Uitspraak
RECHTBANK NOORD-NEDERLAND
Afdeling Privaatrecht
Locatie Leeuwarden
zaak-/rekestnummer: C/17/198388 / FA RK 25-128
beschikking van de meervoudige kamer d.d. 7 november 2025
inzake
[naam ],
wonende in [woonplaats] ,
in deze zaak domicilie kiezende te [woonplaats] ,
hierna ook te noemen [betrokkene] ,
advocaat mr. K.S.M. Smienk, kantoorhoudende te Gouda,
met als belanghebbende:
de ambtenaar van de burgerlijke stand,
van de gemeente [gemeente] ,
hierna te noemen de ABS.
1.Het verdere procesverloop
1.1.
Bij beschikking van de meervoudige kamer van deze rechtbank van 14 mei 2025 is de beslissing op het verzoek van [betrokkene] aangehouden, in afwachting van een deskundigenverklaring.
1.2.
Hierna heeft de rechtbank de volgende stukken ontvangen:
- de deskundigenverklaring, ontvangen op 9 juni 2025;
- een brief van de ABS, ontvangen op 3 juli 2025;
- een bericht namens [betrokkene] , ontvangen op 24 juli 2025;
- een bericht namens [betrokkene] , ontvangen op 28 september 2025.
1.3.
De rechtbank overweegt dat het vervolgens enige tijd heeft geduurd voordat de rechtbank de onderhavige zaak heeft voortgezet, als gevolg van de recente ontwikkelingen binnen de rechtspraak over dit onderwerp. Zo zijn er door de rechtbank Noord-Nederland, locatie Groningen, recent prejudiciële vragen gesteld aan de Hoge Raad over de mogelijkheid tot wijziging van de geslachtsaanduiding op de geboorteakte naar 'X' met betrekking tot artikel 8 van Pro het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (ECLI:NL:RBNNE:2025:2330 en ECLI:NL:RBNNE:2025:3494). Naar aanleiding daarvan is de afhandeling van deze zaak net als andere vergelijkbare zaken door de rechtbank tijdelijk aangehouden. Nu de rechtbank verwacht dat de beantwoording van deze prejudiciële vragen nog geruime tijd op zich laat wachten, is besloten de behandeling van de zaak voort te zetten.
2.Het verzoek
2.1.
De rechtbank moet nog een definitieve beslissing nemen op de verzoeken van [betrokkene] om, voor zover mogelijk uitvoerbaar bij voorraad:
I. de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente [gemeente] te gelasten om aan de geboorteakte, ingeschreven in het register van de gemeente [gemeente] van het jaar [jaar] (aktenummer [nummer] ) een latere vermelding toe te voegen van wijziging van het geslacht in die zin dat het geslacht 'X' zal zijn;
II. te bepalen dat diens voornaam gewijzigd wordt in de voornaam [voornamen] en de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente [gemeente] te gelasten om deze wijziging aan voornoemde geboorteakte toe te voegen.
3.De verdere beoordeling
geslacht 'X'
3.1.
Zoals de rechtbank ook in voornoemde beschikking van 14 mei 2025 heeft overwogen, is het in beginsel aan de wetgever om een voorziening te treffen die het mogelijk maakt om een non-binaire geslachtsidentiteit op te nemen in de geboorteakte. Hoewel er eerder wel initiatief toe is genomen, is er op dit moment geen wetgevingsproces in gang gezet en wordt dit ook niet op korte termijn verwacht. Het wetsvoorstel
tot wijziging van Boek 1 BW in verband met het veranderen van de voorwaarden voor wijziging van de vermelding van het geslacht in de akte van geboorte(in de volksmond: de Transgenderwet) is bovendien op 2 juli 2025 ingetrokken. Dit wetsvoorstel voorzag overigens niet in een ‘X’-registratie, maar had wel als doel de voorwaarden van de procedure voor transgenders en intersekse personen te versoepelen. De rechtbank overweegt dat, zolang er geen wetgeving is, nog steeds geldt dat elke concrete zaak aan de hand van de aard en inhoud van het verzoek en de verdere omstandigheden van het geval moet worden beslist, zoals de Hoge Raad heeft geoordeeld in zijn uitspraak van 4 maart 2022. [1]
tot wijziging van Boek 1 BW in verband met het veranderen van de voorwaarden voor wijziging van de vermelding van het geslacht in de akte van geboorte(in de volksmond: de Transgenderwet) is bovendien op 2 juli 2025 ingetrokken. Dit wetsvoorstel voorzag overigens niet in een ‘X’-registratie, maar had wel als doel de voorwaarden van de procedure voor transgenders en intersekse personen te versoepelen. De rechtbank overweegt dat, zolang er geen wetgeving is, nog steeds geldt dat elke concrete zaak aan de hand van de aard en inhoud van het verzoek en de verdere omstandigheden van het geval moet worden beslist, zoals de Hoge Raad heeft geoordeeld in zijn uitspraak van 4 maart 2022. [1]
3.2.
De rechtbank stelt vast dat de overgelegde deskundigenverklaring van [betrokkene] voldoet aan de daarvoor geldende wettelijke vereisten zoals benoemd in artikel 1:28a Burgerlijk Wetboek (BW). De verklaring is afgegeven door drs. [deskundige] , die in het 'Besluit aanwijzing deskundigen transgenders van 19 juni 2014' is aangewezen als deskundige. In de verklaring wordt bevestigd dat [betrokkene] zich identificeert als non-binair persoon en dat de wijziging van de vermelding van het geslacht in de geboorteakte een weloverwogen wens is.
3.3.
De rechtbank oordeelt dat [betrokkene] door de eigen (schriftelijke en mondelinge) verklaring en de nu overgelegde deskundigenverklaring, voldoende heeft onderbouwd dat [betrokkene] de duurzame overtuiging heeft een genderneutraal geslacht te hebben en dat de vermelding van het vrouwelijke geslacht op de geboorteakte niet met deze overtuiging in overeenstemming is. Het verzoek ten aanzien van de geslachtswijziging naar 'X' wordt daarom toegewezen.
voornaamswijziging
3.4.
Op grond van artikel 1:4 lid 4 BW Pro kan de rechter wijziging van de voornamen gelasten op verzoek van de betrokken persoon. De gevraagde voornamen mogen volgens artikel 1:4 lid 2 BW Pro niet ongepast zijn of overeenstemmen met bestaande geslachtsnamen, tenzij deze tevens gebruikelijke voornamen zijn.
3.5.
Naar het oordeel van de rechtbank is voldoende gebleken van een zwaarwichtig belang bij toewijzing van het verzoek tot voornaamswijziging. [betrokkene] gebruikt al geruime tijd de voornaam ‘ [naam ] , identificeert zich hiermee en ervaart deze naam als non-binair. [betrokkene] wenst de tweede naam ' [naam ] ' te behouden. Nu voorts naar het oordeel van de rechtbank het verzochte niet in strijd is met de in artikel 1:4 lid 2 BW Pro geformuleerde maatstaven, zal het verzoek tot voornaamswijziging worden toegewezen.
uitvoerbaar bij voorraad
3.6.
De beslissing kan niet uitvoerbaar bij voorraad worden verklaard. De ABS kan de geboorteakte namelijk pas aanpassen (door een latere vermelding bij de geboorteakte op te maken) wanneer de beslissing onherroepelijk is.
4.De beslissing
De rechtbank:
4.1.
gelast de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente [gemeente] om aan de geboorteakte, ingeschreven in het register van de gemeente [gemeente] van het jaar [jaar] (aktenummer [nummer] ) een latere vermelding toe te voegen van de wijziging van het geslacht in die zin dat het geslacht 'X' zal zijn;
4.2.
gelast de voornaamswijziging in ' [voornamen] ', zodat [betrokkene] , geboren op [geboortedatum] te [woonplaats] , voortaan [naam ] zal heten;
4.3.
draagt - op grond van artikel 1:20e lid 1 BW - de griffier op niet eerder dan drie maanden na de dag van de uitspraak van deze beschikking - en indien daartegen geen hoger beroep is ingesteld - een afschrift van deze beschikking te zenden aan de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente [gemeente] ;
4.4.
wijst het meer of anders verzochte af.
Deze beschikking is gegeven door mr. J. Teertstra, voorzitter, mr. I.M. Dölle en mr. W. de Wijer, rechters, bijgestaan door mr. Y. Bos, de griffier en in het openbaar uitgesproken op 7 november 2025.
Voor zover in deze beschikking een of meer eindbeslissingen zijn opgenomen, kan tegen deze beschikking hoger beroep worden ingesteld door een advocaat bij het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden:
- door verzoeker en degenen aan wie een afschrift van de beschikking is verstrekt of verzonden, binnen drie maanden na de dag van de uitspraak;
- door andere belanghebbenden binnen drie maanden na de betekening van deze beschikking of nadat zij op andere wijze daarvan kennis hebben genomen.
fn: 896