Conclusie
Nr. 11/02562
Mr. Machielse
Zitting 18 september 2012
Conclusie inzake:
[Verdachte](1)
1. Het Gerechtshof te Arnhem (fungerende als nevenzittingsplaats voor het Gerechtshof te Amsterdam, zo volgt uit de stukken van het geding) heeft op 30 september 2010 verdachte veroordeeld tot twee werkstraffen van ieder twee uren, subsidiair telkens één dag hechtenis, ter zake van 1. Niet naleving van het bepaalde bij artikel 72 van Pro de Wet personenvervoer 2000, en 2. Niet voldoen aan de verplichting om een identiteitsbewijs ter inzage aan te bieden, hem opgelegd bij artikel 2 van Pro de Wet op de identificatieplicht.
2. Namens verdachte is beroep in cassatie ingesteld. Mr. A.J.M. Bommer, advocaat te Rotterdam, heeft een schriftuur ingezonden, houdende een middel van cassatie.
3.1. Het middel klaagt dat het onder 1 bewezenverklaarde ontoereikend is gemotiveerd.
3.2. Ten laste van verdachte is onder 1 bewezen verklaard dat:
"hij op 15 juli 2007, te Utrecht, op Centraal Station Utrecht, zich zodanig heeft gedragen, dat de orde of de rust of veiligheid of goede bedrijfsgang wordt of kan worden verstoord, door te bedelen, bestaande uit het aanspreken van één of meerdere passanten en daarbij de hand ophouden".
3.3. De bestreden uitspraak zoals aangetekend in het proces-verbaal van de terechtzitting houdt - voor zover hier van belang - het volgende in:
"3. Alle gebezigde bewijsmiddelen en andere gronden voor de bewezenverklaring.
1. het hiervoor in het proces-verbaal ter terechtzitting onder 1 vermelde proces-verbaal, voor zover inhoudende als relaas van verbalisant, zakelijk weergegeven:
Ik zag/constateerde dat een persoon de orde, rust, veiligheid of een goede bedrijfsgang verstoorde door te bedelen of houden van inzamelingen.
Overtredingsgegevens:
Datum : 15 juli 2007
Omstreeks : 19.25 uur
Plaats : Utrecht
Gemeente : Utrecht
Locatie : Centraal Station Utrecht, stationshal, een voor het openbaar verkeer openstaande weg binnen een als zodanig aangeduide bebouwde kom.
Soort weg : een weg
Op 15 juli 2007 omstreeks 19.25 uur zag ik verbalisant dat de verdachte liep te bedelen. Verdachte is mij verbalisant een ambtshalve bekende bedelaar. Ik, verbalisant, zag dat de verdachte een of meerdere reizigers aansprak en daarbij zijn hand ophield. Ik, verbalisant, hoorde van de reizigers dat de bedelaar had gevraagd of de reizigers geld en/of sigaretten voor hem hadden. Door dit gedrag werd de orde, rust, veiligheid en goede bedrijfsgang aangetast.
Uitzonderingsbepalingen waren niet van toepassing.
Verdachte werd staande gehouden en verstrekte mij, daarnaar gevraagd, de volgende persoonsgegevens:
naam: [achternaam verdachte]
voornamen: [voornaam verdachte]
geboorteplaats: [geboorteplaats]
geboortedatum: [geboortedatum] 1984
De verdachte is meegedeeld dat hij niet tot antwoorden verplicht is.
Verdachte gaf aan dat hij niets deed.
(...)
De inhoud van voormelde bewijsmiddelen leveren op de redengevende feiten en omstandigheden waarop na te melden bewezenverklaring steunt, dat verdachte het hem tenlastegelegde heeft begaan.
Ten aanzien van feit 1 overweegt het hof dat uit de bewijsmiddelen voldoende blijkt dat verdachte door zijn gedragingen hinder heeft veroorzaakt en de orde op het station heeft verstoord."
3.4. In de kern bezien wordt geklaagd dat het Hof niet tot bewezenverklaring had kunnen komen, omdat kort gezegd niet ieder bedelen als gedrag in de zin van artikel 72 van Pro de Wet personenvervoer 2000 (hierna ook: WPV 2000) kan worden aangemerkt.
In hoger beroep is hierop verweer gevoerd - zijnde overigens een (verkapte of pseudo-) kwalificatieklacht en geen bewijsklacht - en daarop heeft het Hof gerespondeerd met: "Ten aanzien van feit 1 overweegt het hof dat uit de bewijsmiddelen voldoende blijkt dat verdachte door zijn gedragingen hinder heeft veroorzaakt en de orde op het station heeft verstoord."
3.5. Het middel doet een beroep op een eerdere strafzaak jegens verdachte, HR 15 juni 2010, LJN BL3179, in welke zaak tweemaal het bedelen van verdachte bewezen was verklaard als overtreding van art. 10, eerste lid, van de APV Utrecht, welk voorschrift beoogt het verstoren van de openbare orde strafbaar te stellen. Verstoring van de openbare orde kan blijkens het eerste lid van die bepaling bestaan in het zich in het openbaar hinderlijk gedragen. Bewezen was verklaard dat verdachte telkens "zich hinderlijk heeft gedragen, door toen en daar - ten aanschouwe van het aldaar aanwezige publiek -, te bedelen, bestaande uit het aanspreken van een passant en daarbij de hand ophouden".
De bewijsmiddelen behelsden in de kern bezien dezelfde informatie als in de onderhavige strafzaak, te weten: bedelen, reizigers/passanten aanspreken en daarbij nog dat de passanten afwijzend reageerden en als relaas van de verbalisanten: "Door dit hinderlijke gedrag werd de openbare orde verstoord."
De Hoge Raad heeft ten aanzien van het bewezenverklaarde hinderlijke gedrag in HR 15 juni 2010, LJN BL3179 het volgende overwogen:
"Het Hof heeft blijkens het bewezenverklaarde geoordeeld dat de verdachte zich hinderlijk heeft gedragen door te bedelen, bestaande in het aanspreken van passanten en het daarbij de hand ophouden. Het Hof heeft evenwel onvoldoende inzicht gegeven in zijn gedachtegang. Indien het Hof is uitgegaan van de opvatting dat ieder bedelen, erin bestaande dat men anderen aanspreekt en zijn hand ophoudt, zo hinderlijk is dat daardoor de openbare orde wordt verstoord, getuigt dit van een onjuiste uitleg van art. 10 APV Pro Utrecht. Indien het Hof heeft geoordeeld dat de gedragingen van de verdachte in de omstandigheden waaronder deze zijn begaan hinderlijk gedrag opleveren, is dit oordeel ontoereikend gemotiveerd. Het bestreden arrest lijdt daarom aan een motiveringsgebrek."
3.6. In de onderhavige zaak is niet art. 10 APV Pro Utrecht aan de orde, maar (de uitleg van) art. 72 WPV Pro 2000, welk voorschrift als volgt luidt:
"Het is een ieder verboden zich in een auto, bus, trein, metro, tram of een via een geleidesysteem voortbewogen voertuig dan wel in of in de onmiddellijke nabijheid van een station, halteplaats, of een andere bij het openbaar vervoer behorende voorziening en de daarbij behorende perrons, trappen, tunnels en liften zodanig te gedragen dat orde, rust, veiligheid of een goede bedrijfsgang wordt of kan worden verstoord."
Artikel 74 WPV Pro 2000 houdt in dat bij algemene maatregel van bestuur nadere regels kunnen worden gesteld over hetgeen onder verstoring van orde, rust, veiligheid of een goede bedrijfsgang wordt verstaan.
3.7. In het Besluit personenvervoer 2000 (BPV 2000) is in art. 52 nader Pro voorgeschreven wat onder verstoring van orde, rust, veiligheid of een goede bedrijfsgang als bedoeld in art. 72 WPV Pro 2000 dient te worden verstaan. Art. 52 BPV Pro 2000 luidt als volgt:
"1. Onder verstoring van orde, rust, veiligheid of een goede bedrijfsgang als bedoeld in artikel 72 van Pro de wet worden verstaan:
(...)
g. tentoonstellen van voorwerpen, maken van reclame of propaganda, verspreiden van drukwerken, bedelen of houden van inzamelingen; (...)
2. Het eerste lid is niet van toepassing voor zover de vervoerder daarvoor, met inachtneming van de belangen van de reizigers, toestemming heeft gegeven."
3.8. Nu bij wet is voorgeschreven dat bedelen een verstoring van orde, rust, veiligheid of een goede bedrijfsgang als bedoeld in art. 72 WPV Pro 2000 oplevert, is het oordeel van het Hof op dit punt toereikend gemotiveerd. In zoverre verschilt de zaak van het overwogene in HR 15 juni 2010, LJN BL3179, omdat daarin een dergelijke toelichting op art. 10 APV Pro Utrecht ontbreekt en het doel van die bepaling (het voorkomen van ordeverstoring) een andere richting uitwijst.
3.9. Voorts viel mij nog het volgende op. Het lijkt in de onderhavige strafzaak niet om een reiziger te gaan, maar om een aan de desbetreffende verbalisant ambtshalve bekende bedelaar, die zich kennelijk onder meer op stations ophoudt.
Het Hof heeft de ten laste gelegde gedraging gekwalificeerd als overtreding van art. 72 WPV Pro 2000, maar deze wet heeft alleen het oog op de reiziger en niet op degene die uit anderen hoofde op een station vertoeft.(3) Voorschriften met betrekking tot orde, rust en veiligheid betreffende de reiziger zijn gegeven in de art. 72, 73 en 98 WPV 2000 in verbinding met de art. 52 en Pro 53 BPV 2000. Voor anderen zijn de art. 5 en Pro 7 van het op de Spoorwegwet 1875 gebaseerde Algemeen Reglement Vervoer (ARV) blijven gelden.(4) Inhoudelijk bezien luiden de voorschriften hetzelfde. Art. 5 ARV Pro luidt immers als volgt:
"1. Het is een ieder, behoudens uit de aard van zijn betrekking, verboden zich in of op een station dan wel in een trein in een zodanige toestand te bevinden of zich zodanig te gedragen, dat orde, rust, veiligheid of een goede bedrijfsgang wordt of kan worden verstoord.
2. Als verstoring van orde, rust, veiligheid of een goede bedrijfsgang worden beschouwd:
(...)
g. tentoonstellen van voorwerpen, maken van reclame of propaganda, verspreiden van drukwerk, bedelen of houden van inzamelingen".
3.10. Nu er voorts niet over wordt geklaagd, geef ik uw Raad enkel in overweging met verbeterde lezing van de kwalificatie te volstaan.
4. Het middel faalt en kan naar mijn oordeel met de aan artikel 81 RO Pro ontleende motivering worden verworpen.
5. Ambtshalve heb ik geen grond aangetroffen die tot vernietiging aanleiding behoort te geven.
6. Deze conclusie strekt tot verwerping van het beroep.
De Procureur-Generaal
bij de Hoge Raad der Nederlanden
1 Deze zaak hangt samen met zeven andere cassatieberoepen inzake strafzaken jegens verdachte, in welke zaken ik vandaag ook concludeer (nrs. 10/04533; 10/04534; 10/04535; 10/04536; 10/04538; 10/04539 en 10/04540).
2 Stb. 2000, 563, p. 68.
3 HR 15 april 2008, LJN BC2904, gezien de bewoordingen van art. 2, eerste lid, WPV 2000 in verbinding met art. 72 WPV Pro 2000.
4 Vgl. HR 15 april 2008, LJN BC2904 en HR 7 november 2006, LJN AU8060, NJ 2008/205 m.nt. Mevis.