ECLI:NL:RBZWB:2026:6406

Uitspraak

RECHTBANK ZEELAND-WEST-BRABANT

Bestuursrecht

zaaknummer: BRE 21/3415

uitspraak van de enkelvoudige kamer van 14 juli 2025 in de zaak tussen

[eiseres] , uit [woonplaats] , eiseres

(gemachtigden: mr. L.C. Rovers en mr. drs. A.H.J. de Kort),

CIZ, verweerder

(gemachtigde: mr. L.M.R. Kater).

Samenvatting

1. Deze uitspraak gaat over de afwijzing van de aanvraag van eiseres om zorg op grond van de Wet langdurige zorg (Wlz). Eiseres is het niet eens met de afwijzing van de aanvraag. Zij voert daartoe een aantal beroepsgronden aan. Aan de hand van deze beroepsgronden beoordeelt de rechtbank de afwijzing van de aanvraag.

1.1.

De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat het beroep ongegrond is. Eiseres krijgt dus geen gelijk. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.

Procesverloop

2. Eiseres heeft een aanvraag ingediend voor Wlz-zorg. Het CIZ heeft deze aanvraag met het besluit van 3 december 2020 (het primaire besluit) afgewezen.

2.1.

Met het bestreden besluit van 29 juni 2021 op het bezwaar van eiseres is het CIZ bij de afwijzing van de aanvraag gebleven. Het bezwaar is ongegrond verklaard.

2.2.

Eiseres heeft beroep ingesteld tegen het bestreden besluit.

2.3.

Het CIZ heeft op het beroep gereageerd met een verweerschrift.

2.4.

De rechtbank heeft het beroep op 28 maart 2023 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiseres, de gemachtigden van eiseres, [persoon] (mantelzorger van eiseres), en de gemachtigde van het CIZ.

2.5.

De rechtbank heeft het onderzoek op 26 april 2023 heropend om een deskundige advies uit te laten brengen. Op 4 juni 2024 heeft [neuroloog 1] haar rapport uitgebracht. Partijen hebben op dit rapport gereageerd.

De neuroloog heeft aangegeven dat de inzet van een psychiater in deze zaak is te overwegen. Eiseres is daarmee akkoord gegaan en het CIZ heeft hiertegen geen bezwaar gemaakt. Daarop heeft de rechtbank op 20 september 2024 besloten om een psychiater advies uit te laten brengen.

2.6.

Op 2 juni 2025 heeft [psychiater] haar rapport uitgebracht. Partijen hebben ook op dit rapport gereageerd.

2.7.

Partijen hebben niet aangegeven op een nadere zitting gehoord te willen worden. Op 22 april 2026 heeft de rechtbank het onderzoek gesloten.

2.8.

De rechtbank heeft de uitspraaktermijn verlengd.

Beoordeling door de rechtbank

Totstandkoming van het bestreden besluit

3.1.

Eiseres, geboren op [geboortedag] 1963, heeft op 3 september 2020 bij het CIZ een aanvraag ingediend voor zorg op grond van de Wlz. Zij heeft daarbij onder meer vermeld dat zij verlamd is aan de linkerkant en dat zij epileptische aanvallen heeft.

3.2.

Op 2 december 2020 heeft een medisch adviseur van het CIZ advies uitgebracht.

Geconcludeerd is dat de grondslag somatiek van toepassing is. De stoornissen en beperkingen van eiseres komen voort uit psychische problematiek. De zorgbehoefte komt voort uit de symptomen van de conversiestoornis. Er zijn aanvallen van bewustzijnsverlies die niet levensbedreigend zijn. Het zijn geen epileptische insulten waarbij snel handelen nodig kan zijn. Er is geen acute zorgvraag en er is geen continu toezicht nodig. Ook staat niet vast dat de zorgbehoefte blijvend is. Op basis van dat advies heeft het CIZ de aanvraag met het primaire besluit afgewezen.

3.3.

Eiseres heeft bezwaar gemaakt tegen het primaire besluit. Vervolgens heeft een medisch adviseur van het CIZ op 30 maart 2021 opnieuw advies uitgebracht. Op 28 mei 2021 heeft een hoorzitting plaatsgevonden. De medisch adviseur heeft na studie van het verslag van de hoorzitting en de daarna door eiseres aangeleverde medische informatie op 10 juni 2021 het advies van 30 maart 2021 aangevuld.

3.4.

Met het bestreden besluit heeft het CIZ het bezwaar van eiseres ongegrond verklaard. Daarbij stelt het CIZ dat de grondslagen somatische aandoening en psychische stoornis van toepassing zijn. Bij eiseres is echter geen sprake van een blijvende behoefte aan 24 uur per dag zorg in de nabijheid, omdat er is vastgesteld dat er geen sprake is van een behoefte aan voortdurende begeleiding, verpleging of overname van zelfzorg door fysieke problemen. Eiseres is tijdens een aanval van bewustzijnsverandering niet in staat om hulp in te roepen, maar er is geen noodzaak voor acuut medisch handelen bij zo’n aanval. De rest van de tijd wordt eiseres in staat geacht zelf adequaat hulp in te roepen wanneer nodig (zo nodig via een geavanceerd alarmsysteem) welke zij kan afwachten zonder dat er voor haar (een risico op) ernstig nadeel ontstaat. Er zijn immers geen cognitieve stoornissen en/of ernstige regiebeperkingen geobjectiveerd. Daarnaast kan zij op geplande momenten zorg krijgen van de thuiszorg. De medisch adviseur geeft aan dat de blijvendheid van de huidige zorgbehoefte niet vaststaat omdat er nog behandelmogelijkheden zijn.

Beroepsgronden

4. Eiseres heeft aangevoerd dat er wel degelijk sprake van een noodzaak voor acuut medisch handelen als zij een aanval heeft. Zij licht toe dat zij bij een aanval rond kerst 2020 hard is gevallen waardoor haar knie zo erg beschadigd is dat zij begin juni 2021 een knieoperatie heeft ondergaan. Tijdens die opname heeft zij meerdere aanvallen gehad. Omdat de artsen niet wisten hoe zij met de insulten van eiseres om moesten gaan, is eiseres overgeplaatst naar het Radboud UMC. Daar is op 3 juni 2021 de conclusie getrokken dat sprake is van een epileptische insult. De aanvallen van eiseres worden soms getriggerd door stress, maar treden ook plots op. Daardoor is er zorg nodig op ongeplande momenten. Het doet niet ter zake of de aanvallen een somatische of psychogene oorsprong hebben: het gaat erom dat ze tot ernstig nadeel kunnen leiden. Het CIZ geeft er in het bestreden besluit geen blijk van een beeld te hebben van wat er tijdens een aanval met eiseres gebeurt, noch van wat de gevolgen daarvan zijn. Op dit punt is het besluit onzorgvuldig. De aanvallen komen regelmatig voor, gemiddeld één of twee keer per week. Er zijn ook dagen dat zij er twee tot drie per dag heeft. Er is dus sprake van hoogfrequente epilepsie. Zij kan tijdens een aanval niet om hulp vragen. Zij voelt de aanvallen ook niet aankomen en kan geen hulp inroepen of een veilige plek opzoeken. Eiseres heeft een verlamming van de linker lichaamshelft en een spraakprobleem naast aanvallen van epilepsie/bewustzijnsverlies waarvoor goede therapeutische mogelijkheden ontbreken. Permanent toezicht, althans 24 uur zorg in de nabijheid is daarom vereist. De situatie is blijvend. Eiseres heeft diverse medische stukken aangeleverd ter onderbouwing van haar standpunt.

4.1

In reactie op de beroepsgronden heeft de medisch adviseur van het CIZ op 29 november 2021 een medisch advies uitgebracht. Geconcludeerd wordt dat er geen sprake is van een stabiele eindsituatie, omdat niet alle behandelmogelijkheden benut zijn. Als sprake zou zijn van gecombineerde epileptische en niet-epileptische aanvallen, dan blijft het in het verleden gegeven behandeladvies staan. Verder kon er geen actuele informatie opgevraagd worden bij de neuroloog, omdat eiseres daarvoor geen toestemming heeft gegeven. Er kan daarom geen behoefte aan 24 uur zorg in de nabijheid worden vastgesteld.

Toetsingskader Wlz-zorg

5. Om in aanmerking te komen voor zorg op grond van de Wlz moet blijkens artikel 3.2.1 van de Wlz aan drie cumulatieve criteria worden voldaan:

er moet sprake zijn van een grondslag;
vanwege deze grondslag moet er behoefte zijn aan permanent toezicht of 24 uur per dag zorg in de nabijheid om ernstige nadeel te voorkomen;
de zorgbehoefte moet blijvend zijn (van niet voorbijgaande aard).

Met een grondslag wordt bedoeld een somatische of psychogeriatrische aandoening of beperking, een psychische stoornis of een verstandelijke, lichamelijke of zintuiglijke handicap.

De definitie van permanent toezicht is dat er een noodzaak is tot onafgebroken toezicht en actieve observatie gedurende het gehele etmaal, waardoor tijdig kan worden ingegrepen ter voorkoming van escalatie of ernstig nadeel.

Met een behoefte tot 24 uur per dag zorg in de nabijheid wordt bedoeld de situatie dat iemand zelf niet in staat is om op relevante momenten hulp in te roepen om ernstig nadeel te voorkomen. Het kan hierbij gaan om fysieke problemen waardoor iemand voortdurend begeleiding, verpleging of overname van zelfzorg nodig heeft, of om zware regieproblemen waardoor iemand voortdurend begeleiding of overname van taken nodig heeft.

Van ernstig nadeel is sprake als iemand zich maatschappelijk te gronde richt of dreigt te richten, zichzelf in ernstige mate verwaarloost of dreigt te verwaarlozen, ernstig lichamelijk letsel oploopt of dreigt op te lopen dan wel zichzelf ernstig lichamelijk letsel toebrengt of dreigt toe te brengen, ernstig in zijn ontwikkeling wordt geschaad of dreigt te worden geschaad of dat zijn veiligheid ernstig wordt bedreigd, al dan niet doordat hij onder de invloed van een ander raakt.

Oordeel van de rechtbank

5. In geschil is of eiseres behoefte heeft aan permanent toezicht of 24 uurs zorg in de nabijheid om ernstig nadeel te voorkomen. Volgens eiseres is dit bij haar het geval vanwege de aanvallen waarbij zij haar bewustzijn verliest, welke zij zelf duidt als epileptische aanvallen. De rechtbank heeft aanleiding gezien een deskundige te benoemen om meer duidelijkheid te verkrijgen over onder meer de aard van deze aanvallen en over welk medisch ingrijpen noodzakelijk is om een aanval te couperen.

6. [neuroloog 1] concludeert in haar rapport van 4 juni 2024 dat bij eiseres geen sprake is van epilepsie maar van een functioneel neurologische stoornis (FNS) met paroxysmale functionele aanvallen en functionele motorische- en sensorische uitvalsverschijnselen (taal- en spraakstoornis, krachtverlies en gevoelsstoornis van de linker lichaamshelft). Bij de functionele aanvallen is in fysiologische zin geen sprake van bewustzijnsverlies, want de hersenen functioneren vanuit fysiologisch oogpunt normaal. Toch kan eiseres niet communiceren of reageren tijdens en na een aanval. Dit is een dissociatief fenomeen. De diagnose functionele aanvallen is gesteld op basis van een langdurige video-EEG registratie in de [kliniek] (het huidige [naam] ) in 1999 door [neuroloog 2] . Er was sprake van normale hersenactiviteit en geen EEG-ritmiek passend bij een epileptische aanval. De neurologen die eiseres daarna hebben behandeld waren niet in het bezit van deze informatie en baseerden zich op anamnestische informatie van eiseres zelf. Sinds 2000 is er geen video-EEG meer verricht. Videobeelden van een aanval zijn bij eiseres zelf opgevraagd, maar niet verkregen. De voorgeschreven medicatie (carbamazepine en midazolam neusspray) past niet bij de functionele aanvallen die eiseres zeer waarschijnlijk heeft. Bij functionele aanvallen is medicamenteus ingrijpen niet nodig omdat dit daarvoor niet helpt. Wel is het nodig om adequate zorg te verlenen als er verwondingen zijn opgetreden. Na herstel van een aanval zou eiseres in staat moeten zijn een zorgverlener op te roepen als zij een telefoon of andere meldknop bij zich draagt. De mortaliteit van functionele aanvallen is verhoogd ten opzichte van de normale bevolking. Bij eiseres is een verhoogd risico op verwoningen door vallen bij aanvallen, maar op basis van literatuurgegevens is ook sprake van een verhoogde mortaliteit door aanvallen, maligniteiten, cardiovasculaire aandoeningen, aandoeningen van de luchtwegen en zelfbeschadigend gedrag waaronder vallen en suïcide. Als er niet direct wordt ingegrepen door een zorgverlener kan het zo zijn dat eiseres langer met onbehandelde verwondingen na een aanval alleen thuis is zonder hulp. Dit kan een negatieve impact hebben op haar gezondheid.

Op de vraag of zij onderzoek door een andere deskundige nodig acht, antwoordt de neuroloog dat inzet van een psychiater te overwegen is. Functionele neurologische stoornissen worden gediagnosticeerd door neurologen, maar de behandeling ligt op het terrein van de psychologie en psychiatrie, zeker als er ook sprake is van een uitgebreide psychiatrische voorgeschiedenis zoals het geval is bij eiseres. Een psychiater is in staat op psychiatrische kennis en ervaring gefundeerde uitspraken te doen over eventuele behandelopties, de prognose van FNS bij eiseres en adviezen ten aanzien van begeleiding/hulpverlening bij haar functionele stoornis met functionele aanvallen en overige functionele uitvalsverschijnselen.

7. [psychiater] stelt in haar rapport van 2 juni 2025 dat eiseres formeel gezien niet alle behandelmogelijkheden heeft doorlopen zoals deze worden voorgesteld vanuit de zorgstandaard Conversiestoornis. Zij heeft echter meermaals psychologische behandeling gezocht, waarbij in 2012 door [zorgorganisatie] werd gesteld dat de conversie ook een functie heeft, namelijk het behoud van integratie bij onderliggend trauma. Gezien het inmiddels chronische beeld, waarbij eiseres in de loop der jaren alleen maar meer zorgafhankelijk is geworden en zij al zeer lange tijd sterk belemmerd wordt in haar functioneren, plus haar afwezige motivatie voor een psychologische of veranderingsgerichte behandeling, is de prognose inmiddels ongunstig te noemen. Het inzetten van een behandeling volgens de geldende zorgstandaard geeft geen garantie op verbetering van haar situatie en het is goed mogelijk dat met het proberen de conversie aan te pakken onderliggend trauma meer naar de oppervlakte komt, eiseres kan overspoelen en hiermee destabiliserend werkt. Het verdient volgens de psychiater dan ook de zorgvuldige overweging om te respecteren dat eiseres haar ‘rugzak dicht wil laten’. Er wordt ondersteunde en praktische begeleiding geadviseerd voor behoud van enige kwaliteit van leven. Gezien de zorgbehoefte en uitgaande van haar dagverhaal wordt geadviseerd om minstens twee keer per dag middels een dagstructuur, naast ondersteuning en begeleiding, ook activiteiten op te stellen, die zij zelf kan ondernemen. Verder is het advies ondersteuning en hulp aan te bieden bij het ontwaken, uit bed halen, ondersteunen bij zelfzorg en eten klaarzetten voor de dag en in de namiddag ondersteuning bij zelfzorg, klaarmaken om naar bed te gaan en in bed stoppen. De situatie van eiseres wordt als uitbehandeld gezien.

8. Als uitgangspunt geldt dat de bestuursrechter het oordeel van een onafhankelijke, door hem ingeschakelde deskundige volgt als de motivering van deze deskundige hem overtuigend voorkomt, tenzij bijzondere omstandigheden afwijking van deze hoofdregel kunnen rechtvaardigen.^[1]De rechtbank ziet in dit geval geen reden om een uitzondering op deze hoofdregel aan te nemen en zal de rapporten van de deskundigen volgen. De rapporten van de neuroloog en de psychiater geven blijk van een zorgvuldig onderzoek en zijn inzichtelijk, consistent en voldoende gemotiveerd. Wat eiseres heeft aangevoerd vormt geen aanleiding om de rapporten niet tot uitgangspunt te nemen voor de beoordeling. Zoals de medisch adviseur van het CIZ in reactie op de deskundigenrapporten in een advies van 10 november 2025 terecht stelt, kan op basis van de rapporten van de deskundigen een noodzaak voor 24 uur per dag zorg in de nabijheid teneinde ernstig nadeel te voorkomen niet medisch onderbouwd worden. Eiseres kan immers zelf, zonder medicatie of hulp van anderen, uit een functionele aanval komen. Tegen de verwondingen die eiseres op kan lopen ten gevolge van valgevaar door de aanvallen kunnen maatregelen genomen om dergelijk nadeel te voorkomen. De psychiater adviseert om naast ondersteuning en begeleiding, die eiseres onbetwist nodig heeft, een dagstructuur op te stellen met activiteiten die eiseres zelf kan ondernemen. Hiervoor kan eiseres mogelijk een beroep doen op de Wet maatschappelijke ondersteuning of de Zorgverzekeringswet. Zij voldoet echter niet aan de strenge criteria voor toegang tot de Wlz.

Conclusie en gevolgen

9. Het beroep is ongegrond. Eiseres krijgt daarom het griffierecht niet terug. Zij krijgt ook geen vergoeding van haar proceskosten.

Beslissing

De rechtbank verklaart het beroep ongegrond.

Deze uitspraak is gedaan door mr. J. van Alphen, rechter, in aanwezigheid van mr. A.J.J. Sterks, griffier, op 14 juli 2026 en openbaar gemaakt door middel van geanonimiseerde publicatie op www.rechtspraak.nl.

griffier

rechter

Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Centrale Raad van Beroep waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden.

Digitaal hoger beroep instellen kan via “Formulieren en inloggen” op www.rechtspraak.nl. Hoger beroep instellen kan eventueel ook nog steeds door verzending van een brief aan de Centrale Raad van Beroep, Postbus 16002, 3500 DA Utrecht.

Bijlage: wettelijk kader

Wet langdurige zorg

Artikel 3.2.1, eerste lid

Een verzekerde heeft recht op zorg die op zijn behoeften, persoonskenmerken en mogelijkheden is afgestemd voor zover hij naar aard, inhoud en omvang en uit een oogpunt van doelmatige zorgverlening redelijkerwijs op die zorg is aangewezen omdat hij, vanwege een somatische of psychogeriatrische aandoening of beperking, een psychische stoornis of een verstandelijke, lichamelijke of zintuiglijke handicap, een blijvende behoefte heeft aan:

a. permanent toezicht ter voorkoming van escalatie of ernstig nadeel voor de verzekerde, of

b. 24 uur per dag zorg in de nabijheid, omdat hij zelf niet in staat is om op relevante momenten hulp in te roepen en hij, om ernstig nadeel voor hem zelf te voorkomen,

1°. door fysieke problemen voortdurend begeleiding, verpleging of overname van zelfzorg nodig heeft, of

2°. door zware regieproblemen voortdurend begeleiding of overname van taken nodig heeft.

Artikel 3.2.1, tweede lid

In het eerste lid wordt verstaan onder:

a.
blijvend:van niet voorbijgaande aard;

b.
permanent toezicht:onafgebroken toezicht en actieve observatie gedurende het gehele etmaal, waardoor tijdig kan worden ingegrepen;

c.
ernstig nadeel voor de verzekerde:een situatie waarin de verzekerde:

1°. zich maatschappelijk te gronde richt of dreigt te richten;

2°. zichzelf in ernstige mate verwaarloost of dreigt te verwaarlozen;

3°. ernstig lichamelijk letsel oploopt of dreigt op te lopen dan wel zichzelf ernstig lichamelijk letsel toebrengt of dreigt toe te brengen;

4°. ernstig in zijn ontwikkeling wordt geschaad of dreigt te worden geschaad of dat zijn veiligheid ernstig wordt bedreigd, al dan niet doordat hij onder de invloed van een ander raakt;

d.
zelfzorg:de uitvoering van algemene dagelijkse levensverrichtingen waaronder de persoonlijke verzorging en hygiëne en, zo nodig, de verpleegkundige zorg;

e.
regieproblemen:beperkingen in het vermogen om een adequaat oordeel te vormen over dagelijks voorkomende situaties op het gebied van sociale redzaamheid, probleemgedrag, psychisch functioneren of geheugen en oriëntatie.

Afwijzing aanvraag Wet langdurige zorg wegens ontbreken blijvende behoefte aan 24-uurs zorg