Uitspraak
VONNIS van de president van de
arrondissementsrechtbank te Utrecht
in het kort geding van:
de maatschap,
Rivierdael Notarissen,
gevestigd te Venlo,
eiseres,
advocaat: mr. G.H. Beusker
procureur: mr. B.F. Keulen
- t e g e n -
de vennootschap onder firma,
De Goedkoopste Notaris.NL,
gevestigd en kantoorhoudende te Utrecht,
gedaagde,
advocaat: mr. P.H. Ruys.
Partijen zullen hierna worden aangeduid als "Rivierdael" en "DGN".
1.
Het verloop van de procedure
Rivierdael heeft DGN in kort geding doen dagvaarden. Op de dienende dag, 6 juni 2001, heeft Rivierdael van eis geconcludeerd overeenkomstig de inhoud van het exploot van dagvaarding, waarvan een kopie aan dit vonnis is gehecht.
Rivierdael heeft haar vordering bij monde van haar advocaat toegelicht, mede aan de hand van overgelegde pleitnotities en producties.
DGN heeft bij monde van zijn advocaat verweer gevoerd, mede aan de hand van overgelegde pleitnotities en producties.
Na voortgezet debat hebben partijen gevraagd vonnis te wijzen.
2.
De feiten
2.1
Rivierdael is een notariskantoor dat op 1 januari 2001 is ontstaan door een fusie van de notariskantoren Bakkers & Veltman/Wanders en Tijssen & Deuling. De gefuseerde notariskantoren zetten hun beroepsuitoefening sedert 1 januari 2001 voort onder de naam Rivierdael.
2.2.
DGN exploiteert een website genaamd "De Goedkoopste Notaris.NL". Op de website is als doelstelling aangegeven dat DGN tracht als onafhankelijk medium door transparantie het vaste tarievenstelsel te doorbreken. DGN geeft op de website aan dat zij met het vermelden van de tarieven een bijdrage wenst te leveren aan een uiteindelijk vrije tariefvorming binnen het notariaat. Volgens de inschrijving bij de Kamer van Koophandel richt DGN zich op het aanbieden van een overzicht van de notaristarieven en het creëren van transparantie binnen
het notariaat en het hiermee stimuleren van vrije marktwerking. DGN heeft van ongeveer
379 notariskantoren de namen met de tarieven vermeld op de website. Dit betreft de kosten van het passeren van een transport- en hypotheekakte bij een aankoopsom van ƒ 300.000,--, ƒ 400.000,-- en ƒ 500.000,--.
2.3
DGN heeft op de website in het overzicht van de notariskantoren in Zuid Nederland het volgende opgenomen:
Notariskantoor Plaats F 300.000,- F 400.000,- F 500.000,-
Rivierdael notarissen Venlo fl 2410 fl. 2565 fl. 2670
Achter de naam Rivierdael Notarissen is een envelopje geplaatst. Indien de gebruiker hierop klikt komt hij op een pagina waarop het volgende is vermeld: "Deze tariefinformatie is verkregen van het notariskantoor Wanders, Tijssen & Deuling, dat per 1 januari 2001 met het notariskantoor Bakkers & Veltman is gefuseerd en is voortgezet onder de naam Rivierdael notarissen. Bij brief van 18 april jl. heeft Rivierdael aangegeven dat de tarieven gewijzigd zijn." Daaronder zijn de bovengenoemde tarieven nogmaals vermeld alsmede de adresgegevens. Onderaan is vermeld: "laatst gewijzigd op 2001-06-01".
2.4
Op 29 september 2000 heeft notariskantoor Wanders, Tijssen en Deuling, één van de rechtsvoorgangsters van Rivierdael, schriftelijk aan de heer Dijkstra, één van de vennoten, het volgende medegedeeld:
"Het ontvangen van informatie betreffende het door berekenen honorarium voor verstrekte diensten is afhankelijk van de te verrichten werkzaamheden. Het opgeven van een koopprijs is dan ook summier aangegeven. De door ons in rekening te brengen honorarium voor gebruikelijke werkzaamheden zijn bij benadering voor een koopprijs/hypothecaire inschrijving:
koopprijs/hypotheek excl BTW 17,5% excl BTW 17,5%
ƒ 300.000,-- ƒ 1.600,-- ƒ 810,--
ƒ 400.000,-- ƒ 1.700,-- ƒ 865,--
ƒ 500.000,-- ƒ 1.870,-- ƒ 800,--
(...)"
2.5
Op 15 januari 2001 heeft DGN een mailing gezonden naar een groot aantal notarissen in Nederland. In deze brief heeft zij medegedeeld dat de website is gelanceerd. Verder heeft DGN het volgende medegedeeld:
"In de huidige opzet hebben wij ons beperkt tot informatie met betrekking tot de onroerend goedpraktijk. Binnenkort zal de website worden uitgebreid met andere tariefgroepen binnen de onroerend goedpraktijk en tarieven binnen de familie- en ondernemingspraktijk. Om ook Uw tarieven te kunnen vermelden, vragen wij U vriendelijk om bijgaand formulier in te vullen.
Naast tariefinformatie willen wij U de mogelijkheid bieden om de cliënt meer informatie te verstrekken over de achtergrond van kantoor en de dienstverlening. Dit betreft de vermelding van emailadres en website, een foto c.q. logo, alsmede een korte beschrijving van Uw kantoor. Voor U is dit de gelegenheid om zich op diverse manieren te onderscheiden. Bovendien kunt U gratis participeren in de testfase van een online cliëntenformulier voor een periode van 3 maanden met ingang van 22 januari 2001. Hiermee krijgt U de noodzakelijke gegevens van de desbetreffende cliënt per e-mail aangeleverd. Dit bespaart U veel tijd en moeite.
De website wordt het digitale toegangsportaal van het notariskantoor, een belangrijke bron van informatie. Wij hopen dat ook U bijdraagt aan de realisatie daarvan. (...)"
2.6
Bij brieven van 7 en 16 maart 2001 heeft Rivierdael schriftelijk DGN op de hoogte gesteld van de fusie en medegedeeld geen prijs te stellen op vermelding op de website.
2.7
Op 18 april 2001 heeft Rivierdael DGN nogmaals schriftelijk medegedeeld geen prijs te stellen op vermelding op de website. Voorts heeft zij verzocht de onjuist vermelde tarieven te verwijderen. Rivierdael heeft medegedeeld dat DGN onrechtmatig handelt indien zij aan deze verzoeken geen gehoor geeft en DGN aansprakelijk gesteld voor de hierdoor geleden en te lijden schade.
2.8
DGN heeft op 27 april 2001 schriftelijk aan Rivierdael medegedeeld geen aanleiding te zien op het verzoek in te gaan en gewezen op de mogelijkheid om online de tarieven te doen toevoegen of wijzigen.
3.
Het geschil en de beoordeling ervan
3.1
De vordering van Rivierdael strekt -kort weergegeven- primair tot het verwijderen van haar naam en de achter haar naam vermelde tarieven en subsidiair tot het verwijderen van de achter haar naam vermelde tarieven, een en ander onder verbeurte van een dwangsom en met veroordeling tot het betalen van een schadevergoeding van ƒ 10.000,--. Voor de volledige inhoud en de grondslagen van de vordering wordt verwezen naar de dagvaarding.
3.2
DGN heeft gemotiveerd verweer gevoerd tegen de vordering van Rivierdael. Kort weergegeven komt haar verweer er op neer dat de website een uitwerking is van het doel van de in 1999 gewijzigde Wet op het Notarisambt, te weten: transparantie en marktwerking van de tarieven die notarissen in rekening brengen.
3.3
Op de afzonderlijke onderdelen van de stellingen van Rivierdael en de verweren van DGN zal hierna -voor zoveel nodig- worden ingegaan.
3.4
Allereerst wordt overwogen dat het spoedeisende belang van het gevorderde voldoende aannemelijk is geworden, nu Rivierdael heeft aangevoerd dat zij door de onjuiste informatie op de website ernstig wordt benadeeld daar zij hierdoor omzet misloopt van potentiële klanten die naar aanleiding van de informatie op de site besluiten niet met haar zaken te willen doen.
3.5
Vooropgesteld dient te worden dat ingevolge de Wet op het Notarisambt van 3 april 1999 de notaristarieven in beginsel worden vrij gelaten en dat een overgangsperiode van drie jaar geldt waarbij de KNB-tarieven voor de onroerendgoedpraktijk -waar het hier om gaat- stapsgewijze bij ministeriële regeling worden afgebouwd. Volgens deze regeling worden minimum- en maximumtarieven voor de onroerendgoedpraktijk vastgesteld, waarbinnen de door de notarissen gehanteerde tarieven zich dienen te bevinden. Noch ingevolge deze wet noch andere wetgeving noch de door de KNB vastgestelde beroeps- en gedragsregels is voorshands enige verplichting voor de notarissen om hun tarieven aan DGN door te geven en evenmin voor DGN om deze te publiceren komen vast te staan.
Wel kan DGN uit hoofde van haar recht op vrijheid van meningsuiting in beginsel op internet gegevens vermelden, mits zij daarbij zorgvuldig en niet onrechtmatig te werk gaat. Ter beoordeling van de vraag of hiervan sprake is, wordt het volgende overwogen.
3.6
Rivierdael heeft haar vordering -zakelijk weergegeven - gebaseerd op het feit dat DGN onrechtmatig handelt. De onrechtmatigheid uit zich door de ongevraagde en onrechtmatige vermelding van de naam "Rivierdael" op de website, het misleidend beeld dat de website zelf geeft en het vermelden van de onjuiste tarieven, aldus Rivierdael.
3.7
Vooralsnog is niet gebleken dat DGN inbreuk maakt op het recht van Rivierdael bij haar handelsnaam. Dat DGN ongevraagd de naam Rivierdael als één van de bouwstenen van haar product, de website, -namelijk in het overzicht van de notarissen- gebruikt, betekent op zich niet dat er sprake is van een inbreuk op het eigendomsrecht van Rivierdael op haar naam. DGN heeft de naam zelf niet voor commerciële doeleinden in het handelsverkeer gebruikt. In dit opzicht is er derhalve geen sprake is van onrechtmatig handelen van DGN.
Daaraan doet niet af dat naar het oordeel van de president onvoldoende aannemelijk is dat DGN slechts een ideëel doel nastreeft. Gebleken is immers dat DGN voor het vermelden van kantoorgegevens op de website kosten in rekening kan brengen, gelegenheid biedt tot adverteren en tot het online aanvragen van een offerte bij een gekozen notariskantoor. Verder is in dit kader van belang hetgeen hiervoor onder 3.5 is overwogen.
Rivierdael heeft voorts aangevoerd dat zij niet geïdentificeerd wil worden met DGN, nu op de website de diensten van Rivierdael worden aangeboden op een wijze waar zij niet achter staat, onder andere omdat alleen de nadruk wordt gelegd op de prijs en niet op de kwaliteit van de dienstverlening. Dit levert op zich geen onrechtmatigheid op, gelet op het feit dat voldoende aannemelijk is dat DGN beoogt om op objectieve wijze gegevens van zo veel mogelijk notarissen op de website te plaatsen.
Verder is vooralsnog niet gebleken dat de Wet Persoonsregistraties in het onderhavige geval -al dan niet analoog- van toepassing is en tot onrechtmatigheid van de vermelding van Rivierdael op de website leidt.
3.8
Verder is vooralsnog niet komen vast te staan dat er sprake is van een misleidende publicatie van DGN. Volgens DGN heeft zij alle notarissen benaderd en de verkregen reacties op de website heeft geplaatst. De op de website achter Rivierdael vermelde tariefinformatie is afkomstig uit de brief van 29 september 2000 van de rechtsvoorgangster van Rivierdael, zoals weergegeven onder 2.4. Ook het feit dat bij slechts een klein deel van de notariskantoren in Zuid-Nederland de tarieven zijn vermeld betekent niet dat er sprake is van een misleidende publicatie. Evenmin is gebleken dat er geen sprake is van een door DGN verricht zorgvuldig onderzoek.
3.9
Gelet op het voorgaande kan DGN niet veroordeeld worden de naam van Rivierdael van de website te verwijderen. Wel dient DGN ervoor te zorgen dat de vermelde gegevens juist zijn en dient zij duidelijk te maken van wie deze gegevens afkomstig zijn. Aan deze beide genoemde voorwaarden is naar het oordeel van de president in onvoldoende mate voldaan.
3.1
Rivierdael heeft voldoende aannemelijk gemaakt dat de op de website achter haar naam vermelde tarieven niet juist zijn en dat een en ander genuanceerder ligt. Rivierdael beziet per cliënt welk tarief zij in rekening brengt. Hiertoe is Rivierdael gerechtigd, mits zij daarbij blijft binnen de bij ministeriële regeling gegeven bandbreedten van minimum- en maximum-tarieven. Er bestaat echter -zoals weergegeven in 3.5- geen verplichting voor Rivierdael om de tarieven die zij per cliënt in rekening brengt aan DGN door te geven. Dat Rivierdael DGN kan verzoeken om een aparte pagina met nadere kantoorgegevens in te voeren, waarvoor DGN ook nog kosten in rekening brengt, kan haar niet baten. Het argument van DGN dat Rivierdael moet aantonen dat de gegevens onjuist zijn en de juiste gegevens moet opgeven gaat niet op. Van DGN mag verwacht worden dat zij indien Rivierdael aangeeft dat de gegevens onjuist zijn, deze van de website verwijdert. Vervolgens is het aan Rivierdael om te beslissen of zij de geldende tarieven aan DGN wil opgeven. Door niet aan het verzoek van Rivierdael gehoor te geven handelt DGN onrechtmatig.
De door DGN achter het envelopje toegevoegde pagina met kantoorgegevens heft dit niet op, nu het niet aannemelijk is dat een gebruiker die op het overzicht ziet dat Rivierdael niet de goedkoopste notaris is dit envelopje zal aanklikken om de nadere gegevens op te vragen.
Evenmin kan DGN in het onderhavige geval dienaangaande een beroep doen op de op een aparte pagina op de website onder de titel "Disclaimer" vermelde uitsluiting van de aansprakelijkheid. Hier heeft DGN vermeld dat de tarieven schommelen doch in het algemeen echter een goede indicatie geven. De voornoemde wijze waarop dit is vermeld en de plaats op de website -een aparte pagina en niet op de desbetreffende pagina met de tarieven- maken de gebruiker niet voldoende duidelijk maken dat er slechts sprake is van een indicatie.
3.11
Rivierdael heeft er voldoende belang bij dat de door DGN vermelde onjuiste tarieven worden verwijderd. Het is immers mogelijk dat zij door de onjuiste vermelding potentiële cliënten misloopt. Rivierdael heeft evenwel de door haar gevorderde schadevergoeding niet aannemelijk gemaakt.
3.12
Gelet op het voorgaande bestaat er voldoende reden de subsidiaire vordering van Rivierdael tot het verwijderen van de tarieven onder verbeurte van een dwangsom toe te wijzen, nu aannemelijk is dat de vermelde tarieven niet juist zijn en er geen verplichting bestaat voor Rivierdael de door haar per cliënt gehanteerde tarieven aan DGN door te geven.
3.13
Er zijn termen aanwezig de gevorderde dwangsom aan een maximum te binden.
Voort zal worden bepaald dat de dwangsom vatbaar is voor matiging, voor zover handhaving daarvan naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn, zulks mede in aanmerking genomen de mate waarin aan de veroordeling is voldaan, de ernst van de overtreding en de mate van verwijtbaarheid daarvan.
3.14
DGN zal, als de grotendeels in het ongelijk gestelde partij in het geding in conventie, in de kosten daarvan worden veroordeeld.
4.
Beslissing
De president:
4.1
veroordeelt DGN de tarieven vermeld achter de naam Rivierdael Notarissen van de internetsite "De Goedkoopste Notaris.NL" te verwijderen en verwijderd te houden binnen 24 uur na betekening van dit vonnis;
4.2
bepaalt dat DGN een dwangsom verbeurt van ƒ 3.000,-- voor iedere dag dat zij in gebreke mocht blijven aan het bepaalde in 4.1 te voldoen, met dien verstande dat boven een bedrag van ƒ 30.000,-- geen dwangsommen zullen worden verbeurd;
4.3
bepaalt dat de hiervoor bedoelde dwangsom vatbaar is voor matiging, voor zover handhaving daarvan naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn, zulks mede in aanmerking genomen de mate waarin aan de veroordeling is voldaan, de ernst van de overtreding en de mate van verwijtbaarheid daarvan.
4.4
veroordeelt DGN in de kosten van het geding, tot aan de uitspraak aan de zijde van Rivierdael begroot op ƒ 1.550,-- voor salaris van de procureur en op ƒ 556,-- (exclusief BTW) voor verschotten;
4.5
verklaart de veroordelingen onder 4.1, 4.2 , 4.3 en 4.4 uitvoerbaar bij voorraad;
4.6
wijst het meer of anders gevorderde af.
Dit vonnis is gewezen door mr. G.A.M.E. van der Burg-van Geest, fungerend president, en in het openbaar uitgesproken op donderdag 21 juni 2001.