Uitspraak
uitspraak
RECHTBANK DEN HAAG
Zittingsplaats Utrecht Bestuursrecht zaaknummer: NL26.23135
uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen
[eiser], V-nummer: [V-nummer] , eiser (gemachtigde: mr. D.W.M. van Erp),
en
de minister van Asiel en Migratie, de minister (gemachtigde: mr. S.H.J. Muijlkens).
Inleiding
1. In deze uitspraak beoordeelt de rechtbank het beroep van eiser tegen het niet in behandeling nemen van de aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd. De minister heeft de aanvraag met het bestreden besluit van 23 april 2026 niet in behandeling genomen omdat België verantwoordelijk is voor de aanvraag.
1.1.
De rechtbank heeft het beroep op 19 mei 2026 op zitting behandeld. Eiser heeft zich laten vertegenwoordigen door een waarnemer van zijn gemachtigde: mr. H.S. Emre. De minister heeft zich laten vertegenwoordigen door zijn gemachtigde.
1.2
Bij brief van 3 juni 2026 is partijen meegedeeld dat de rechter die de zaak op zitting heeft behandeld niet in staat is tijdig uitspraak te doen en dat het beroep nu wordt behandeld door mr. G.P. Loman. Indien partijen opnieuw op zitting gehoord willen worden, dienen zij dat uiterlijk 8 juni 2026 kenbaar te maken. Nu geen van partijen dat heeft gedaan heeft de rechtbank het onderzoek gesloten.
Beoordeling door de rechtbank
2. De rechtbank beoordeelt het niet in behandeling nemen van de asielaanvraag van eiser. Zij doet dat aan de hand van de argumenten die eiser heeft aangevoerd, de beroepsgronden.
3. De rechtbank verklaart het beroep gegrond. Dat betekent dat eiser gelijk krijgt en het niet in behandeling nemen van zijn aanvraag niet in stand blijft. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.
Totstandkoming van het besluit
4. De Europese Unie heeft gezamenlijke regelgeving over het in behandeling nemen van asielaanvragen. Die staat in de Dublinverordening. Op grond van de Dublinverordening neemt de minister een asielaanvraag niet in behandeling als is vastgesteld dat een andere lidstaat verantwoordelijk is voor de behandeling daarvan.1 In dit geval heeft Nederland bij België een verzoek om terugname gedaan. België heeft dit verzoek aanvaard.
Interstatelijk vertrouwensbeginsel
5. In de uitspraak van 23 juli 20252 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (de Afdeling) geoordeeld dat niet-kwetsbare alleenstaande mannelijke asielzoekers niet meer overgedragen mogen worden aan België. Volgens de Afdeling kan niet langer van het interstatelijk vertrouwensbeginsel ten aanzien van België worden uitgegaan. De Afdelingsuitspraak ziet op de volgende punten:
- opvangvoorzieningen: er is sprake van structurele tekortkomingen in de opvangvoorzieningen voor niet-kwetsbare alleenstaande mannen;
- effectieve rechtsbescherming: niet-kwetsbare alleenstaande mannen kunnen de geconstateerde tekortkomingen in de opvangvoorzieningen niet effectief bij de Belgische rechter afdwingen;
- houding van de Belgische autoriteiten: uit het feit dat de autoriteiten zich niet langer inzetten om nieuwe opvangplaatsen te creëren en weigeren om gerechtelijke uitspraken uit te voeren en dwangsommen te betalen blijkt onverschilligheid.
6. Eiser voert aan dat de minister – nog steeds – niet mag uitgaan van het interstatelijk vertrouwensbeginsel ten aanzien van België. Er is namelijk nog steeds sprake van structurele en aanzienlijke tekortkomingen in de opvangvoorzieningen in België en het is daarom aannemelijk dat eiser, bij overdracht, op straat zal belanden. Eiser voert aan dat de brief van de Belgische overheid van 5 februari 2026 onvoldoende is om aan te nemen dat eiser bij overdracht aan België opvang zal krijgen. Uit de brief van het Federaal agentschap voor de opvang van asielzoekers (Fedasil) blijkt dat er nog steeds een doorstroomlijst is waar 1.200 personen op staan die wachten op een opvangplek. Het enkele feit dat er een dalende trend is van het tekort aan opvangplekken is onvoldoende om aan te nemen dat eiser opvang zal krijgen indien hij wordt overgedragen aan België. De minister heeft namelijk niet aangetoond dat deze 1200 personen opvang zullen krijgen, er is enkel gesteld dat er
2.000 noodopvangplekken beschikbaar zijn in het Gewest Brussel, maar het is niet duidelijk of deze 2.000 plekken daadwerkelijk beschikbaar zullen zijn voor alleenstaande niet kwetsbare mannelijke asielzoekers. Eiser zal bij terugkeer naar België terechtkomen in een toestand van zeer verregaande materiële deprivatie die hem niet in staat stelt om te voorzien in zijn meest elementaire behoeften.
7. Op 5 februari 2026 heeft Fedasil een brief aan de minister gestuurd met nieuwe informatie. Deze brief gaat over de opvang van niet-kwetsbare alleenstaande mannelijke asielzoekers en is als bijlage opgenomen bij het Informatiebericht 2026/8.3 Gebaseerd op deze brief, stelt de minister zich kort gezegd op het standpunt dat de opvang voor alleenstaande niet-kwetsbare mannelijke asielzoekers weer voldoende op orde is en dat (nood)opvang voor iedere alleenstaande mannelijke Dublinclaimant daadwerkelijk
1. Dit staat ook in artikel 30, eerste lid, van de Vreemdelingenwet 2000.
3 IB 2026/8 Dublin België: hervatten beslissen alleenstaande niet-kwetsbare mannen.
beschikbaar is. Al langere tijd staan er veel minder alleenstaande mannen op de doorstroomlijst voor een plek in het reguliere federale opvangnetwerk van Fedasil. In ruim een half jaar tijd is het aantal personen op deze lijst gehalveerd. Zo stonden er op 30 september 2025 1.945 personen op de doorstoomlijst, terwijl het op 1 mei 2026 slechts nog om 1.127 personen ging. Het aantal niet-kwetsbare alleenstaande mannen op deze lijst neemt dus al lange tijd af en blijft steeds verder afnemen. Hierdoor stelt de minister dat sprake is van een structurele en continue afname. Doordat de doorstroomlijst afneemt, wordt de beschikbaarheid van (nood)opvangplekken steeds groter. Gelet op deze cijfers hebben niet-kwetsbare alleenstaande mannen dus weer feitelijk toegang tot een (nood)opvangplaats in België. Daarbij merkt de minister op dat de Belgische autoriteiten middels het claimakkoord hebben gegarandeerd dat zij het verzoek om internationale bescherming van eiser in behandeling zullen nemen met inachtneming van de internationale verplichtingen die voortvloeien uit de verdragen en Europese richtlijnen die horen bij het behandelen van een asielaanvraag. Mocht eiser toch problemen ondervinden in de opvangvoorzieningen of anderszins, mag van hem worden verwacht dat hij klaagt bij de Belgische autoriteiten. Er is niet gebleken dat eiser dit heeft geprobeerd of dat dit voor hem niet mogelijk of bij voorbaat zinloos zal zijn.
8. De rechtbank is van oordeel dat onvoldoende is gebleken van een aanzienlijke en structurele verbetering van de opvangsituatie voor niet-kwetsbare alleenstaande mannen in België sinds de Afdelingsuitspraak van 23 juli 2025. Daartoe overweegt de rechtbank het volgende.
8.1
Volgens de brief van Fedasil van 5 februari 2026 kunnen alleenstaande mannelijke verzoekers, die niet onmiddellijk kunnen instromen in het reguliere federale opvangnetwerk van Fedasil, tijdelijk gebruikmaken van de opvangplaatsen in het kader van het samenwerkingsakkoord met het Brussels Hoofdstedelijk gewest. Het gaat hierbij om personen die op de zogenaamde “wachtlijst” staan, die in de praktijk een “doorstroomlijst” is: gemiddeld stromen zij na ongeveer 3,5 maand na indiening van het verzoek om internationale bescherming door naar het reguliere federale opvangnetwerk. Niet in geschil is dat de doorstroomlijst in omvang afneemt; op 2 juni 2025 zakte het aantal alleenstaande mannelijke asielzoekers voor het eerst onder de 2.000 en volgens de minister op de zitting is dit aantal op 1 mei 2026 inmiddels gedaald tot 1.127.
8.2
Volgens de genoemde brief van Fedasil kan worden vastgesteld dat, aangezien het aantal personen op de doorstroomlijst reeds geruime tijd structureel en significant lager ligt dan de beschikbare capaciteit van 2.000 plaatsen met een verder dalende trend, alle alleenstaande mannelijke verzoekers over een opvangplaats kunnen beschikken. Het is voor de rechtbank echter niet duidelijk hoe Fedasil deze conclusie heeft kunnen trekken. In dezelfde brief wordt namelijk ook vermeld dat het bij de 2.000 humanitaire opvangplaatsen gaat om 1800 generieke plaatsen en 200 plaatsen voor niet-begeleide minderjarige vreemdelingen. Verder wordt vermeld dat deze capaciteit niet exclusief bestemd is voor niet-kwetsbare alleenstaande mannelijke verzoekers en ook wordt ingezet voor andere doelgroepen, waaronder niet-begeleide minderjarige vreemdelingen. Het is daarom naar het oordeel van de rechtbank nog steeds onduidelijk, net zoals ten tijde van de uitspraak van de Afdeling van 23 juli 20254, hoeveel plaatsen binnen de 2.000 humanitaire opvangplaatsen daadwerkelijk beschikbaar zijn voor niet-kwetsbare alleenstaande mannen. Het enkele feit
4 Zie r.o. 5.3.3.
dat het aantal niet-kwetsbare mannelijke verzoekers op de doorstroomlijst steeds verder daalt biedt onvoldoende grond voor het oordeel dat daarmee voor deze groep asielzoekers een opvangplek is gegarandeerd. Ook blijkt uit de brief van Fedasil niet dat het aantal opvangplekken in de reguliere opvang (voor niet-kwetsbare mannelijke verzoekers) is toegenomen.
8.3
Gelet op wat onder 8.2 is overwogen is de rechtbank van oordeel dat de brief van Fedasil van 5 februari 2026 onvoldoende grond biedt om nu te oordelen - en anders dan de Afdeling in de uitspraak van 23 juli 2025 heeft gedaan - dat er in België, voor zover het gaat om de opvang van niet-kwetsbare alleenstaande mannelijke asielzoekers, niet langer sprake is van tekortkomingen in de opvangvoorzieningen. Gelet op wat de Afdeling in de uitspraak van 23 juli 2025 over de opvangvoorzieningen voor niet-kwetsbare alleenstaande mannen in België heeft overwogen, had het op de weg van de minister gelegen om meer specifiek navraag te doen bij de Belgische autoriteiten naar de stand van zaken over die opvangvoorzieningen op dit moment.
9. De minister heeft zich ook op het standpunt gesteld dat eiser bij problemen hij daarover kan klagen in België. Volgens de minister is niet gebleken dat dit niet mogelijk of bij voorbaat zinloos is. Hierover oordeelt de rechtbank als volgt.
9.1
De Afdeling heeft in de uitspraak van 23 juli 20255 geoordeeld dat asielzoekers in België, doordat de Belgische autoriteiten rechterlijke uitspraken niet naleven en dwangsommen niet betalen, ook geen toegang hebben tot effectieve rechtsbescherming van hun recht op opvang. Daarom is de Afdeling van oordeel dat in België ook op het gebied van rechtsbescherming sprake is van structurele tekortkomingen, die maken dat niet-kwetsbare alleenstaande mannen de geconstateerde tekortkomingen in de opvangvoorzieningen niet effectief bij de Belgische rechter kunnen afdwingen. De rechtbank is niet gebleken van nieuwe informatie op grond waarvan kan worden geoordeeld dat in België nu wel sprake is van effectieve rechtsbescherming als het gaat om het verkrijgen van opvang.
Conclusie en gevolgen
10. Gelet op het voorgaande kon de minister niet zonder nader onderzoek concluderen dat eiser niet terechtkomt in een toestand van zeer verregaande materiële deprivatie zoals bedoeld in het Jawo-arrest.6 Ook mocht de minister er niet van uitgaan dat voor eiser in België sprake is van effectieve rechtsbescherming als het gaat om het verkrijgen van opvang. De minister mocht dan ook niet zonder nader onderzoek uitgaan van het interstatelijk vertrouwensbeginsel. De rechtbank oordeelt dat de minister in strijd met artikel 3:2 en Pro artikel 3:46 van Pro de Algemene wet bestuursrecht (Awb) het bestreden besluit niet zorgvuldig heeft voorbereid en onvoldoende heeft gemotiveerd. Nu het beroep reeds hierom gegrond is, behoeven de andere beroepsgronden geen bespreking meer.
10. Omdat het beroep gegrond is, ziet de rechtbank aanleiding om de minister te veroordelen in de proceskosten van eiser. Deze kosten stelt de rechtbank op grond van het
5 R.o. 5.4.2.
6 ECLI:EU:C:2018, punten 91-93.
Besluit proceskosten bestuursrecht voor de door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand vast op € 1.868,- (1 punt voor het indienen van het beroepschrift en 1 punt voor het verschijnen ter zitting, met een waarde per punt van € 934,- en een wegingsfactor 1).
Beslissing
De rechtbank:
- verklaart het beroep gegrond;
- vernietigt het bestreden besluit van 23 april 2026;
- draagt de minister op een nieuw besluit te nemen op de aanvraag, waarbij rekening wordt gehouden met deze uitspraak;
- veroordeelt de minister tot betaling van € 1.868,- aan proceskosten aan eiser.
Deze uitspraak is gedaan door mr. G.P. Loman, rechter, in aanwezigheid van mr. T. Rommes, griffier.
De uitspraak is uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:
11 juni 2026
Documentcode: [Documentcode]
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen 1 week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.