Conclusie
Nr. 11/00490
Mr. Hofstee
Zitting: 25 september 2012
Conclusie inzake:
[Verzoeker = verdachte]
1. Verzoeker is bij arrest van 28 januari 2011 door het Gerechtshof te 's-Gravenhage vrijgesproken van de hem onder 2 tenlastegelegde woninginbraak en wegens de onder 1 tenlastegelegde woninginbraak veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van 146 dagen.
2. Namens verzoeker heeft mr. J.Y. Taekema, advocaat te 's-Gravenhage, twee middelen van cassatie voorgesteld.
3. Het eerste middel keert zich tegen 's-Hofs verwerping van het beroep op bewijsuitsluiting.
4. In deze zaak gaat het met betrekking tot het onder 1 tenlastegelegde feit om het volgende. Aangever [betrokkene 1] is in zijn woning op de [a-straat 1] te Rotterdam door een man beroofd van zijn geld, horloge en telefoon. Ongeveer een maand na de aangifte van [betrokkene 1] heeft de politie de beschikking gekregen over videobeelden van bewakingscamera's van de flats aan de [a-straat]. Wie deze videobeelden heeft verstrekt is onduidelijk gebleven. Bij een gehouden foslo-confrontatie heeft aangever verzoeker als de inbreker herkend.
5. Op de terechtzitting van het Hof van 14 januari 2011 heeft de raadsman van verzoeker het woord gevoerd overeenkomstig de inhoud van de door hem aan het Hof overgelegde pleitaantekeningen. De raadsman heeft daarin - voor zover hier van belang - het volgende aangevoerd:
"3. Ten aanzien van het bewijs
3.1. Rechtmatigheid
Sinds de verklaringen van aangever [betrokkene 1] (19 april 2010) en de verklaring van verbalisant [verbalisant 1] (12 augustus 2010) bij de rechter-commissaris weten wij dat de gang van zaken rond de verkrijging van het beeldmateriaal van de bewakingscamera van de flat aan de [a-straat] niet conform de regels is verlopen. Hierdoor werd afbreuk gedaan aan het recht op een eerlijk proces, inzet van opsporingsmiddelen vergt een voldoende wettelijke basis, tevens werd zijn recht op privacy (art. 8 EVRM Pro) geschonden, nu hij zijn bezoek aan personen in het flatgebouw niet (vrijwillig, zonder vordering van het OM) in de openbaarheid wenste te (doen) brengen.
Verbalisant [verbalisant 1] zegt hierover:
"Toen ik die aangifte opnam, waren er geen videobeelden bij aangeleverd. Toen die zaak na ongeveer een maand werd toebedeeld, waren er wel videobeelden bij. In de tussenliggende periode heb ik geen bemoeienis gehad met die zaak en ik weet niet hoe of door wie die beelden bij de politie zijn aangeleverd. (...) Ik herinner mij dat bij die tweede aangifte videobeelden waren aangeleverd. Ook daarvan weet ik niet hoe of door wie die videobeelden waren aangeleverd."
Aangever [betrokkene 1] zegt:
"Ik heb geen idee hoe de bewakingsbeelden op het politiebureau zijn terecht gekomen."
Nu voor de rechtmatige verkrijging van zulk beeldmateriaal ten behoeve van een strafzaak een vordering ex art. 126nd Sv vereist is en vrijwillige verstrekking gelet op de privacybelangen van bewoners en bezoekers van de flat niet tot de mogelijkheden behoort, ligt de vraag voor of zo een vordering van de officier heeft bestaan.
Het dossier bevat zo een vordering niet, waardoor het er op moet worden gehouden dat deze vordering nimmer werd gedaan.
De bewakingscamerabeelden hadden daarom niet voor het onderzoek in deze zaak mogen worden gebruikt. En dienen van het bewijs te worden uitgesloten. Ook de vruchten van de onrechtmatige verkrijging van dit beeldmateriaal dienen van het bewijs te worden uitgesloten.
Dit heeft tot consequentie dat nu de selectie van het fotomateriaal voor de simultane confrontatie niet de foto van cliënt als verdachte (op positie nummer 9) zou hebben bevat en de resultaten van deze confrontatie kunnen ook niet voor het bewijs worden gebruikt."
6. Het Hof heeft in zijn arrest voornoemd verweer als volgt samengevat en verworpen:
"Bewijsverweren ter zake van het onder 1 tenlastegelegde
De raadsman van de verdachte heeft ter terechtzitting in hoger beroep - overeenkomstig zijn overgelegde pleitaantekeningen - eveneens vrijspraak bepleit van het onder 1 tenlastegelegde. Hij heeft daartoe - kort en zakelijk weergegeven - aangevoerd dat voor de rechtmatige verkrijging van het beeldmateriaal afkomstig van de bewakingscamera's in de flat aan de [a-straat] ten behoeve van een strafzaak een vordering ex artikel 126nd van het Wetboek van Strafvordering is vereist en dat vrijwillige verstrekking, gelet op de privacybelangen van bewoners en bezoekers van de flat, niet tot de mogelijkheden behoort. Nu het dossier zo'n vordering niet bevat, moet het ervoor worden gehouden dat deze vordering nimmer werd gedaan. De bewakingscamerabeelden hadden dan ook niet voor het onderzoek in deze zaak mogen worden gebruikt. Naar de mening van de raadsman heeft dit tot gevolg dat ook de resultaten van de foslo-confrontatie dienen te worden uitgesloten. Immers, de foto van de verdachte zou niet in de selectie zijn opgenomen als de verdachte niet reeds op de bewakingsbeelden te zien was. Hetgeen aan bewijsmateriaal overblijft is onvoldoende voor een bewezenverklaring van het onder 1 tenlastegelegde feit.
Het hof overweegt dienaangaande als volgt.
Anders dan de raadsman stelt, is er wel degelijk een wettelijke basis voor vrijwillige verstrekking van het betreffende beeldmateriaal aan opsporingsinstanties. De bewakingscamera's van de flat dienen - naar kan worden aangenomen - ter beveiliging van de flat tegen inbraak en andere strafbare feiten. Op grond van artikel 8 van Pro de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) is het degene die verantwoordelijk is voor het gebruik van de bewakingscamera's toegestaan hiertoe de beelden van de camera's te verwerken. Hieronder is op grond van artikel 8, aanhef en onder e, in verbinding met artikel 1, aanhef en onder b, van de Wbp begrepen het verstrekken van de beelden aan de politie indien zich daadwerkelijk een strafbaar feit heeft voorgedaan. Daarnaast biedt ook artikel 43, aanhef en onder b, van die wet een basis voor vrijwillige verstrekking, indien dit noodzakelijk is voor de opsporing van strafbare feiten.
Het hof verwerpt het verweer."
7. Vooropgesteld moet worden dat de videobeelden waar het in deze zaak om gaat, gelet op art. 1 van Pro de Wet bescherming persoonsgegevens (hierna: Wbp), onder het bereik van deze wet vallen.
8. Het Hof heeft met verwijzing naar art. 8 aanhef Pro en onder e en art. 43 aanhef Pro en onder b Wbp geoordeeld dat - anders dan de raadsman heeft gesteld - er wel degelijk een wettelijke basis is voor vrijwillige verstrekking van het betreffende beeldmateriaal aan opsporingsinstanties. Volgens de toelichting op het middel geeft dit oordeel van het Hof blijk van een onjuiste rechtsopvatting.
9. De onderhavige zaak doet mij denken aan het arrest van de Hoge Raad van 21 december 2010, LJN BL7688, NJ 2012/24 m.nt Borgers. In die zaak was een bejaarde vrouw in haar woning bestolen door twee mannen die haar kort daarvoor, onder het mom dat ze van de thuiszorg waren, hadden begeleid naar een supermarkt, haar hadden geholpen bij het doen van boodschappen en haar vervolgens thuis hadden gebracht. De verdachte kwam in beeld naar aanleiding van de bestudering door de politie van videobeelden die waren vastgelegd door middel van een bewakingscamera van de supermarkt. Deze beelden waren door de supermarkt niet uit eigen beweging maar naar aanleiding van een daartoe strekkend verzoek aan de politie afgegeven. De Hoge Raad heeft in die zaak op grond van - kort gezegd - de wetsgeschiedenis(1) geoordeeld dat de opvatting waarop verweer en middel steunden - inhoudende dat aan een verzoek van de politie tot afgifte van beelden die zijn vastgelegd door middel van een videocamera, in gebruik met het oog op de beveiliging van personen, gebouwen, terreinen, zaken en productieprocessen, een vordering van de officier van justitie als bedoeld in art. 126nd Sv ten grondslag dient te liggen - juist is. 's Hofs verwerping van het verweer dat tot uitsluiting van het bewijs van de beelden en de resultaten daarvan strekte, was weliswaar ontoereikend gemotiveerd, maar tot cassatie hoefde dat volgens de Hoge Raad niet te leiden. Ik citeer:
"3.7. Bewijsuitsluiting kan als op grond van art. 359a, eerste lid, Sv voorzien rechtsgevolg uitsluitend aan de orde komen indien door de onrechtmatige bewijsgaring een belangrijk (strafvorderlijk) voorschrift of rechtsbeginsel in aanzienlijke mate is geschonden. Wat dat laatste betreft geldt dat de omstandigheid dat, naar aan het verweer ten grondslag is gelegd, verdachtes 'privacy is geschonden' doordat aan de afgifte van de beelden niet een vordering als bedoeld in art. 126nd Sv is voorafgegaan, hetgeen de Hoge Raad verstaat als een beroep op schending van het in art. 8 EVRM Pro gegarandeerde recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer, niet zonder meer een inbreuk oplevert op de in art. 6 EVRM Pro vervatte waarborg van een eerlijk proces (vgl. HR 7 juli 2009, LJN BH8889, NJ 2009/399). Ook bij bewijsuitsluiting gaat het overigens om een bevoegdheid van de rechter, waarvan de uitoefening in de eerste plaats moet worden beoordeeld in het licht van de wettelijke beoordelingsfactoren van art. 359a, tweede lid, Sv en van de omstandigheden van het geval (vgl. HR 30 maart 2004, LJN AM2533, NJ 2004/376).
3.8. Gelet hierop en in aanmerking genomen dat het hiervoor onder 2.3 weergegeven betoog van de raadsman niet de gevolgtrekking kan wettigen dat door het optreden van de politie een belangrijk (strafvorderlijk) voorschrift of rechtsbeginsel in aanzienlijke mate is geschonden, heeft het Hof het gevoerde verweer terecht verworpen.
10. Van de zaak die heeft geleid tot HR 21 december 2010, LJN BL7688, NJ 2012/24 verschilt de onderhavige zaak in die zin dat hier niet is gebleken dat de politie of de officier van justitie heeft gevraagd om het (op vrijwillige basis) verstrekken van de beelden die zijn vastgelegd door middel van de bewakingscamera. Uit de door de verdediging bij pleidooi aangehaalde verklaringen van verbalisant [verbalisant 1] en aangever [betrokkene 1] volgt dat [verbalisant 1] niet weet hoe of door wie de beelden bij de politie zijn aangeleverd en dat ook [betrokkene 1] geen idee heeft hoe de camerabeelden op het politiebureau zijn terechtgekomen. Het Hof heeft hieromtrent in zijn uitspraak niets vastgesteld. Aldus moet mijns inziens in cassatie ervan worden uitgegaan dat het betreffende beeldmateriaal spontaan is afgegeven.
11. De parlementaire wordingsgeschiedenis van art. 126nd Sv(2) houdt met betrekking tot de spontane afgifte van gegevens, waaronder beelden van een bewakingscamera zijn begrepen, het volgende in:
- de Nota naar aanleiding van het Verslag van de Tweede Kamer:(3)
"De leden van de PvdA-fractie vroegen of politie en justitie vanaf de inwerkingtreding van het wetsvoorstel altijd van de voorgestelde bevoegdheden gebruik zullen maken voor het verkrijgen van gegevens en of het uitgesloten is dat politie en justitie aan derden zullen vragen om op vrijwillige basis mee te werken aan het verstrekken van de gewenste gegevens. Na inwerkingtreding van het wetsvoorstel dienen politie en justitie voor de vergaring van gegevens ten behoeve van de opsporing van strafbare feiten de voorgestelde bevoegdheden toe te passen. Het wetsvoorstel bepaalt in welke gevallen de opsporingsambtenaar, onderscheidenlijk de officier van justitie, in het belang van het opsporingsonderzoek bevoegd is bepaalde gegevens van derden te vorderen. De opsporingsambtenaar en de officier van justitie dienen deze wettelijke regeling toe te passen en het staat hen niet vrij om daarbuiten van derden te vragen op vrijwillige basis mee te werken aan het verstrekken van gegevens. (...) Dit neemt niet weg dat de Wet bescherming persoonsgegevens in artikel 43 ruimte Pro biedt aan derden om op vrijwillige basis, dus zonder toepassing van strafvorderlijke bevoegdheden, gegevens aan politie en justitie te verstrekken. Niet ondenkbaar is dat een derde daartoe eigener beweging overgaat in een geval waarin er een evident en dringend opsporingsbelang aanwezig is. Het begrip "noodzakelijk" in artikel 43 WBP Pro vereist dat de derde aan de hand van de beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit afweegt of het verstrekken van de gegevens in het concrete geval noodzakelijk is voor één van de in artikel 43 genoemde Pro doelen. Het is dus niet uitgesloten dat ook na de inwerkingtreding van het wetsvoorstel in incidentele gevallen nog op vrijwillige basis gegevens verstrekt zullen worden aan politie en justitie."
- De Memorie van Antwoord aan de Eerste Kamer:(4)
"De leden van de commissie stelden de vraag in hoeverre het wetsvoorstel een gesloten stelsel oplevert. (...) De opsporingsambtenaar of de officier van justitie die in het belang van een opsporingsonderzoek de beschikking wil krijgen over gegevens die bij derden beschikbaar zijn, dient daartoe de bevoegdheden als opgenomen in het wetsvoorstel aan te wenden. Dit ligt alleen anders - zoals hierna nog uitvoerig aan de orde zal komen - voor zover het betreft gegevens die niet begrepen zijn onder de reikwijdte van de Wet bescherming persoonsgegevens (WBP). Het staat hen niet vrij om van derden te vragen op vrijwillige basis mee te werken aan het verstrekken van gegevens. (...)
Dit neemt niet weg dat de WBP in artikel 43 ruimte Pro biedt aan derden om op vrijwillige basis, dus zonder toepassing van strafvorderlijke bevoegdheden, gegevens aan politie en justitie te verstrekken. Niet ondenkbaar is dat een derde daartoe uit eigen beweging overgaat in een geval waarin er een evident en dringend opsporingsbelang aanwezig is. Het begrip "noodzakelijk" in artikel 43 WBP Pro vereist dat de derde aan de hand van de beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit zelf afweegt of het verstrekken van de gegevens in het concrete geval noodzakelijk is voor één van de in artikel 43 genoemde Pro doelen. Het is dus niet uitgesloten dat ook na de inwerkingtreding van het wetsvoorstel in incidentele gevallen nog op vrijwillige basis gegevens verstrekt zullen worden aan politie en justitie. Het initiatief daartoe gaat dan niet uit van politie en justitie.
Het antwoord op de vraag of gegevens die ten behoeve van een opsporingsonderzoek op vrijwillige basis zijn verstrekt op verzoek van de opsporingsambtenaar of de officier van justitie, moeten worden aangemerkt als onrechtmatig verkregen en niet mogen bijdragen aan het bewijs, zal afhangen van de omstandigheden van het geval. Hierbij spelen een aantal factoren een rol: de aard van het belang dat geschonden is door het niet-toepassen van de wettelijke bevoegdheid, de ernst van het verzuim en het nadeel dat daardoor wordt veroorzaakt. Bovendien zal, indien het niet de verdachte is die getroffen is in het belang dat door de niet nageleefde regel wordt beschermd, in de regel daaraan in de strafzaak geen rechtsgevolg worden verbonden (HR 30 maart 2004, LJN AM2533). (...)
De leden van de commissie vroegen wat de status is van een gegeven dat door de houder ervan sua sponte aan een opsporingsambtenaar of de officier van justitie wordt verstrekt, zoals gegevens die door een klokkenluider anoniem aan politie of justitie worden verstrekt. In antwoord op deze vraag kan worden vermeld dat het wetsvoorstel aan deze situatie niets wijzigt. Dergelijke informatie moet op zijn waarde worden onderzocht en kan, indien zij van belang is voor het opsporingsonderzoek, daarin zonder meer een rol spelen. Burgers zijn in beginsel vrij op eigen initiatief een bijdrage te leveren aan de opsporing van strafbare feiten door van bepaalde feiten of omstandigheden melding te doen aan de politie of anderszins informatie aan de politie te verstrekken. Betreft het persoonsgegevens die vallen onder de werking van de WBP, waarover hierna, dan is de burger alleen vrij de gegevens aan de politie te vertrekken als dat noodzakelijk is voor de voorkoming, opsporing of vervolging van strafbare feiten (artikel 43 WBP Pro). (...).
Juist in de gevallen waarin een burger zelf initiatief neemt tot het verstrekken van informatie aan de politie, gaat het om gevallen waarin de burger meent dat dit nodig is voor de voorkoming of opsporing van strafbare feiten. Ook indien de informatie is verkregen door onrechtmatig optreden van derden, behoeft dit - volgens staande rechtspraak - er niet aan in de weg te staan dat deze wordt gebruikt in een opsporingsonderzoek. Dit kan anders zijn als de opsporingsambtenaar betrokken is geweest bij de verkrijging van de informatie."
- De nadere Memorie van Antwoord aan de Eerste Kamer:(5)
"Zoals de leden van de CDA-fractie terecht opmerkten laat het wetsvoorstel onverlet dat verantwoordelijken ook vrijwillig een gegeven kunnen verstrekken, indien zij - al dan niet bewust - zelf de afweging maken, dat in het belang van de opsporing een gegeven moet worden verstrekt."
12. Ik meen dat uit de wetsgeschiedenis, voor zover hier relevant en hierboven weergegeven, volgt dat het gesloten stelsel van de wettelijke regeling omtrent het vorderen van gegevens (waarvan art. 126nd Sv deel uitmaakt) niet er aan in de weg staat dat de politieambtenaar gegevens die onder het bereik van de Wpb vallen en door een derde eigener beweging worden afgegeven, in ontvangst neemt en gebruikt. De vrijwillige verstrekking van deze gegevens aan politie en justitie is de derde toegestaan op grond van art. 43 Wbp Pro, voor zover dit naar het oordeel van die derde noodzakelijk is in het belang van een van de in dat artikel onder a t/m e genoemde doelen, zoals (ad b) de voorkoming, opsporing en vervolging van strafbare feiten. Heeft deze afgifte plaatsgevonden, dan staat het bijvoorbeeld de politieambtenaar vrij om van die gegevens gebruik te maken.
13. Uit het voorgaande volgt dat het Hof het beroep op bewijsuitsluiting terecht heeft verworpen en daarbij geen blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting. Voorts merk ik op dat het bestreden oordeel van het Hof ook niet onbegrijpelijk en toereikend gemotiveerd is.
14. Het middel faalt.
15. Het tweede middel behelst de klacht dat het Hof blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting voor wat betreft de rechterlijke bevoegdheden tot inbewaringstelling en gevangenhouding mede in het licht van de mensenrechtenverdragen.
16. In de hierboven onder 5 vermelde pleitaantekeningen heeft de raadsman - voor zover hier van belang - het volgende aangevoerd:
"Tevens is de rauwelijkse inbewaringstelling onrechtmatig, alsmede de daarop voortbordurende gevangenhouding tot aan het moment van invrijheidstelling. De rauwelijkse inbewaringstelling bestaal formeel juridisch niet. Omdat de rechter-commissaris geen opsporingsambtenaar is maar een rechter met bijvoorbeeld een doorzoekingsbevoegdheid, zou het wat mager zijn hen slechts een burgerarrest toe te staan. Indien hij bijvoorbeeld bij een huiszoeking personen aantreft naast verboden waar heeft daarom de bevoegdheid tot ambtshalve inbewaringstelling (art. 178 Sv Pro).
De keuze bestaat tussen een ambtshalve inbewaringstelling en toewijzing van een vordering van de officier. De rauwelijkse inbewaringstelling met toewijzing van de vordering van de officier is innerlijk tegenstrijdig en in strijd met art. 5 EVRM Pro.
Die bevoegdheid bestaat niet.
Ook bij deze vaststelling heeft cliënt belang.
Bij strafoplegging zal ik uw hof vragen met dit vormverzuim rekening te houden."
17. Dit verweer is door het Hof als volgt samengevat en verworpen:
"De raadsman van de verdachte heeft betoogd dat de inverzekeringstelling en de bewaring van de verdachte onrechtmatig zijn geweest. Hij heeft bepleit deze onherstelbare onrechtmatigheden bij het bepalen van de strafmaat te betrekken.
Ten aanzien van de onrechtmatigheid van de inverzekeringstelling en de bewaring overweegt het hof als volgt.
Het hof ziet geen reden om niet in de lijn met de uitspraak van de Hoge Raad van 8 mei 2001, NJ 2001, 587 uit te gaan van de juistheid van de beslissing van de rechter-commissaris dat de aanhouding en de daaropvolgende inverzekeringstelling onrechtmatig hebben plaatsgevonden.
Het hof zal met deze onrechtmatigheid rekening houden bij de strafoplegging.
Het hof verwerpt het verweer dat de bewaring van de verdachte niet rechtmatig is geweest. Dat de aanhouding en inverzekeringstelling onrechtmatig zijn geoordeeld, maakt niet dat dit ook geldt voor de bewaring, aangezien ten tijde van de inbewaringstelling wel ernstige bezwaren en gronden aanwezig waren.
Naar geldend recht moet immers voor elke opeenvolgende fase van de voorlopige hechtenis steeds afzonderlijk worden beoordeeld of aan de voorwaarden voor het gelasten van voorlopige hechtenis is voldaan en brengt een fout die kleeft aan een eerder bevel tot vrijheidsbeneming, in dit geval dat tot inverzekeringstelling, niet van rechtswege een belemmering voor een volgende fase van vrijheidsbeneming met zich.
Anders dan de raadsman is het hof van oordeel dat rauwelijks inbewaringstelling op vordering van de officier niet innerlijk tegenstrijdig is nu de term 'rauwelijks' slechts ziet op de situatie dat de bewaring plaatsvindt zonder dat voorafgaand rechtmatige inverzekeringstelling heeft plaatsgevonden. Ook overigens acht het hof de bewaring in overeenstemming met artikel 5 van Pro het EVRM."
18. De toelichting op het middel steunt op de opvatting dat de onderhavige (volgens de steller van het middel rauwelijkse) inbewaringstelling "geen formeel-wettelijke grondslag" kent en om die reden in strijd met art. 5 EVRM Pro moet worden beschouwd.
19. Die opvatting vindt geen steun in het recht. In de praktijk is gangbaar dat de verdachte na zijn aanhouding binnen de in art. 59a, eerste lid, Sv bepaalde termijn van drie dagen en vijftien uur aan de rechter-commissaris wordt voorgeleid en in dat verband de toetsing van de rechtmatigheid van de inverzekeringstelling door de rechter-commissaris samenvalt met diens beslissing op de vordering tot bewaring. Naar ons wettelijk systeem met betrekking tot de vrijheidsbenemende dwangmiddelen hangt de vraag of de inbewaringstelling op zichzelf gelegitimeerd is niet af van de vraag of daaraan een rechtmatige inverzekeringstelling is voorafgegaan. "Aan het verlenen van een bevel tot bewaring staat niet in de weg dat de inverzekeringstelling op de voet van art. 59a Sv onrechtmatig is bevonden", aldus Corstens met verwijzing naar HR 16 februari 2010, LJN BK8537, NJ 2010/123.(6) De bewaring heeft immers, als eerste vorm van voorlopige hechtenis, haar eigen in art. 67a Sv verankerde gronden.
20. Het middel faalt.
21. Beide middelen falen. Naar mijn inzicht kan het tweede middel worden afgedaan met de in art. 81 RO Pro bedoelde motivering.
22. Gronden waarop de Hoge Raad gebruik zou moeten maken van zijn bevoegdheid de bestreden uitspraak ambtshalve te vernietigen heb ik niet aangetroffen.
23. Deze conclusie strekt tot verwerping van het beroep.
De Procureur-Generaal
bij de Hoge Raad der Nederlanden
AG
1 Het betreft de geschiedenis van de totstandkoming van de Wet van 16 juli 2005 tot wijziging van het Wetboek van Strafvordering en enkele andere wetten in verband met de regeling van bevoegdheden tot het vorderen van gegevens (bevoegdheden vorderen gegevens), Stb. 2005, 390.
2 Ingevoerd bij de in voetnoot 2 aangehaalde Wet 'bevoegdheden vorderen gegevens', Stb. 2005, 390.
3 Kamerstukken II 2003/04, 29441, nr. 6, p. 2-3.
4 Kamerstukken I 2004/05, 29441, nr. C, p. 2-3.
5 Kamerstukken I 2004/05, 29441, nr. E, p. 2.
6 G.J.M. Corstens, Het Nederlands strafprocesrecht, 2011, zevende druk, bewerkt door M.J. Borgers, p. 391. Zie ook HR 7 oktober 1988, LJN AB9982, NJ 1989, 510 m.nt. Corstens.