Uitspraak
GERECHTSHOF ARNHEM-LEEUWARDEN
locatie Arnhem
afdeling civiel recht
zaaknummer gerechtshof 200.342.560
zaaknummer rechtbank Midden-Nederland 533819
arrest van 9 december 2025
in de zaak van
EsVePe Beheer B.V.
die is gevestigd in Maarssen
hierna: EsVePe
advocaat: mr. M.P.A. Bos
en
[geintimeerde] B.V.
die is gevestigd in [vestigingsplaats1]
hierna: [geintimeerde]
advocaat: mr. L. Wijnbergen
1.Het verloop van de procedure in beide hoger beroepen
1.1.
EsVePe heeft hoger beroep ingesteld bij het gerechtshof (hierna: het hof) tegen het de vonnissen die de rechtbank Midden-Nederland, locatie Utrecht (hierna: de rechtbank) op 7 december 2022 [1] , 1 februari 2023 [2] en 31 januari 2024 [3] tussen partijen heeft uitgesproken. Dit betreft het principaal hoger beroep. Ook [geintimeerde] heeft (deels voorwaardelijk) hoger beroep ingesteld tegen deze vonnissen: het incidenteel hoger beroep.
1.2.
Het verloop van de procedure in beide hoger beroepen blijkt uit:
- de dagvaarding in hoger beroep van EsVePe
- de memorie van grieven van EsVePe
- de memorie van antwoord tevens memorie van grieven in incidenteel hoger beroep van [geintimeerde]
- de memorie van antwoord in het incidenteel hoger beroep van EsVePe.
1.3.
Op 9 oktober 2025 heeft een mondelinge behandeling bij het hof plaatsgevonden. Daarvan is een verslag gemaakt dat aan het dossier is toegevoegd (het proces-verbaal). Hierna hebben partijen het hof gevraagd arrest te wijzen.
2.De kern van de zaak en de vaststaande feiten
2.1.
In 2016 heeft een aandelentransactie plaatsgevonden tussen [geintimeerde] en EsVePe. Partijen zijn erover verdeeld wat zij destijds hebben afgesproken over een herbeoordeling na vijf jaar van de koopprijs van de door [geintimeerde] gekochte aandelen en of [geintimeerde] op grond van de gemaakte afspraak recht heeft op gedeeltelijke vermindering van die koopprijs.
2.2.
Het hof gaat uit van de feiten die de rechtbank in de rechtsoverwegingen 2.1 tot en met 2.4 van het tussenvonnis van 7 december 2022 (hierna: het eerste tussenvonnis) heeft vastgesteld. Samengevat en aangevuld met verder nog relevante vaststaande feiten komen die op het volgende neer.
2.3.
EsVePe hield alle aandelen in Hi-Tech Electronic Components B.V. (hierna: Hi-Tech) en in Radarxense B.V. (hierna: Radarxense). De bestuurder van [geintimeerde] , [naam1] (hierna: [geintimeerde] ) werkte sinds 1996 bij Hi-Tech en Radarxense, uiteindelijk als operationeel directeur, en hield een deel van de aandelen in EsVePe. Vanaf een zeker moment kwam overname van de ondernemingen Hi-Tech en Radarxense door [geintimeerde] ter sprake.
2.4.
In oktober 2016 hebben [geintimeerde] en EsVePe een onder begeleiding van een gezamenlijk adviseur, [adviseur1] , verbonden aan MTH Corporate Finance B.V. (hierna: [adviseur1] en MTH), tot stand gekomen overeenkomst ondertekend met als opschrift ‘intentieovereenkomst’. Een nadere uitwerking van de daarin neergelegde afspraken en voornemens is niet gevolgd, behalve over een geldlening die deel uitmaakte van de transactie.
2.5.
Op grond van de ondertekende intentieovereenkomst heeft [geintimeerde] alle aandelen van EsVePe in Hi-Tech en Radarxense voor € 2.750.000 gekocht en heeft [geintimeerde] haar aandelen in EsVePe verkocht aan EsVePe voor € 290.000. Deze koopsommen zijn met elkaar verrekenend. Voor het daarna nog te betalen deel van de koopsom (€ 2.460.000) heeft [geintimeerde] met EsVePe een overeenkomst van geldlening gesloten voor een bedrag van (voor zover nu nog van belang) € 900.000 (hierna: de geldlening). De rest van de koopsom (€ 1.560.000) heeft [geintimeerde] aan EsVePe voldaan.
2.6.
In artikel 3.3 onder e. van de intentieovereenkomst staat:
‘
In 2021 vindt een herbeoordeling van de Koopprijs Aandelen plaats, door middel van een herberekening van de waarde die MTH heeft vastgesteld op 4 april 2016 op basis van de dan gerealiseerde omzet in de periode 2016-2020. Alleen een calamiteit in de ontwikkeling van de omzet kan tot een neerwaartse bijstelling van de Koopprijs Aandelen leiden. Er zal geen opwaartse bijstelling plaatsvinden. Een verschil tussen de herbeoordeling en de oorspronkelijke Koopprijs Aandelen wordt in mindering gebracht op de hoofdsom van de Vendor Loan[hof: de geldlening]
, waardoor de aflossingen per kwartaal worden aangepast. Voor het overige blijven de bepalingen over de Vendor Loan in stand.’
In 2021 vindt een herbeoordeling van de Koopprijs Aandelen plaats, door middel van een herberekening van de waarde die MTH heeft vastgesteld op 4 april 2016 op basis van de dan gerealiseerde omzet in de periode 2016-2020. Alleen een calamiteit in de ontwikkeling van de omzet kan tot een neerwaartse bijstelling van de Koopprijs Aandelen leiden. Er zal geen opwaartse bijstelling plaatsvinden. Een verschil tussen de herbeoordeling en de oorspronkelijke Koopprijs Aandelen wordt in mindering gebracht op de hoofdsom van de Vendor Loan[hof: de geldlening]
, waardoor de aflossingen per kwartaal worden aangepast. Voor het overige blijven de bepalingen over de Vendor Loan in stand.’
2.7.
De voorwaarden voor de geldlening waren gedeeltelijk al opgenomen in de intentieovereenkomst en zijn verder vastgelegd in een door een notaris opgemaakt en door partijen op 30 december 2016 ondertekend document met als opschrift ‘schuldbekentenis/geldlening’ (hierna: de overeenkomst van geldlening). De geldlening kent een looptijd van 10 jaar te rekenen vanaf 1 juli 2016, een rentevergoeding van 4,5% op jaarbasis en een aflossingsvrije periode van vijf jaar. Met ingang van 1 juli 2021 moet per kwartaal € 63.000 op de geldlening worden afgelost. Rond diezelfde datum is op [geintimeerde] de inspanningsverplichting komen te rusten om de geldlening geheel of gedeeltelijk bij een bank te herfinancieren. Verder is in de overeenkomst van geldlening opgenomen:
‘
Met betrekking tot deze geldlening is tussen ondergetekenden overeengekomen:[…]
Met betrekking tot deze geldlening is tussen ondergetekenden overeengekomen:[…]
5. In tweeduizend een en twintig (2021) vindt een herbeoordeling plaats van de koopprijs van de aandelen van Radarxense[…]
en Hi-Tech[…]
. Er zal geen opwaartse bijstelling plaatsvinden. Een eventuele neerwaartse bijstelling vindt plaats per de datum van de herbeoordeling en wordt verrekend door het verschil -per de datum dat de neerwaartse bijstelling tot stand komt- in mindering te brengen op de hoofdsom van onderhavige geldlening, met dien verstande dat de hoofdsom nimmer minder zal bedragen dan een honderd duizend euro (€ 100.000,00). De door de schuldenaar over de periode tot de herbeoordeling betaalde rente zal niet aan hem worden vergoed en is verschuldigd betaald.
en Hi-Tech[…]
. Er zal geen opwaartse bijstelling plaatsvinden. Een eventuele neerwaartse bijstelling vindt plaats per de datum van de herbeoordeling en wordt verrekend door het verschil -per de datum dat de neerwaartse bijstelling tot stand komt- in mindering te brengen op de hoofdsom van onderhavige geldlening, met dien verstande dat de hoofdsom nimmer minder zal bedragen dan een honderd duizend euro (€ 100.000,00). De door de schuldenaar over de periode tot de herbeoordeling betaalde rente zal niet aan hem worden vergoed en is verschuldigd betaald.
6. Om gemelde (restant-)som (tezamen met de verschuldigde rente) terstond terug te betalen, zonder dat daartoe enige opzegging, aanmaning of ingebrekestelling zal zijn vereist:[…]
indien de schuldenaar in gebreke mocht blijven in de nakoming der krachtens deze akte of de wet op hun rustende verplichtingen[…]
;[…]
indien de schuldenaar in gebreke mocht blijven in de nakoming der krachtens deze akte of de wet op hun rustende verplichtingen[…]
;[…]
12. alle kosten waartoe deze geldlening aanleiding geeft of in de toekomst aanleiding zal geven, daaronder begrepen die, welke de schuldeiser zal nodig oordelen te maken tot behoud en ten uitoefening van zijn rechten, komen ten laste van de schuldenaar.’.
2.8.
Op 9 januari 2020 heeft [geintimeerde] in een e-mail met als onderwerp ‘Herfinanciering Radarxense < > Hi-Tech’ aan EsVePe (onder meer) geschreven:
‘[…]
Tot op heden blijft het cumulatieve resultaat 1MEuro achter bij de prognose die bij de verkoop is gehanteerd, hetgeen overeenkomt met een calamiteit in de omzet ontwikkeling. Dit houdt in dat, hoe ik het ook wend of keer, de vendor loan bij de herwaardering van volgend jaar van 900K zal zakken naar 100K.[…]’.
Tot op heden blijft het cumulatieve resultaat 1MEuro achter bij de prognose die bij de verkoop is gehanteerd, hetgeen overeenkomt met een calamiteit in de omzet ontwikkeling. Dit houdt in dat, hoe ik het ook wend of keer, de vendor loan bij de herwaardering van volgend jaar van 900K zal zakken naar 100K.[…]’.
2.9.
Op 4 januari 2021 schrijft [geintimeerde] in een e-mail aan de aandeelhouders van EsVePe het volgende:
‘
We streven er naar om midden februari de jaarcijfers definitief te hebben en dan kunnen Radarxense en Hi-Tech gewaardeerd worden. Om appels met appels te vergelijken zullen we de waardering methodiek toepassen die in 2016 ook gehanteerd is. De prognoses die destijds gemaakt zijn, worden dan vervangen door het gerealiseerde resultaat. In de bijlage vind je een Excel sheet met de basis van deze berekeningen.’
We streven er naar om midden februari de jaarcijfers definitief te hebben en dan kunnen Radarxense en Hi-Tech gewaardeerd worden. Om appels met appels te vergelijken zullen we de waardering methodiek toepassen die in 2016 ook gehanteerd is. De prognoses die destijds gemaakt zijn, worden dan vervangen door het gerealiseerde resultaat. In de bijlage vind je een Excel sheet met de basis van deze berekeningen.’
2.10.
Vanaf begin 2021 hebben partijen per e-mail gecorrespondeerd over de door [geintimeerde] gewenste herwaardering en neerwaartse bijstelling van de koopprijs van de aandelen. [geintimeerde] heeft een herbeoordeling laten uitvoeren door MTH. Volgens haar rapport van 13 maart 2021 zou een correctie op de koopsom ad € 683.093 moeten plaatsvinden, waardoor de hoogte van de geldlening nog € 216.907 bedraagt. In haar e-mail van 10 mei 2021 berichtte [geintimeerde] aan EsVePe dat zij haar rentebetaling over de lening met ingang van het tweede kwartaal van 2021 zou gaan baseren op basis van dit verlaagde bedrag. In een e-mail van 11 mei 2021 heeft EsVePe [geintimeerde] (nogmaals) laten weten het met de herberekening en met de lagere rentevergoeding niet eens te zijn.
3.De procedure bij de rechtbank en het geschil in de beide hoger beroepen
3.1.
Voor zover nu nog van belang heeft [geintimeerde] bij de rechtbank een verklaring voor recht gevorderd dat de koopprijs voor de aandelen Radarxense en Hi-Tech na herbeoordeling ( per 15 maart 2021 of een andere datum) naar beneden wordt bijgesteld met een bedrag van € 683.093 en dat de vordering van EsVePe op [geintimeerde] uit hoofde van de geldlening na verrekening per genoemde datum nog € 216.907 bedraagt. Verder vordert [geintimeerde] de veroordeling van EsVePe tot terugbetaling aan haar van de onverschuldigd betaalde (hof: contractuele) rente, met de wettelijke rente daarover.
3.2.
Tegen de vorderingen (in conventie) van [geintimeerde] heeft EsVePe verweer gevoerd en zij heeft ook zelf vorderingen (in reconventie) ingesteld. Zij wil dat de rechtbank [geintimeerde] veroordeelt tot betaling van het restant van de koopsom van € 880.125 zonder neerwaartse bijstelling, voor recht verklaart dat [geintimeerde] per 31 maart 2017 de overeengekomen rente van 4,5% per jaar over dit bedrag verschuldigd is en bepaalt dat [geintimeerde] de door EsVePe gemaakte kosten voor een eigen herbeoordeling van de koopsom (€ 8.131,20) en voor werkzaamheden van haar advocaat (tot februari 2022: € 9.373,24) moet voldoen, evenals de nog door haar advocaat en eventuele derden te maken kosten totdat [geintimeerde] de volledige geldlening heeft afgelost. Tegen deze vorderingen heeft [geintimeerde] verweer gevoerd.
3.3.
De rechtbank heeft in het eerste tussenvonnis geoordeeld dat zich in de jaren 2016-2020 een calamiteit in de ontwikkeling van de omzet van Radarxense heeft voorgedaan en dat daarom een herbeoordeling van de waarde van de aandelen van Radarxense en Hi-Tech moet plaatsvinden, uit te voeren door een deskundige. In het (tweede) tussenvonnis van 1 februari 2023 heeft de rechtbank een deskundige benoemd en aan de hand van diens rapport in het eindvonnis van 31 januari 2024 in conventie voor recht verklaard dat de koopprijs voor de aandelen Radarxense en Hi-Tech naar beneden worden bijgesteld met een bedrag van € 470.630 waardoor de hoofdsom van de geldlening per 1 januari 2021 € 429.370 bedraagt. EsVePe is daarnaast veroordeeld de helft (€ 10.587,50) van de door [geintimeerde] voorgeschoten kosten van de deskundige aan [geintimeerde] te betalen. In reconventie heeft de rechtbank voor recht verklaard, samengevat, dat [geintimeerde] de overeengekomen rente van 4,5% per jaar vanaf 31 maart 2017 over resterende oorspronkelijke hoofdsom van de geldlening en vanaf 1 januari 2021 over de resterende aangepaste hoofdsom van de geldlening is verschuldigd. De andere vorderingen van [geintimeerde] en EsVePe zijn afgewezen, met impliciet de compensatie tussen hen van de (verdere) proceskosten in conventie en in reconventie.
3.4.
De bedoeling van het (principaal) hoger beroep van EsVePe is dat de in conventie toegewezen vorderingen alsnog volledig worden afgewezen en die in reconventie (in hoger beroep voor wat betreft de tot op heden gemaakte kosten vermeerderd tot € 72.333) alsnog volledig worden toegewezen, met de veroordeling van [geintimeerde] tot terugbetaling aan EsVePe wat EsVePe op grond van het vonnis aan [geintimeerde] heeft voldaan, met de wettelijke rente daarover.
3.5.
In haar onvoorwaardelijk incidenteel hoger beroep vordert [geintimeerde] vernietiging van de beslissing van de rechtbank in het eindvonnis over de deskundige- en overige proceskosten en de veroordeling van EsVePe in die kosten. Voor het geval één van de grieven (klachten) 3, 4 en 5 van EsVePe tegen (de beoordeling door de rechtbank van) het deskundigenbericht in het principaal hoger beroep slaagt, vordert [geintimeerde] daarnaast de vernietiging van het eerste en tweede tussenvonnis en het eindvonnis en de volledige toewijzing van haar vorderingen inzake de hoogte (van de bijstelling van) de door haar nog verschuldigde hoofdsom.
4.De beslissing van het hof in beide hoger beroepen
De uitkomst van het hoger beroep
4.1.
Het hof zal beslissen dat de vorderingen in conventie van [geintimeerde] (behalve die inzake de opheffing van het pandrecht op de aandelen in Radarxense) alsnog volledig moeten worden afgewezen en die van EsVePe in reconventie alsnog volledig moeten worden toegewezen. Hierna licht het hof toe hoe het tot deze beslissingen komt.
Alleen een (zinvolle) herwaardering bij een calamiteit in de ontwikkeling van de omzet
4.2.
EsVePe klaagt met haar tweede grief over het oordeel van de rechtbank dat voor het antwoord op de vraag of sprake is van een calamiteit in de ontwikkeling van de omzet zoals opgenomen in artikel 3.3 onder e van de intentieovereenkomst niet alleen gekeken moet worden naar de gezamenlijke omzet van Radarxense en Hi-Tech, maar dat ook een calamiteit in de ontwikkeling van de omzet van één van beide ondernemingen reden kan zijn voor een herbeoordeling van de waarde van de aandelen (ro. 3.2 eerste tussenvonnis). In dit verband zijn partijen er om te beginnen over verdeeld of een herbeoordeling van de waarde van de aandelen Radarxense en Hi-Tech in 2021 alleen moest plaatsvinden in geval van een calamiteit in de ontwikkeling van de omzet in de jaren 2016-2020 (EsVePe) of dat een herbeoordeling ongeacht het bestaan van een dergelijke calamiteit moest plaatsvinden ( [geintimeerde] ).
4.3.
De rechtbank heeft in het eerste tussenvonnis geconstateerd (in ro. 2.4) dat in de intentieovereenkomst wel een calamiteit in de ontwikkeling van de omzet als voorwaarde voor herbeoordeling van de waarde van de aandelen is opgenomen en in de overeenkomst van geldlening niet, maar dat tijdens de mondelinge behandeling duidelijk is geworden dat tussen partijen vaststaat dat er alleen een herbeoordeling zal plaatsvinden als er sprake is van een calamiteit in de ontwikkeling van de omzet. In ro. 3.2 van hetzelfde tussenvonnis heeft de rechtbank overwogen dat tussen partijen vaststaat dat de waarde van de aandelen in Radarxense en Hi-Tech moet worden herbeoordeeld als er sprake is van een calamiteit in de ontwikkeling van de omzet. Hoewel [geintimeerde] tegen deze overwegingen geen grief (in het incidenteel hoger beroep) heeft gericht (omdat de rechtbank vervolgens oordeelde dat aan de voorwaarde voor herbeoordeling was voldaan, een herbeoordeling met neerwaartse bijstelling van de koopprijs volgde en [geintimeerde] bij deze stand van zaken geen ander dictum wenst), komt het hof op grond van de devolutieve werking van het hoger beroep toch toe aan beoordeling van dit twistpunt. Doordat de tweede grief van EsVePe slaagt – daarover later meer (r.o. 4.6 tot en met 4.15) – ligt ook dit deel van de rechtsstrijd in hoger beroep weer voor en zal het hof bij de beoordeling ook de stellingen hierover van partijen in de procedure bij de rechtbank betrekken.
4.4.
Het hof volgt [geintimeerde] niet in haar betoog dat de overeenkomst van geldlening een (alomvattende) nadere uitwerking is van de intentieovereenkomst en dat daarom de tekst van de overeenkomst van geldlening leidend is. Zoals EsVePe terecht aanvoert, ontbreekt in de overeenkomst van geldlening een bepaling (zoals een ‘
entire agreement clause’) waaruit dit volgt. Daar komt bij dat partijen niet hebben onderhandeld over de desbetreffende clausule in de intentieovereenkomst, maar dat [adviseur1] uit eigen beweging deze clausule in de eerste concept versie van de intentieovereenkomst heeft opgenomen en dat die clausule zonder verdere bespreking of onderhandelingen in de latere drie concept versies en in door partijen ondertekende versie is blijven staan. Op de vraag naar de reden waarom [adviseur1] in zijn e-mail van 15 december 2016 aan de notaris, met als bijlage de door partijen ondertekende intentieovereenkomst, in zijn opsomming van wat er in de overeenkomst van geldlening moest komen te staan niet óók de voorwaarde van de calamiteit in de ontwikkeling van de omzet heeft genoemd, bleef [geintimeerde] tijdens de mondelinge behandeling in hoger beroep het antwoord schuldig. EsVePe heeft daarover verklaard dat het haar destijds eenvoudigweg niet is opgevallen dat de bepaling over de herwaardering niet volledig (want zonder die voorwaarde) in de overeenkomst van geldlening was overgenomen. In dit licht bezien komt geen betekenis toe aan het argument van [geintimeerde] dat EsVePe op andere onderdelen wél wijzigingen wenste in de concept overeenkomst van geldlening. Voor het vervallen van de clausule is geen plausibele verklaring gekomen. Gesteld noch gebleken is dat partijen dit nader zijn overeengekomen. Gelet op de beschreven gang van zaken bij de totstandkoming van de intentieovereenkomst en van de overeenkomst van geldlening heeft [geintimeerde] er daarom niet in redelijkheid op mogen vertrouwen dat de clausule niet meer geldt omdat die niet in de overeenkomst van geldlening staat. Het hof leest evenals EsVePe de beide overeenkomsten in onderlinge samenhang en beschouwt de clausule als tussen partijen overeengekomen en geldend. Deze uitleg van wat partijen met elkaar zijn overeengekomen strookt met het feit dat [geintimeerde] op een eerder moment kennelijk ook hiervan is uitgegaan, zoals blijkt uit haar e-mail aan EsVePe van 9 januari 2020 (zie r.o. 2.8 van dit arrest). Daarin gebruikt zij letterlijk de woorden ‘
calamiteit in de omzet ontwikkeling’ (als reden voor haar verwachting dat de geldlening ‘
bij de herwaardering van volgend jaar van 900K zal zakken naar 100K’). Tijdens de mondelinge behandeling in hoger beroep kwam er van [geintimeerde] voor dit exact met de clausule overeenstemmende woordgebruik geen verklaring waaruit zou kunnen volgen dat zij hiermee in die e-mail níet aanhaakte bij de inhoud van artikel 3.3 onder e van de intentieovereenkomst. Het hof voelt zich in de hiervoor weergegeven uitleg van de door partijen gesloten overeenkomsten ook nog gesteund door de hiervoor (in r.o. 4.3 van dit arrest) aangehaalde overweging van de rechtbank over de duidelijkheid tussen partijen die op dit punt tijdens de mondelinge behandeling in eerste aanleg is ontstaan, al kent het hof hieraan geen doorslaggevende betekenis toe omdat een proces-verbaal van deze zitting ontbreekt waaruit het hof kan afleiden hoe die duidelijkheid dan voor de rechtbank is ontstaan.
entire agreement clause’) waaruit dit volgt. Daar komt bij dat partijen niet hebben onderhandeld over de desbetreffende clausule in de intentieovereenkomst, maar dat [adviseur1] uit eigen beweging deze clausule in de eerste concept versie van de intentieovereenkomst heeft opgenomen en dat die clausule zonder verdere bespreking of onderhandelingen in de latere drie concept versies en in door partijen ondertekende versie is blijven staan. Op de vraag naar de reden waarom [adviseur1] in zijn e-mail van 15 december 2016 aan de notaris, met als bijlage de door partijen ondertekende intentieovereenkomst, in zijn opsomming van wat er in de overeenkomst van geldlening moest komen te staan niet óók de voorwaarde van de calamiteit in de ontwikkeling van de omzet heeft genoemd, bleef [geintimeerde] tijdens de mondelinge behandeling in hoger beroep het antwoord schuldig. EsVePe heeft daarover verklaard dat het haar destijds eenvoudigweg niet is opgevallen dat de bepaling over de herwaardering niet volledig (want zonder die voorwaarde) in de overeenkomst van geldlening was overgenomen. In dit licht bezien komt geen betekenis toe aan het argument van [geintimeerde] dat EsVePe op andere onderdelen wél wijzigingen wenste in de concept overeenkomst van geldlening. Voor het vervallen van de clausule is geen plausibele verklaring gekomen. Gesteld noch gebleken is dat partijen dit nader zijn overeengekomen. Gelet op de beschreven gang van zaken bij de totstandkoming van de intentieovereenkomst en van de overeenkomst van geldlening heeft [geintimeerde] er daarom niet in redelijkheid op mogen vertrouwen dat de clausule niet meer geldt omdat die niet in de overeenkomst van geldlening staat. Het hof leest evenals EsVePe de beide overeenkomsten in onderlinge samenhang en beschouwt de clausule als tussen partijen overeengekomen en geldend. Deze uitleg van wat partijen met elkaar zijn overeengekomen strookt met het feit dat [geintimeerde] op een eerder moment kennelijk ook hiervan is uitgegaan, zoals blijkt uit haar e-mail aan EsVePe van 9 januari 2020 (zie r.o. 2.8 van dit arrest). Daarin gebruikt zij letterlijk de woorden ‘
calamiteit in de omzet ontwikkeling’ (als reden voor haar verwachting dat de geldlening ‘
bij de herwaardering van volgend jaar van 900K zal zakken naar 100K’). Tijdens de mondelinge behandeling in hoger beroep kwam er van [geintimeerde] voor dit exact met de clausule overeenstemmende woordgebruik geen verklaring waaruit zou kunnen volgen dat zij hiermee in die e-mail níet aanhaakte bij de inhoud van artikel 3.3 onder e van de intentieovereenkomst. Het hof voelt zich in de hiervoor weergegeven uitleg van de door partijen gesloten overeenkomsten ook nog gesteund door de hiervoor (in r.o. 4.3 van dit arrest) aangehaalde overweging van de rechtbank over de duidelijkheid tussen partijen die op dit punt tijdens de mondelinge behandeling in eerste aanleg is ontstaan, al kent het hof hieraan geen doorslaggevende betekenis toe omdat een proces-verbaal van deze zitting ontbreekt waaruit het hof kan afleiden hoe die duidelijkheid dan voor de rechtbank is ontstaan.
4.5.
Wat partijen over het al dan niet gelden van de clausule nog nader hebben aangevoerd, behoeft in het licht van het voorgaande geen (verdere) bespreking meer. Gelet op het tussen partijen geldende artikel 3.3 onder e van de intentieovereenkomst en concreet toegespitst op de precieze tekst ervan, kan (na een herbeoordeling van de koopprijs van de aandelen) alleen een calamiteit in de ontwikkeling van de omzet tot een neerwaartse bijstelling van de koopprijs van de door [geintimeerde] gekochte aandelen leiden. Nu in deze bepaling ook staat dat geen opwaartse bijstelling van de koopprijs zal plaatsvinden, is een herbeoordeling van de koopprijs dus alleen zinvol indien sprake is van een calamiteit in de ontwikkeling van de omzet.
Er is geen calamiteit in de ontwikkeling van de omzet
4.6.
Nu vaststaat dat voor een herbeoordeling van de koopprijs van de aandelen in 2021 is vereist dat zich in de periode van 2016 tot en met 2020 een calamiteit in de ontwikkeling van de omzet heeft voorgedaan, komt het hof nu toe aan beoordeling van de tweede grief van EsVePe. Daaruit en uit het door [geintimeerde] gevoerde verweer vloeien in wezen drie twistpunten voort: i) wat hebben partijen bedoeld met ‘
ontwikkeling van de omzet’, ii) wat hebben partijen bedoeld met ‘
calamiteit’ en iii) heeft zich een calamiteit in de ontwikkeling van de omzet voorgedaan, in het licht van het antwoord op i) en ii).
ontwikkeling van de omzet’, ii) wat hebben partijen bedoeld met ‘
calamiteit’ en iii) heeft zich een calamiteit in de ontwikkeling van de omzet voorgedaan, in het licht van het antwoord op i) en ii).
ad i) ‘ontwikkeling van de omzet’
4.7.
Volgens EsVePe oordeelde de rechtbank in het eerste tussenvonnis (ro. 3.2) ten onrechte dat per onderneming afzonderlijk (en per kalenderjaar) mocht worden bepaald of sprake was van zo’n calamiteit en dat die zich bij Radarxense in enkele van de relevante jaren heeft voorgedaan. Voor zover in hoger beroep van belang ligt het volgens EsVePe voor de hand om uit te gaan van een calamiteit in de geconsolideerde omzet van beide vennootschappen: er is destijds immers één geconsolideerde prijs vastgesteld voor de verkoop van de aandelen van beide vennootschappen wat leidde tot één transactie waaraan één lening te pas kwam. Ook een redelijke, taalkundige uitleg van de beide overeenkomsten, in het bijzonder art. 3.3 onder e van de intentieovereenkomst, bezien in het licht van het doel en de strekking van de overeenkomsten, leidt volgens EsVePe tot de door haar voorgestane benadering: omzet wordt in het enkelvoud gebruikt. Zij wijst verder op het gebruikelijke, gevarieerde, bij [geintimeerde] bekende patroon in de omzet van de beide ondernemingen, op grond waarvan gekeken moet worden naar de omzetontwikkeling over de gehele periode 2016-2020 en niet (ook) per boekjaar zoals de rechtbank deed: individuele jaren geven een vertekend beeld. [geintimeerde] daarentegen meent dat het wél de bedoeling van partijen is om de omzet van iedere onderneming afzonderlijk – en ook per jaar en niet over de gehele periode – te beoordelen, aangezien beide ondernemingen ook afzonderlijk zijn gewaardeerd en de koopsom op grond daarvan is vastgesteld. Ook de prognoses waarop de waarderingen zijn gebaseerd waren niet geconsolideerd, aldus [geintimeerde] .
4.8.
Aangezien partijen niet over de term ‘
ontwikkeling van de omzet’ hebben onderhandeld, hecht het hof groot belang aan de taalkundige betekenis ervan, bezien in het licht van wat partijen verder zijn overeengekomen en de daarbij relevante omstandigheden. ‘
Omzet’ staat er in het enkelvoud, wat in de gegeven omstandigheden redelijkerwijs door EsVePe opgevat kon en mocht worden als de omzet van beide ondernemingen gezamenlijk. Partijen hebben immers een
package dealgesloten: voor de aandelen van beide ondernemingen is één koopprijs betaald en voor een deel daarvan één is geldlening verstrekt. Dat voor het bepalen van die koopprijs de ondernemingen afzonderlijk zijn gewaardeerd met gebruikmaking van niet-geconsolideerde omzetprognoses doet hieraan op zichzelf niet af. De neerwaartse bijstelling die zou volgen bij een calamiteit in de omzetontwikkeling zou de hoofdsom van die éne geldlening voor de gezamenlijke koopprijs van de aandelen raken. In haar e-mail van 9 januari 2020 aan EsVePe (zie r.o. 2.8 van dit arrest) schrijft [geintimeerde] over achterblijvend ‘cumulatief’ resultaat. Ook [adviseur1] telt in zijn e-mail van 4 november 2022 aan [geintimeerde] (in antwoord op vraag 3) de omzetdalingen en stijgingen van beide ondernemingen over de jaren 2016 en 2017 bij elkaar op, om vervolgens aan de gezamenlijke omzetdaling een conclusie te verbinden, zoals een ‘substantieel’ te noemen totaal tekort aan omzet over 2016. Dat [geintimeerde] en [adviseur1] in hun berichten uitgaan van cumulatieve dan wel gezamenlijke cijfers pleit voor de juistheid van het standpunt van EsVePe.
ontwikkeling van de omzet’ hebben onderhandeld, hecht het hof groot belang aan de taalkundige betekenis ervan, bezien in het licht van wat partijen verder zijn overeengekomen en de daarbij relevante omstandigheden. ‘
Omzet’ staat er in het enkelvoud, wat in de gegeven omstandigheden redelijkerwijs door EsVePe opgevat kon en mocht worden als de omzet van beide ondernemingen gezamenlijk. Partijen hebben immers een
package dealgesloten: voor de aandelen van beide ondernemingen is één koopprijs betaald en voor een deel daarvan één is geldlening verstrekt. Dat voor het bepalen van die koopprijs de ondernemingen afzonderlijk zijn gewaardeerd met gebruikmaking van niet-geconsolideerde omzetprognoses doet hieraan op zichzelf niet af. De neerwaartse bijstelling die zou volgen bij een calamiteit in de omzetontwikkeling zou de hoofdsom van die éne geldlening voor de gezamenlijke koopprijs van de aandelen raken. In haar e-mail van 9 januari 2020 aan EsVePe (zie r.o. 2.8 van dit arrest) schrijft [geintimeerde] over achterblijvend ‘cumulatief’ resultaat. Ook [adviseur1] telt in zijn e-mail van 4 november 2022 aan [geintimeerde] (in antwoord op vraag 3) de omzetdalingen en stijgingen van beide ondernemingen over de jaren 2016 en 2017 bij elkaar op, om vervolgens aan de gezamenlijke omzetdaling een conclusie te verbinden, zoals een ‘substantieel’ te noemen totaal tekort aan omzet over 2016. Dat [geintimeerde] en [adviseur1] in hun berichten uitgaan van cumulatieve dan wel gezamenlijke cijfers pleit voor de juistheid van het standpunt van EsVePe.
4.9.
Voor de opvatting dat per onderneming en zelfs per jaar in genoemde periode naar de ontwikkeling van de omzet moet worden gekeken, ziet het hof geen steun. In de intentieovereenkomst wordt gesproken over ‘
een herberekening[…]
op basis van de dan gerealiseerde omzet in de periode 2016 - 2020’. Dit duidt erop dat het zou gaan om de gerealiseerde omzet gedurende de hele periode van vijf jaar. [geintimeerde] heeft het bovendien in haar e-mail van 4 januari 2021 (r.o. 2.9) zelf ook over het afwachten van de jaarcijfers – gelet op de datum van de e-mail zullen dit de cijfers over 2020 zijn – zodat dan de waardering kan worden uitgevoerd. Dit duidt erop dat [geintimeerde] er ook van uitgaat dat de waardering ziet op de gehele periode en over beide vennootschappen samen. Tot slot heeft [geintimeerde] niet gemotiveerd betwist dat zij in 2016 door de positie van [geintimeerde] binnen de beide ondernemingen bekend was met het gegeven dat het verloop van de omzet van de beide ondernemingen per jaar aanzienlijk kon variëren. Daar past de partijbedoeling zoals [geintimeerde] die ziet minder goed bij. Het hof gaat er daarom vanuit dat in het onderhavige geschil beoordeeld moet worden of sprake is van een calamiteit in de ontwikkeling van de omzet van de beide ondernemingen gezamenlijk, bezien over de gehele periode van 2016 tot en met 2020.
een herberekening[…]
op basis van de dan gerealiseerde omzet in de periode 2016 - 2020’. Dit duidt erop dat het zou gaan om de gerealiseerde omzet gedurende de hele periode van vijf jaar. [geintimeerde] heeft het bovendien in haar e-mail van 4 januari 2021 (r.o. 2.9) zelf ook over het afwachten van de jaarcijfers – gelet op de datum van de e-mail zullen dit de cijfers over 2020 zijn – zodat dan de waardering kan worden uitgevoerd. Dit duidt erop dat [geintimeerde] er ook van uitgaat dat de waardering ziet op de gehele periode en over beide vennootschappen samen. Tot slot heeft [geintimeerde] niet gemotiveerd betwist dat zij in 2016 door de positie van [geintimeerde] binnen de beide ondernemingen bekend was met het gegeven dat het verloop van de omzet van de beide ondernemingen per jaar aanzienlijk kon variëren. Daar past de partijbedoeling zoals [geintimeerde] die ziet minder goed bij. Het hof gaat er daarom vanuit dat in het onderhavige geschil beoordeeld moet worden of sprake is van een calamiteit in de ontwikkeling van de omzet van de beide ondernemingen gezamenlijk, bezien over de gehele periode van 2016 tot en met 2020.
ad ii) ‘calamiteit’
4.10.
Volgens EsVePe heeft zich geen ‘
calamiteit’ in de ontwikkeling van de omzet voorgedaan: niet in de omzetontwikkeling van beide ondernemingen in de relevante periode gezamenlijk, maar ook niet als dat – ten onrechte – per onderneming en/of per jaar zou worden bekeken. EsVePe definieert calamiteit als ‘(grote) ramp’ en in de context van de omzet van een bedrijf als ‘een plotselinge, ernstige, onverwachte, van buiten komende oorzaak, die niet meer als een gebruikelijk ondernemersrisico kan worden beschouwd’, en noemt als voorbeeld Covid-maatregelen. Een lagere omzet dan geprognotiseerd door het wegvallen van de handel met een of meer zakenrelaties valt niet onder calamiteit maar behoort tot het ondernemersrisico van [geintimeerde] , aldus EsVePe. Dat geldt naar haar mening des te meer als de mogelijkheid van lagere omzetten in het algemeen en voor 2016 in het bijzonder vóór het sluiten van de overeenkomst al bij [geintimeerde] bekend was en door haar is geaccepteerd, ondanks dat EsVePe daarvoor geen garanties wilde geven. Bovenal wijst EsVePe erop dat, uiteindelijk, de omzet over het geheel genomen zelfs veel hoger is uitgevallen dan geprognotiseerd. Volgens [geintimeerde] is de voorwaarde inzake herwaardering juist in de intentieovereenkomst opgenomen in verband met bepaalde (vooral omzetgerelateerde) risico’s die [geintimeerde] zag voor de bedrijfsvoering van Radarxense en Hi-Tech (zoals het wegvallen van [naam2] , een belangrijke relatie), om [geintimeerde] bescherming te bieden tegen eventueel te rooskleurige prognoses. Zij voelt zich gesteund in deze opvatting door [adviseur1] . Calamiteit duidt volgens [geintimeerde] dan ook op ‘een ramp’, ‘een plotselinge dip ten opzichte van de prognose’, ‘een substantieel lagere omzet dan geprognotiseerd’, zoals ook is verwezenlijkt. Tijdens de mondelinge behandeling is door en namens [geintimeerde] verder nog op vragen van het hof geantwoord dat ‘calamiteit’ moet worden uitgelegd als ‘een fors lagere gerealiseerde bruto marge’, ‘een enorme tegenslag’ of, omgekeerd, dat het gelet op de clausule voor [geintimeerde] haalbaar moest zijn om aan de verplichtingen uit de overeenkomsten te voldoen.
calamiteit’ in de ontwikkeling van de omzet voorgedaan: niet in de omzetontwikkeling van beide ondernemingen in de relevante periode gezamenlijk, maar ook niet als dat – ten onrechte – per onderneming en/of per jaar zou worden bekeken. EsVePe definieert calamiteit als ‘(grote) ramp’ en in de context van de omzet van een bedrijf als ‘een plotselinge, ernstige, onverwachte, van buiten komende oorzaak, die niet meer als een gebruikelijk ondernemersrisico kan worden beschouwd’, en noemt als voorbeeld Covid-maatregelen. Een lagere omzet dan geprognotiseerd door het wegvallen van de handel met een of meer zakenrelaties valt niet onder calamiteit maar behoort tot het ondernemersrisico van [geintimeerde] , aldus EsVePe. Dat geldt naar haar mening des te meer als de mogelijkheid van lagere omzetten in het algemeen en voor 2016 in het bijzonder vóór het sluiten van de overeenkomst al bij [geintimeerde] bekend was en door haar is geaccepteerd, ondanks dat EsVePe daarvoor geen garanties wilde geven. Bovenal wijst EsVePe erop dat, uiteindelijk, de omzet over het geheel genomen zelfs veel hoger is uitgevallen dan geprognotiseerd. Volgens [geintimeerde] is de voorwaarde inzake herwaardering juist in de intentieovereenkomst opgenomen in verband met bepaalde (vooral omzetgerelateerde) risico’s die [geintimeerde] zag voor de bedrijfsvoering van Radarxense en Hi-Tech (zoals het wegvallen van [naam2] , een belangrijke relatie), om [geintimeerde] bescherming te bieden tegen eventueel te rooskleurige prognoses. Zij voelt zich gesteund in deze opvatting door [adviseur1] . Calamiteit duidt volgens [geintimeerde] dan ook op ‘een ramp’, ‘een plotselinge dip ten opzichte van de prognose’, ‘een substantieel lagere omzet dan geprognotiseerd’, zoals ook is verwezenlijkt. Tijdens de mondelinge behandeling is door en namens [geintimeerde] verder nog op vragen van het hof geantwoord dat ‘calamiteit’ moet worden uitgelegd als ‘een fors lagere gerealiseerde bruto marge’, ‘een enorme tegenslag’ of, omgekeerd, dat het gelet op de clausule voor [geintimeerde] haalbaar moest zijn om aan de verplichtingen uit de overeenkomsten te voldoen.
4.11.
Bij gebrek aan onderhandelingen van partijen over de term ‘
calamiteit’ in de voorwaarde voor herbeoordeling van de koopprijs van de aandelen gaat het hof ook hier bij de uitleg ervan om te beginnen uit van de taalkundige betekenis, bezien in het licht van de verdere feiten en omstandigheden rondom de totstandkoming van de overeenkomsten. Het hof volgt [geintimeerde] niet in haar opvatting dat, samengevat, van een calamiteit sprake is als de omzetontwikkeling (al dan niet: fors) achterblijft bij de prognose. De clausule die [adviseur1] – dit staat vast tussen partijen – zonder bespreking met partijen in de intentieovereenkomst heeft opgenomen bevat geen enkele concrete verwijzing naar de (omzet)risico’s die [geintimeerde] voorzag en in haar e-mails in de eerste helft van 2016 aan EsVePe benoemde. De uitleg die [adviseur1] in antwoord op vraag 2 van [geintimeerde] mailde op 4 november 2022 geeft aan de term calamiteit – ‘een substantieel lagere realisatie van de omzet ten opzichte van de in de waardering gehanteerde prognose’ – kan niet dienen als weergave van de partijbedoelingen als hierover niet in die zin door partijen is onderhandeld of zelfs maar gesproken, zeker nu deze uitleg dateert van jaren na de totstandkoming van de overeenkomsten. Het tweede deel van [adviseur1] ’ antwoord maakt wel duidelijk dat voor een herbeoordeling van de koopprijs van de aandelen de calamiteit zich moet voordoen in (de ontwikkeling van) de omzet, als goed meetbare en voor operationele managementbeslissingen minst vatbare variabele. Een eventueel lagere gerealiseerde marge, waarop [geintimeerde] zich in dit verband ook beroept, is dus niet relevant. Aangezien EsVePe voor de door [geintimeerde] gesignaleerde risico’s van een (al dan niet forse) omzetdaling nu juist geen garantie wilde geven, heeft [geintimeerde] er in redelijkheid niet op mogen vertrouwen dat het toch de bedoeling van beide partijen is geweest om deze risico’s af te dekken door middel van een voorwaarde die in wezen neerkomt op een omzetgarantie. Als [geintimeerde] de overeenkomsten alleen met een dergelijke garantie had willen sluiten, dan had zij dat in de gegeven omstandigheden expliciet kenbaar moeten maken aan EsVePe en/of ondubbelzinnig in de intentieovereenkomst moeten (laten) opnemen. Dat is niet gebeurd en, naar het hof begrijpt, zou EsVePe hiermee ook niet akkoord zijn gegaan. Kort en goed: het hof volgt ook hier de opvatting van EsVePe: ‘
calamiteit’ ziet hier op een niet-voorzienbare daling van de omzet door een plotselinge oorzaak die niet valt onder het gebruikelijke ondernemersrisico.
calamiteit’ in de voorwaarde voor herbeoordeling van de koopprijs van de aandelen gaat het hof ook hier bij de uitleg ervan om te beginnen uit van de taalkundige betekenis, bezien in het licht van de verdere feiten en omstandigheden rondom de totstandkoming van de overeenkomsten. Het hof volgt [geintimeerde] niet in haar opvatting dat, samengevat, van een calamiteit sprake is als de omzetontwikkeling (al dan niet: fors) achterblijft bij de prognose. De clausule die [adviseur1] – dit staat vast tussen partijen – zonder bespreking met partijen in de intentieovereenkomst heeft opgenomen bevat geen enkele concrete verwijzing naar de (omzet)risico’s die [geintimeerde] voorzag en in haar e-mails in de eerste helft van 2016 aan EsVePe benoemde. De uitleg die [adviseur1] in antwoord op vraag 2 van [geintimeerde] mailde op 4 november 2022 geeft aan de term calamiteit – ‘een substantieel lagere realisatie van de omzet ten opzichte van de in de waardering gehanteerde prognose’ – kan niet dienen als weergave van de partijbedoelingen als hierover niet in die zin door partijen is onderhandeld of zelfs maar gesproken, zeker nu deze uitleg dateert van jaren na de totstandkoming van de overeenkomsten. Het tweede deel van [adviseur1] ’ antwoord maakt wel duidelijk dat voor een herbeoordeling van de koopprijs van de aandelen de calamiteit zich moet voordoen in (de ontwikkeling van) de omzet, als goed meetbare en voor operationele managementbeslissingen minst vatbare variabele. Een eventueel lagere gerealiseerde marge, waarop [geintimeerde] zich in dit verband ook beroept, is dus niet relevant. Aangezien EsVePe voor de door [geintimeerde] gesignaleerde risico’s van een (al dan niet forse) omzetdaling nu juist geen garantie wilde geven, heeft [geintimeerde] er in redelijkheid niet op mogen vertrouwen dat het toch de bedoeling van beide partijen is geweest om deze risico’s af te dekken door middel van een voorwaarde die in wezen neerkomt op een omzetgarantie. Als [geintimeerde] de overeenkomsten alleen met een dergelijke garantie had willen sluiten, dan had zij dat in de gegeven omstandigheden expliciet kenbaar moeten maken aan EsVePe en/of ondubbelzinnig in de intentieovereenkomst moeten (laten) opnemen. Dat is niet gebeurd en, naar het hof begrijpt, zou EsVePe hiermee ook niet akkoord zijn gegaan. Kort en goed: het hof volgt ook hier de opvatting van EsVePe: ‘
calamiteit’ ziet hier op een niet-voorzienbare daling van de omzet door een plotselinge oorzaak die niet valt onder het gebruikelijke ondernemersrisico.
ad iii) geen ‘calamiteit in de ontwikkeling van de omzet’
4.12.
Gezien de omzetontwikkeling van Radarxense en Hi-Tech gezamenlijk over de gehele periode 2016 tot en met 2020 kan niet worden gezegd dat zich een calamiteit in de ontwikkeling van de omzet heeft voorgedaan. Beide partijen hebben tijdens de mondelinge behandeling in hoger beroep aangegeven dat de geprognotiseerde en gerealiseerde netto omzetcijfers zoals door de rechtbank opgenomen in r.o. 3.5 van het eerste vonnis kloppen. Hoewel de gerealiseerde omzet van Radarxense in de jaren 2016 tot en met 2019 en die van Hi-Tech in 2016 (al dan niet fors) achterbleef bij de geprognotiseerde omzet, werd in andere jaren door beide ondernemingen (aanzienlijk) meer omzet gerealiseerd dan was geprognotiseerd. Geconsolideerd leveren die cijfers niet het beeld op van een calamiteit in de omzetontwikkeling. De geprognotiseerde omzetcijfers in de jaren 2016-2020 van Radarxense en Hi-tech gezamenlijk bedragen opgeteld € 18.844.000 en de gerealiseerde omzetcijfers tot € 22.860.440: een positief verschil van € 4.016.440. Bij deze stand van zaken kan niet worden gesproken van een calamiteit in de omzetontwikkeling. Voor zover bij of naast deze uitkomst nog van belang: ook in de door [geintimeerde] geschetste andere verschijningsvorm van ‘calamiteit’ heeft zich niet voorgedaan (r.o. 4.10 van dit arrest). Uit haar antwoorden op vragen van het hof bleek dat zij uiteindelijk aan al haar verplichtingen uit de overeenkomst heeft kunnen voldoen.
4.13.
Wat partijen verder nog hebben aangevoerd over de (betekenis van de) clausule ‘calamiteit in de ontwikkeling van de omzet’ en de vraag of daarvan sprake is, behoeft geen bespreking meer.
4.14.
Het bewijsaanbod van [geintimeerde] om [adviseur1] als getuige te horen over de achtergrond van de herbeoordelingsafspraak en het doel dat partijen daarmee voor ogen stond wordt gepasseerd. Enerzijds is het niet ter zake dienend omdat [adviseur1] die clausule op eigen initiatief in de intentieovereenkomst heeft opgenomen en daarover ook volgens [geintimeerde] niet verder is onderhandeld of gesproken door partijen zelf. Over de partijbedoeling kan [adviseur1] in wezen niet verklaren en als dat anders is, had het op de weg van [geintimeerde] gelegen om duidelijk te maken dat en waarom [adviseur1] daarover wel kan verklaren. Anderzijds heeft [adviseur1] zich schriftelijk al uitgelaten, in diverse door [geintimeerde] aangehaalde e-mails, over de achtergrond van, en zijn opvatting over, de betekenis van de clausule en de uitwerking daarvan, maar zoals namens [geintimeerde] ter zitting is toegegeven, kan daaruit niet de bedoeling van partijen volgen. [geintimeerde] heeft in haar bewijsaanbod ook niet voldoende concreet duidelijk gemaakt wat [adviseur1] meer of anders hierover zou kunnen verklaren dan hij in de door [geintimeerde] aangehaalde e-mails al heeft verklaard. In zoverre is het bewijsaanbod, ten overvloede, ook nog onvoldoende gespecificeerd. Ook het aanbod om de financieel adviseur werkzaam bij MTH, als getuige te horen is niet ter zake dienend: uit zijn uitleg van de gemaakte afspraken kan de partijbedoeling ook niet worden afgeleid. Over de reden waarom de herbeoordelingsafspraak in 2016 is gemaakt heeft [geintimeerde] zich met haar stellingen, die in feite afkomstig zijn van haar directeur en enig aandeelhouder [geintimeerde] , al uitgelaten. Die stellingen zijn in het voorgaande meegewogen en zouden niet anders zijn meegewogen indien [geintimeerde] deze als getuige zou hebben afgelegd. Ook aan dit bewijsaanbod gaat het hof daarom voorbij.
Geen herwaardering van de koopprijs van de aandelen
4.15.
Nu aan de voorwaarde voor een herbeoordeling van de koopprijs van de aandelen niet is voldaan, slaagt de tweede grief van EsVePe. Er hoeft geen herberekening van de koopprijs van de aandelen plaats te vinden en voor neerwaartse bijstelling van de koopprijs is geen plaats. Aan beoordeling van de grieven drie tot en met vijf van EsVePe over het gerechtelijk deskundigenbericht komt het hof niet toe. Ook de twee voorwaardelijke grieven van [geintimeerde] behoeven bij deze stand van zaken geen bespreking.
Kosten
4.16.
Wel ligt door de grief 6 van EsVePe en grief 3 van [geintimeerde] de beslissing van de rechtbank met betrekking tot de kosten nog aan het hof voor. EsVePe is het niet eens met de beslissing van de rechtbank tot afwijzing van de in reconventie gevorderde veroordeling van [geintimeerde] tot betaling van de kosten die EsVePe in verband met de geldlening heeft moeten maken. [geintimeerde] kan zich niet vinden in de compensatie van de proceskosten, die van de gerechtelijke deskundige daaronder begrepen.
4.17.
Partijen zijn met het sluiten van de overeenkomst van geldlening overeengekomen dat ten laste van [geintimeerde] komen: alle kosten waartoe de geldlening aanleiding geeft/zal geven en die EsVePe nodig acht om haar rechten daaruit te behouden en uit te oefenen (zie r.o. 2.7 van dit arrest). Na vermeerdering in hoger beroep ziet de vordering van EsVePe op de tot op heden gemaakte, volgende kosten (steeds inclusief btw):
- € 20.677,00 FBM (plus, naar het hof begrijpt, advocaatkosten tot en met 2023)
- € 15.119,00 Nysingh advocaten
- € 20.438,00 De Boer advocaten
- € 10.587,50 helft kosten gerechtelijk deskundige [deskundige1]
- € 16.099,55 kosten rechtsbijstand hoger beroep (zonder deurwaarderskosten en griffierecht).
[geintimeerde] voert verweer tegen deze vordering.
4.18.
Anders dan [geintimeerde] meent, heeft EsVePe met haar toelichting op grief 6 in voldoende mate toegelicht waarom zij meent dat [geintimeerde] wel degelijk gehouden is die kosten aan haar te vergoeden. EsVePe beroept zich op de afspraak die partijen in de overeenkomst van geldlening expliciet met elkaar hebben gemaakt. Daarnaast stelt EsVePe nogmaals dat [geintimeerde] zich ten onrechte op het standpunt heeft gesteld dat zij (vrijwel) niets meer aan EsVePe hoefde te betalen uit hoofde van de geldlening en dat EsVePe kosten heeft moeten maken om dat standpunt te weerleggen.
4.19.
In hoger beroep is gebleken dat EsVePe gelijk heeft: er is geen grond tot herberekening van de koopprijs van de aandelen. Tot een neerwaartse bijstelling daarvan komt het niet. Het hof volgt de rechtbank dan ook niet in haar overwegingen (ro. 2.18 en 2.19 eindvonnis) dat de kosten van FBM (en zoals bij de rechtbank door EsVePe toegelicht: de in die periode gemaakte advocaatkosten) niet onder het toepassingsbereik van artikel 12 van Pro de geldleningsovereenkomst vallen en in redelijkheid niet aan [geintimeerde] zijn toe te rekenen. Het is [geintimeerde] die deze kosten heeft veroorzaakt, door zonder noodzaak en zonder overleg met EsVePe een herberekening door MTH te laten maken en EsVePe vervolgens mee te delen (in een e-mail van 10 mei 2021) dat de geldlening is herzien naar een bedrag van € 216.907 en dat de rentebetaling met ingang van het tweede kwartaal van 2021 daarop zal worden aangepast. De dag erna laat EsVePe [geintimeerde] per e-mail terecht weten het hiermee niet eens te zijn en voornemens te zijn een
second opinionte laten verrichten, met de waarschuwingen dat niet tijdige of onvolledige betaling van de rente over de originele hoofdsom zonder opzegging, aanmaning of ingebrekestelling tot directe opeisbaarheid van die hoofdsom zou leiden en dat ook alle kosten voor rekening van [geintimeerde] zouden komen. Ondanks de e-mail van EsVePe van 14 oktober 2021, waarin zij [geintimeerde] meedeelde dat de in een eerdere e-mailwisseling overeengekomen tijdelijke opschorting van de verplichting tot het betalen van aflossingen op de geldlening voorbij was en dat EsVePe aanspraak maakte op de eerste twee verschuldigde aflossingstermijnen, heeft [geintimeerde] volhard in de opschorting van deze betalingsverplichtingen. De kosten van de
second opiniondie FBM op verzoek van EsVePe heeft gemaakt en de kosten van onder andere het kort geding dat haar advocaat heeft voorbereid, vallen onder de afspraak die partijen over de kosten hebben gemaakt. EsVePe heeft die kosten immers gemaakt tot behoud en ter uitoefening van haar rechten aangaande de geldlening. In de geschetste verhouding tussen [geintimeerde] en EsVePe is het niet in strijd met de eisen van redelijkheid en billijkheid noch naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar dat EsVePe die kosten door [geintimeerde] vergoed wil zien, zoals [geintimeerde] in deze procedure heeft bepleit. Het verdere betoog van [geintimeerde] dat het voorgenomen kort geding kansloos was, wordt gelogenstraft door het gegeven dat het kort geding is afgewend door een vaststellingsovereenkomst (die overigens door [geintimeerde] niet is nagekomen en daarom door EsVePe is ontbonden). Tegen de hoogte van de kosten van FBM en tegen de hoogte van de advocaatkosten tot en met 2023 is geen verweer gevoerd. Het hof zal deze kosten alsnog toewijzen.
second opinionte laten verrichten, met de waarschuwingen dat niet tijdige of onvolledige betaling van de rente over de originele hoofdsom zonder opzegging, aanmaning of ingebrekestelling tot directe opeisbaarheid van die hoofdsom zou leiden en dat ook alle kosten voor rekening van [geintimeerde] zouden komen. Ondanks de e-mail van EsVePe van 14 oktober 2021, waarin zij [geintimeerde] meedeelde dat de in een eerdere e-mailwisseling overeengekomen tijdelijke opschorting van de verplichting tot het betalen van aflossingen op de geldlening voorbij was en dat EsVePe aanspraak maakte op de eerste twee verschuldigde aflossingstermijnen, heeft [geintimeerde] volhard in de opschorting van deze betalingsverplichtingen. De kosten van de
second opiniondie FBM op verzoek van EsVePe heeft gemaakt en de kosten van onder andere het kort geding dat haar advocaat heeft voorbereid, vallen onder de afspraak die partijen over de kosten hebben gemaakt. EsVePe heeft die kosten immers gemaakt tot behoud en ter uitoefening van haar rechten aangaande de geldlening. In de geschetste verhouding tussen [geintimeerde] en EsVePe is het niet in strijd met de eisen van redelijkheid en billijkheid noch naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar dat EsVePe die kosten door [geintimeerde] vergoed wil zien, zoals [geintimeerde] in deze procedure heeft bepleit. Het verdere betoog van [geintimeerde] dat het voorgenomen kort geding kansloos was, wordt gelogenstraft door het gegeven dat het kort geding is afgewend door een vaststellingsovereenkomst (die overigens door [geintimeerde] niet is nagekomen en daarom door EsVePe is ontbonden). Tegen de hoogte van de kosten van FBM en tegen de hoogte van de advocaatkosten tot en met 2023 is geen verweer gevoerd. Het hof zal deze kosten alsnog toewijzen.
4.20.
Tegen de verdere kosten van deze procedure (bij de rechtbank en in hoger beroep) die EsVePe in hoger beroept vordert, heeft [geintimeerde] geen nader verweer gevoerd. [geintimeerde] zal worden veroordeeld tot betaling van de door EsVePe gemaakte en te maken kosten zoals bedoeld in artikel 12 van Pro de geldleningsovereenkomst, waarbij het hof het tot op heden gemaakte bedrag aan kosten zal bepalen op € 72.333 inclusief btw. Daarop strekt in mindering wat [geintimeerde] in het kader van eerdere proceskostenveroordelingen eventueel al heeft voldaan aan EsVePe.
Opeisbaarheid restant hoofdsom geldlening
4.21.
Nu een neerwaartse bijstelling van de hoofdsom van de geldlening niet aan de orde is, is [geintimeerde] het volledige resterende bedrag aan hoofdsom aan EsVePe verschuldigd. [geintimeerde] was niet (meer) gerechtigd tot opschorting van haar verplichting tot het betalen van aflossingen vanaf het moment dat EsVePe op aflossing (weer) aanspraak maakte in haar e-mail van 14 oktober 2021 (r.o. 4.19 van dit arrest). Door nadien te volharden in de opschorting is [geintimeerde] tekortgeschoten in de nakoming van deze aflossingsverplichting uit de overeenkomst van geldlening. Op grond van artikel 6 van Pro die overeenkomst is de volledige restant hoofdsom van € 880.125 daarom ineens opeisbaar. De vordering van EsVePe die strekt tot veroordeling van [geintimeerde] tot betaling van dit bedrag zal worden toegewezen. Ten overvloede overweegt het hof dat, indien en voor zover daarvan sprake is, inmiddels door [geintimeerde] gedane verdere aflossingen in mindering strekken op dit bedrag.
Rente 4,5% zonder beperking toewijsbaar
4.22.
Hoewel de verklaring voor recht over de verschuldigdheid met ingang van 31 maart 2017 door [geintimeerde] van de overeengekomen rente van 4,5% op jaarbasis over de geldlening is toegewezen, heeft de rechtbank daaraan ten onrechte ook een per 1 januari 2021 verlaagde hoofdsom verbonden. Het hof zal alsnog de oorspronkelijke vordering van EsVePe over de rente toewijzen, zonder die beperking.
Terugbetalingsvordering beperkt toewijsbaar
4.23.
In haar – toewijsbare – vordering tot volledige afwijzing van de vorderingen van [geintimeerde] in conventie heeft EsVePe een terugbetalingsvordering opgenomen. Die ziet op al hetgeen EsVePe op grond van het eindvonnis in conventie aan [geintimeerde] heeft voldaan, waaronder begrepen de helft van de deskundigenkosten ad € 10.587,50, te vermeerderen met de wettelijke rente daarover vanaf de datum van betaling. Aangezien EsVePe dit bedrag ook heeft opgenomen in haar begroting van de gemaakte kosten in verband met de geldlening, zal het hof alleen de wettelijke rente daarover vanaf de datum van betaling toewijzen.
De conclusie
4.24.
Het hoger beroep van EsVePe slaagt en dat van [geintimeerde] niet. Het hof zal het eerste en tweede tussenvonnis en het eindvonnis van de rechtbank in conventie en in reconventie vernietigen, behalve de beslissingen van de rechtbank in het eerste tussenvonnis in de onderdelen 4.1 tot en met 4.3, inzake het door EsVePe op te heffen pandrecht op de aandelen Radarxense, nu EsVePe daarvan niet in hoger beroep is gekomen. Vervolgens zal het hof opnieuw beslissen en daarbij de overige vorderingen in conventie van [geintimeerde] alsnog volledig afwijzen en die van EsVePe in reconventie alsnog volledig toewijzen.
4.25.
Omdat [geintimeerde] in beide hoger beroepen in het ongelijk zal worden gesteld, zal het hof haar tot betaling van de proceskosten van zowel de beide hoger beroepen als de procedure bij de rechtbank in conventie en reconventie veroordelen. De door [geintimeerde] aan EsVePe te betalen proceskosten betreffen in dit geval alleen nog de proceskosten die niet al zullen worden toegewezen als onderdeel van de gemaakte kosten van de geldlening. Het gaat dan nog om het griffierecht in beide instanties en om de kosten van betekening van de dagvaarding in hoger beroep. Onder die kosten vallen ook de nakosten die nodig zijn voor de betekening van de uitspraak en de wettelijke rente daarover. De rente is verschuldigd vanaf veertien dagen na die betekening. [4]
4.26.
De veroordelingen in deze uitspraak kunnen ook ten uitvoer worden gelegd als een van partijen de beslissing van het hof voorlegt aan de Hoge Raad (uitvoerbaarheid bij voorraad).
5.De beslissing
Het hof:
5.1.
vernietigt de vonnissen van de rechtbank Midden-Nederland, locatie Utrecht, van 7 december 2022, 1 februari 2023 en 31 januari 2024, behalve de beslissingen van de rechtbank in de onderdelen 4.1 tot en met 4.3 van het vonnis van 7 december 2022, die hierbij worden bekrachtigd, en beslist voor het overige opnieuw, als volgt:
in conventie:
5.2.
wijst de overige vorderingen van [geintimeerde] af;
5.3.
veroordeelt [geintimeerde] tot betaling aan EsVePe van de wettelijke rente over het bedrag van € 10.587,50 (de helft van de deskundigenkosten) dat EsVePe op grond van het vonnis van 31 januari 2024 aan [geintimeerde] heeft betaald, vanaf de dag van de betaling door EsVePe tot aan de dag van terugbetaling;
5.4.
veroordeelt [geintimeerde] in de proceskosten van de procedure bij de rechtbank in conventie, aan de zijde van EsVePe tot aan het eindvonnis begroot op € 667 aan griffierecht, en verstaat dat de verdere proceskosten van EsVePe van de procedure bij de rechtbank in conventie zijn begrepen in het in onderdeel 5.7 van dit arrest genoemd, door [geintimeerde] te betalen, bedrag;
in reconventie:
5.5.
veroordeelt [geintimeerde] tot betaling van het restant van de koopsom ad € 880.125 binnen 14 dagen na betekening van dit arrest waarop in mindering strekken eventueel gedane verdere aflossingen door [geintimeerde] ;
5.6.
verklaart voor recht dat [geintimeerde] met ingang van 31 maart 2017 de overeengekomen rente van 4,5% op jaarbasis over (het restant van) de geldlening is verschuldigd;
5.7.
veroordeelt [geintimeerde] tot betaling aan EsVePe van de door EsVePe gemaakte en nog te maken kosten (waartoe de geldlening aanleiding geeft) totdat [geintimeerde] de volledige geldlening heeft afgelost en bepaalt de tot op heden door EsVePe gemaakte kosten op € 72.333, waarop in mindering strekt wat [geintimeerde] in het kader van eerdere proceskostenveroordelingen al heeft voldaan aan EsVePe;
5.8.
veroordeelt [geintimeerde] in de proceskosten van de procedure bij de rechtbank in reconventie en verstaat dat alle daarin aan de zijde van EsVePe gevallen kosten zijn begrepen in het in onderdeel 5.7 van dit arrest genoemd, door [geintimeerde] te betalen, bedrag;
in conventie en in reconventie:
5.9.
veroordeelt [geintimeerde] in de proceskosten van de procedure in het principaal en in het incidenteel hoger beroep, aan de zijde van EsVePe in het principaal hoger beroep begroot op:
€ 6.561 aan griffierecht
€ 112,37 aan kosten voor het betekenen (bekendmaken) van de dagvaarding aan [geintimeerde] ;
en verstaat dat de verdere proceskosten van EsVePe van de procedure in het principaal en in het incidenteel hoger beroep zijn begrepen in het in onderdeel 5.7 van dit arrest genoemd, door [geintimeerde] te betalen, bedrag;
5.10.
bepaalt dat de in de onderdelen 5.4 en 5.9 van dit arrest genoemde bedragen aan griffierecht en betekeningskosten moeten worden betaald binnen 14 dagen na vandaag. Als niet op tijd wordt betaald, dan worden die kosten verhoogd met de wettelijke rente;
5.11.
verklaart de veroordelingen uitvoerbaar bij voorraad;
5.12.
wijst af wat verder is gevorderd.
Dit arrest is gewezen door mrs. C.M.E. Lagarde, G.J. Meijer en N.M. Brouwer, en is door de rolraadsheer in tegenwoordigheid van de griffier in het openbaar uitgesproken op 9 december 2025.