Uitspraak
Rechtbank Rotterdam
Team straf 1
Parketnummer: 83-250830-20
Datum uitspraak: 7 november 2023
Tegenspraak
Vonnis van de rechtbank Rotterdam, meervoudige kamer voor strafzaken, in de zaak tegen de verdachte:
[verdachte01],
geboren te [geboorteplaats01] (Australië) op [geboortedatum01] 1978,
ingeschreven in de basisregistratie personen op het adres [adres01] ,
[woonplaats01] (Australië),
raadsman mr. A.J.M. van Roy, advocaat te Leiden.
1.Onderzoek op de terechtzitting
Gelet is op het onderzoek op de terechtzitting van 24 oktober 2023.
2.Tenlastelegging
Aan de verdachte is ten laste gelegd hetgeen is vermeld in de dagvaarding. De tekst van de tenlastelegging is als bijlage I aan dit vonnis gehecht.
3.Eis officier van justitie
De officieren van justitie mr. V.A.M.G. van de Bilt en mr. F.B.W. Groendijk (hierna: de officier van justitie) hebben gevorderd:
- partiële vrijspraak van het ten laste gelegde witwassen van een bedrag van 29.387 EUR (privé stortingen 2017) (AMB-107) (6e gedachtestreepje);
- bewezenverklaring van het primair ten laste gelegde;
- veroordeling van de verdachte tot een gevangenisstraf voor de duur van 24 maanden met aftrek van voorarrest.
4.Waardering van het bewijs
4.1.
Vrijspraak
4.1.1.
Standpunt officier van justitie
Er is geen direct bewijs voor een gronddelict. Op grond van de volgende indicatoren bestaat echter het vermoeden dat het vermogen waarmee de verdachte ruim 153 bitcoins, het startkapitaal van [bedrijf01] , een woning in Amsterdam, de aanbetaling van te bouwen woningen in Spanje en Australië en goudbaren en munten heeft verworven en gefinancierd, van misdrijf afkomstig is.
De verdachte heeft over de jaren 2015 tot en met 2019 onjuiste aangiften inkomstenbelasting gedaan door geen, althans veel minder vermogen in bitcoins op te geven dan in werkelijkheid het geval was. Het niet opgeven van vermogen is opgenomen in de lijst van feiten van algemene bekendheid en overige indicatoren van witwassen van het AMLC.
Met betrekking tot de herkomst van de bitcoins van de verdachte is uit onderzoek van de FIOD gebleken dat hij deze heeft verworven met de handel op het darkweb in illegale goederen (drugs). De verdachte is vermoedelijk actief geweest onder het kopers account ‘ [accountnaam01] ’ op de darkweb marktplaats Silk Road en als gebruiker van het withdrawal adres ‘ [accountnaam02] ’. Dit blijkt onder meer uit het door ‘ [accountnaam01] ’ gebezigde afleveradres, [adres02] in Amstelveen, waar de medeverdachte ingeschreven stond en dit adres is ook het initiële adres van [bedrijf01] . Een andere bestelling stond op naam van [naam01] . Verdachte is in 2013 veroordeeld door de Rechtbank Amsterdam voor het voorhanden hebben van een vals reisdocument op naam van [naam01] . Ook is een bestelling op het darkweb via hetzelfde account bezorgd op een adres in Aarhus in Denemarken en de verdachte heeft kort daarna ingeschreven gestaan in Aarhus.
Daarnaast is uit de chainanalysis met betrekking tot de eerste inleg (15 bitcoins) op het Local Bitcoins platform van het bedrijf van de verdachte, [bedrijf01] , gebleken dat deze indirect afkomstig zijn van twee darkweb platforms en twee mixers. Ook ten aanzien van bitcoins op andere accounts van de verdachte en/of zijn bedrijf [bedrijf01] , waaronder Bistamp, BL3P en Kraken, zijn bij analyse links te zien met het darkweb.
De verklaring van verdachte over de herkomst van zijn bitcoins, is niet betrouwbaar en blijkt onjuist of is niet te verifiëren. Aldus kan geconcludeerd worden dat het niet anders kan zijn dan dat zijn bitcoins een criminele herkomst hebben en sprake is van witwassen.
De verdachte is degene die feitelijk de witwashandelingen heeft verricht. Hij had opzet op en wetenschap van de handelingen. Gelet op de periode waarover en de wijze waarop is witgewassen (darkweb, bitcoins, omzetten in geld, woningen, baren en munten), alsmede de omvang van het totale witwasbedrag, is sprake van gewoontewitwassen.
Voorts is ten aanzien van de witwashandelingen van de verdachte deels sprake van plegen en deels van medeplegen. Medeplegen geldt voor de handelingen die ook op de tenlastelegging van zijn partner, de medeverdachte staan; die zijn in nauwe en bewuste samenwerking gepleegd, getuige ook hun handtekeningen op de formele documenten, het feit dat zij de woning aan de [straatnaam01] samen bewoonden en zij samen bedachten hoe de woningen in het buitenland verder vorm moesten krijgen.
4.1.2.
Standpunt verdediging
De verdediging heeft integrale vrijspraak bepleit.
4.1.3.
Beoordeling
De rechtbank stelt voorop dat voor een bewezenverklaring van het in de delictsomschrijving van artikel 420ter in samenhang met artikel 420bis, eerste lid, onder a, van het Wetboek van Strafrecht (hierna: Sr) opgenomen bestanddeel ‘afkomstig uit enig misdrijf’, niet is vereist dat uit de bewijsmiddelen moet kunnen worden afgeleid dat het desbetreffende voorwerp afkomstig is uit een nauwkeurig aangeduid misdrijf. Wel is voor een veroordeling ter zake van dit wetsartikel vereist dat vaststaat dat het voorwerp afkomstig is uit enig misdrijf.
Dat een voorwerp ‘afkomstig is uit enig misdrijf’ is, kan, indien op grond van de beschikbare bewijsmiddelen geen rechtstreeks verband valt te leggen met een bepaald misdrijf, niettemin bewezen worden geacht, indien het op grond van de vastgestelde feiten en omstandigheden niet anders kan zijn dan dat het in de tenlastelegging genoemde voorwerp uit enig misdrijf afkomstig is.
Indien de door het Openbaar Ministerie aangedragen feiten en omstandigheden het vermoeden rechtvaardigen dat het niet anders kan zijn dan dat het voorwerp uit enig misdrijf afkomstig is, mag van de verdachte worden verlangd dat deze een concrete, verifieerbare en niet op voorhand hoogst onwaarschijnlijke verklaring geeft waaruit zou volgen dat het voorwerp niet van misdrijf afkomstig is. De omstandigheid dat een zodanige verklaring van de verdachte mag worden verlangd, houdt niet de bewijspositie in dat het aan de verdachte is om aannemelijk te maken dat het voorwerp niet van misdrijf afkomstig is.
Indien de verdachte voormelde verklaring geeft, ligt het op de weg van het Openbaar Ministerie nader onderzoek te doen naar die verklaring. De rechter zal dan mede op basis van de resultaten van dat onderzoek moeten beoordelen of ondanks de verklaring van de verdachte het witwassen bewezen kan worden op de grond dat (het niet anders kan zijn dan dat) het voorwerp uit enig misdrijf afkomstig is. Bij de beoordeling van deze verklaring spelen de omstandigheden waaronder en het moment en de wijze waarop deze tot stand is gekomen een rol. Zo kan het van belang zijn of de verdachte van meet af aan tegenwicht aan de verdenking heeft geboden of dat hij pas in een laat stadium van het onderzoek is gaan verklaren op een wijze die aan de hiervoor genoemde vereisten voldoet.
Indien een dergelijke verklaring uitblijft, mag de rechter die omstandigheid betrekken in zijn overwegingen omtrent het bewijs.
De rechtbank zal het aan de verdachte ten laste gelegde verwijt aan de hand van dit toetsingskader beoordelen.
Vermoeden van witwassen
De rechtbank stelt vast dat uit de bewijsmiddelen geen rechtstreeks verband valt te leggen tussen de tenlastegelegde voorwerpen en een nauwkeurig aangeduid misdrijf.
Het gaat in deze zaak in de kern om de vraag naar de herkomst van het vermogen in bitcoins van de verdachte. Op grond van de bewijsmiddelen kan worden vastgesteld dat alle vermogensbestanddelen waarvan de verdachte witwassen wordt verweten gefinancierd zijn vanuit dit vermogen.
Volgens de officier van justitie heeft de verdachte zijn bitcoins verdiend met illegale handel op het darkweb. Deze conclusie is onder andere gebaseerd op onderzoek (chainanalysis) waaruit volgt dat een (klein) deel van de bitcoins van de verdachte indirect afkomstig is van het darkweb of van een mixer. Een rechtstreeks verband tussen de verdachte en illegale handel op het darkweb is hiermee echter niet aangetoond. Evenmin kan worden vastgesteld in hoeverre de verdachte bij het verwerven van deze bitcoins wist of kon weten dat deze waren gebruikt bij de illegale handel op het darkweb. Daarnaast zijn er aanwijzingen die wijzen in de richting van betrokkenheid van de verdachte bij de op het darkweb handelende accounts ‘ [accountnaam01] ’ en ‘ [accountnaam02] ’ . Deze aanwijzingen roepen serieuze vragen op jegens de verdachte, maar zijn niet sluitend. Op grond daarvan kan dan ook, anders dan de officier van justitie doet, niet de conclusie worden getrokken dat de verdachte ‘ [accountnaam01] ’ is en actief is als ‘ [accountnaam02] ’.
Op grond van het voorgaande concludeert de rechtbank dat de door de officier van justitie aangedragen feiten en omstandigheden - ook in onderling verband en samenhang bezien - niet het vermoeden rechtvaardigen dat het niet anders kan zijn dan dat de bitcoins van de verdachte uit misdrijf afkomstig zijn. De omstandigheid dat de verdachte onjuiste aangiften inkomstenbelasting heeft gedaan door geen, althans veel minder vermogen in bitcoins op te geven dan in werkelijkheid het geval was, leidt niet tot een andere conclusie. Bij dit oordeel is betrokken dat de verdachte nog vóórdat hij in het onderzoek als verdachte werd aangemerkt heeft verklaard dat hij al vanaf 2010 bitcoins heeft gekocht van zijn salaris. Ten aanzien van de waarde van de bitcoins merkt de rechtbank op dat het een feit van algemene bekendheid is dat de bitcoins in 2010 enkele euro’s per stuk waard waren en dat de waarde van de bitcoin daarna flink is gestegen. Bij de komst van de verdachte naar Nederland in 2014 beschikte hij, naar zijn zeggen, over ongeveer 500 bitcoins. Gelet op de grote waardestijging van de bitcoin heeft hij kunnen voorzien in zijn levensonderhoud en de vermogensbestanddelen kunnen verwerven waarvan hem thans witwassen wordt verweten. Voor zover navraag (door de verdachte in 2018 wegens vragen van Bitonic en later door de FIOD) bij Mt. Gox, het platform waarop de verdachte naar zijn zeggen handelde, en de Rabobank, niet heeft kunnen leiden tot stukken ter onderbouwing van de verklaring van de verdachte, kan dat bij deze stand van de procedure niet aan hem worden tegengeworpen.
De rechtbank acht, gelet op het vorenstaande, niet wettig en overtuigend bewezen dat verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan (gewoonte)witwassen zoals primair en subsidiair ten laste gelegd en zal hem van het ten laste gelegde vrijspreken.
4.1.4.
Conclusie
Het primair en subsidiair ten laste gelegde is niet wettig en overtuigend bewezen. De verdachte wordt daarvan vrijgesproken.
5.In beslag genomen voorwerpen
5.1.
Standpunt officier van justitie
De officier van justitie heeft gevorderd de in beslag genomen goederen op de beslaglijst verbeurd te verklaren.
5.2.
Standpunt verdediging
De verdediging heeft teruggave bepleit van de in beslag genomen goederen.
5.3.
Beoordeling
Gelet op de vrijspraak van de tenlastegelegde feiten, zal ten aanzien van de in beslag genomen goederen een last worden gegeven tot teruggave aan de verdachte.
6.Bijlagen
De in dit vonnis genoemde bijlagen maken deel uit van dit vonnis.
7.Beslissing
De rechtbank:
verklaart niet bewezen, dat de verdachte het primair en subsidiair ten laste gelegde feit heeft begaan en spreekt de verdachte daarvan vrij;
gelast ten aanzien van de voorwerpen, geplaatst op de lijst van inbeslaggenomen en nog niet teruggegeven voorwerpen, de teruggave aan verdachte;
heft op het bevel tot voorlopige hechtenis van de verdachte, die bij eerdere beslissing is geschorst.
Dit vonnis is gewezen door mr. M.C. Franken, voorzitter,
en mrs. A.S. Flikweert en H.J. de Kraker, rechters,
in tegenwoordigheid van mr. G.C. van de Fliert, griffier,
en uitgesproken op de openbare terechtzitting op de datum die in de kop van dit vonnis is vermeld.
De oudste rechter en de jongste rechter zijn buiten staat dit vonnis mede te ondertekenen.
Bijlage I
Tekst tenlastelegging
Aan de verdachte wordt ten laste gelegd dat
Hij op één of meerdere tijdstip(pen) gelegen in of omstreeks de periode van 1 juni
2016 tot en met 05 oktober 2020 te Amsterdam,
althans in Nederland,
tezamen en in vereniging met een ander, althans alleen,
(telkens) (van) één of meerdere voorwerpen, te weten:
- 153,81532177 bitcoins (t.w.v. €1.392,963 EUR) (AMB-107), en/of
- 51.629 EUR (startkapitaal [bedrijf01] .) (AMB-107), en/of
- 421.316 EUR en/of onroerend goed, zijnde de [adres03] te Amsterdam
(AMB-048), en/of
- 46.420 EUR en/of onroerend goed, zijnde een woning in Spanje (AMB-103,
DOC-122), en/of
- 39.561 EUR en/of onroerend goed, zijnde een woning in Australië (AMB-103,
DOC-123), en/of
- 29.387 EUR (privé stortingen 2017) (AMB-107), en/of
- Baren en munten (t.w.v. €35.642,22) (KVI-E-001)
a. a) de werkelijke aard, de herkomst, de vindplaats, de vervreemding, de verplaatsing
heeft
verborgen en/of verhuld, en/of heeft verborgen en/of verhuld wie de
rechthebbende(n) op genoemde voorwerpen was/waren, en/of heeft verborgen
en/of verhuld wie genoemde voorwerpen voorhanden heeft/hebben gehad, en/of
b) heeft verworven en/of voorhanden heeft gehad en/of heeft overgedragen en/of
heeft omgezet en/of gebruik heeft gemaakt,
terwijl hij en/of zijn mededader(s) wist(en), dat bovenomschreven voorwerpen
geheel of gedeeltelijk - onmiddellijk of middellijk – afkomstig was/waren uit enig
misdrijf,
terwijl hij, verdachte, en/of zijn mededader(s) van het plegen van dat feit een
gewoonte heeft/hebben gemaakt, en/of
terwijl hij, verdachte, en/of zijn mededader(s) dat feit heeft/hebben gepleegd in de
uitoefening van zijn/hun beroep en/of bedrijf;
subsidiair althans, indien het vorenstaande niet tot een veroordeling mocht of zou
kunnen leiden:
Hij op één of meerdere tijdstip(pen) gelegen in of omstreeks de periode van 1 juni
2016 tot en met 05 oktober 2020 te Amsterdam,
althans in Nederland,
tezamen en in vereniging met een ander, althans alleen,
(telkens) (van) één of meerdere voorwerpen, te weten:
- 153,81532177 bitcoins (t.w.v. €1.392,963 EUR) (AMB-107), en/of
- 51.629 EUR (startkapitaal [bedrijf01] .) (AMB-107), en/of
- 421.316 EUR en/of onroerend goed, zijnde de [adres03] te Amsterdam
(AMB-048), en/of
- 46.420 EUR en/of onroerend goed, zijnde een woning in Spanje (AMB-103,
DOC-122), en/of
- 39.561 EUR en/of onroerend goed, zijnde een woning in Australië (AMB-103,
DOC-123), en/of
- 29.387 EUR (privé stortingen 2017) (AMB-107), en/of
- Baren en munten (t.w.v. €35.642,22) (KVI-E-001)
a. a) de werkelijke aard, de herkomst, de vindplaats, de vervreemding, de verplaatsing
heeft
verborgen en/of verhuld, en/of heeft verborgen en/of verhuld wie de
rechthebbende(n) op genoemde voorwerpen was/waren, en/of heeft verborgen
en/of verhuld wie genoemde voorwerpen voorhanden heeft/hebben gehad, en/of
b) heeft verworven en/of voorhanden heeft gehad en/of heeft overgedragen en/of
heeft omgezet en/of gebruik heeft gemaakt,
terwijl hij en/of zijn mededader(s) wist(en), althans redelijkerwijs moest(en)
vermoeden, dat bovenomschreven voorwerpen geheel of gedeeltelijk - onmiddellijk
of middellijk – afkomstig was/waren uit enig (eigen) misdrijf;