ECLI:NL:HR:2016:1510

• Datum uitspraak: 8 juli 2016
• Publicatiedatum: 12 juli 2016
• Zaaknummer: 15/05396
• Instantie: Hoge Raad
• Type: Uitspraak
• Rechtsgebied: Civiel recht; Personen- en familierecht
• Uitkomst: Deels toewijzend
• Procedures: Cassatie
• Rechters: A.M.J. van Buchem-Spapens; A.H.T. Heisterkamp; C.E. du Perron; G. de Groot
• Vindplaatsen: Rechtspraak.nl
• Verwijzingen: 7 uitgaand · 9 inkomend

AI samenvatting door Lexboost • Automatisch gegenereerd

Hoge Raad vernietigt beschikking omgangsregeling wegens schending hoor en wederhoor

De man en de vrouw hadden een affectieve relatie waaruit een gezamenlijke dochter is geboren, en de vrouw had een dochter uit een eerdere relatie. De rechtbank ontzegde de man het recht op omgang met de stiefdochter van de vrouw. Het hof bevestigde dit besluit en legde een traject van intensieve omgangsbegeleiding vast, waarbij Stichting Combinatie Jeugdzorg (SCJ) een rapport moest uitbrengen over het verloop.

De man reageerde op het rapport van SCJ, maar het hof beschouwde deze reactie ten onrechte als een reactie op het rapport zelf en sloot latere reacties van de man buiten beschouwing. De beslissing van het hof om het omgangsrecht te ontzeggen was mede gebaseerd op het rapport van SCJ, waarover de man zich niet heeft kunnen uitlaten.

De Hoge Raad oordeelt dat hierdoor het beginsel van hoor en wederhoor, zoals neergelegd in artikel 19 Rv, is geschonden. Daarom vernietigt de Hoge Raad de beschikking van het hof van 20 augustus 2015 en verwijst de zaak naar het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden voor verdere behandeling en beslissing. Het beroep tegen de tussenbeschikking van 23 juli 2015 wordt verworpen.

Uitkomst: De Hoge Raad vernietigt de beschikking van 20 augustus 2015 wegens schending van het hoor en wederhoor-beginsel en verwijst de zaak terug voor verdere behandeling.

Uitspraak

8 juli 2016

Eerste Kamer

15/05396

RM/LZ

Hoge Raad der Nederlanden

Beschikking

in de zaak van:

[de man],
wonende te [woonplaats],

VERZOEKER tot cassatie,

advocaat: mr. H.J.W. Alt,

t e g e n

[de vrouw],
wonend op een geheim adres in Nederland,

VERWEERSTER in cassatie,

niet verschenen.

Partijen zullen hierna ook worden aangeduid als de man en de vrouw.

1. Het geding in feitelijke instanties

Voor het verloop van het geding in feitelijke instanties verwijst de Hoge Raad naar de navolgende stukken:

a. de beschikkingen in de zaak C/02/276004 FA RK 14-334 van de rechtbank Zeeland-West-Brabant van 23 april 2014 en 17 februari 2015;

b. de beschikkingen in de zaak F 200.168.603/01 van het gerechtshof 's-Hertogenbosch van 18 juni 2015, 23 juli 2015 en 20 augustus 2015.

De beschikkingen van het hof van 23 juli 2015 en 20 augustus 2015 zijn aan deze beschikking gehecht.

2. Het geding in cassatie

Tegen laatstgenoemde beschikkingen van het hof heeft de man beroep in cassatie ingesteld.
Het cassatierekest is aan deze beschikking gehecht en maakt daarvan deel uit.

De vrouw heeft geen verweerschrift ingediend.

De conclusie van de Advocaat-Generaal F.F. Langemeijer strekt tot verwerping van het beroep, voor zover gericht tegen de tussenbeschikking van 23 juli 2015, tot vernietiging van de beschikking van 20 augustus 2015 en tot verwijzing van de zaak naar het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden ter verdere afdoening.

De advocaat van de man heeft bij brief van 19 april 2016 op die conclusie gereageerd.

3. Beoordeling van het middel

3.1

In cassatie kan van het volgende worden uitgegaan.

(i) De man en de vrouw hebben tot medio 2012 een affectieve relatie met elkaar gehad.

(ii) Uit hun relatie is op [geboortedatum] 2011 een dochter, [kind 1], geboren. De man heeft [kind 1] erkend. Zij woont bij de man. De man en de vrouw oefenen samen het gezag over haar uit.

(iii) Uit een eerdere relatie van de vrouw is op [geboortedatum] 2003 een dochter, [kind 2], geboren. [kind 2] woont bij de vrouw. De vrouw oefent alleen het gezag over haar uit.

3.2.1

De vrouw heeft de rechtbank verzocht, voor zover thans van belang, de man het recht op omgang met [kind 2] te ontzeggen. De rechtbank heeft dit verzoek toegewezen.

3.2.2

Het hof heeft in zijn tussenbeschikking van 23 juli 2015 onder meer bepaald dat de man en [kind 2] in het kader van het project Intensieve Omgangsbegeleiding gerechtigd zijn tot contact dan wel omgang met elkaar, en dat de verdere invulling zal geschieden op basis van de instructies van Stichting Combinatie Jeugdzorg (hierna: SCJ). Het hof heeft SCJ verzocht over het verloop van de begeleide omgang dan wel het begeleid contact aan het hof rapport uit te brengen, en heeft overwogen dat partijen vervolgens door het hof in de gelegenheid zullen worden gesteld binnen twee weken schriftelijk te reageren op de inhoud van dat rapport (rov. 7.6).

3.2.3

In zijn eindbeschikking heeft het hof onder meer het volgende vastgesteld:

“11.2. [SCJ] heeft het hof een verslag, gedateerd 31 juli 2015, met bijlagen doen toekomen.

11.3.

De advocaat van de man heeft het hof bij V 6 formulier van 31 juli 2015 een reactie, met bijlagen, doen toekomen op het traject bij [SCJ] vanaf 25 juli 2015.

11.4.

Het hof heeft de overige belanghebbenden in de gelegenheid gesteld te reageren op het verslag van [SCJ] en aangekondigd beschikking te zullen wijzen.

11.5.

De advocaat van de vrouw heeft het hof haar visie doen toekomen bij brief d.d. 6 augustus 2015.

(…)

11.7.

Het hof heeft (nadere) reacties bij brieven, met bijlagen, van de advocaat van de man van 12 en 14 augustus 2015 buiten beschouwing gelaten.”

Het hof heeft vervolgens, voor zover thans van belang, overwogen (rov. 12.4) dat het de beslissing van de rechtbank, inhoudende dat de man het recht op omgang met [kind 2] wordt ontzegd, bekrachtigt, op de grond, kort gezegd, dat de man niet heeft meegewerkt aan het in de tussenbeschikking van 23 juli 2015 vastgelegde traject.

3.3.1

Onderdeel 2.1 is gericht tegen de feitenvaststelling in de rov. 7.2 tot en met 7.7 van de tussenbeschikking. De in het onderdeel aangevoerde klachten kunnen niet tot cassatie leiden. Dit behoeft, gezien art. 81 lid 1 RO, geen nadere motivering nu de klachten niet nopen tot beantwoording van rechtsvragen in het belang van de rechtseenheid of de rechtsontwikkeling.

3.3.2

Onderdeel 2.2 komt op tegen de beslissing van het hof in rov. 12.4 van de eindbeschikking (hiervoor in 3.2.3 kort weergegeven) met de klacht dat de man zich niet behoorlijk heeft kunnen uitlaten over het op 31 juli 2015 door SCJ aan het hof toegezonden verslag.

3.3.3

De klacht is gegrond.

De hiervoor in 3.2.3 genoemde reactie van de advocaat van de man van 31 juli 2015 houdt in dat de man teleurgesteld is over de invulling die SCJ wilde geven aan hetgeen het hof in zijn tussenbeschikking van 23 juli 2015 had bepaald. De gedingstukken laten geen andere uitleg toe dan dat het hof de brief van de advocaat van de man van 31 juli 2015 ten onrechte heeft aangemerkt als een reactie van de man op het verslag van SCJ van 31 juli 2015. Het hof heeft voorts brieven van de advocaat van de man van 12 en 14 augustus 2015 buiten beschouwing gelaten (zie hiervoor in 3.2.3). Blijkens de beschikking heeft het hof zijn oordeel dat de man het recht op omgang met [kind 2] moet worden ontzegd, mede gebaseerd op de inhoud van het verslag van SCJ. De beslissing van het hof berust derhalve mede op bescheiden en gegevens waarover de man – de partij ten nadele van wie de beschikking is gegeven – zich niet heeft kunnen uitlaten. Aldus heeft het hof het in art. 19 Rv neergelegde beginsel van hoor en wederhoor geschonden.

3.4

Het hiervoor overwogene brengt mee dat de eindbeschikking niet in stand kan blijven en dat de overige klachten geen behandeling behoeven.

4. Beslissing

De Hoge Raad:

verwerpt het beroep tegen de tussenbeschikking van het gerechtshof ’s-Hertogenbosch van 23 juli 2015;

vernietigt de beschikking van dat hof van 20 augustus 2015;

verwijst het geding naar het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden ter verdere behandeling en beslissing.

Deze beschikking is gegeven door de raadsheren A.M.J. van Buchem-Spapens, als voorzitter, A.H.T. Heisterkamp en C.E. du Perron, en in het openbaar uitgesproken door de raadsheer G. de Groot op
8 juli 2016 .