Uitspraak
RECHTBANK NOORD-NEDERLAND
Afdeling Privaatrecht
Locatie Groningen
zaak-/rekestnummer: C/18/248493 / FA RK 25-4513
beschikking van 1 april 2026 van de kinderrechter over de vervangende toestemming voor een reisdocument
ten behoeve van
[naam kind] ,
die is geboren op [geboortedatum] 2015 in [geboorteplaats] ,
en die hierna " [naam kind] " wordt genoemd.
op het verzoek van
[naam vader]
die woont in [woonplaats] ,
en die hierna "de vader" wordt genoemd.
De kinderrechter wijst als belanghebbende aan:
[naam moeder]
die geen bekende woon- of verblijfplaats heeft in Nederland,
en die hierna "de moeder" wordt genoemd.
Het procesverloop
Deze procedure is ingeleid met een verzoekschrift van de vader, dat de rechtbank heeft ontvangen op 23 september 2025. Hierin verzoekt de vader om vervangende toestemming te verlenen voor het verkrijgen van een Nederlands identiteitsbewijs voor [naam kind] .
De kinderrechter heeft op 25 maart 2026 met [naam kind] over dat verzoek gesproken.
Op 27 maart 2026 heeft is het verzoek mondeling behandeld. De kinderrechter heeft toen gesproken met de vader en met [naam vertegenwoordiger] die de Raad voor de Kinderbescherming (hierna: "de Raad") vertegenwoordigt. De moeder is, hoewel zij behoorlijk is opgeroepen, niet verschenen.
Ten slotte is bepaald dat vandaag deze beschikking wordt gegeven.
De feiten
De kinderrechter kan bij de beoordeling van het verzoek uitgaan van de volgende feiten.
De vader en [naam kind] wonen in Nederland en de woon- en verblijfplaats van de moeder is onbekend. [naam kind] en de vader hebben de Nederlandse nationaliteit, de moeder de Iraanse nationaliteit. [naam kind] beschikt niet (meer) over een geldig paspoort of identiteitskaart. Het is niet duidelijk wie het ouderlijk gezag over [naam kind] uitoefent.
Het verzoek
De vader stelt dat hij is gescheiden van de moeder van [naam kind] en dat hij het gezag over [naam kind] uitoefent. Hij voert aan dat hij, na het verkrijgen van het Nederlanderschap, de gemeente Groningen heeft verzocht een Nederlands paspoort voor [naam kind] af te geven. De gemeente heeft dit verzoek geweigerd, omdat volgens haar de juridische moeder toestemming dient te verlenen voor de afgifte. De vader stelt dat het voor hem niet mogelijk is deze toestemming te verkrijgen, aangezien het contact met de moeder van [naam kind] is verloren gegaan. Daarom verzoekt hij de kinderrechter om vervangende toestemming te verlenen.
Het advies van de Raad
De Raad heeft de kinderrechter geadviseerd om het verzoek hoe dan ook toe te wijzen, zodat [naam kind] een paspoort of identiteitskaart kan krijgen. Die heeft zij nodig in de Nederlandse samenleving, omdat zij zich moet kunnen legitimeren.
De beoordeling
Waar gaat het om in deze zaak?
Het gaat in deze zaak om de vraag of de vader met succes vervangende toestemming aan de rechter kan verzoeken voor de afgifte van een reisdocument voor [naam kind] . De kinderrechter zal dat verzoek kunnen toewijzen als de vader bevoegd is om het verzoek te doen en toewijzing van het verzoek op de wet kan worden gegrond.
Wat staat er in de wet?
Op grond van art. 34, eerste lid, van de Paspoortwet wordt bij een aanvraag van een reisdocument door of ten behoeve van een minderjarige een verklaring van toestemming overgelegd van iedere ouder die het gezag uitoefent. Als zoals hier niet iedere gezagsouder toestemming geeft, kan een ouder met gezag op grond van artikel 34, vierde lid, van de Paspoortwet de kinderrechter verzoeken om vervangende toestemming te verlenen.
Wat beslist de kinderrechter?
De kinderrechter wijst het verzoek om vervangende toestemming te verlenen voor het aanvragen van een reisdocument toe. Daarvoor is het volgende redengevend.
In Nederland geldt een algemene identificatieplicht vanaf veertien jaar. Dit betekent dat iedereen van veertien jaar en ouder verplicht is om op verzoek van de politie of een toezichthouder een geldig identiteitsbewijs te tonen. Kinderen jonger dan veertien jaar hoeven zich in het dagelijks leven dus niet te kunnen identificeren bij politie of toezichthouders. Zij moeten dat echter wel als zij bijvoorbeeld zorg nodig hebben of gebruik maken van het openbaar vervoer.
In de zorgsector geldt de identificatieplicht namelijk al vanaf de geboorte. Iedereen, dus ook baby's en jonge kinderen, moet zich kunnen legitimeren bij een zorgverlener, zoals
een huisarts, apotheek of ziekenhuis.
Dit betekent dat ouders voor hun kind een geldig identiteitsbewijs moeten kunnen tonen als het kind medische zorg nodig heeft.
In het openbaar vervoer geldt een identificatieplicht vanaf twaalf jaar, maar alleen in specifieke situaties, zoals bij het reizen zonder geldig vervoersbewijs of als de controle van het vervoersbewijs wordt belemmerd. Voor andere overtredingen in het OV geldt de identificatieplicht vanaf veertien jaar.
Voor reizen naar het buitenland moet ieder kind, ongeacht de leeftijd, een eigen paspoort of identiteitskaart hebben. Kinderen kunnen niet meer worden bijgeschreven op het paspoort van hun ouders.
Uit het voorgaande volgt dat de identificatieplicht afhankelijk is van de leeftijd en de situatie, maar dat iedereen, ongeacht zijn of haar leeftijd, zich moet kunnen identificeren om normaal aan het maatschappelijk verkeer te kunnen deelnemen.
Is de vader bevoegd het verzoek te doen en is het verzoek toewijsbaar?
Uit het voorgaande volgt dat van ouders die het gezag over hun kinderen uitoefenen, mag worden gevergd dat zij datgene doen wat nodig is om te zorgen dat hun kinderen zich kunnen identificeren, ongeacht de leeftijd van een kind. Als een ouder daarin tekortschiet kan de kinderrechter op grond van de wet vervangende toestemming verlenen.
De moeder van [naam kind] is niet bereikbaar en geeft als gevolg daarvan geen toestemming voor de afgifte van een reisdocument. Maar dat betekent niet dat de vader zonder meer vervangende toestemming kan verzoeken. Daarvoor is op grond van de wet vereist dat hij het gezag over [naam kind] uitoefent.
Het is echter onduidelijk wie het gezag over [naam kind] uitoefent. De vader stelt dat hij in Iran gehuwd en gescheiden is van de moeder. Hij heeft anders dan is verzocht, zijn stellingen slechts onderbouwd met kopieën van akten met vertaling. De vertaling van de akte van scheiding geeft aan dat de moeder de voogdij (zorg en opvoeding) uitoefent, terwijl de kosten van levensonderhoud voor rekening van de vader komen en dat bij een geschil over het omgangsrecht de rechtbank zal beslissen. Als de kinderrechter uitgaat van de authenticiteit van de stukken, heeft de vader geen gezag over [naam kind] .
De onduidelijkheid over het gezag kan niet door raadpleging van de BRP worden weggenomen: in de Basisregistratie Personen (de BRP de registratie en uitwisseling van persoonsgegevens van inwoners in Nederland) is geen huwelijk en evenmin een echtscheiding van de ouders van [naam kind] geregistreerd en in het gezagsregister (dat duidelijk maakt wie juridisch beslissingen over een kind mag nemen) is ook niets ten aanzien van [naam kind] opgenomen.
De kinderrechter ziet in de deze onduidelijkheid over het gezag voor het nu voorliggende verzoek echter geen doorslaggevende belemmering om de gevraagde toestemming te verlenen.
Daarvoor is redengevend dat op grond van art. 3 van Pro het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVRK) bij het nemen van de beslissing de belangen van [naam kind] een overweging van de eerste orde moeten zijn.
Haar belangen brengen met zich dat zij, net als ieder ander kind in Nederland een paspoort of identiteitskaart krijgt om zich in de Nederlandse samenleving te kunnen legitimeren, bijvoorbeeld in de zorg, het openbaar vervoer of bij contact met politie en toezichthouders.
De kinderrechter zal daarom, in het belang van [naam kind] , voor zover het in deze procedure gedane verzoek betreft, aannemen dat de vader het gezag over haar uitoefent en derhalve bevoegd is om het verzoek te doen. De belangen van [naam kind] verzetten zich uitdrukkelijk tegen een andere aanname, omdat dit zou betekenen dat zij geen reisdocument kan verkrijgen en zich in de genoemde situaties niet kan legitimeren.
De kinderrechter zal daarom vervangende toestemming geven voor de afgifte van een paspoort of identiteitskaart.
De beslissing
De kinderrechter:
verleent vervangende toestemming voor het aanvragen van een paspoort of identiteitskaart voor [naam kind] ;
verklaart deze beschikking tot zover uitvoerbaar bij voorraad;
wijst af wat meer of anders is verzocht.
Deze beschikking is gegeven door mr. B.R. Tromp, (kinder)rechter, en in het openbaar uitgesproken op 1 april 2026.
Als u het niet eens met de beslissingen die de rechter heeft genomen, kunt u in hoger beroep. Maar let op! Hoger beroep kunt u niet zelf instellen. U moet daarvoor naar een advocaat. Een advocaat kan voor u hoger beroep instellen bij het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden. Belangrijk is dat u snel naar een advocaat gaat. Hoger beroep moet bijna altijd binnen drie maanden na de dag van de uitspraak worden ingesteld.