezig met kantoorgenoot mr. E.A. Verhul en R.C. Janse van de afdeling vergunningen van de gemeente Haarlem. Ook mr. R. Bruikman en mr. A.L. Verhoek waren namens de burgemeester aanwezig. De gemachtigde van vergunninghouders sub 1 tot en met 4 was aanwezig. Namens Koko Noches was [naam 1] aanwezig. Namens Bugsy’s B.V. waren [naam 2] en [naam 3] aanwezig. Namens Café du Théâtre was [naam 4] aanwezig via een videoverbinding (Teams). Namens Café Stiels was [naam 5] aanwezig.
Feiten
2. De cafés van vergunninghouders zijn gevestigd in de Smedestraat in Haarlem. Verzoekers wonen allemaal in de directe omgeving van de cafés, in de Lange Wijngaardstraat, de Morinnesteeg en ook in de Smedestraat.
Het besluit
3. De gemeente Haarlem is begin 2023 een pilot gestart waarbij horecaondernemers een vergunning kunnen aanvragen voor vrije openingstijden. Om dat mogelijk te maken is op 26 januari 2023 de Algemene plaatselijke verordening Haarlem (Apv) gewijzigd door toevoeging van artikel 2:29b. De burgemeester heeft het doel en de voorwaarden van de pilot verder uitgewerkt in de op 23 maart 2023 vastgestelde ‘Beleidsregel vergunning pilot vrije openingstijden Haarlem 2023-2024’ (de beleidsregel). Op 12 april 2023 heeft een webinar plaatsgevonden voor omwonenden. De vragen en antwoorden die tijdens die informatieavond aan bod zijn gekomen staan in een op de website gepubliceerde “Q&A”. Omwonenden zijn ook uitgenodigd om deel te nemen aan het onderzoek waarmee de overlast gedurende de pilot wordt gemonitord. In de eerste pilotperiode van 30 maart 2023 tot uiterlijk 17 april 2023 is voor 17 horecazaken een vergunning verleend en van 23 september 2023 tot uiterlijk 14 oktober 2023 is er een tweede instapmoment voor horecaondernemers om een vergunning aan te vragen. De pilot duurt tot 1 december 2024. Daarna wordt de pilot geëvalueerd.
Uitvoering van de pilot
4. Voordat de pilot van start ging golden voor de Smedestraat op grond van artikel 2:29, tweede lid, van de Apv verruimde openingstijden en voor cafés Bugsy’s en Stiels was op grond van artikel 2:29a van de Apv nachtontheffing verleend.
4.1.
Namens Bugsy’s is ter zitting toegelicht dat incidenteel van de verruimde openingstijden gebruik wordt gemaakt. Waar eerst alle bezoekers uiterlijk om 5 uur buiten moesten zijn gaat het sluiten van het café nu geleidelijker. Bezoekers gaan meer vanuit eigen beweging naar huis met als gevolg dat het café een half uur tot driekwartier later sluit dan voor de pilot het geval was.
4.2.
Namens café Stiels is toegelicht dat het gebruik van de verleende vergunning overeenkomt met café Bugsy’s. Daarnaast gaat het café ook op woensdag langer open, afhankelijk van het aantal bezoekers.
4.3.
Namens Koko Noches is toegelicht dat vanaf half vier geen nieuwe mensen worden binnengelaten. Daarnaast gaat het sluiten van het café nu ook geleidelijker wat in de praktijk tot gevolg heeft dat het café gemiddeld een halfuur langer open is.
4.4.
Namens Café du Théâtre is toegelicht dat het café op de woensdagen en zondagen langer openblijft afhankelijk van het aantal bezoekers tot maximaal een uur later dan voor de pilot was toegestaan.
Spoedeisend belang
5. Verzoekers hebben aangevoerd dat zij al jaren overlast ervaren van de cafés en dit is door de burgemeester niet bestreden. Als gevolg van de vrije openingstijden duurt de overlast volgens verzoekers nu langer dan voorheen. Verzoekers ervaren een onveilig gevoel in hun woon- en leefomgeving en worden ernstig in hun woongenot aangetast. Gelet op de aangevoerde belangen en anders dan de burgemeester betoogt acht de voorzieningenrechter voldoende spoedeisend belang aanwezig. Daarbij heeft de voorzieningenrechter betrokken dat een besluit op het bezwaar nog enige tijd op zich laat wachten. Verzoekers vragen de voorzieningenrechter onder meer de verleende vergunningen te schorsen in afwachting van een zorgvuldige belangenafweging.
Het standpunt van partijen
6. Verzoekers voeren aan dat de burgemeester onvoldoende rekening heeft gehouden met hun belangen. Het is de burgemeester bekend dat omwonenden al jaren overlast ervaren van het uitgaansgebied. De overlast bestaat uit geluidsoverlast van horecagelegenheden maar ook (met name) door de bezoekers van de horecagelegenheden (die niet per se in de Smedestraat hoeven te zijn gelegen). Bezoekers zijn luidruchtig op straat, laten rommel achter (sigaretten, drugs, flesjes en blikjes alcohol), vernielen geveltuintjes, zijn agressief en soms gewelddadig, urineren en kotsen tegen en nabij de woningen van verzoekers en gebruiken drugs op straat. Verzoekers zijn hierover al jaren in gesprek met de gemeente Haarlem. In 2022 hebben meer dan 100 bewoners zich aangesloten bij een brandbrief die is verstuurd aan de burgemeester en waarin staat dat de overlast in de Smedestraat zo niet langer kan voortduren. De ervaren overlast wordt ook door de burgemeester erkend, zoals dat bijvoorbeeld blijkt uit het verkeersbesluit van 2 juni 2022 [1] waarmee is bepaald dat hekken worden (en zijn) geplaatst ter afsluiting van de Morinnesteeg en Zuider en Noorder Schoolsteeg om overlast in die stegen te beperken. De burgemeester heeft de bestaande problemen echter niet meegewogen bij de onderhavige besluiten waarmee de verruimde openingstijden zijn toegestaan. Verzoekers wijzen erop dat in paragraaf 4.1, onder d, van de beleidsregel staat dat de aanvraag wordt beoordeeld op basis van de spanning waaraan het woon- en leefmilieu ter plaatse reeds blootstaat of bloot zal komen te staan door exploitatie van het bedrijf. Deze afweging heeft niet kenbaar plaatsgevonden. Verder willen verzoekers dat de burgemeester ingevolge artikel 2:29b, derde lid, van de Apv in een gebiedsaanwijzing motiveert in hoeverre het gebied in en rondom de Smedestraat zich leent voor een verruiming van openingstijden in het licht van de reeds bestaande spanning die de horecagelegenheden in de omgeving uitoefenen op de woon- en leefomgeving van de bewoners. Voor zover de burgemeester stelt dat met de pilot wordt beoogd om de overlast te beperken doordat de bezoekers niet meer allemaal tegelijkertijd op straat worden gezet bij het sluiten van de cafés, voeren verzoekers aan dat zij niet (uitsluitend) hierdoor overlast ervaren. De overlast is gedurende de avond en nacht constant en is daarmee langer naarmate de cafés langer openblijven. Verder hebben verzoekers geen vertrouwen in het monitoren van de overlast omdat geen duidelijke evaluatiecriteria zijn vastgesteld. Verzoekers hebben er gelet op het voorgaande belang bij dat de verleende vergunningen worden geschorst.
7. In het verweerschrift heeft de burgemeester erkend dat de belangenafweging en motivering niet duidelijk uit de primaire besluiten zelf blijkt, maar dat de motivering door verwijzing naar de onderbouwing die aan de pilot ten grondslag ligt in heroverweging aan de primaire besluiten kan worden toegevoegd. De burgemeester verwijst naar het onderliggende raadstuk [2] , de beleidsregel en de in de Q&A neergelegde verslaglegging van de digitale informatieavond met omwonenden. Volgens de burgemeester ontstaat de overlast met name doordat de horecagelegenheden tegelijkertijd sluiten en de bezoekers dan allemaal op hetzelfde moment naar buiten gaan. Door inzet van de verruimde openingstijden verloopt dit proces meer gespreid en gaan bezoekers uit zichzelf naar huis als zij uitgefeest zijn. De verwachting is dat dit zorgt voor een meer ontspannen sfeer op straat. In die zin is rekening gehouden met de belangen van verzoekers. Daarnaast zijn eetgelegenheden, zoals snackbars, ingevolge artikel 2:29b, vierde lid, van de Apv uitgesloten van de pilot om het langer rondhangen in de buurt te ontmoedigen. In die zin is ook rekening gehouden met de belangen van verzoekers. De burgemeester benadrukt dat het uiteindelijk om een pilot gaat, waarvan de resultaten onder uitdrukkelijke bewonersparticipatie gemonitord moeten worden. Bij soortgelijke proeven in andere steden waren de resultaten positief. Ten slotte geldt dat, net als aan de oude vergunningen, ook voorwaarden zijn verbonden aan de huidige vergunningen en dat de horecagelegenheden hier op straffe van bijvoorbeeld (tijdelijke) sluiting aan moeten voldoen. Vergunninghouders hebben bij hun aanvraag een veiligheidsplan moeten indienen en er geldt een handhavingsarrangement op grond van de bij de pilot behorende beleidsregel.
Beoordeling door de voorzieningenrechter
8. Het oordeel van de voorzieningenrechter heeft een voorlopig karakter en bindt de rechtbank in een (eventueel) bodemgeding niet.
8.1.
Artikel 2:29b van de APV luidt als volgt:
Het is verboden zonder vergunning van de burgemeester een openbare inrichting te exploiteren, die in afwijking van artikel 2:29 24 uur per dag geopend is. Op deze vergunning zijn de artikelen 2:28a tm 2:28g van overeenkomstige toepassing;
Het college kan nadere regels vaststellen voor de exploitatie van openbare inrichtingen als bedoeld in het eerste lid;
De burgemeester kan gebieden en locaties aanwijzen waar openbare inrichtingen als bedoeld in het eerste lid 24 uur per dag voor het publiek geopend mogen zijn;
Behalve op grond van artikel 2:28c weigert de burgemeester de vergunning als bedoeld in het eerste lid indien de openbare inrichting een cafetaria, lunchroom, ijssalon, snackbar, grillroom, buurthuis of clubhuis, shishalounge, coffeeshop of een daarmee gelijk te stellen horecabedrijf betreft;
Behalve op grond van artikel 2:28d kan de burgemeester de vergunning als bedoeld in het eerste lid intrekken indien gehandeld wordt in strijd met de nadere regels als bedoeld in het tweede lid en de voorschriften verbonden de vergunning als bedoeld in het eerste lid;
Paragraaf 4.1.3.3 van de Algemene wet bestuursrecht (positieve fictieve beschikking bij niet tijdig beslissen) is niet van toepassing op de vergunning bedoeld in het eerste lid;
Verder staat in paragraaf 4.1 van de beleidsregel het volgende:
De aanvraag wordt beoordeeld op basis van de volgende informatie:
de beantwoording van de vragen in het veiligheidsplan;
het karakter van de straat en de wijk waarin het bedrijf is gelegen of in zal komen te liggen;
de aard van het bedrijf;
e spanning waaraan het woon- en leefmilieu ter plaatse reeds blootstaat of bloot zal komen te staan door exploitatie van het bedrijf;
de wijze van bedrijfsvoering van de beheerder(s) van het bedrijf in deze of andere inrichtingen;
de wijze van exploitatie van het bedrijf in het verleden, voor zover de exploitant en/of beheerder onveranderd is gebleven.
8.2.
Bij de vraag of een voorlopige voorzieningen wordt getroffen beoordeelt de voorzieningenrechter of de primaire besluiten naar verwachting in bezwaar in stand zullen blijven. De uitkomst van die beoordeling leidt dat tot het al dan niet schorsen van de besluiten. Als de uitkomst van die beoordeling ongewis is, maakt de voorzieningenrechter een belangenafweging tussen de belangen van verzoekers die pleiten vóór het treffen van een voorlopige voorziening en de belangen van de burgemeester die pleiten tegen het treffen daarvan.
8.3.
Naar het oordeel van de voorzieningenrechter volgt uit paragraaf 4.1, aanhef en onder d, van de beleidsregels dat de actuele situatie ter plaatse van belang is voor de beoordeling van een aanvraag om een vergunning op grond van artikel 2:29b van de Apv. De burgemeester heeft die afweging in de primaire besluiten niet kenbaar gemaakt. In zoverre is sprake van een motiveringsgebrek, zoals door de burgemeester ook is erkend. Dat hoeft geen reden te zijn voor schorsing van de primaire besluiten indien deze op basis van de in het vooruitzicht gestelde motivering in bezwaar in stand kunnen blijven. Voor de motivering in bezwaar heeft de burgemeester verwezen naar de aan de pilot ten grondslag liggende documenten. Een dergelijk motivering geldt voor de pilot als geheel en is algemeen van aard. De burgemeester gaat met zo’n verwijzing dan ook niet specifiek in op de spanning waaraan het woon- en leefmilieu ter plaatse reeds blootstaat of bloot zal komen te staan door exploitatie van de horecabedrijven, zoals paragraaf 4.1, onder d, van de beleidsregels van de burgemeester verlangd. De voorzieningenrechter is daarom van oordeel dat de in het vooruitzicht gestelde motivering van de besluiten niet toereikend is. De uitkomst van de nog te maken belangenafweging en de motivering die aan de besluiten op bezwaar ten grondslag zal worden gelegd is daarmee ongewis. Dat betekent dat de voorzieningenrechter toekomt aan een belangenafweging.
8.4.
Naar het oordeel van de voorzieningenrechter hebben verzoekers aannemelijk gemaakt dat de al bestaande overlast niet uitsluitend bij het sluiten van de cafés wordt ervaren maar dat die overlast gedurende de avond en nacht constant is. De voorzieningenrechter volgt verzoekers daarom in hun betoog dat de overlast als gevolg van de verruimde openingstijden langer zal duren. Vooralsnog is de woensdagnacht er extra bijgekomen en zijn de cafés gemiddeld genomen een halfuur tot een uur langer open in de nacht, maar aan vrije sluitingstijden is inherent dat de wijze waarop van de vrije sluitingstijden gebruik wordt gemaakt in de tijd en per dag kan verschillen en kan worden uitgebreid. Aan de belangen van verzoekers kent de voorzieningenrechter daarom doorslaggevende betekenis toe in relatie tot de belangen van de burgemeester om de pilot ook in de Smedestraat uit te kunnen voeren. De voorzieningenrechter zal de primaire besluiten schorsen tot op het bezwaarschrift van verzoekers is beslist. Naar de voorzieningenrechter aanneemt geldt voor vergunninghouders dat zij in de tussentijd weer gebruik kunnen maken van hun oude vergunningen [3] .
9. Omdat het verzoek wordt toegewezen moet de burgemeester het griffierecht aan verzoekers vergoeden. Voor een proceskostenveroordeling is geen aanleiding.
Beslissing
De voorzieningenrechter:
- schorst de primaire besluiten tot de bekendmaking van het besluit op bezwaar;
- bepaalt dat de burgemeester in iedere zaak het griffierecht van € 184,- (x5 = € 920,-) aan verzoekers moet vergoeden.
Deze uitspraak is gedaan door mr. J.M. Janse van Mantgem, voorzieningenrechter, in aanwezigheid van mr. L.E. Hesselink, griffier. De uitspraak is uitgesproken in het openbaar op 29 augustus 2023.
griffier
voorzieningenrechter
Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op: