ECLI:NL:RBNNE:2026:2189 - Rechtbank Noord-Nederland - Veroordeling voor kunstroof Drents Museum met ontploffing...

Uitspraak

RECHTBANK NOORD-NEDERLAND

Afdeling strafrecht

Locatie Assen

parketnummer 18/039092-25

Vonnis van de meervoudige kamer voor de behandeling van strafzaken d.d. 5 juni 2026 in de zaak van het openbaar ministerie tegen de verdachte

[verdachte] ,

geboren op [geboortedatum] 2004 te [geboorteplaats] , wonende te [adres] ,

nu gedetineerd te [instelling] .

1.Onderzoek van de zaak

Dit vonnis is gewezen naar aanleiding van het onderzoek ter terechtzitting van 14 en 16 april 2026 (inhoudelijke behandeling) en 5 juni 2026 (sluiting onderzoek). Verdachte is op alle dagen verschenen, bijgestaan door mr. N.C.J. Meijering en mr. M.A. Dijk, advocaten te Amsterdam. Het Openbaar Ministerie is ter terechtzitting vertegenwoordigd door mr. S.M. von Bartheld en mr. L. Lubbers, officieren van justitie.

2.Tenlastelegging

Omwille van de leesbaarheid van het vonnis wordt voor wat betreft de volledige tekst van de tenlastelegging verwezen naar de inhoud daarvan zoals opgenomen in de bijlage. De inhoud van die bijlage dient als hier ingelast te worden beschouwd.

De verdenking komt er, na nadere omschrijving, kort en zakelijk weergegeven, op neer dat verdachte:

Feit 1: op 25 januari 2025 te Assen, al dan niet samen met anderen, Dacische kunstschatten, namelijk een gouden helm van Co□ofene□ti en drie gouden armbanden, uit het Drents Museum heeft gestolen door middel van braak en verbreking;

Feit 2:op 25 januari 2025 te Assen, al dan niet samen met anderen, een ontploffing heeft veroorzaakt met gebruikmaking van een flashbanger Ti-Rex, waarbij gemeen gevaar voor goederen te duchten is geweest;

Feit 3:op 25 januari 2025 te Assen, al dan niet samen met anderen, een gebouw, te weten het Drents Museum, heeft beschadigd door een flashbanger Ti-Rex tot ontploffing te brengen nabij de deur van het voornoemde museum, waarbij gemeen gevaar voor goederen te duchten is geweest;

Feit 4: in de periode van 22 tot en met 23 januari 2025 te Alkmaar, al dan niet samen met anderen, een Volkswagen Golf heeft gestolen, dan wel deze Volkswagen Golf heeft verworven, overgedragen en/of voorhanden gehad, terwijl hij ten tijde daarvan wist dat het een door misdrijf verkregen goed betrof.

3
Procesafspraken

De rechtbank oordeelt in dit vonnis over de op 25 januari 2025 gepleegde kunstroof bij het Drents Museum te Assen. Bij deze kunstroof zijn de gouden helm van Co□ofene□ti en drie Dacische gouden armbanden gestolen. De kunstobjecten zijn belangrijk Roemeens cultureel erfgoed met een enorme artistieke en symbolische waarde.

Een bijzonderheid in de zaak van verdachte is dat het Openbaar Ministerie met de verdachte gezamenlijk een voorstel heeft gedaan voor afdoening van de strafzaak. De meest in het oog springende procesafspraak is dat verdachte de gestolen kunstobjecten overdraagt aan het Openbaar Ministerie. De rechtbank zal in deze uitspraak als eerste beoordelen of de procesafspraken bij haar oordeel betrokken kunnen worden.

3.1

Inhoud van de procesafspraken

Kort voor de inhoudelijke behandeling van deze strafzaak is door het Openbaar Ministerie naar buiten gebracht dat procesafspraken zijn overeengekomen. Deze procesafspraken zijn opgenomen in een overeenkomst die voorafgaand aan de inhoudelijke behandeling is overgelegd aan de rechtbank. De

overeenkomst is voorzien van de handtekeningen van zowel de officieren van justitie als die van verdachte en zijn raadsman en raadsvrouw. Het Openbaar Ministerie en de verdediging hebben de rechtbank daarmee een gezamenlijk voorstel gedaan over de wijze van afdoening van de zaak.

De overeenkomst is al getekend op 27 maart 2026, maar pas op 1 april 2026 heeft de overdracht plaatsgevonden van de gouden helm van Co□ofene□ti en de twee Dacische gouden armbanden. Daartoe zijn meerdere processen-verbaal opgemaakt, onder meer over de datum van teruggave en een controle op echtheid van de kunstschatten na de overdracht.

Het afdoeningsvoorstel houdt - voor zover relevant voor dit vonnis - in dat:

het Openbaar Ministerie zal uitvoerig requireren tot een bewezenverklaring en kwalificatie van de feiten;

het Openbaar Ministerie zal requireren tot een strafoplegging;

het staat de verdediging vrij om desgewenst bewijsverweren te voeren; indien er geen of een gedeeltelijke bewezenverklaring en kwalificatie volgt van de feiten, kan het Openbaar Ministerie in hoger beroep gaan;

het staat de verdediging vrij om rechtmatigheidsverweren te voeren. Het Openbaar Ministerie zal een eigen standpunt innemen aangaande deze verweren, maar zal geen hoger beroep instellen indien in het vonnis de rechtsmatigheidsverweren leiden tot de vaststelling van een vorm verzuim en/of strafvermindering in het kader van artikel 359a Sv. Indien de beslissing leidt tot niet-ontvankelijkheid van het Openbaar Ministerie staat het het Openbaar Ministerie vrij om hoger beroep in te stellen tegen het vonnis van de rechtbank;

de verdachte zorgt ervoor dat de kunstschatten uiterlijk op 26 maart 2026 in het bezit komen van het Openbaar Ministerie, op een wijze die nader overeengekomen is. Zodra de kunstschatten zijn overgedragen aan het Openbaar Ministerie zal een echtheidscheck worden uitgevoerd en zal klassiek beslag worden gelegd op de kunstschatten. Indien de kunstschatten op 26 maart 2026 niet in het bezit van het Openbaar Ministerie zijn gekomen vervalt deze overeenkomst met procesafspraken;

de verdachte zal na inbeslagname van de kunstschatten schriftelijk afstand doen van deze voorwerpen ex artikel 116 lid 2 Wetboek Pro van Strafvordering;

het Openbaar Ministerie heft het ten laste van verdachte gelegde conservatoire beslag op de volgende voorwerpen op:

een bedrag van 442,06 (saldo [rekeningnummer 1] ); een bedrag van 849,93 (saldo [rekeningnummer 2] ); een bedrag van 15.952,72 (saldo [rekeningnummer 3] );

het Openbaar Ministerie zal geen ontnemingsvordering indienen;

de directeur van het Drents Museum heeft aan ondergetekende officieren van justitie toegezegd dat het Drents Museum geen vordering tot schadevergoeding zal indienen jegens de verdachte, ook niet bij de burgerlijke rechter, mits de kunstschatten uiterlijk 26 maart 2026 worden overgedragen aan het Openbaar Ministerie. Er is geen verzekeraar betrokken bij de schade geleden door het Drents Museum;

door de verdediging en het Openbaar Ministerie wordt geen hoger beroep ingesteld indien de kunstschatten uiterlijk 26 maart 2026 in het bezit zijn van Openbaar Ministerie, de strafoplegging door de rechtbank plaatsvindt conform het gezamenlijk voorstel, ook als niet meer dan 3 maanden van voornoemde standpunten wordt afgeweken. Er bestaat geen verplichting tot het instellen van hoger beroep;

indien de rechtbank komt tot een strafoplegging die meer dan 3 maanden afwijkt van het gezamenlijk voorstel én verdachte hoger beroep instelt, zal ook het Openbaar Ministerie hoger beroep instellen;

de verdachte zal zich niet aan de tenuitvoerlegging van opgelegde straf onttrekken;

het Openbaar Ministerie zal een positief advies aangaande voorwaardelijke invrijheidsstelling geven, op de voorwaarde dat verdachte in de penitentiaire inrichting van onbesproken gedrag is.

3.2

Beoordeling van de procesafspraken door de rechtbank

De rechtbank stelt voorop dat, ondanks het ontbreken van een algemene, op procesafspraken toegeschreven regeling, in strafzaken de mogelijkheid bestaat tot het maken van afdoeningsvoorstellen, onder de voorwaarden zoals de Hoge Raad die heeft vastgesteld in zijn uitspraak van 17 september 2022.1 Een belangrijke factor voor de keuze om tot procesafspraken te komen is een voortvarende afdoening van de strafzaak, om de efficiëntie in de behandeling van strafzaken te vergroten en de werkdruk op de rechtspraak te verlichten. De gedachte is dat door het maken van procesafspraken, strafzaken sneller kunnen worden afgehandeld, wat zorgt voor een betere benutting van schaarse zittingscapaciteit. Verdachten, maar ook eventuele slachtoffers en benadeelde partijen, weten hierdoor eerder waar ze aan toe zijn en verdachten kunnen bij een procesafspraak een korting krijgen op de door het Openbaar Ministerie te formuleren strafeis.

De rechtbank benadrukt dat de inhoud van de procesafspraken in deze zaak afwijkt van veel andere zaken waarin procesafspraken zijn overeengekomen. Het primaire doel van de gemaakte procesafspraken in de onderhavige strafzaak is dat de gestolen kunstobjecten worden overgedragen. Daarnaast is met de procesafspraken beoogt om de zaak in eerste aanleg onherroepelijk af te doen. Daartoe zijn tussen de het Openbaar Ministerie en de verdediging verschillende afspraken gemaakt. Deze afspraken wijken in zoverre af dat het Openbaar Ministerie zich het recht voorbehoudt om uitgebreid te requireren. De verdediging heeft zich het recht voorbehouden om zowel rechtmatigheids-als bewijsverweren te voeren. Zolang er geen wettelijke regeling is die anders voorschrijft, verzet het stelsel van strafvordering zich niet tegen het maken van dergelijke afspraken.

Het gevolg van deze afspraken is echter wel dat het proceseconomisch voordeel, te weten tijds- en capaciteitswinst, voor de rechtbank minimaal zijn geweest. De procesafspraken zijn pas kort voor de inhoudelijke behandeling overlegd, terwijl er al vijf voorbereidende zittingen hadden plaatsgevonden. Ook zijn op een regiezitting door de rechtbank beslissingen genomen op onderzoekswensen van de verdediging, terwijl in andere zaken ook proceseconomische winst wordt behaald door af te zien van het indienen van onderzoekswensen.

Daarbij komt dat niet met alle medeverdachten procesafspraken zijn gemaakt. De zaken van verdachte (met procesafspraken) en de medeverdachte (zonder procesafspraken) zijn ter zitting gelijktijdig behandeld. De rechtbank heeft het dossier mede daarom uitvoerig op zitting besproken. De inhoudelijke behandeling stond voor de bekendmaking van de procesafspraken gepland voor de duur van drie dagen en uiteindelijk is van twee dagen gebruik gemaakt. De beperking van het aantal zittingsdagen is dus gering geweest.

Wel is in de procesafspraken een strafvoorstel opgenomen. Indien de rechtbank met niet meer dan drie maanden afwijkt van die straf zullen het Openbaar Ministerie en de verdediging afzien van het instellen van hoger beroep. In zoverre zouden de procesafspraken uiteindelijk wel een bijdrage kunnen leveren aan het voortvarend afdoen van strafzaken.

Om daadwerkelijk acht te kunnen slaan op de procesafspraken, dient de rechtbank te beoordelen of de eisen die artikel 6 EVRM Pro aan een eerlijk proces stelt, voldoende zijn gewaarborgd. Bij die beoordeling zijn leidend de uitgangspunten zoals verwoord door de Hoge Raad in het arrest van 27 september 2022.

In het hiervoor benoemde kader heeft de rechtbank tijdens de inhoudelijke behandeling de totstandkoming, de inhoud en de gevolgen van de procesafspraken met verdachte besproken, op welke terechtzitting hij werd bijgestaan door zijn raadsman en raadsvrouw. Verdachte heeft ter terechtzitting uitdrukkelijk bevestigd achter de gemaakte afspraken te staan. Daarnaast heeft hij verklaard dat hij begrijpt wat de procesafspraken inhouden alsook wat de consequenties zijn als de rechtbank de procesafspraken volgt, waaronder het afzien van het instellen van hoger beroep. Eén en ander heeft hij ook met zijn raadsman en raadsvrouw besproken. Hij heeft vrijwillig en met zijn volle verstand ervoor gekozen de procesafspraken te ondertekenen en accepteert de op te leggen straf en

zoals deze is voorgesteld.

De rechtbank is gelet op vorenstaande van oordeel dat verdachte vrijwillig, op basis van voldoende en duidelijke informatie en terwijl hij zich bewust was van de rechtsgevolgen, is gekomen tot de ondubbelzinnige beslissing mee te werken aan het afdoeningsvoorstel en het daarmee gepaard gaande afzien van bepaalde verdedigingsrechten. Ook is de benadeelde partij benaderd en geraadpleegd over het afzien van het indienen van een vordering. Aldus doet de wijze waarop de overeenkomst tot stand is gekomen geen afbreuk aan het aan verdachte op grond van artikel 6 EVRM Pro toekomende recht op een eerlijk proces, zodat de procesafspraken bij het oordeel van de rechtbank kunnen worden betrokken.

3.3

Conclusie over de procesafspraken

Ondanks het minimale proceseconomische voordeel, met uitzondering van het afzien van het instellen van hoger beroep als de voorgestelde strafoplegging wordt gevolgd, is de rechtbank van oordeel dat de procesafspraken die tussen het Openbaar Ministerie en de verdediging zijn overeengekomen, betrokken kunnen worden bij haar oordeel.

De rechtbank benadrukt dat, ook nu er procesafspraken gemaakt zijn, de rechtbank de volledige verantwoordelijkheid behoudt dat de behandeling en de beoordeling van de strafzaak zal plaatsvinden overeenkomstig de geldende wettelijke bepalingen en de eisen van een eerlijk proces. Dat betekent onder meer dat het aan de rechtbank is om te beoordelen of verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan het tenlastegelegde en zo ja, welke straf passend en geboden is.

3.4

Gevolgen van de procesafspraken voor het vonnis

Gelet op het al het bovenstaande en in aanmerking genomen het bijzondere karakter van deze zaak, waartoe de rechtbank de grote maatschappelijke belangstelling rekent, zal de rechtbank zonder enige terughoudendheid beoordelen of verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan de kunstroof in het Drents Museum. De rechtbank ziet voorts aanleiding voor een volledige weergave van de bewijsmiddelen en bewijsconstructie. De inhoud van dit vonnis is daardoor tot aan de strafmotivering gelijk aan een regulier vonnis waarin procesafspraken geen rol spelen. De gemaakte procesafspraken komen vervolgens nader aan bod bij de strafmotivering.

Het vonnis is als volgt opgebouwd.

Allereerst bespreekt de rechtbank in hoofdstuk vier van het vonnis óf en waarom verdachte [verdachte] samen met anderen verantwoordelijk kan worden gehouden voor de kunstroof. In hoofdstuk vijf staat de bewezenverklaring centraal en in hoofdstuk zes is omschreven wat het bewezen verklaarde voor strafbare feiten oplevert. Daarna wordt in hoofdstuk zeven vastgesteld of verdachte daadwerkelijk aansprakelijk is voor de gepleegde feiten. Tot slot is in hoofdstuk acht de strafmotivering opgenomen. Hierin motiveert de rechtbank de aard en ernst van de feiten en wordt ingegaan op de persoonlijke omstandigheden van verdachte en de uiteindelijk op te leggen straf.

4.Beoordeling van het bewijs

4.1

Standpunt van de officieren van justitie

De officieren van justitie hebben - overeenkomstig de procesafspraken - veroordeling gevorderd voor het onder 1, 2, 3 en 4 primair ten laste gelegde.

4.2

Standpunt van de verdediging

De verdediging heeft naar voren gebracht dat tijdens het undercovertraject evident sprake is geweest van grensoverschrijdende druk die op verdachte is uitgeoefend. Verder zijn door de verdediging geen bewijsverweren aangevoerd.

4.3

Oordeel van de rechtbank2

De rechtbank zal allereerst beoordelen of de verklaringen van verdachte in het undercovertraject kunnen worden gebruikt voor het bewijs. Daarna worden de overige bewijsmiddelen in het dossier besproken. De rechtbank zal bij die bespreking op meerdere punten tussenconclusies trekken over de betrokkenheid van de verdachte en de medeverdachten. Vervolgens zal de rechtbank ingaan op de juridische kwalificatie van de gepleegde handelingen te bespreken.

4.3.1

Betrouwbaarheid verklaringen [verdachte] in undercovertraject

4.3.1.1
Toetsingskader

Voor het beantwoorden van vraag of de verklaringen van de verdachte voor het bewijs kunnen worden gebruikt komt het aan op de verklaringsvrijheid van verdachte. In onder meer het arrest van 17 december 2019 heeft de Hoge Raad uiteengezet welke factoren van belang zijn bij de beoordeling van die verklaringsvrijheid.3 In het bijzonder van belang zijn het verloop van het opsporingstraject, de eventueel reeds door verdachte ingenomen proceshouding met betrekking tot de strafbare feiten waarvan hij wordt verdacht, de mate van (psychische) druk die in dat traject op verdachte is uitgeoefend, de mate en wijze van binnen dat traject toegepaste misleiding van verdachte en de bemoeienis die opsporingsambtenaren hebben gehad met inhoud van (wezenlijke onderdelen van) door verdachte afgelegde verklaring. Bij deze beoordeling is voorts van belang duur en intensiteit van dat traject, strekking en frequentie van contacten met verdachte zelf en in het vooruitzicht gestelde consequenties als verdachte wel of juist geen opheldering geeft over bepaalde zaken. Bij deze beoordeling dient, naast het feitelijke optreden van de opsporingsambtenaren jegens verdachte, tevens acht geslagen te worden op de wettelijke grondslag waarop het optreden van opsporingsambtenaren heeft plaatsgevonden, en in het geval dat optreden is gebaseerd op een bevel tot stelselmatig inwinnen van informatie als bedoeld in art. 126j Sv, in het bijzonder op de inhoud van dat bevel waar het gaat om wijze waarop aan dat bevel uitvoering wordt gegeven, alsmede de eventueel nader aan dat bevel verbonden voorwaarden die verband houden met het verkrijgen van verklaring van verdachte.

4.3.1.2
De inhoud van de verklaring

Door de officier van justitie is op 27 februari 2025 een bevel afgegeven voor het stelselmatig inwinnen van informatie op grond van artikel 126j Sv. Het bevel is afgegeven voor de periode van 26 februari 2025 tot en met 26 mei 2025. Gedurende dit undercovertraject zijn de verbalisanten [verbalisant] , [verbalisant] en [verbalisant] ingezet als undercovers en hebben zij zich voorgedaan als burgers die als bemiddelaar optreden voor een geïnteresseerde partij die de kunstobjecten wilde kopen. De undercovers zijn begeleid door de verbalisanten [verbalisant] en [verbalisant] . Blijkens de daartoe opgemaakte processen-verbaal waren er twee onderzoeksdoelstellingen: het achterhalen van de locatie en status van de gestolen Roemeense kunstschatten en het in kaart brengen van de personen die betrokken zijn bij de diefstal van deze kunstschatten.

In deze zaak is nagenoeg het hele undercovertraject opgenomen en woordelijk uitgewerkt. Daarnaast heeft de verdediging de gelegenheid gehad om de opgenomen gesprekken uit te luisteren en de betreffende undercoveragenten en begeleiders te horen bij de rechter-commissaris. Het undercovertraject is daarom transparant en controleerbaar.

Op 5 maart 2025 hebben de undercovers met verdachte gesproken in de auto. In dat gesprek zegt hij dat medeverdachten [medeverdachte 1] en [medeverdachte 2] de inbraak bij het Drents Museum hebben gepleegd. Hij ontkent dat hij de derde persoon is geweest bij de kunstroof.

Verdachte zegt wel dat hij in opdracht van [medeverdachte 1] hamers, een vluchthuisje en een vluchtauto heeft geregeld. Zoals uit de hierna te bespreken bewijsmiddelen zal volgen, blijkt dat bij de kunstroof gebruik is gemaakt van voorhamers en mokers die hoogstwaarschijnlijk zijn aangeschaft bij de Praxis in [plaats] . Na de inbraak in het Drents Museum is nabij Rolde een

auto uitgebrand die betrokken lijkt te zijn geweest bij deze inbraak. De vermoedelijke daders zijn met een andere auto gevlucht. Verder is op naam van verdachte een huisje gehuurd op het vakantiepark [naam vakantiepark] . Dit betreft informatie die op dat moment nog niet in de media was verschenen en is daarom aan te merken als daderinformatie. Dat betekent dat het gaat om een specifiek detail over de kunstroof die alleen de personen die hierbij betrokken zijn geweest kunnen weten.

Verdachte zegt op 9 maart 2025 tegen de undercovers dat hij de derde persoon is geweest bij de kunstroof in het Drents Museum. Hij vertelt dat hij na de inbraak samen met [medeverdachte 2] is weggereden. En dat die kleine alleen is weggegaan en de spullen heeft meegenomen en gestasht. Tijdens eerdere ontmoetingen heeft verdachte verwezen naar [medeverdachte 1] als kleine. Uit de bewijsmiddelen komt naar voren dat de verdachten na de kunstroof zijn vertrokken in een grijze Volkswagen Golf. Die auto is uitgebrand aangetroffen en de vermoedelijke daders zijn om 03:43 uur in een andere auto vertrokken. De Ford Transit op naam van [medeverdachte 1] is na de kunstroof op 25 januari 2025 omstreeks 10:00 uur langs Groningen en Oosterzee naar de Afsluitdijk gereden. Deze informatie die door verdachte is gegeven betreft naar het oordeel van de rechtbank daarom opnieuw daderinformatie.

Om toegang te krijgen tot het museum is volgens verdachte gebruik gemaakt van zwaar vuurwerk. Het zou geen semtex betreffen en ook geen Cobra. Deze verklaring is minder gedetailleerd maar vindt desondanks wel bevestiging in het onderzoek. Hieruit blijkt namelijk dat gebruik is gemaakt van een flashbanger Ti-Rex, aan te merken als professioneel vuurwerk met een grote explosieve massa. In datzelfde gesprek geeft verdachte aan dat ze dachten dat de deur open geblazen zou worden, maar dat dat niet het geval was. Ze moesten nog een deur inslaan. Op de vraag of hij hard heeft moeten slaan zegt hij dat achter het glas nog een plastic laag zat maar hij daar wel doorheen is gekomen. Het dossier bevat informatie dat de nooddeur van het Drents Museum heeft bestaan uit een houten frame met betongaas en twee platen multiplex die met een dubbel hangslot aan de bestaande constructie waren verankerd. De verklaring van verdachte is gedetailleerd, bevat informatie die niet in de media is geweest en wordt bevestigd door onderzoeksbevindingen.

4.3.1.3.
De mate van misleiding, druk en dreiging tijdens het undercovertraject

De rechtbank stelt voorop dat undercovertrajecten zich kenmerken door het verkrijgen van informatie door het misleiden van een verdachte. Dit is tot op zekere hoogte noodzakelijk om het vertrouwen van een verdachte te winnen en te kunnen behouden. In deze zaak heeft de misleiding hierin bestaan dat de undercovers zich hebben voorgedaan als een bemiddelende partij die de kunstschatten van verdachte wilde kopen. Daarbij werd voorgewend dat de undercovers in contact stonden met dan wel onderdeel uitmaakten van een crimineel samenwerkingsverband afkomstig uit Oost-Europa.

Hoewel van misleiding in deze zaak sprake is geweest, is de rechtbank niet gebleken dat deze misleiding op enigerlei wijze van invloed is geweest op de uitlatingen die verdachte tegenover de undercovers heeft gedaan over de inbraak in het Drents Museum of dat de grenzen van het toelaatbare daarbij zijn overschreden. De processen-verbaal geven hier op geen enkele manier blijk van.

Wel staat vast dat undercover [verbalisant] op 9 maart 2025 meermalen tegen verdachte heeft gezegd dat hij het gewoon eerlijk moet zeggen als hij de derde persoon is geweest bij de inbraak in het Drents Museum. Hij zegt ook dat ze niet achteraf willen horen dat hij wel de derde persoon in het museum was. Hij kan eerlijk zijn, zodat ze geen energie meer hoeven te steken om de derde persoon te zoeken. Ondertussen stapt een andere undercoveragent uit en even later weer in de auto. De undercover [verbalisant] probeert verdachte vervolgens gerust te stellen door te zeggen dat hij niet bang hoeft te zijn, de baas niet boos zou worden als hij de derde was en de undercover wel een goed moment zou vinden om het aan de baas te vertellen.

Hierop heeft verdachte bevestigend geknikt. Op de vraag waarom verdachte het niet eerder heeft verteld antwoordt hij lachend dat hij niet gelijk al zijn troeven wilden laten zien. Verdachte wordt vervolgens thuis afgezet maar belt kort daarna naar de andere undercover omdat hij nog wat wil vertellen. Hij vertelt vervolgens ook aan deze undercover dat hij de derde persoon is die erbij was. Verdachte belt hier uit eigen beweging één van de undercovers op, zonder daartoe concrete noodzaak bestaat. Daaruit blijkt volgens de rechtbank ook dat verdachte zijn eigen keuzes kon maken in het contact met de undercovers en daar ook gebruik van durfde te maken. Dit komt in het undercovertraject naar voren op meerdere momenten. Zo belt verdachte op 5 maart uit zichzelf, een paar uur na de eerste fysieke ontmoeting, naar de undercovers met de vraag of ze nog even kunnen praten. Na afloop van het etentje dat hierop volgt spreekt verdachte zijn waardering uit voor het respect dat hem wordt getoond. Nadat verdachte op 9 maart heeft gezegd dat hij de derde persoon is geweest in het museum, belt hij op 12 maart met één van de undercovers en vraagt hij of de undercover in de buurt is omdat hij een briefje van 500 euro wil wisselen om boodschappen te doen.

Uit het stellen van vragen door de undercovers over wie betrokken is geweest bij de inbraak in het museum en of verdachte de derde man is, zoals onder meer op 9 maart 2025 en hierboven weergegeven, kan evenmin de conclusie getrokken worden dat sprake is geweest van een verhoorsituatie. Het stellen van vragen is vanzelfsprekend in een gesprek. Belangrijk is dat de vragen die gesteld zijn passen binnen de onderzoeksdoelstellingen én bij het narratief van het undercovertraject. De undercovers hebben belangstelling voor de kunstobjecten en zijn bereid daarvoor flink te betalen, zo laten ze merken. Verdachte heeft tijdens fysieke ontmoetingen op 5 maart gesteld dat hij niet de derde man is, maar wel [medeverdachte 1] en [medeverdachte 2] aangewezen als betrokkenen en verteld dat contact met hen moeilijk is vanwege de beperkingen. Om de kunstobjecten te achterhalen is het logisch dat de undercovers als zijnde geïnteresseerde kopers dan de derde man willen achterhalen. Dat de undercovers ook verdachte meermaals op de man af vragen of hij de derde man is, past ook bij het narratief van de undercoveroperatie en de informatie die in het traject al naar voren is gekomen: verdachte heeft immers in het eerste telefoongesprek op 5 maart zelf op eigen initiatief gezegd dat we het als één team gedaan hebben. Eén van de undercovers geeft aan dat dit eerste telefoongesprek ook de reden is dat verdachte op 9 maart opnieuw wordt gevraagd naar zijn eigen rol. Over het geheel genomen is niet gebleken dat verdachte louter vragen zijn gesteld over zijn eigen rol. De vragen zijn (tevens) dienstig geweest aan de onderzoeksdoelstellingen: achterhalen of verdachte de kunstobjecten zou kunnen terug leveren of dat er nog iemand anders verantwoordelijk was en over de kunstobjecten zou kunnen beschikken.

Evenmin is gebleken dat verdachte tijdens de gesprekken en ontmoetingen onder buitensporig grote druk heeft gestaan. De hiervoor aangehaalde voorbeelden vallen volgens de rechtbank moeilijk te rijmen met iemand die onder zware druk staat of heeft gestaan. Verdachte heeft echter aan de hand van een schriftelijke verklaring bij de rechter-commissaris verklaard dat hij zich wel bedreigd en onder druk gezet voelde. Tijdens de eerste fysieke ontmoeting met de undercovers op 5 maart is hij bij zijn schouder gegrepen en is zijn arm vastgepakt. Hij moest tegen zijn wil in de auto plaatsnemen, die hij niet kon verlaten vanwege het kinderslot dat actief zou zijn. Ook stelt hij door de undercovers bedreigd te zijn met de dood.

De undercovers en hun begeleiders hebben ook verklaringen afgelegd bij de rechter-commissaris en daaruit blijkt het volgende. Anders dan verdachte heeft gesuggereerd hebben de undercovers verklaard dat zij tijdens het traject geen vuurwapens hebben gedragen. Ook hebben zij uitgelegd dat verdachte tijdens de eerste ontmoeting is aangelopen en hij op dat moment zijn handen in zijn zakken had. Bij het aftasten van verdachte zijn broekrand en jaszakken heeft [verbalisant] iets hards gevoeld. Vanwege de informatie omtrent de mogelijke aanwezigheid van een vuurwapen is tegen verdachte gezegd dat hij zijn handen uit zijn zakken moest halen en is hij gefouilleerd op de aanwezigheid van een wapen. Hierna is aan verdachte verteld dat hij zijn jas moest uittrekken en is tegen hem gezegd dat hij de auto in moest stappen om even te praten.

Eenmaal in de auto wordt op een indringende wijze met verdachte gesproken waarbij

geschreeuwd zou zijn om aan hem duidelijk te maken dat hij hun, de undercovers, serieus moet nemen. Daarna is een gesprek gevoerd om verdachte weer rustig te krijgen. Dat de portier op het kinderslot zou zitten vindt geen bevestiging in de verklaringen van de undercovers. Zij verklaren allemaal dat verdachte vrij was om te gaan en te staan waar hij wilde, maar dat hij nooit heeft gezegd of laten merken dat hij weg wilde. In het geval verdachte zou zijn weggerend waren de undercovers geïnstrueerd om niet achter hem aan te gaan. Voor wat betreft de dreiging hebben zij verklaard dat zij optraden als bemiddelende partij en geen dreigende situatie voor verdachte wilden creëren, eerder het tegenovergestelde. De undercovers hebben verklaard dat zij verdachte niet hebben bedreigd met de dood.

De rechtbank ziet dat er stevige taal is gebruikt door de undercovers, vooral toen verdachte hun cover in twijfel trok, maar vindt voor een bedreiging met de dood geen bevestiging in de opgemaakte processen-verbaal en de uitwerking van de opnames (OVC-gesprekken) van de ontmoetingen. Vaststaat dat er op momenten wel degelijk druk is uitgeoefend, maar deze druk is naar het oordeel van de rechtbank niet ontoelaatbaar geweest en heeft niet een dusdanige invloed gehad op de uitlatingen van verdachte dat die moeten worden aangemerkt als onbetrouwbaar.

Verder wordt door de rechtbank meegewogen dat de duur en intensiteit van het traject relatief beperkt is gebleven. Het undercovertraject heeft in totaal zes weken geduurd. Op 3 maart 2025 is het broertje van verdachte aangelopen, het eerste fysieke gesprek met verdachte heeft plaatsgevonden op 5 maart. In totaal zijn er vijf fysieke ontmoetingen geweest, die bestonden uit autoritten en een etentje in een restaurant, waarmee de contactmomenten relatief beperkt zijn gebleven. De buitenlandse undercover die zich heeft voorgedaan als de baas is tweemaal aanwezig geweest bij de ontmoetingen met verdachte, beide keren op 5 maart 2025. Het contact buiten de fysieke ontmoetingen om bestond uit telefonisch contact en enkele app-gesprekken.

4.3.1.4.
Conclusie

De rechtbank stelt vast dat verdachte tijdens het undercovertraject verklaringen heeft afgelegd waarin hij zichzelf en medeverdachten [medeverdachte 1] en [medeverdachte 2] heeft belast. Deze verklaringen vinden op diverse punten bevestiging in onderzoeksresultaten. Hij heeft deze verklaringen afgelegd, terwijl hij niet wist dat hij met opsporingsambtenaren te maken had. Niet is gebleken dat hij deze verklaringen onder druk of dreiging heeft afgelegd en ook kan niet worden gesteld dat zijn verklaringsvrijheid is aangetast. De rechtbank ziet overigens ook geen reden waarom verdachte zichzelf, [medeverdachte 1] en [medeverdachte 2] ten onrechte zou belasten.

De rechtbank is van oordeel dat de verklaringen van verdachte betrouwbaar zijn en niet alleen steun vinden in objectieve bewijsmiddelen maar ook specifieke daderinformatie bevatten. De verklaringen van verdachte binnen het undercovertraject kunnen dus voor het bewijs worden gebruikt.

4.3.2

Bewijsmiddelen en bewijsoverwegingen Inbraak Drents Museum

In de nacht van 25 januari 2025 omstreeks 03.42 uur ontvangen twee verbalisanten een melding van een inbraakalarm bij het Drents Museum. Aanrijdend krijgen de verbalisanten te horen dat er vlakbij het museum een explosie is geweest.4 Uit de aangifte namens het Drents Museum volgt dat verdachten de expositieruimte zijn binnengedrongen via de tuin van het museum. Met werktuigen en een explosief hebben zij de nooddeur van de expositieruimte geforceerd en opengebroken. Bij de inbraak zijn de gouden helm van Co□ofene□ti en drie Dacische gouden armbanden weggenomen.5 Op de camerabeelden rondom en in het Drents Museum is te zien dat drie verdachten de nooduitgang openbreken met gereedschap. Kort daarna is een lichtflits, vermoedelijk de explosie, zichtbaar. Door een getuige is beschreven dat

het een gigantische explosie is geweest waardoor een ruit aan de overkant van de straat kapot is gegaan.6Vervolgens betreden alle drie de verdachten het museum. Het gaat om twee verdachten van ongeveer dezelfde lengte en één kleinere verdachte. Laatstgenoemde draagt een donkere broek met een lichte streep en heeft een sporttas over zijn rechterschouder. De kleinere verdachte gaat als eerste het museum in. Hij loopt rechtstreeks op de vitrine af waar zich de gouden helm van Co□ofene□ti bevindt. Na drie keer te slaan met een voorhamer raakt de voorzijde van de vitrine los. Hij pakt vervolgens de gouden helm en stopt deze in zijn tas. De verdachte die als tweede het museum binnenkomt loopt een andere kant op. Hij slaat in totaal acht keer op een glazen vitrine. Deze verdachte heeft zijn handen meermalen in de vitrine gestoken en de drie Dacische gouden armbanden weggenomen. De verdachte die als derde het museum heeft betreden slaat zeven keer tegen een vitrine aan, maar slaagt er niet in om door het glas heen te slaan. De verdachten zijn ongeveer vijftig seconden binnen en verlaten vervolgens het museum op dezelfde wijze als zij binnen zijn gekomen.7

Zowel binnen als buiten het museum heeft forensisch onderzoek plaatsgevonden. Verbalisanten die ter plaatse komen bij de plek waar de inbrekers binnen zijn gedrongen, treffen een ravage aan. Een hekwerk is vernield en een kozijn ontzet.8 Bij de nooduitgang is een moker aangetroffen en nabij de vitrines in het museum een breekijzer.9 De moker vertoont veel overeenkomsten met de mokers die door de Praxis worden verkocht van het merk Sencys.10 Ook zijn in de sloot rondom de tuin van het museum twee voorhamers aangetroffen van het merk Sencys.11 Bij de nooduitgang zijn snippers aangetroffen.12 Deze snippers zijn door een materiedeskundige vuurwerk aan de hand van afbeeldingen onderzocht. Hij heeft vastgesteld dat de fragmenten hebben toebehoord aan een flashbanger (knalvuurwerk) dat bekend is onder de naam Ti-Rex. Dit vuurwerk heeft een netto explosieve massa van 275 gram, is aan te merken als professioneel vuurwerk en zowel het voorhanden hebben als het afsteken daarvan door particulieren is strafbaar.13

4.3.2.1
Tussenconclusie rechtbank

Op basis van de hiervoor besproken van deze bewijsmiddelen stelt de rechtbank vast dat de kunstroof in het Drents Museum is gepleegd door drie personen. Deze personen hebben de nooduitgang van de expositieruimte geforceerd door met gereedschap een eerste deur open te breken. Vervolgens hebben zij voor de tweede deur professioneel vuurwerk, een flasbanger Ti-Rex, tot ontploffing gebracht. De rechtbank is van oordeel dat door de ontploffing sprake is geweest van gemeen gevaar voor goederen voor het pand van het Drents Museum, de in dat pand aanwezige goederen en de naastgelegen panden. Dit gevaar is niet enkel en alleen te duchten geweest maar heeft zich ook daadwerkelijk verwezenlijkt.

Aangekochte werktuigen

Naar aanleiding van het aangetroffen gereedschap van het merk Sencys bij het Drents Museum is nader onderzoek ingesteld. Hieruit blijkt dat op 23 januari 2025 om 13:14 uur door de Praxis in [plaats] op hetzelfde moment twee mokers en twee voorhamers van het merk Sencys en twee veiligheidsbrillen zijn verkocht.14 Verdachte wordt herkend als de persoon die deze artikelen koopt en naar buiten loopt richting het parkeerterrein.15 Bovendien draagt deze persoon een bril die grote gelijkenissen vertoont met een vanaf de rekening van verdachte aangekochte bril in Heerhugowaard.16 Op camerabeelden in de omgeving van de Praxis is te zien dat om 13:26 uur een Ford Transit Custom het parkeerterrein verlaat. Deze Ford Transit is voorzien van het kenteken [kenteken 1] op naam van [medeverdachte 1] .17

Door het Nederlands Forensisch Instituut (hierna: NFI) is onderzoek verricht naar de bij het museum aangetroffen gereedschap. Op het kromme uiteinde van het breekijzer is een DNA-profiel aangetroffen dat overeenkomt met het DNA-profiel van verdachte, met een bewijskracht van meer dan één miljard. Dat betekent dat het DNA-profiel meer dan één miljard keer waarschijnlijker is wanneer het DNA afkomstig is van verdachte en twee willekeurige onbekende personen, dan wanneer het DNA in de bemonstering afkomstig is van drie willekeurige

onbekende personen.18

Vluchtauto

Getuige [getuige 1] heeft tegenover het Drents Museum gestaan ten tijde van de inbraak. Door haar is beschreven dat er een grijze Volkswagen Golf parkeerde aan [adres] , er drie personen in het zwart gekleed uitstapten en richting het museum renden met grote voorwerpen in hun handen. Kort na de harde knal kwamen deze personen vanuit dezelfde richting terugrennen en verlieten zij in de eerder genoemde auto de parkeerplaats.19 Getuige [getuige 2] heeft in aanvulling daarop een kenteken gelijkend op [kenteken 2] van de Volkswagen Golf aan de politie doorgegeven.20 Rond 04:10 uur komt er een melding binnen van een autobrand onder het viaduct van de N33 nabij Rolde. Op camerabeelden is te zien dat een auto om 03:42 uur komt aanrijden, remt en vervolgens stopt onder het viaduct. Een aantal seconden later komt er een tweede auto aangereden, vermoedelijk geel van kleur, die stopt naast de eerste auto. De tweede auto rijdt na amper zeven seconden te hebben stilgestaan weg en bij het wegrijden licht de eerste auto op. Een aantal seconden later staat de auto volledig in brand.21 Verbalisanten hebben rond 03:45 uur bij de afslag Rolde nabij de rotonde een gele Peugeot, mogelijk type 208, langs de kant van de weg zien staan.22In de restanten van de uitgebrande Volkswagen Golf wordt een kentekenplaat gevonden voorzien van het kenteken [kenteken 3] .23 Op basis van Automatic Number Plate Recognition (hierna: ANPR) blijkt dat een voertuig met dit kenteken in de nacht 23 januari 2025 via Friesland naar Groningen is gereden.24 In de auto wordt ook een onderhoudsboekje gevonden met een daarin een chassisnummer van een gestolen Volkswagen Golf met het kenteken [kenteken 4] .25

Kleding en sporttas

Een dag na de inbraak bij het Drents Museum wordt door getuige [getuige 3] , wonende aan [adres] , melding gedaan van het aantreffen van verschillende kledingstukken in haar container. Zij heeft op donderdagavond 23 januari 2025 de container aan de weg gezet en is in de nacht van 25 januari 2025 na 03:15 uur wakker geworden van een containerdeksel die dicht werd gegooid. Op zondag 26 januari 2025 heeft zij bij het openen van de container een plastic Albert Heijn tas in de container gezien die niet van haar was. Getuige heeft vervolgens de plastic tas uit de container gepakt en gezien dat er in de tas verschillende voorwerpen zaten, waaronder een jas en een tas.26 De gevonden kleding zou volgens de getuige veel lijken op de kleding die door de inbrekers van het Drents Museum is gedragen. Bij de inbeslagname van de kleding, de sporttas en de Albert Heijn tas is gezien dat in het weefsel van de sporttas een stukje glas vastzat.27

Op de bovenkant van eerder genoemde Albert Heijn tas is een vingerafdruk aangetroffen die zeer grote mate van overeenkomst en geen verschillen van dactyloscopische aard vertoond met de vingerafdruk van [medeverdachte 1] . Twee dactyloscopische onderzoekers zijn er daarom van overtuigd dat de vingerafdruk door hem is geplaatst.28 Het NFI heeft vastgesteld dat het DNA in een bemonstering van de binnenzijde van de manchet van de rechterbroekspijp afkomstig kan zijn van [medeverdachte 1] , zijn partner [naam 1] (hierna [naam 1] ) en minimaal twee onbekende personen. De bewijskracht van de overeenkomst met [medeverdachte 1] is meer dan één miljard. Het NFI heeft daarnaast vastgesteld dat het DNA in een bemonstering van de binnenzijde van de kraag van de jas afkomstig kan zijn van [medeverdachte 1] en [medeverdachte 2] en minimaal twee onbekende personen. Er is een relatief grote hoeveelheid DNA aangetroffen van [medeverdachte 1] en een relatief kleine hoeveelheid DNA van [medeverdachte 2] . De bewijskracht van de overeenkomst met [medeverdachte 1] en [medeverdachte 2] is meer dan een miljard.29 Daarnaast is in de jaszak een glasdeeltje gevonden. Na vergelijkend glasonderzoek is geconcludeerd dat de resultaten van de vergelijking veel waarschijnlijker zijn wanneer dit glasdeeltje afkomstig is uit de sponning van de glazen deur van de nooduitgang in het Drents Museum dan wanneer dit glasdeeltje afkomstig is van een willekeurige andere ruit.30 Op de jas en broek zijn honderden glassporen aangetroffen waarvan tachtig zijn onderzocht. Na vergelijking bleken 35 glassporen overeen te

komen met het referentieglas, te weten glas uit voornoemde nooduitgang, glas uit de vitrinekast van de gouden helm en glas uit de vitrinekast van de armbanden. De conclusie van het NFI is dat de resultaten van het vergelijkend glasonderzoek extreem veel waarschijnlijker zijn wanneer de gevonden glassporen afkomstig zijn van het referentieglas dan wanneer deze afkomstig zijn van willekeurige andere ruiten.31

Onderzoek naar de in de container aangetroffen sporttas heeft uitgewezen dat het gaat om een travelbag van Decathlon van het merk Forclaz voorzien van een uniek serienummer. Aan de hand van deze gegevens is vastgesteld dat deze specifieke sporttas is gekocht op 21 januari 2025 bij Decathlon in [plaats] .32 [medeverdachte 2] is herkend als de persoon die deze sporttas koopt.33 Op de schouderband van de sporttas is een DNA-mengprofiel aangetroffen die afkomstig kan zijn van [medeverdachte 2] en minimaal drie andere personen. De bewijskracht van de overeenkomst met [medeverdachte 2] (en minimaal drie andere personen) is meer dan één miljard. Op het handvat van de tas is ook een DNA-mengprofiel aangetroffen dat afkomstig kan zijn van [medeverdachte 1] (en minimaal twee andere personen) met een bewijskracht van ongeveer 30 miljoen.34 Verder zijn in de sporttas deeltjes goud veiliggesteld en aangetoond.35

4.3.2.2
Tussenconclusie rechtbank

De rechtbank concludeert op grond van de hoge bewijskrachten zoals die volgen uit de bewijsmiddelen met betrekking tot het DNA-onderzoek, met inachtneming van de rest van het dossier, steeds dat het DNA afkomstig is van de genoemde personen. Verder stelt de rechtbank op basis van de hiervoor besproken bewijsmiddelen vast dat verdachte op 23 januari 2025 voorhamers en mokers heeft gekocht bij de Praxis in [plaats] , waarbij kort daarna de Ford Transit van [medeverdachte 1] het parkeerterrein verlaat. Op het breekijzer dat voor de vitrines in het museum is aangetroffen wordt DNA van verdachte aangetroffen. Verder wordt in een container van getuige [getuige 3] kleding gevonden die grote gelijkenissen vertoont met de kleding die door de inbrekers van het Drents Museum is gedragen. De verklaring van getuige dat zij wakker is geworden van een container die hard wordt dichtgeslagen past ook bij het tijdstip van de inbraak in het museum. Op de binnenzijde van de broek is DNA aangetroffen van [medeverdachte 1] en op de Albert Heijn tas een vingerafdruk die afkomstig is van hem. Op de jas is DNA aangetroffen van [medeverdachte 1] en [medeverdachte 2] . Op de jas en broek zijn glassporen aangetroffen en door het NFI is geconcludeerd dat het extreem veel waarschijnlijker is dat de gevonden glassporen afkomstig zijn van het referentieglas uit het museum dan van willekeurige andere ruiten. De sporttas van Decathlon is door [medeverdachte 2] aangeschaft en op die sporttas is DNA aangetroffen van zowel [medeverdachte 2] als [medeverdachte 1] . Ook zijn er in die sporttas goud deeltjes aangetoond.

Ford Transit ANPR

Vanwege de mogelijke betrokkenheid van [medeverdachte 1] en [medeverdachte 2] bij de kunstroof zijn de kentekens op naam van deze verdachten bevraagd. De Ford Transit met kenteken [kenteken 1] op naam van [medeverdachte 1] rijdt in de nacht van 23 januari 2025 via de Afsluitdijk vanuit Noord-Holland naar Friesland. Op 25 januari 2025 omstreeks 10:14 uur rijdt deze auto langs Groningen en gaat via de A6 langs Oosterzee om vervolgens via de Afsluitdijk naar Noord-Holland te rijden.36 Deze Ford Transit is die dag omstreeks 10:36 uur bij een tankstation in [plaats] (tussen Drachten en Heerenveen). Bij het tankstation stapt een persoon uit de Ford Transit die grote gelijkenissen vertoont met [medeverdachte 1] .37

Diefstal kentekenplaten en Volkswagen Golf

De kentekenplaten [kenteken 3] van de uitgebrande Volkswagen Golf zijn tussen woensdagavond 22 januari en donderdagochtend 23 januari 2025 gestolen.38 Medeverdachte [medeverdachte 3] heeft verklaard dat hij de kentekenplaten in opdracht heeft gestolen en aan [medeverdachte 2] heeft overhandigd. Als hem wordt gevraagd of hij daar ook betaald voor heeft gekregen geeft hij aan dat [medeverdachte 2] zou hebben gezegd:
Ik vergeet je niet0.39

Ook de uitgebrande Volkswagen Golf blijkt gestolen te zijn, namelijk in Alkmaar aan [adres] tussen woensdagavond 22 januari en donderdagmiddag 23 januari 2025. In de auto zat bijna geen brandstof meer.40 In de onder [medeverdachte 2] inbeslaggenomen iPhone XR is op 23 januari 2025 om 02:06 uur via de applicatie Apple Maps een zoekslag gedaan naar [adres] in Alkmaar. Op de camerabeelden van een Ring deurbel in die straat is te zien dat twee personen diezelfde nacht om 02:08 uur in beeld komen.41 De grijze Volkswagen Golf, op dat moment nog voorzien van het kenteken [kenteken 4] , komt daarna tussen 02:30 uur en 02:55 uur in beeld bij een tankstation in [plaats] . De passagier stapt uit, loopt om de auto heen en is bezig met de tankslang van de pomp. Kort daarna stapt ook de bestuurder uit de auto. Op meerdere momenten wordt de auto naar voren en naar achteren geduwd. Aan het verschil in felheid van de lampen lijkt het alsof geprobeerd wordt om de auto te starten. De bestuurder lijkt kort voor en na het duwen bezig te zijn met een telefoon. De auto rijdt vervolgens weg en geconstateerd wordt dat er in deze periode geen andere personen of voertuigen te zien zijn.42 In de eerdergenoemde iPhone XR zijn chats aangetroffen tussen [medeverdachte 2] en vermoedelijk medeverdachte [medeverdachte 3] waarin [medeverdachte 2] om 02:43 uur zegt:
Waggie gaat niet meer aan.43 Vanaf de rekening op naam van [medeverdachte 2] wordt er die dag tussen 02:33 uur en 02:42 uur driemaal gepoogd om bij het tankstation in [plaats] te betalen en ook daadwerkelijk eenmaal 2.81 betaald.44 Op diezelfde dag om 02:43 uur wordt bij voornoemd tankstation 35,63 afgeschreven van de rekening op naam van verdachte.45 Ongeveer anderhalf uur later om 04:32 uur wordt er 107,74 afgeschreven van de rekening van verdachte bij een tankstation in Groningen. Op de camerabeelden is een grijze Volkswagen Golf met het kenteken [kenteken 3] te zien. De passagier stapt uit, lijkt te betalen, pakt de tankslang en gaat tanken. De auto verlaat daarna het tankstation. In deze tijd zijn er geen andere personen of voertuigen waargenomen.46 Verdachte is aan de hand van camerabeelden op meerdere momenten in het onderzoek herkend. Hij draagt steeds nagenoeg dezelfde kleding, gelijkend op de kleding die wordt gedragen door één van de personen op de beelden van de Ring deurbel in [adres] en de camerabeelden van de tankstations in [plaats] en Groningen. Zo loopt een persoon met de kleding die op andere momenten door verdachte wordt gedragen op 22 januari 2025 samen met een persoon die is herkend als [medeverdachte 2] bij een supermarkt in Middenwaard.47

4.3.2.3
Tussenconclusie rechtbank

Naar het oordeel van de rechtbank is op grond van de hiervoor opgenomen bewijsmiddelen komen vast te staan dat verdachte samen met medeverdachte [medeverdachte 2] in Alkmaar een Volkswagen Golf heeft gestolen in de nacht van 22 op 23 januari 2025.

De rechtbank overweegt daartoe dat met de telefoon van [medeverdachte 2] op 23 januari 2025 om 02:06 uur is gezocht naar [adres] , zijnde de straat waar de auto is weggenomen. Twee minuten later zijn er in die straat twee personen te zien op de beelden van een Ring deurbel. Bij het tankstation in [plaats] wordt nog geen half uur later getankt met de gestolen auto en vinden er afschrijvingen plaats van zowel de rekening van verdachte als [medeverdachte 2] . Ook past het heen en weer duwen van de auto bij de verklaring dat er in de auto bijna geen brandstof meer zat en het bericht van [medeverdachte 2] aan medeverdachte [medeverdachte 3] dat de waggie niet meer aangaat. De in opdracht van [medeverdachte 2] gestolen kentekenplaten [kenteken 3] zijn onderweg van [plaats] naar Groningen verwisseld met de originele kentekenplaten. In Groningen wordt opnieuw getankt en vindt er een afschrijving plaats van de rekening van verdachte. Op basis van de herkenning van verdachte aan zijn kleding en de afschrijvingen van zijn rekening op de momenten dat er door de passagier van de gestolen auto bij de tankstations in [plaats] en Groningen wordt getankt, de reisbeweging van de auto en het tijdsverloop tussen de diefstal van de auto en de tijdstippen waarop vervolgens door de passagier wordt gepind, stelt de rechtbank vast dat [medeverdachte 2] de bestuurder van de auto is geweest en verdachte de passagier. Deze auto voorzien van de gestolen kentekenplaten is kort na de kunstroof uitgebrand aangetroffen nabij Rolde.

Vakantiepark [naam vakantiepark]

Op 20 en 24 januari 2025 vinden er afschrijvingen plaats van de rekening van verdachte bij [bedrijf] B.V.48 Verdachte is herkend als de persoon die in de ochtend van 24 januari 2025 de huur van het huisje met nummer 123 verlengt.49 Uit de loggegevens van het smartlocksysteem op de buitendeur van het huisje blijkt dat op 23 januari 2025 om 05:42 uur driemaal een foutieve pincode wordt ingevoerd en op 24 januari om 17:19 uur voor het eerst wordt ingecheckt met de juiste pincode. Het laatste moment waarop de juiste pincode wordt ingevoerd voor de inbraak in het Drents Museum is 01:22 uur. Daarna wordt om 02:52 uur nog tweemaal een foutieve pincode ingevoerd en wordt om 04:02 en 04:29 uur weer de juiste pincode gebruikt.50 Vanaf het IP-adres van het huisje is in de middag van 24 januari 2025 de website bezocht van het Drents Museum, meer specifiek de tentoonstelling “Dacia rijk van goud en zilver”. Ook is diezelfde dag de website [naam website] bezocht door een IP-adres in een gebied waar ook het huisje met nummer 123 deel vanuit maakt. Op deze website staat onder meer de plattegrond van het Drents Museum.51 Bij de voordeur is glas aangetroffen.52 Het NFI heeft geconcludeerd dat de resultaten van het vergelijkend glasonderzoek veel waarschijnlijker zijn wanneer deze glassporen afkomstig zijn van één van de vitrines uit het museum dan wanneer deze afkomstig zijn van een willekeurige andere ruit.53

4.3.2.4
Tussenconclusie rechtbank

De rechtbank stelt vast dat verdachte dit huisje op vakantiepark [naam vakantiepark] heeft gehuurd en in de ochtend van 24 januari de huur heeft verlengd. Die middag wordt vanaf het IP-adres van dit huisje de site van het Drents Museum bezocht en vermoedelijk ook de website [naam website] met daarop de plattegrond van dit museum. Daarnaast zijn bij de voordeur glassporen aangetroffen waarvan het NFI heeft geconcludeerd dat het veel waarschijnlijker is dat deze glassporen afkomstig zijn van één van de vitrines uit het museum dan van een willekeurige andere ruit. Gelet op die vaststellingen overweegt de rechtbank dat in ieder geval één van de daders na de inbraak in het Drents Museum bij het door verdachte gehuurde huisje is geweest. Dat scenario wordt bevestigd door de activiteiten op het smartlocksysteem om 04:02 en 04:29 uur, niet lang na de inbraak en kort na het in brand steken van de vluchtauto.

Gele Peugeot 208

Analyse van de bankrekening van verdachte toont aan dat op 23 januari 2025 om 22:11 uur een bedrag van 10,11 is gepind bij een tankstation aan [adres] in Assen. Op dat moment is te zien dat een gele Peugeot 208 langs en ook op het terrein van het tankstation rijdt.54 In de periode van 23 januari tot en met 27 januari 2025 is in Alkmaar een gele Peugeot 208 met kenteken [kenteken 5] gehuurd door [naam 2] (hierna: [naam 2] ).55 De ANPR gegevens laten zien dat deze Peugeot 208 op 23 januari 2025 vanuit Noord-Holland in de richting van Noord-Nederland beweegt. Het telefoonnummer van [naam 2] straalt die dag zendmasten aan in Beilen en heeft contact gehad met het telefoonnummer [telefoonnummer 1] .56 De Peugeot 208 met voornoemd kenteken is op 23 januari 2025 tussen 15:50 en 16:07 uur te zien in de omgeving van het station Beilen evenals een zwarte Ford Transit.57 [naam 2] heeft verklaard dat hij op verzoek van anderen een auto heeft gehuurd, deze naar Beilen heeft gebracht en vervolgens met de trein is teruggegaan.58

Aanschaf en gebruik telefoons

Uit transactiegegevens van [verdachte] blijkt dat er op 25 januari 2025 om 19:25 uur is gepind bij een Albert Heijn in [plaats] . De aankoop betreft beltegoed en een simkaart van Lebara. Met het beltegoed is gepoogd om het telefoonnummer [telefoonnummer 2] op te waarderen.59 Op de camerabeelden van deze supermarkt is te zien dat op voornoemd tijdstip twee personen voor de winkel staan waarvan één persoon herkend wordt als [medeverdachte 2] . De tweede persoon heeft dezelfde kleren aan als de persoon die op andere momenten wordt gedragen door verdachte.60 De persoon die wordt herkend als [medeverdachte 2] loopt de winkel in, rekent iets af bij de infocounter, houdt in zijn rechterhand een bon vast en verlaat vervolgens de winkel.61Het telefoonnummer eindigend op [telefoonnummer 2] heeft in de nacht van 25 januari 2025 tussen 04:34 en 05:10 uur en op 11:26 uur op meerdere momenten zendmasten

aangestraald in [naam vakantiepark] . Het telefoonnummer was gekoppeld aan het IMEI-nummer [IMEI-nummer 1] behorend bij een iPhone 6S. Dit IMEI-nummer kwam op 24 januari al in beeld bij de zendmast van [naam vakantiepark] , maar toen met het telefoonnummer [telefoonnummer 3] .62 Op 23 januari 2025 om 03:06 uur wordt er met deze telefoon en het telefoonnummer eindigend op [telefoonnummer 3] een zendmast aangestraald nabij [plaats] en om 04:24 uur een zendmast in Groningen, waar op dat moment is getankt met de gestolen Volkswagen Golf. Het laatstgenoemde telefoonnummer is tot 25 januari tot 04:04 uur in deze iPhone 6S gebruikt en vervolgens vervangen met het telefoonnummer eindigend op [telefoonnummer 2] . Zoals eerder genoemd worden er op diezelfde dag met dit nummer zendmasten aangestraald in [naam vakantiepark] en in de avond om 19:27 uur een zendmast in [plaats] .63Ook is na het wisselen van de simkaart om 04:34 uur met dit telefoonnummer gebeld naar het telefoonnummer [telefoonnummer 1] . Het telefoonnummer eindigend op [telefoonnummer 1] heeft zendmasten aangestraald op 23 januari 2025 om 05:59 en 06:42 uur op het vakantiepark [naam vakantiepark] , omstreeks 13:00 uur bij de Praxis in [plaats] en op 25 januari 2025 tussen 03:56 en 04:59 op de route tussen Assen en Rolde. Dit telefoonnummer was gekoppeld aan het IMEI-nummer [IMEI-nummer 2] behorend bij een iPhone 6.64 Vanaf deze telefoon worden in de nacht van 23 januari masten aangestraald in Noord-Holland en vervolgens om 03:37 uur in Hijken, een plaats in Drenthe vlakbij Assen. Uit de ANPR gegevens van het voertuig op naam van verdachte blijkt dat deze om 03:18 uur tussen Drachten en Oosterwolde rijdt. De reistijd vanaf deze locatie naar Hijken bedraagt een half uur. Later op die dag tussen 11:45 en 13:03 uur worden masten aangestraald in Assen. Daarna is te zien dat het telefoonnummer eindigend op [telefoonnummer 1] om 16:06 uur zendmasten heeft aangestraald in Beilen en daarvoor contact heeft gehad met een telefoonnummer dat in gebruik was bij [naam 2] . In de periode van 23 januari tot en met 25 januari 2025 is er meerdere keren contact tussen de telefoonnummers [telefoonnummer 1] en [telefoonnummer 3] .65

Uit onderzoek naar de onder [medeverdachte 2] inbeslaggenomen iPhone XR volgt dat op 22 januari 2025 diverse Marktplaatsadvertenties zijn bezocht, waaronder twee advertenties van een verkoper van een iPhone 6 en iPhone 6S genaamd [getuige 4] . Die avond vindt er een gesprek plaats tussen [medeverdachte 2] en getuige [getuige 4] over de aankoop van een iPhone 6. Op de Ring deurbel beelden van deze getuige is te zien dat op 22 januari 2025 omstreeks 16:31 uur een persoon herkend als [medeverdachte 1] een iPhone 6S koopt. Diezelfde dag omstreeks 20:14 uur koopt een persoon herkend als verdachte een iPhone 6. De iPhone 6 heeft het IMEI-nummer [IMEI-nummer 2] . Het is zeer aannemelijk dat de iPhone 6S gekoppeld is aan het

IMEI-nummer [IMEI-nummer 1] .66

4.3.2.5
Tussenconclusie rechtbank

[medeverdachte 2] heeft drie dagen voor de kunstroof in het Drents Museum advertenties bezocht van een iPhone 6 en 6S en heeft contact gehad met de verkoper. Op de deurbelcamera van deze verkoper is te zien dat [medeverdachte 1] die dag een iPhone 6S koopt. Niet veel later komt verdachte aan de deur en koopt een iPhone 6. Beide iPhones maken in de periode van 22 januari tot en met 25 januari 2025 gebruik van verschillende telefoonnummers. Deze telefoonnummers zijn in beeld gekomen op belangrijke moment en plaatsen in het onderzoek. De iPhone 6S heeft in eerste instantie gebruik gemaakt van een telefoonnummer eindigend op [telefoonnummer 3] . Dit telefoonnummer straalt in de nacht van 23 januari 2025 zendmasten aan bij [plaats] en Groningen, overeenkomend met de momenten waarop verdachte en [medeverdachte 2] tanken met de gestolen Volkswagen Golf. Op 24 en 25 januari 2025 wordt een zendmast aangestraald in [naam vakantiepark] , nabij het vakantiepark. Na het wisselen van de simkaart kort na de kunstroof wordt gebruik gemaakt van het telefoonnummer eindigend op [telefoonnummer 2] . Die avond worden met dit telefoonnummer masten aangestraald in [plaats] , waar op dat moment verdachte en [medeverdachte 2] aanwezig zijn en beltegoed en een simkaart aanschaffen. De iPhone 6 maakt gebruik van een telefoonnummer eindigend op [telefoonnummer 1] waarmee op 23 januari 2025 zendmasten worden aangestraald in Noord-Holland en Drenthe. De Ford Transit van [medeverdachte 1] lijkt op dat moment een soortgelijke

route af te leggen. Daarna worden masten aangestraald in [naam vakantiepark] en bij de Praxis in [plaats] omstreeks 13:00 uur, zijnde het moment waarop verdachte gereedschap koopt en [medeverdachte 1] zijn auto de parkeerplaats verlaat. In de middag is er met dit telefoonnummer contact geweest met [naam 2] . Ook worden om 16:06 uur masten aangestraald in Beilen, overeenkomend met het moment waarop er een zwarte Ford Transit wordt gezien bij het station in Beilen waar [naam 2] de gele Peugeot heeft afgeleverd. Ook straalt de telefoon zendmasten aan op de route tussen Assen en Rolde tussen 03:56 en 04:59 uur, kort na de inbraak bij het Drents Museum.

Op grond van de zendmastgegevens in combinatie met de andere onderzoeksbevindingen overweegt de rechtbank dat kan worden vastgesteld dat de iPhone 6 in het bezit is geweest van [medeverdachte 1] . De iPhone 6S bevindt zich op belangrijke momenten in het onderzoek op plekken waar verdachte en [medeverdachte 2] kunnen worden geplaatst. Hieruit concludeert de rechtbank ook dat [medeverdachte 1] en verdachte na het aanschaffen van de iPhones hebben geruild van telefoon. Bovendien hebben de telefoonnummers die in de beide iPhones zijn gebruikt zowel voorafgaand als kort na de kunstroof contact met elkaar gehad.

Undercovertraject

Undercover [verbalisant] heeft het broertje van verdachte, [naam 3] (hierna: [naam 3] ), op 3 maart 2025 buiten een supermarkt aangelopen. Door de undercover is aan [naam 3] verteld dat zij optreden als bemiddelaars en zijn broer willen spreken. [naam 3] zou wel weten waar dit over zou gaan. Uiteindelijk is aan [naam 3] een mobiele telefoon en 500,- overhandigd waarbij is gezegd dat verdachte contact moet opnemen.67 Ongeveer twee uur later belt verdachte naar de undercovers en wordt hem verteld dat hij contact heeft met een groep mensen die werken voor een persoon uit het Midden-Oosten. Zij willen het ding kopen en hem helpen. Verdachte geeft aan dat hij geen beslissingen kan maken voor andere mensen en eerst hun mening wil horen, maar dat het nog eventjes kan duren omdat zij nu in beperkingen zitten. Nadat een bedrag van vier ton wordt voorgesteld en verdachte aangeeft dat dit te weinig is, gaat het gesprek verder over dat de tori straks misschien weg is omdat mensen in de gevangenis gaan praten. Verdachte zegt:
We hebben het als één team gedaan, dus het moet ook als één team worden opgelost.

Verder bevestigt hij dat de tori er nog is, alleen niet in zijn bereik.68

Anders dan afgesproken laat verdachte niks van zich horen en reageert hij niet op telefoonoproepen en smsjes. Op 5 maart 2025 wordt hij door de undercovers op straat gesignaleerd en stapt [verbalisant] uit de auto om hem aan te spreken. [verbalisant] is achter verdachte aangelopen en heeft hem aangeraakt bij zijn schouder. Zoals eerder besproken in het kader van de betrouwbaarheid van het undercovertraject wordt verdachte gefouilleerd en wordt tegen hem gezegd dat hij in moet stappen om te praten.69 In de auto wordt vervolgens onder meer het volgende gezegd:

[verdachte] : Ik ben nu gewoon eerlijk met je. Ik weet niet waar die dingen zijn. De enige die dat weet, die zit vast.

UC1: Wie is dat? Wie weet? [verdachte] : Dat is die kleine. UC1: Welke kleine?

[verdachte] : Die zonder baard. UC1: Welke kleine zonder baard?

[verdachte] : Die [medeverdachte 1] .

UC1: [medeverdachte 1] , is die tori bij hem?

[verdachte] : Nee, niet bij hem. Ik weet niet waar die is. Hij is die enige die weet waar het is. UC1: Je wil zeggen dat je er niet bij was?

[verdachte] : Nee, ik was daar niet bij. Ik heb die hamers gehaald. Ik heb die vluchthuisjes, zeg maar waar ze daarna heengingen, op mijn naam gezet.

UC1: En wie heeft die tori's gepleegd dan? [verdachte] : Gewoon die 2 boys

UC1: 2 boys?

[verdachte] . Nee, er zijn 3 boys op die tori geweest. Ik ken alleen 2 boys op die tori. UC1: En dat is [medeverdachte 1] en?

[verdachte] : Die [medeverdachte 2] ook.

UC1: Hoe veel doekoe kreeg je? [verdachte] : Ik heb 3 kop gekregen man. UC1: Van wie?

[verdachte] : Van die [medeverdachte 1] . UC1: Om wat? Om een osso te fixen? [verdachte] : En die hamers en ja.

UC1: En wat?

[verdachte] : En nog een klein vluchtautootje voor daarna om weg te gaan.

UC1: Bradda, jullie zijn slim genoeg om die museum te klaren toch. Hoe zijn jullie, even 1 ding. Wie is de slimmerik om dat te doen? Wie heeft dat bedacht?

[verdachte] : Voor zover ik dat weet, is dat gewoon die [medeverdachte 1] .70

In de auto is afgesproken dat er later die dag opnieuw een ontmoeting zou plaatsvinden tussen de undercovers en verdachte. Tijdens deze ontmoeting hebben zij samen gegeten in Akersloot en heeft verdachte opnieuw aangegeven dat hij niet in het museum is geweest en in opdracht van [medeverdachte 1] een huisje, hamers en een auto heeft geregeld voor drie duizend euro. Ook heeft hij gezegd dat hij die boys, [medeverdachte 2] en [medeverdachte 1] , kent van werk omdat zij samen hebben geschilderd. Het werk zou de enige link zijn die hij met hun heeft.

Bovendien zegt hij dat die shit 5,8 waard is en hun toch niet akkoord gaan met een paar ton.71

Op 9 maart 2025 zijn de undercovers naar de afgesproken locatie toegereden en is verdachte in de auto gestapt. Eenmaal in de auto stelt [verbalisant] opnieuw de vraag aan verdachte of hij al meer weet over de derde persoon en geeft daarbij aan dat mensen zeggen dat hij dat is.

Verdachte antwoordt dat mensen te veel praten. Wanneer zij aankomen bij de locatie stappen [verbalisant] en verdachte uit de auto en volgt een sociaal gesprek. Vervolgens geeft [verbalisant] aan dat de baas zich afvraagt wie de derde persoon is en dat verdachte eerlijk kan zijn bij hem. Als hij de derde persoon is moet hij dat zeggen, waarbij wordt aangegeven dat zij nu familie zijn omdat zij samen hebben gegeten en er voor elkaar zijn. [verbalisant] zegt dat zij echt op zoek zijn naar de derde persoon en zij niet achteraf willen horen dat verdachte dit is geweest. Hij kan eerlijk zijn, zodat zij geen energie meer hoeven te steken in het vinden van de derde persoon. [verbalisant] zegt tegen verdachte dat hij eerlijk moet zijn, dat hij het moet zeggen als hij derde persoon was en hij niet bang hoeft te zijn. Door [verbalisant] is aangegeven dat hij het voor verdachte op een goed moment zal vertellen aan de baas, die niet boos zal worden en het wel zal begrijpen. Hierop knikt verdachte bevestigend. Hierop reageert [verbalisant] door te zeggen dat het goed is dat hij eerlijk is en niet hoeft te stressen. Zij hadden het vermoeden al dat verdachte de derde persoon was geweest mede omdat hij ook in het eerste telefoongesprek had gezegd dat ze het als een team hebben gedaan. Op de vraag waarom verdachte het niet eerder heeft verteld antwoordt hij lachend dat hij niet gelijk al zijn troeven wilde laten zien. Zowel [verbalisant] als verdachte stappen de auto weer in. Verdachte krijgt een nieuwe telefoon en is afgezet in de buurt van zijn huis.72 Een paar minuten later belt verdachte naar de undercovers met de vraag of zij terug kunnen komen omdat hij wat wil

zeggen. De undercovers rijden terug en spreken weer met verdachte waarbij hij aangeeft dat hij wat tegen [verbalisant] wil zeggen. [verbalisant] staat buiten de auto met verdachte die zegt dat hij iets moet bekennen. Hij is de derde persoon die erbij was. Hij was bang om iets te zeggen omdat hij verder geen informatie heeft en het best wel raar is. Verdachte vertelt dat [medeverdachte 2] en hij zijn weggegaan en die kleine de spullen heeft meegenomen en ergens heeft gestasht.73 In een daaropvolgend gesprek op 18 maart 2025 reageert verdachte meerdere malen bevestigend op zijn betrokkenheid als uitvoerder van het feit.74

4.3.2.6
Conclusie rechtbank

De rechtbank is op grond van de hiervoor besproken bewijsmiddelen van oordeel dat verdachte zich samen met anderen schuldig heeft gemaakt aan een diefstal met braak en verbreking, het veroorzaken van een ontploffing, het beschadigen van het Drents Museum en de diefstal van een auto.

5.Bewezenverklaring

De rechtbank acht het onder 1, 2, 3 en 4 primair wettig en overtuigend bewezen, met dien verstande dat:

hij op 25 januari 2025 te Assen, tezamen en in vereniging met anderen, een gouden helm van Co□ofene□ti en drie gouden armbanden (te weten van de tentoonstelling Dacia! Rijk van goud en zilver), die aan het Nationaal Historisch museum van Roemenië toebehoorden, heeft weggenomen uit vitrines van de expositiezaal in het Drents museum met het oogmerk om het zich wederrechtelijk toe te eigenen, terwijl verdachte en zijn mededaders zich de toegang tot de plaats van het misdrijf hebben verschaft en die weg te nemen gouden helm en gouden armbanden onder hun bereik hebben gebracht door middel van braak en verbreking;

hij op 25 januari 2025 te Assen, tezamen en in vereniging met anderen, opzettelijk een ontploffing teweeg heeft gebracht door bij het Drents museum, gelegen aan de [adres] , knalvuurwerk, te weten een flashbanger Ti-Rex, met open vuur in aanraking te brengen en/of aan te steken en/of tot ontbranding te brengen en deze voor de deur van het voornoemde museum neer te leggen waardoor deze vuurwerkbom tot ontploffing kwam en ten gevolge waarvan de deur in genoemd museum door de kracht van de ontploffing kapot is gegaan, terwijl daarvan gemeen gevaar voor goederen, te weten de in dat pand aanwezige goederen en naastgelegen panden, te duchten was;

hij op 25 januari 2025 te Assen, tezamen en in vereniging met anderen, een gebouw, te weten het Drents museum gelegen aan de [adres] , opzettelijk heeft beschadigd, door knalvuurwerk, te weten een flashbanger Ti-Rex, tot ontploffing te brengen nabij de deur van het voornoemde museum, terwijl hiervan gemeen gevaar voor in dat pand aanwezige goederen en naastgelegen panden, te duchten was.

hij in de periode van 22 tot en met 23 januari 2025 te Alkmaar, tezamen en in vereniging met een ander, een Volkswagen Golf, dat aan een ander dan aan verdachte en zijn mededader toebehoorde, heeft

weggenomen met het oogmerk om het zich wederrechtelijk toe te eigenen.

Verdachte zal van het meer of anders ten laste gelegde worden vrijgesproken, aangezien de rechtbank dat niet bewezen acht.

Voor zover in de tenlastelegging taal- en/of schrijffouten voorkomen, zijn deze in de bewezenverklaring verbeterd. Verdachte is daardoor niet geschaad in de verdediging.

6.Strafbaarheid van het bewezen verklaarde

Het bewezen verklaarde levert op:

1. diefstal door twee of meer verenigde personen, waarbij de schuldige zich de toegang tot de plaats van het misdrijf heeft verschaft en het weg te nemen goed onder zijn bereik heeft gebracht door middel van braak en verbreking;

De eendaadse samenloop van

2. medeplegen van opzettelijk een ontploffing teweegbrengen, terwijl daarvan gemeen gevaar voor goederen te duchten is;

3. medeplegen van opzettelijk een gebouw beschadigen, terwijl daarvan gemeen gevaar voor goederen te duchten is;

4
primair. diefstal door twee of meer verenigde personen.

Deze feiten zijn strafbaar nu geen omstandigheden aannemelijk zijn geworden die de strafbaarheid uitsluiten.

7.Strafbaarheid van verdachte

De rechtbank acht verdachte strafbaar nu niet van enige strafuitsluitingsgrond is gebleken.

8.Strafmotivering

8.1

Vordering van de officieren van justitie

De officieren van justitie hebben - conform de procesafspraken - gevorderd dat verdachte ter zake van het onder 1, 2, 3 en 4 primair ten laste gelegde wordt veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van 44 maanden.

8.2

Standpunt van de verdediging

De verdediging heeft zich op het standpunt gesteld dat de straf binnen de procesafspraken gematigd zou moeten worden tot een gevangenisstraf voor de duur van 41 maanden en heeft daartoe het volgende aangevoerd. Verdachte is in deze zaak aan te merken als first offender en tevens was hij ten

tijde van het delict nog zeer jong, namelijk twintig jaar oud. Bovendien hebben hij en zijn familie onder enorme druk gestaan door de inzet van de undercovers. De matiging is verder gerechtvaardigd omdat verdachte met het terugbrengen van de kunstschatten heeft getoond het verwerpelijke van de ten laste gelegde feiten in te zien.

8.3

Oordeel van de rechtbank

Bij de bepaling van de straf heeft de rechtbank rekening gehouden met de aard en de ernst van het bewezen en strafbaar verklaarde, de omstandigheden waaronder dit is begaan, de persoon van verdachte zoals deze naar voren is gekomen uit het onderzoek ter terechtzitting en het reclasseringsrapport van 10 februari 2026 het uittreksel uit de justitiële documentatie d.d. 19 maart 2026, alsmede de vordering van de officieren van justitie en het pleidooi van de verdediging. De rechtbank heeft in het bijzonder het volgende in aanmerking genomen.

8.3.1

De aard en ernst van de feiten

Verdachte heeft zich samen met anderen schuldig gemaakt aan de kunstroof in het Drents Museum door de gouden helm van Co□ofene□ti en drie gouden armbanden weg te nemen. Voorts heeft verdachte zich voorafgaand aan en in voorbereiding op de kunstroof schuldig gemaakt aan het stelen van een auto, het veroorzaken van een ontploffing en het beschadigen van het Drents Museum. Dit tekent de geraffineerde en professionele wijze waarop de verdachten de inbraak hebben voorbereid en uitgevoerd.

De gouden helm en armbanden maken onderdeel uit van een collectie van Dacische kunstschatten van het Roemeens Nationaal Historisch Museum en waren uitgeleend aan het Drents Museum. De gouden helm van Co□ofene□ti is ongeveer 2500 jaar oud en is belangrijk, beeldbepalend cultureel erfgoed. De kunstschatten zijn onderdeel van het verleden van Roemenië en zijn van groot belang voor de huidige en toekomstige generaties, zodat zij op die manier kennis kunnen nemen van dat verleden. De betekenis komt ook tot uitdrukking in de aan de kunstschatten gekoppelde verzekeringswaarde ter hoogte van 5,7 miljoen euro. Tegelijkertijd is dat slechts een bedrag, terwijl het belang en de waarde van voorwerpen als deze niet in geld is uit te drukken. Ze zijn in letterlijke zin van onschatbare waarde.

De kunstroof heeft bovendien een enorme impact gehad en veel onrust veroorzaakt in zowel Nederland als Roemenië. Het is voorstelbaar dat door de wijze waarop deze inbraak heeft plaatsgevonden ook onrust is ontstaan in de (internationale) kunstwereld. Het Drents museum voldeed aan alle te stellen veiligheidseisen, zo blijkt uit het verzekeringsrapport. Bij de inbraak is evenwel zwaar vuurwerk met 275 gram explosieve massa gebruikt ter vergelijking: een gemiddelde handgranaat bevat doorgaans ongeveer 150 tot 200 gram aan explosieve massa tegen zoveel geweld was het museum niet opgewassen. Door het plegen van dergelijke strafbare feiten zullen musea mogelijk minder snel bereid zijn om belangrijke topstukken uit te lenen. De directeur van het Drents Museum heeft ter zitting toegelicht dat de strafbare feiten veel pijn en verdriet hebben veroorzaakt in de maatschappij maar vooral bij de medewerkers van de musea in Assen en Boekarest. De rechtbank sluit zich aan bij zijn treffende woorden: het gaat om cultureel erfgoed dat niet van iemand is, maar van iedereen.

De rechtbank rekent het de verdachten aan dat zij zich voortdurend op hun zwijgrecht hebben beroepen en daarmee geen openheid van zaken hebben gegeven. Ondanks de gemaakte procesafspraken in de zaken van verdachte en medeverdachte [medeverdachte 1] hebben zij geen verklaring willen afleggen. Medeverdachte [medeverdachte 2] heeft op het allerlaatste moment slechts feitelijke handelingen bekend waar hij vanwege het overvloed aan bewijs op die onderdelen ook moeilijk onderuit zou kunnen komen. Hoewel de rechtbank vanwege de proceshouding van de verdachten blijft gissen naar een motief, kan het niet anders zijn dan dat de verdachten zich hebben laten leiden door financieel gewin. Zij hebben daarmee enkel oog gehad voor hun eigen belang. De uiteindelijke teruggave van de kunstschatten doet daar niets aan af.

8.3.2

De persoon van verdachte

Bij het bepalen van de straf heeft de rechtbank rekening gehouden met het strafblad van verdachte. Hieruit blijkt dat verdachte niet eerder met politie en justitie in aanraking is gekomen. Hij is daarom een first offender.

Verder blijkt uit het reclasseringsrapport van 10 februari 2026 dat verdachte niet heeft willen meewerken aan het opstellen van het voornoemd rapport. In geval van een bewezenverklaring maakt de reclassering zich echter zorgen over het netwerk van verdachte, omdat hij in dat geval samen met de medeverdachten in staat is geweest tot het plegen van een delict met enorme financiële en politieke gevolgen. De leeftijd van hem is daarbij met name zorgelijk. Omdat verdachte ten tijde van het delict twintig jaar oud was, valt hij onder de doelgroep waarbij onder het Adolescentenstrafrecht beoordeeld moet worden of toepassing van jeugd- dan wel volwassenstrafrecht aan de orde is. Omdat verdachte first offender is en verder niet wenste mee te werken, heeft de reclassering onvoldoende informatie om te kunnen adviseren of toepassing van het jeugdstrafrecht wenselijk is. In het kader van een advies over een op te leggen gevangenisstraf is door de reclassering opgemerkt dat verdachte zich goed staande lijkt te houden in de penitentiaire inrichting.

8.3.3

Toepassing jeugd- of volwassenenstrafrecht

De rechtbank heeft bij jongvolwassenen de mogelijkheid om het jeugdstrafrecht toe te passen als de persoon van de verdachte of de omstandigheden waaronder het feit is begaan daartoe aanleiding geven. Uit het hierboven weergegeven reclasseringsrapport blijkt dat verdachte zich goed staande houdt in de penitentiaire inrichting. Verdachte heeft bovendien geen verklaring willen afleggen en heeft ook niet mee willen werken aan het opstellen van een reclasseringsrapport. De rechtbank ziet daarom geen aanleiding om het jeugdstrafrecht toe te passen en zal daarom toepassing geven aan het volwassenenstrafrecht.

8.3.4

De straf

De rechtbank is van oordeel dat vanwege de aard en ernst van de feiten enkel kan worden volstaan met een forse gevangenisstraf. Daarbij wegen de professionele werkwijze, de omvang van de toegebrachte schade en de berekende houding van verdachte mee.

De rechtbank acht het gerechtvaardigd dat rekening wordt gehouden met de teruggave van de kunstobjecten. De inbreuk op de rechtsorde is hierdoor minder groot. Anders gezegd: door de teruggave is de schade die toegebracht is aan de maatschappij verminderd.

Wel wordt meegewogen dat de inbreuk op de rechtsorde niet volledig is hersteld omdat de derde weggenomen armband, die een grote cultuurhistorische en verzekerde waarde vertegenwoordigt van circa 500.000, nog steeds spoorloos is.

Alle verdachten hebben handelingen uitgevoerd die hebben geleid tot de kunstroof. Verdachte en [medeverdachte 2] hebben in vergelijking tot [medeverdachte 1] een extra strafbaar feit gepleegd door een vluchtauto te stelen, maar ook laatstgenoemde heeft daar uiteindelijk van geprofiteerd. Tevens is door de rechtbank vastgesteld dat [medeverdachte 1] een aansturende rol heeft gehad.

De rechtbank hanteert als basisstraf een gevangenisstraf van 78 maanden (6,5 jaar), waarbij nog geen rekening is gehouden met de teruggave van (een deel van) de kunstschatten. De rechtbank ziet in de leeftijd van verdachte, alsmede in het feit dat hij als first offender kan worden aangemerkt, aanleiding om de basisstraf met zes maanden te matigen. De strafkorting die door het Openbaar Ministerie en verdachte is overeengekomen in het kader van de procesafspraken bedraagt 1/3. Na toepassing van de matiging en de strafkorting zou dat een gevangenisstraf voor de duur van 48 maanden opleveren. In de procesafspraken is echter een gevangenisstraf voor de duur van 44 maanden overeengekomen. Zowel het Openbaar Ministerie

als verdachte zien af van het instellen van hoger beroep indien de rechtbank met niet meer dan drie maanden afwijkt van deze straf.

De rechtbank acht in het kader van deze overwegingen en het proceseconomische voordeel dat daarmee wordt behaald een gevangenisstraf van 47 maanden in redelijke verhouding tot haar eigen geformuleerde straf. Daarom wordt in de zaak van verdachte een gevangenisstraf opgelegd voor de duur van 47 maanden.

Tenuitvoerlegging van de op te leggen gevangenisstraf zal volledig plaatsvinden binnen de penitentiaire inrichting, tot het moment dat aan verdachte voorwaardelijke invrijheidstelling wordt verleend als bedoeld in artikel 6:2:10 van Pro het Wetboek van Strafvordering.

Toepassing van wetsartikelen

De rechtbank heeft gelet op de artikelen 47, 55, 57, 157, 170, 310 en 311 van het Wetboek van Strafrecht.

Deze voorschriften zijn toegepast, zoals zij ten tijde van het bewezen verklaarde rechtens golden dan wel ten tijde van deze uitspraak gelden.

Uitspraak

De rechtbank

Verklaart het onder 1, 2, 3 en 4 primair ten laste gelegde bewezen, te kwalificeren en strafbaar zoals voormeld en verdachte daarvoor strafbaar.

Verklaart niet bewezen hetgeen aan verdachte meer of anders is ten laste gelegd dan het bewezen verklaarde en spreekt verdachte daarvan vrij.

Veroordeelt verdachte tot:

een gevangenisstraf voor de duur van 47 maanden.

Beveelt dat de tijd die de veroordeelde voor de tenuitvoerlegging van deze uitspraak in verzekering en voorlopige hechtenis heeft doorgebracht, bij de uitvoering van de opgelegde gevangenisstraf, geheel in mindering zal worden gebracht.

Dit vonnis is gewezen door mr. F. Sieders, voorzitter, mr. R.B. Maring en mr. A. Nieuwenhuis, rechters, bijgestaan door mr. M.W. ten Brinke, griffier, en uitgesproken ter openbare terechtzitting van deze rechtbank op 5 juni 2026.

Bijlage: de tenlastelegging

hij op of omstreeks 25 januari 2025 te Assen, althans in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, een gouden helm van Co□ofene□ti en/of drie, althans een of meerdere gouden armbanden (te weten van de tentoonstelling Dacia! Rijk van goud en zilver), in elk geval enig(e) goed(eren), dat/die geheel of ten dele aan het Drents museum en/of het Nationaal Historisch museum van Roemenië, in elk geval aan een ander dan aan verdachte en/of zijn mededader(s) toebehoorde(n) heeft weggenomen in/uit vitrines van de expositiezaal

in het Drents museum met het oogmerk om het zich wederrechtelijk toe te eigenen, terwijl verdachte en/of zijn mededader(s) zich de toegang tot de plaats van het misdrijf heeft/hebben verschaft en/of dat/die weg te nemen gouden helm en/of gouden armbanden onder zijn/hun bereik heeft/hebben gebracht door middel van braak en/of verbreking;

hij op of omstreeks 25 januari 2025 te Assen, althans in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, opzettelijk een ontploffing teweeg heeft gebracht door bij het Drents museum, gelegen aan de [adres] , knalvuurwerk, te weten een flashbanger Ti-Rex, althans een stuk zwaar vuurwerk en/of explosief, met open vuur in aanraking te brengen en/of aan te steken en/of tot ontbranding te brengen en/of deze (vervolgens) voor de deur van het voornoemde museum neer te leggen en/of te gooien en/of (vervolgens) waardoor en/of waarna deze vuurwerkbom, (aldaar) tot ontploffing kwam en/of ten gevolge waarvan de deur in genoemd museum door de kracht van de ontploffing is gebarsten en/of gesprongen en/of gebroken en/of ontploft en/of open is gegaan, althans door de kracht van de ontploffing kapot is gegaan, terwijl daarvan gemeen gevaar voor goederen, te weten de in dat pand aanwezige goederen en/of naastgelegen pand(en) en/of de in die pand(en) aanwezige goederen, te duchten was;

hij op of omstreeks 25 januari 2025 te Assen, althans in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, een gebouw, te weten het Drents museum gelegen aan de [adres] , opzettelijk heeft beschadigd en/of vernield, door knalvuurwerk, te weten een flashbanger Ti-Rex, althans een stuk zwaar vuurwerk tot ontploffing te brengen nabij de deur van het voornoemde museum, terwijl hiervan gemeen gevaar voor in dat pand aanwezige goederen en/of naastgelegen panden en/of woningen en/of de in die panden en/of woning(en)aanwezige goederen, te duchten was;

hij in of omstreeks de periode van 22 tot en met 23 januari 2025 te Alkmaar, althans in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, een Volkswagen Golf, in elk geval enig goed, dat geheel of ten dele aan een ander dan aan verdachte en/of zijn mededader(s) toebehoorde heeft weggenomen met het oogmerk om het zich wederrechtelijk toe te eigenen;

subsidiair althans, indien het vorenstaande niet tot een veroordeling mocht of zou kunnen leiden:

hij in of omstreeks de periode van 22 tot en met 25 januari 2025 te Alkmaar en/of [plaats] en/of Groningen en/of Assen en/of Rolde en/of

Marwijksoord, althans op een of meer plaatsen elders in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, een Volkswagen Golf, in elk geval enig goed, heeft verworven, voorhanden heeft gehad, en/of heeft overgedragen, terwijl hij, verdachte, ten tijde van de verwerving of het voorhanden krijgen van dit goed wist dat het een door misdrijf verkregen goed betrof.

1. ECLI:NL:HR:2022:1252.

2 Wanneer hierna wordt verwezen naar een proces-verbaal, wordt tenzij anders vermeld bedoeld een

ambtsedig proces-verbaal, opgemaakt in de wettelijke vorm door (een) daartoe bevoegde opsporingsambtena(a)r(en). Waar wordt verwezen naar dossierpaginas, betreft dit tenzij anders vermeld de paginas van het dossier van Politie Noord-Nederland met nummer 2025021722 d.d. 24 juli 2025 (onderzoek AURUM / NN3R025016).

3 Hoge Raad 17 december 2019, ECLI:NL:HR:2019:1983

4 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 25 januari 2025, opgenomen op pagina 70 e.v.

5 Proces-verbaal van aangifte Drents Museum d.d. 25 april 2025, opgenomen op pagina 101 e.v.

6 Proces-verbaal van verhoor getuige [getuige 1] d.d. 25 januari 2025, opgenomen op pagina 220 e.v.

7 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 28 januari 2025, opgenomen op pagina 56 e.v.

8 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 25 januari 2025, opgenomen op pagina 70 e.v.

9 Proces-verbaal forensisch onderzoek d.d. 3 februari 2025, opgenomen op pagina 47 e.v. (forensisch

dossier)

10 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 25 januari 2025, opgenomen op pagina 90 e.v.

11 Proces-verbaal forensisch onderzoek d.d. 30 januari 2025, opgenomen op pagina 872 e.v.

12 Proces-verbaal forensisch onderzoek d.d. 3 februari 2025, opgenomen op pagina 47 e.v. (forensisch

dossier)

13 Proces-verbaal onderzoek vuurwerk d.d. 28 januari 2025, opgenomen op pagina 70 e.v. (forensisch

dossier).

14 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 1 februari 2025, opgenomen op pagina 881 e.v.

15 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 20 maart 2025, opgenomen op pagina 940 e.v.

16 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 6 maart 2025, opgenomen op pagina 898 e.v.

17 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 1 februari 2025, opgenomen op pagina 885 e.v.

18 Rapport NFI d.d. 22 mei 2025, opgenomen op pagina 1199 e.v.

19 Proces-verbaal van verhoor getuige [getuige 1] d.d. 25 januari 2025, opgenomen op pagina 220 e.v.

20 Proces-verbaal van verhoor getuige [getuige 2] d.d. 31 januari 2025, opgenomen op pagina 232 e.v.

21 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 26 januari 2025, opgenomen op pagina 1462 e.v.

22 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 25 januari 2025, opgenomen op pagina 1458 e.v.

23 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 25 januari 2025, opgenomen op pagina 238 e.v.

24 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 27 januari 2025, opgenomen op pagina 256.

25 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 27 januari 2025, opgenomen op pagina 254 e.v.

26 Proces-verbaal van verhoor getuige [getuige 3] d.d. 26 januari 2025, opgenomen op pagina 257 e.v.

27 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 26 januari 2025, opgenomen op pagina 260 e.v.

28 Proces-verbaal onderzoek dactyloscopische sporen d.d. 29 januari 2025 opgenomen op pagina 201 e.v.

(forensisch dossier)

29 Rapport NFI d.d. 28 januari 2025, opgenomen op pagina 281 e.v.

30 Rapport NFI d.d. 3 maart 2025, opgenomen op pagina 311 e.v.

31 Rapport NFI d.d. 3 maart 2025, opgenomen op pagina 319 e.v.

32 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 29 januari 2025, opgenomen op pagina 340 e.v.

33 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 29 januari 2025, opgenomen op pagina 351 e.v.

34 Rapport NFI d.d. 18 april 2025, opgenomen op 360 e.v.

35 Rapport NFI d.d. 13 juni 2025, opgenomen op pagina 510 e.v. (forensisch dossier).

36 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 29 januari 2025, opgenomen op pagina 380 e.v.

37 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 6 februari 2025, opgenomen op pagina 382 e.v.

38 Proces-verbaal van aangifte [naam 4] d.d. 29 januari 2025, opgenomen op pagina 1219 e.v.

39 Proces-verbaal van verhoor verdachte [medeverdachte 3] d.d. 27 februari 2025, opgenomen op pagina

1403 e.v.

40 Proces-verbaal van aangifte [naam 5] d.d. 23 januari 2025, opgenomen op pagina 247 e.v.

41 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 30 januari 2025, opgenomen op pagina 1260 e.v.

42 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 4 februari 2025, opgenomen op pagina 824 e.v.

43 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 4 februari 2025, opgenomen op pagina 1236 e.v.

44 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 30 januari 2025, opgenomen op pagina 971 e.v.

45 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 1 februari 2025, opgenomen op pagina 857.

46 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 6 februari 2025, opgenomen op 861 e.v.

47 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 20 maart 2025, opgenomen op pagina 940 e.v.

48 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 6 februari 2025, opgenomen op pagina 905 e.v.

49 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 4 februari 2025, opgenomen op pagina 978 e.v.

50 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 10 februari 2025, opgenomen op pagina 1016 e.v.

51 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 21 februari 2025, opgenomen op pagina 1051 e.v.

52 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 5 februari 2025, opgenomen op pagina 123 e.v. (forensisch dossier)

53 Rapport NFI d.d. 24 maart 2025, opgenomen op pagina 1056 e.v.

54 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 11 februari 2025, opgenomen op pagina 909 e.v.

55 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 7 februari 2025, opgenomen op pagina 1493 e.v.

56 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 24 februari 2025, opgenomen op pagina 1540 e.v.

57 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 27 februari 2025, opgenomen op pagina 1555 e.v.

58 Proces-verbaal van verhoor verdachte d.d. [naam 2] d.d. 15 april 2025, opgenomen op pagina 1585 e.v.

59 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 12 februari 2025, opgenomen op pagina 1111 e.v.

60 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 20 maart 2025, opgenomen op pagina 940 e.v.

61 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 5 februari 2025, opgenomen op pagina 957 e.v.

62 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 13 februari 2025, opgenomen op pagina 1123 e.v.

63 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 14 mei 2025, opgenomen op pagina 1142 e.v.

64 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 13 februari 2025, opgenomen op pagina 1123 e.v.

65 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 14 mei 2025, opgenomen op pagina 1142 e.v.

66 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 6 maart 2025, opgenomen op pagina 1133 e.v.

67 Proces-verbaal van bevindingen politieel informatie-inwinner [verbalisant] d.d. 10 maart 2025,

opgenomen op pagina 1645 e.v.

68 Proces-verbaal van bevindingen politieel informatie-inwinner [verbalisant] d.d. 10 maart 2025,

opgenomen op pagina 1649 e.v. en het proces-verbaal van bevindingen d.d. 8 juli 2025, opgenomen op pagina 1740 e.v.

69 Proces-verbaal van bevindingen politieel informatie-inwinner [verbalisant] d.d. 10 maart 2025,

opgenomen op pagina 1664 e.v.

70 Proces-verbaal van bevindingen d.d. 24 september 2025, opgenomen op pagina 35 e.v. (PV Regiezitting)

71 Proces-verbaal van bevindingen politieel informatie-inwinner [verbalisant] d.d. 10 maart 2025,

opgenomen op pagina 1679 e.v. en het proces-verbaal van bevindingen d.d. 29 september 2025, opgenomen op pagina 49 e.v. (PV Regiezitting)

72 Proces-verbaal van bevindingen politieel informatie-inwinner [verbalisant] d.d. 10 maart 2025,

opgenomen op pagina 1690 e.v.

73 Proces-verbaal van bevindingen politieel informatie-inwinner [verbalisant] d.d. 10 maart 2025,

opgenomen op pagina 1692 e.v. en het proces-verbaal van bevindingen d.d. 22 september 2025, opgenomen op pagina 59 e.v. (PV Regiezitting)

74 Proces-verbaal van bevindingen politieel informatie-inwinner [verbalisant] d.d. 21 maart 2025,

opgenomen op pagina 1704 e.v.