Uitspraak
GERECHTSHOF AMSTERDAM
ZEVENTIENDE MEERVOUDIGE BURGERLIJKE KAMER
ARREST
in de zaak van:
de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
SAMA BOUWSERVICE B.V.,
gevestigd te Heemskerk,
APPELLANTE,
advocaat: mr. E. van Haasteren te Velsen-Noord (gemeente Velsen),
t e g e n
de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid [S.] & [V. B.] ROTTERDAM B.V.,
gevestigd te Rotterdam,
GEÏNTIMEERDE,
advocaat: mr. A. Quispel te Oud-Beijerland.
1. Het geding in hoger beroep
De partijen worden hierna (ook) Sama B.V. en SVB genoemd.
1.1 Bij dagvaarding van 15 juli 2010 is Sama B.V. in hoger beroep gekomen van het vonnis van de ¬rechtbank Haarlem van 28 april 2010, in deze zaak onder zaak-/rolnum¬mer 164909/HA ZA 09-1818 gewezen tussen SVB als eiseres en Sama B.V. als gedaagde.
1.2 Bij memorie van grieven heeft Sama B.V. drie grieven tegen het bestreden vonnis aangevoerd, producties in het geding gebracht, bewijs aangeboden en geconcludeerd dat het hof bij arrest, uitvoerbaar bij voorraad, het bestreden vonnis zal vernietigen en opnieuw rechtdoende de vorderingen van SVB zal afwijzen, met veroordeling van SVB tot terugbetaling van hetgeen Sama B.V. ter uitvoering van het bestreden vonnis aan haar mocht hebben voldaan met rente en met veroordeling van SVB in de kosten van beide instanties.
1.3 Bij memorie van antwoord heeft SVB de grieven bestreden, een productie in het geding gebracht, bewijs aangeboden en geconcludeerd dat het hof bij arrest, uitvoerbaar bij voorraad, het bestreden vonnis zal bekrachtigen, met veroordeling van Sama B.V. in de kosten van, naar het hof begrijpt, het hoger beroep.
1.4 Ten slotte is arrest gevraagd.
2. Feiten
De rechtbank heeft in het bestreden vonnis onder 2.1 tot en met 2.6 een aantal feiten als in deze zaak vaststaand aange¬merkt. Daaromtrent bestaat geen geschil zodat ook het hof van die feiten zal uitgaan. Hieraan zal het hof nog enige feiten toevoegen die enerzijds gemotiveerd zijn gesteld en anderzijds niet dan wel onvoldoende gemotiveerd zijn betwist.
3. Beoordeling
3.1 Het gaat in deze zaak, kort samengevat, om het volgende.
3.1.1 Sama B.V. is een aannemersbedrijf. Enig aandeelhouder en bestuurder van Sama B.V. is Sama Holding B.V. (hierna: de Holding). [M. en S. v. K.] zijn statutair directeur-grootaandeelhouders van de Holding.
3.1.2 Rappange Advertising (hierna: Rappange) is een reclame organisatie/adviesbureau. Sinds 1993 verricht Rappange in opdracht van Sama B.V. werkzaamheden door het plaatsen van reclameadvertenties in verschillende regionale dagbladen in de regio Heemskerk.
3.1.3 De Holding is enig aandeelhouder en bestuurder van Gebroeders B.V. (hierna: Gebroeders). [B.] en Gebroeders waren van 20 november 2006 tot 6 november 2008 vennoten in de vennootschap onder firma Sama Bouwservice Zuid Holland v.o.f., gevestigd aan de Koperwerf 29 te Den Haag (hierna: Sama v.o.f.).
3.1.4 SVB is een mediabureau dat zendtijd op radio en televisie en advertentieruimte in kranten, tijdschriften en digitale media inkoopt ten behoeve van haar klanten. Rappange en SVB hebben een samenwerkingsovereenkomst gesloten (hierna: de samenwerkingsovereenkomst). SVB heeft in opdracht van Rappange werkzaamheden verricht, waaronder mediaplaatsingen ten behoeve van Sama B.V. en Sama v.o.f., en heeft facturen ter zake van deze werkzaamheden rechtstreeks aan klanten van Rappange gezonden.
3.1.5 Op 8 december 2006 heeft Rappange een voorstel gedaan aan Sama v.o.f. dat voor zover relevant luidt:
“Rappange Advertising
(…)
VOORSTEL 1 – Sama Bouwservice Zuid Holland v.o.f.
(…)
€ 1.586,88”
3.1.6 Bij e-mail van 21 juni 2007 heeft [M. v. K.] aan Rappange als volgt bericht:
“(…) Hieronder volgen de weken waarin we de advertenties willen plaatsen voor Den Haag
(…)
Sixtyseven zal het ontwerp aan jullie sturen, ook zullen zij de nieuwe advertentie voor Sama Heemskerk aan jullie sturen (…)
Factuuradres voor Den Haag:
Sama Bouwservice Zuid-Holland
Koperwerf 29
2544 EM Den Haag (…)
[M. v. K.]
Sama Bouwservice B.V. (…)
Heemskerk”
3.1.7 Rappange heeft per telefax van 21 juni 2007 een opdrachtbevestiging verzonden aan “Sama Bouwservice” welke voor zover relevant luidt:
“Onderdeel mediareserveringsgegevens:
Cliënt: Sama Bouwservice Zuid-Holland
Accountnummer SVB: 11.220.02 (…)
Algemene gegevens: (…)
Mediafacturen: [S.] & [V. B.] Rappange Advertising;”
Deze werkzaamheden zijn aan Sama Bouwservice in Den Haag gedeclareerd en blijkens drie rekeningafschriften uit de periode oktober 2007 tot en met september 2008 heeft Sama v.o.f. meerdere bedragen aan SVB betaald.
3.1.8 Bij e-mail van 19 december 2007 heeft [M. v. K.] aan Rappange, voor zover relevant, als volgt bericht:
“Ik wil onderstaande advertenties bevestigen voor 2008.
Voor Sama Den Haag uitvoeren zoals voorstel (euro 1601,76 p/m).
Voor Sama Heemskerk komen er 2 te vervallen (…)
Facturering voor Heemskerk en Den Haag apart, zoals in 2007.
(…)
[M. v. K.]
Sama Bouwservice B.V. (…)”
3.1.9 SVB heeft in verband met de onder 3.1.8 vermelde opdracht een drietal facturen verzonden aan Sama Bouwservice, Koperwerf 29 te Den Haag, met een totaal bedrag van € 5.289,42 (hierna: de facturen). Deze facturen zijn onbetaald gebleven.
3.1.10 Bij vonnis van 18 november 2009 (zaak-/rolnummer 331980/HA ZA 09-737) heeft de rechtbank Den Haag een door SVB jegens [B.] en Gebroeders ingestelde vordering tot betaling van - kort gezegd - de facturen afgewezen. De rechtbank Den Haag heeft hiertoe overwogen dat de opdracht tot het plaatsen van advertenties niet is verstrekt door of namens Sama v.o.f. maar door Sama B.V. zodat er geen overeenkomst tussen SVB en Sama v.o.f. tot stand is gekomen en [B.] noch Gebroeders gehouden is de facturen te voldoen. Van dit vonnis is SVB in hoger beroep gekomen. Dit beroep loopt nog. In de tussentijd heeft SVB Sama B.V. gedagvaard voor de rechtbank Amsterdam, uitmondend in het nu bestreden vonnis.
3.2 SVB heeft in eerste aanleg gevorderd dat de rechtbank Sama B.V. zal veroordelen, uitvoerbaar bij voorraad, tot betaling van de facturen vermeerderd met de wettelijke handelsrente en buitengerechtelijke incassokosten (totaal € 6.228,44), met rente en kosten.
3.3 In het bestreden vonnis heeft de rechtbank de vorderingen van SVB toegewezen, met dien verstande dat zij de buitengerechtelijke kosten heeft gematigd. Hiertoe heeft zij – kort gezegd en voor zover hier van belang - overwogen dat SVB het recht heeft de facturen te incasseren omdat de verwijzing in de overeenkomst naar SVB ter zake de inning van de facturen moet worden gezien als een derdenbeding. Voorts heeft de rechtbank overwogen dat Sama B.V. (en niet Sama v.o.f.) de opdracht aan Rappange heeft verstrekt en uit dien hoofde kan worden aangesproken tot betaling van de facturen.
3.4 Met grief 1 komt Sama B.V. op tegen het oordeel van de rechtbank (r.o. 4.1 van het bestreden vonnis) dat SVB een vorderingsrecht heeft ter zake van de facturen. Volgens Sama B.V. is van een derdenbeding geen sprake.
3.5 Deze grief slaagt. Het hof overweegt hiertoe als volgt.
3.5.1 Ingevolge artikel 6:253, lid 1 van het Burgerlijk Wetboek (BW) bevat een overeenkomst een derdenbeding indien de overeenkomst ertoe strekt de derde een zelfstandig vorderingsrecht te verlenen jegens de promissor (de wederpartij). Van een derdenbeding is geen sprake als een derde partij slechts als ‘betalingsadres’ geldt. Deze derde heeft dan geen zelfstandig vorderingsrecht. Of een derdenbeding is overeengekomen is een kwestie van uitleg van hetgeen partijen zijn overeengekomen.
3.5.2 Volgens SVB kan uit de overeenkomst tussen Rappange en Sama B.V. worden afgeleid dat sprake is van een derdenbeding omdat onder aan de overeenkomst (het hof begrijpt: de opdrachtbevestiging van Rappange van 21 juni 2007, zie 3.1.7) staat aangegeven dat de mediafacturen door SVB zullen worden toegezonden.
3.5.3 Naar ’s hofs oordeel kan uit de enkele zinsnede in een opdrachtbevestiging “Mediafacturen: [S.] & [V. B.] Rappange Advertising” niet worden afgeleid dat Rappange een zelfstandig vorderingsrecht met betrekking tot de facturen aan SVB beoogde te verstrekken. De enkele omstandigheid dat SVB gerechtigd was om rechtstreeks facturen ter zake van mediaplaatsingen aan klanten van Rappange te zenden en betalingen hierop te ontvangen, brengt nog niet mee dat zij een zelfstandig vorderingsrecht heeft. Dit alles duidt eerder op een betalingsadres. Nu SVB haar stelling dat er sprake is van een derdenbeding verder niet heeft onderbouwd, faalt deze.
3.6 SVB heeft in hoger beroep subsidiair nog aangevoerd dat zij weliswaar een schriftelijke overeenkomst met Rappange heeft maar dat zij ter zake van de financiële aspecten van de mediaplaatsingen ten behoeve van Sama B.V. een rechtstreekse overeenkomst met Sama B.V. heeft. Sama B.V. heeft in verband met deze aspecten een volmacht aan Rappange gegeven om in haar naam met SVB een overeenkomst op dit onderdeel aan te gaan. Dit volgt, nog steeds volgens SVB, uit genoemde overeenkomsten welke in elkaars licht moeten worden bezien.
3.7 Van enige door Sama B.V. aan Rappange gegeven volmacht is niet gebleken noch van enige door Rappange in naam van SVB gesloten overeenkomst met Sama B.V. Een en ander volgt niet uit de opdrachtbevestiging van 21 juni 2007 noch uit de door SVB bij memorie van antwoord overgelegde samenwerkingsovereenkomst. De conclusie is dat SVB onvoldoende heeft onderbouwd dat zij een zelfstandig vorderingsrecht heeft op grond waarvan zij de onderhavige vordering kan instellen.
3.8 Mogelijk ligt in de rechtsverhouding tussen Rappange en SVB besloten dat Rappange aan SVB een last heeft gegeven om op eigen naam (van SVB) haar vorderingen voor haar te innen (cessie ter incasso). Denkbaar is ook zodanige last van Rappange aan SVB speciaal met het oog op het onderhavige geding. Hierover heeft SVB echter niets gesteld. Het hof ziet geen aanleiding voor uitlatingen hieromtrent door partijen omdat, zoals hierna zal blijken, ook de overige grieven slagen.
3.9 De grieven 2 en 3 lenen zich voor gezamenlijke behandeling en richten zich tegen het oordeel dat Sama B.V. de overeenkomst heeft gesloten met Rappange en daarom kan worden aangesproken voor de betaling van de facturen. Rappange was wel degelijk op de hoogte dat Sama v.o.f. een afzonderlijke entiteit was (grief 2) en had, gelet op alle omstandigheden, redelijkerwijze kunnen en moeten begrijpen dat de opdracht van 19 december 2007 (hof: zie 3.1.8) niet van Sama B.V. kwam maar van Sama v.o.f. (grief 3). Sama v.o.f. is de contractspartij en de vorderingen tegen Sama B.V. hadden moeten worden afgewezen, aldus nog steeds Sama B.V..
3.10 Naar het oordeel van het hof kan niet worden aangenomen dat Sama B.V. de opdracht aan Rappange heeft verleend. Hierbij is het volgende redengevend.
3.10.1 Rappange en SVB waren van meet af aan op de hoogte van het bestaan van Sama v.o.f. naast Sama B.V. Dit blijkt duidelijk uit het door Rappange gedane (en door SVB niet betwiste) voorstel van 8 december 2006 welk voorstel is gericht aan Sama v.o.f. (zie 3.1.5). Het mag bekend worden verondersteld dat een v.o.f. een andere rechtsfiguur is dan een B.V. en dus “een andere entiteit” dan Sama B.V. De facturen werden vervolgens ook naar twee verschillende adressen gezonden, al naar gelang het werkzaamheden voor de v.o.f. betrof dan wel voor de B.V. (zie 3.1.6 en 3.1.7). De in het jaar 2007 voor Sama v.o.f. verrichte werkzaamheden zijn vervolgens door Sama v.o.f. aan SVB betaald (en niet door Sama B.V.). In zijn e-mail van 19 december 2007 heeft [M. v. K.] bij het geven van de opdracht voor 2008 uitdrukkelijk vermeld: “Facturering voor Heemskerk (hof: Sama B.V.) en Den Haag (hof: Sama v.o.f.) apart, zoals in 2007” (zie 3.1.8).
3.10.2 Onder deze omstandigheden heeft Rappange in redelijkheid moeten begrijpen dat [M. v. K.] namens Sama v.o.f. handelde toen hij in zijn e-mail van 19 december 2007 de opdracht voor 2008 aan Rappange gaf. Dat [M. v. K.] zijn e-mail van 19 december 2007 heeft afgesloten met de (kennelijk standaard aangemaakte) tekst “Sama Bouwservice B.V.” is in het licht van de eerdergenoemde omstandigheden van onvoldoende betekenis om tot een ander oordeel te kunnen leiden. Dat Rappange een en ander ook wel hééft begrepen, volgt uit het gegeven dat in eerste instantie niet Sama B.V. maar Sama v.o.f. in rechte is aangesproken.
3.11 Het voorgaande brengt mee dat de rechtbank Sama B.V. ten onrechte heeft veroordeeld tot betaling van de facturen, met kosten en rente.
4. Slotsom
De slotsom luidt dat alle grieven slagen. Het hof zal het bestreden vonnis vernietigen en alsnog de vorderingen van SVB afwijzen. De vordering van Sama B.V. tot terugbetaling van hetgeen zij mocht hebben betaald ter uitvoering van het vonnis is toewijsbaar. SVB dient als in het ongelijk gestelde partij in de kosten van de procedure, in eerste aanleg en in hoger beroep, te worden veroordeeld.
5. Beslissing
Het hof:
vernietigt het bestreden vonnis;
opnieuw rechtdoende:
wijst de vorderingen van SVB af;
veroordeelt SVB in de kosten van beide instanties en begroot die kosten aan de zijde van Sama B.V. in eerste aanleg tot het vonnis van 28 april 2010 op € 1.071,00 (waarvan € 313,00 voor verschotten en € 768,00 voor salaris advocaat) en in hoger beroep tot deze uitspraak op € 1.325,89 (waarvan € 493,89 voor verschotten en € 632,00 voor salaris advocaat);
verklaart deze kostenveroordeling uitvoerbaar bij voorraad;
veroordeelt SVB om hetgeen Sama B.V. ter uitvoering van het bestreden vonnis aan SVB mocht hebben voldaan aan Sama B.V. terug te betalen, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf de dag van betaling tot de dag van terugbetaling.
Dit arrest is gewezen door mrs. R.J.F. Thiessen, M.M.M. Tillema en C.C.W. Lange en in het openbaar uitgesproken op 8 maart 2011 door de rolraadsheer.