Conclusie
Nr. 00082/06
Mr. Knigge
Zitting: 12 december 2006
Conclusie inzake:
[Verdachte]
1. De verdachte is op 18 oktober 2005 door het Gerechtshof te 's-Gravenhage wegens in de uitoefening van zijn beroep een ander uit winstbejag behulpzaam zijn bij het zich verschaffen van de toegang tot Nederland terwijl hij ernstige redenen heeft om te vermoeden dat de toegang wederrechtelijk is, meermalen gepleegd, veroordeeld tot een gevangenisstraf van drie maanden voorwaardelijk. Voorts heeft het Hof verbeurd verklaard de inbeslaggenomen en nog niet teruggegeven voorwerpen, zijnde een personenauto en een geldbedrag.
2. Namens de verdachte heeft mr. M.M. Menheere, advocaat te 's-Gravenhage, één middel van cassatie voorgesteld.
3. Het middel bevat de klacht dat de vatbaarheid van de inbeslaggenomen voorwerpen voor verbeurdverklaring niet uit de gebezigde bewijsmiddelen kan worden afgeleid.
4. De bestreden uitspraak houdt onder het kopje "Beslag" onder meer het volgende in:
"Beslag
De inbeslaggenomen en nog niet teruggegeven voorwerpen, zoals deze voorkomen op de in kopie aan dit arrest gehechte lijst van inbeslaggenomen voorwerpen onder 1 en het onder 5 genoemde geldbedrag tot een bedrag van € 4.000,-, volgens opgave van verdachte aan hem toebehorend, zijn vatbaar voor verbeurdverklaring, nu het voorwerpen zijn met behulp waarvan het bewezenverklaarde is begaan of voorbereid. Het hof heeft hierbij rekening gehouden met de draagkracht van verdachte.
Ten aanzien van het inbeslaggenomen en nog niet teruggegeven geldbedrag, zoals dit voorkomt op de in kopie aan dit arrest gehechte lijst van inbeslaggenomen voorwerpen onder 5 tot een bedrag van € 40,-, volgens opgave van verdachte aan hem toebehorend, zal het hof de teruggave gelasten aan de verdachte."
5. De op de aan het arrest gehechte lijst van inbeslaggenomen voorwerpen betreffen onder 1 "een personenauto [AA-00-BB] FIAT Ducato Kl: grijs Bulgaarse minibus" en onder 5 "geld Nederlands 4040 euro".
6. De klacht van het middel berust kennelijk op de stelling dat het oordeel van het Hof omtrent de vatbaarheid voor de verbeurdverklaring van de inbeslaggenomen voorwerpen moet worden gestaafd door de inhoud van de gebezigde bewijsmiddelen. Die stelling evenwel vindt geen steun in het recht. De gegevens die de rechter gebruikt voor de straftoemeting, dienen te blijken uit het onderzoek ter terechtzitting. Daarnaast geldt dat de rechter in de strafmotivering dient te voldoen aan het voorschrift van art. 359 lid 5 Sv Pro, inhoudende dat het vonnis dan wel arrest in het bijzonder de redenen opgeeft, die de straf hebben bepaald (of tot de maatregel hebben geleid).
7. Ik begrijp het middel aldus dat het bedoelt te klagen dat onbegrijpelijk is 's Hofs oordeel dat de twee inbeslaggenomen voorwerpen (een personenauto en een geldbedrag) vatbaar zijn voor verbeurdverklaring.
8. Art. 33a Sr houdt - voor zover hier van belang - het volgende in:
"1. Vatbaar voor verbeurdverklaring zijn:
(...)
c. voorwerpen met behulp van welke het feit is begaan of voorbereid;
(...)
2. Voorwerpen als bedoeld in het eerste lid onder a tot en met e die niet aan de veroordeelde toebehoren kunnen alleen verbeurd worden verklaard indien:
a. degene aan wie zij toebehoren bekend was met hun verkrijging door middel van het strafbare feit of met het gebruik of de bestemming in verband daarmede, dan wel die verkrijging, dat gebruik of die bestemming redelijkerwijs had kunnen vermoeden, of
b. niet is kunnen worden vastgesteld aan wie zij toebehoren."
9. Het Hof heeft blijkens zijn hiervoor onder 4 weergegeven overweging geoordeeld dat de inbeslaggenomen voorwerpen vatbaar zijn voor verbeurdverklaring, nu het voorwerpen zijn met behulp waarvan het feit is begaan of voorbereid en de voorwerpen aan de verdachte toebehoren.
10. Ten eerste de klacht over de personenauto. Ten laste van de verdachte is bewezenverklaard dat - kort samengevat - hij als chauffeur drie Bulgaarse vrouwen uit winstbejag behulpzaam is geweest bij het verschaffen van toegang tot Nederland, terwijl hij ernstige redenen had te vermoeden dat die toegang wederrechtelijk was. Uit de door het Hof gebezigde bewijsmiddelen kan worden afgeleid dat de verdachte door een kennis in Bulgarije ([betrokkene 2]) dan wel in Nederland ([betrokkene 3]) werd verzocht personen vanuit Bulgarije naar Nederland te vervoeren, veelal met het doel om in Nederland in de prostitutie te werken (bewijsmiddelen 1, 2 en 4). De mensen werden in Nederland opgehaald (bewijsmiddelen 1 en 2). De verdachte heeft deze personen met de bus (Fiat Ducato, kenteken [AA-00-BB]) vervoerd.
11. Het middel klaagt terecht niet over het oordeel van het Hof dat het feit met behulp van de bus is begaan of voorbereid. Wel klaagt het middel over het oordeel van het Hof dat de bus aan verdachte toebehoort.
12. Over de bus heeft de verdachte het volgende verklaard (bewijsmiddel 2):
"Het busje van het merk Fiat Ducato, met Bulgaars kenteken [AA-00-BB], behoort mij in principe toe. Ik ben nog bezig met afbetalen. De huidige eigenaar is [betrokkene 1].
[Betrokkene 1] heeft nog drie kleine busjes die rijden in Bulgarije en naar het buitenland om mensen te vervoeren. [Betrokkene 1] zorgt voor de klanten. Als hij teveel klanten heeft belt hij mij, heb ik teveel klanten dan bel ik hem."
13. Blijkens de in hoger beroep overgelegde pleitnota heeft de raadsvrouw onder meer het volgende aangevoerd:
"Het mini-busje behoort [verdachte] niet toe: het busje is van [betrokkene 1] en staat op diens naam. Eerst als de laatste termijn is afbetaald wordt het busje eigendom en wordt het op naam van [verdachte] gesteld. [Verdachte] heeft in verband hiermee gesproken over de koop op afbetaling c.q. een lease-constructie. (...) Verbeurdverklaring van het busje is niet mogelijk (vgl. ook het lease-auto arrest NJ 1992/627)."
14. Het bij het Hof gedane beroep op het "lease-auto arrest" wordt in de toelichting herhaald. Daarbij wordt eraan voorbij gezien dat dat arrest betrekking had op de vraag of de leasemaatschappij met het gebruik dat van de lease-auto werd gemaakt, bekend kon zijn en dus niet op de vraag aan wie een lease-auto toebehoort in de zin van art. 33a Sr. Op deze laatste vraag ziet het arrest van de Hoge Raad van 17 februari 2004, NJ 2004, 323. Daarin overwoog de Hoge Raad dat het enkele bestaan van een lease-overeenkomst er niet aan in de weg behoeft te staan om aan te nemen dat de desbetreffende auto aan de verdachte toebehoort in de zin van art. 33a Sr.
15. Gelet op het voorgaande geeft het oordeel van het Hof dat de bus "volgens opgave van verdachte" aan de verdachte toebehoort, geen blijk van een onjuiste rechtsopvatting, terwijl het ook zonder nadere motivering niet onbegrijpelijk is. Het Hof kon in het midden laten hoe de vork privaatrechtelijk gezien precies aan de steel zat (koop op afbetaling of lease-constructie?), aangezien het uit de verklaring van de verdachte dat de bus hem "in principe" toebehoort, heeft kunnen afleiden dat de verdachte zulk een sterke aanspraak op de bus heeft dat die bus hem in de zin van art. 33a Sr toebehoort.
16. De eerste klacht van het middel faalt.
17. Dan nu de klacht voor zover die betrekking heeft op het verbeurdverklaarde geldbedrag van € 4.000,-. Daaromtrent blijkt uit de door het Hof gebezigde bewijsmiddelen (in aanvulling op de hierboven reeds weergegeven bewijsmiddelen) het volgende. Ten tijde van het bewezenverklaarde "transport" had de verdachte naar eigen zeggen € 4.000 bij zich. Voordat de Bulgaarse grens werd gepasseerd ontving iedere passagier € 500 teneinde aan de grens aan te tonen dat men over een bepaald geldbedrag voor de doorreis beschikte. Het "geleende" geld werd onderweg in Duitsland weer aan de verdachte teruggegeven (bewijsmiddel 2). Over het geld verklaarde de verdachte als volgt (bewijsmiddel 2):
"Ik had 4000 euro bij me. Dat geld heb ik geleend van [betrokkene 1]. Duizend euro is van mij en 3000 euro is van [betrokkene 1]."
18. Blijkens de in hoger beroep overgelegde pleitnota heeft de raadsvrouw onder meer het volgende aangevoerd:
"Er waren 8 passagiers, vandaar E 4.000,-. Als al sprake zou kunnen zijn van verbeurdverklaring, quod non, dan niet voor het bedrag dat van [betrokkene 1] is (E 3.000,-). Sowieso kan het grensgeld van de overige vier passagiers (€ 2.000,-) (lees: niet, Kn) verbeurd worden verklaard, omdat in het dossier geen enkele aanwijzing is te vinden dat in die gevallen sprake zou zijn van mensensmokkel."
19. Dat, zoals in de toelichting op het middel min of meer terloops wordt gesteld, uit de bewijsmiddelen niet blijkt dat [betrokkene 1] van de mensensmokkel afwist, vat ik niet als een zelfstandige klacht op. Ik merk slechts op dat de kennis die [betrokkene 1] al dan niet had, irrelevant is, nu het Hof heeft geoordeeld dat het door de verdachte geleende geld toebehoorde aan de verdachte. Onbegrijpelijk is dat oordeel niet.
20. De klacht richt zich op het oordeel van het Hof dat het bewezenverklaarde feit met behulp van het gehele bedrag van € 4000,- is begaan of voorbereid. Er wordt daarbij - naar ik meen terecht - niet over geklaagd dat het bedrag nodig was voor het passeren van de Bulgaarse grens, en dus niet voor het passeren van de Nederlandse grens. Het Hof heeft kennelijk en niet onbegrijpelijk geoordeeld dat de bewezenverklaarde behulpzaamheid al een aanvang nam in Bulgarije. De klacht knoopt aan bij het feit dat de verdachte volgens de bewezenverklaring maar drie personen behulpzaam is geweest bij het verschaffen van toegang tot Nederland, zodat - zo begrijp ik - slechts van een bedrag van € 1500,- gezegd kan worden dat het bewezenverklaarde feit daarmee is begaan of voorbereid.
21. Wat opvalt is dat het verweer zoals dat ten overstaan van het Hof is gevoerd, betrekking heeft op € 2000,-: vier passagiers dienden buiten beschouwing te worden gelaten. In cassatie worden dat er opeens vijf. De vijfde - in dit geval - man is als ik het goed zie [betrokkene 2], op wiens verzoek verdachte de drie meisjes naar Nederland bracht en die zelf - zo kan uit bewijsmiddel 2 worden afgeleid - ook meereed.(1) Het Hof heeft kennelijk geoordeeld dat [betrokkene 2] als begeleider van de drie meisjes meeging en dat derhalve de € 500,- die [betrokkene 2] bij de grens moest kunnen laten zien, aangemerkt kan worden als geld waarmee het bewezenverklaarde feit werd begaan of voorbereid. Mede in aanmerking genomen dat het gevoerde verweer niet op [betrokkene 2] betrekking had, is dat oordeel mijns inziens ook zonder nadere motivering niet onbegrijpelijk.
22. Moeilijker ligt het met betrekking tot de vier passagiers waarop het verweer zich wél richtte. Hoewel de argumentatie weinig adequaat was (niet van belang is of ten aanzien van die andere meisjes ook sprake was van mensensmokkel), had het Hof in het aangevoerde toch aanleiding moeten vinden om zijn gedachtegang te verduidelijken. Met enige aarzeling meen ik evenwel dat dit niet tot cassatie behoeft te leiden, nu de door het Hof vastgestelde feiten voldoende aanknopingspunten bieden voor een reconstructie van 's Hofs gedachtegang. Kennelijk heeft het Hof geoordeeld dat voor het passeren van de grens met de wagen zoals die door de verdachte was vol geladen, een bedrag van € 4000,- nodig was. Zonder dat bedrag was de verdachte niet op pad gegaan, zodat dat hele bedrag nodig was om de drie meisjes behulpzaam te kunnen zijn. Dat een lager bedrag had volstaan als er minder passagiers waren geweest, doet geloof ik niet ter zake. Het gaat tenslotte niet om het feit zoals dat had kunnen worden gepleegd, maar om het feit zoals dat daadwerkelijk is gepleegd. Daarvan uitgaande getuigt 's Hofs kennelijke oordeel niet van een onjuiste rechtsopvatting. Onbegrijpelijk is het evenmin.
23. De tweede klacht van het middel faalt eveneens.
24. De eerste klacht van het middel kan worden afgedaan met de in art. 81 RO Pro bedoelde motivering.
25. Gronden waarop de Hoge Raad gebruik zou moeten maken van zijn bevoegdheid de bestreden uitspraak ambtshalve te vernietigen heb ik niet aangetroffen. Deze conclusie strekt tot verwerping van het beroep.
De Procureur-Generaal
bij de Hoge Raad der Nederlanden
AG
1 Verdachte verklaart dat hij negen mensen in de auto had (bewijsmiddel 2). Ik neem aan dat hij zichzelf meerekende, zodat inderdaad, zoals de raadsvrouw aanvoerde, sprake was van acht passagiers. Dat zijn dan de drie meisjes waarop de bewezenverklaring betrekking had, de vier passagiers die eerder uitstapten en [betrokkene 2].