Uitspraak
10 september 2013
Strafkamer
nr. 12/00066
Hoge Raad der Nederlanden
Arrest
op het beroep in cassatie tegen een arrest van het Gerechtshof te 's-Gravenhage van 21 december 2011, nummer 22/003008-10, in de strafzaak tegen:
[verdachte], geboren te [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1981.
1.Geding in cassatie
Het beroep is ingesteld door de verdachte. Namens deze heeft mr. M.L. Groeneveld, advocaat te Rotterdam, bij schriftuur een middel van cassatie voorgesteld. De schriftuur is aan dit arrest gehecht en maakt daarvan deel uit.
De Advocaat-Generaal G. Knigge heeft geconcludeerd tot verwerping van het beroep.
2.Beoordeling van het middel
2.1.
Het middel klaagt over de motivering van de bewezenverklaring. Het bevat onder meer de klacht dat het oordeel van het Hof dat de in de bewezenverklaring genoemde passage van de aan M. Hamer verzonden e-mail een bedreiging met een tegen het leven van haar dochter gericht misdrijf, althans met zware mishandeling van haar dochter oplevert, ontoereikend is gemotiveerd.
2.2.1.
Ten laste van de verdachte is bewezenverklaard dat:
"hij op of omstreeks 10 februari 2010 te Dordrecht, althans in Nederland, M. Hamer heeft bedreigd met enig misdrijf tegen het leven gericht, althans met zware mishandeling, immers heeft verdachte opzettelijk dreigend een e-mail aan voornoemde Hamer verstuurd met de navolgende inhoud: 'Doe de groeten aan uw dochter... en uhm, zorg ervoor dat ze in de gaten wordt gehouden... Een ex-PvdA lid... Want WIJ zullen u dit nooit vergeven."
2.2.2.
Deze bewezenverklaring steunt op de volgende bewijsmiddelen:
"1. De verklaring van de verdachte.
De verdachte heeft ter terechtzitting in hoger beroep van 7 december 2011 verklaard - zakelijk weergegeven -:
Het e-mailadres [naam verdachte]@ hotmail.com is van mij.
2. Het proces-verbaal van de politie Haaglanden, proces-verbaalnummer PL15J2 2010030653-1 d.d. 11 februari 2010, opgemaakt in de wettelijke vorm door de daartoe bevoegde opsporingsambtenaar. Dit proces-verbaal houdt onder meer in - zakelijk weergegeven -: als de op 11 februari 2010 tegenover deze opsporingsambtenaar afgelegde verklaring van [betrokkene 1]:
Ik ben door mevrouw M.I. Hamer, fractievoorzitter van de politieke partij PvdA, gemachtigd tot het doen van aangifte. Op 10 februari 2010 is mevrouw Hamer bedreigd via een mailbericht. In het mailbericht wordt tevens haar dochter bedreigd.
De letterlijke inhoud van het mailbericht:
Namens alle slachtoffers en doden in Irak bedanken wij U en de PvdA voor het steunen van deze illegale oorlog. Ook namens het CDA bedanken wij de PvdA voor het steunen van J.P. Balkenende... Dankzij U komt het CDA weg met deze oorlogsmisdaad jegens de mensheid. Met uw verklaring van gisteren heeft u officieel de PvdA opgeheven. Bedankt! Als u denkt dat u hiermee wegkomt, heeft u het goed mis.... De mensen in het land voelen zich genaaid! Een mes in de rug.... Doe de groeten aan uw dochter... en uhm, zorg ervoor dat ze in de gaten wordt gehouden... Een ex-pvda lid.... Want WIJ zullen u dit nooit vergeven.
Het mailbericht is verzonden op en afkomstig van:
datum en tijd: 10-02-2010 13:42 uur
E-mailadres: [naam verdachte]@hotmail.com
IP-adres: [001]
Mevrouw M.I. Hamer voelt zich door bovenstaand mailbericht ernstig bedreigd. Zij is bang dat de afzender van dit mailbericht haar en haar dochter daadwerkelijk van het leven zal beroven dan wel zwaar lichamelijk letsel toe zal brengen. Ik stel u het mailbericht, alsmede de daarbij behorende eigenschappen van de verzender, ter beschikking.
3. Het proces-verbaal van de politie Haaglanden, proces-verbaalnummer PL15J2 2010030653-3 d.d. 12 februari 2010, opgemaakt in de wettelijke vorm door de daartoe bevoegde opsporingsambtenaar. Dit proces-verbaal houdt onder meer in - zakelijk weergegeven -:
als relaas van deze opsporingsambtenaar:
Naar aanleiding van een door [betrokkene 1] gedane aangifte namens mevrouw M.I. Hamer, fractievoorzitter van de politieke partij PvdA, is een onderzoek ingesteld. Het IP-adres [001] werd bevraagd en bleek toe te behoren aan UPC.
Door middel van een vordering ex artikel 126na van het Wetboek van Strafvordering werd via de Unit Landelijke Interceptie van UPC gevorderd de naam-, adres- en woonplaatsgegevens te verstrekken van de gebruiker van het IP-adres [001]. Van de U.L.I. zijn de volgende gegevens ontvangen: [betrokkene 2], [a-straat 1], [woonplaats]. Volgens de Gemeentelijke Basis Administratie staat er op het adres [a-straat 1] te [woonplaats] een persoon ingeschreven met de naam [verdachte], geboren op [geboortedatum]-1981 te [geboorteplaats].
4. Het proces-verbaal van de politie Zuid-Holland-Zuid, proces-verbaalnummer 2010014801-11 d.d. 12 februari 2010, opgemaakt in de wettelijke vorm door de daartoe bevoegde opsporingsambtenaar. Dit proces-verbaal houdt onder meer in - zakelijk weergegeven -:
als relaas van deze opsporingsambtenaar:
Op 11 februari 2010 is bij de politie Haaglanden aangifte gedaan van bedreiging van mevrouw M.I. Hamer en haar dochter. Op 12 februari 2010 werd in de woning aan de [a-straat 1] te Dordrecht [verdachte] aangehouden. Verdachte [verdachte] overhandigde een in de woning aanwezige laptop. Hij deelde mede dat dit de enige computer was, welke in de woning aanwezig was. De hoofdbewoner [betrokkene 2] toonde aan een van de verbalisanten de gehele woning, waarbij bleek dat er geen andere computers in de woning aanwezig waren. De laptop is in beslag genomen en overgedragen aan de Unit Forensische Opsporing voor onderzoek.
5. Het proces-verbaal van de politie Zuid-Holland-Zuid,proces-verbaalnummer 1602101230.OIG d.d. 17 februari 2010, opgemaakt in de wettelijke vorm door de daartoe bevoegde opsporingsambtenaar. Dit proces-verbaal houdt onder meer in - zakelijk weergegeven -:
als relaas van deze opsporingsambtenaar:
Op 12 februari 2010 werd door een medewerker van politie Zuid Holland Zuid de onderstaande computer voor onderzoek aangeboden aan het Bureau Digitale Recherche. Het betrof de computer:
Omschrijving :laptop computer
Eigenaar naam :[achternaam verdachte]
Voornamen :[voornaam verdachte]
Geboortedatum :[geboortedatum] 1981
Adres :[a-straat 1]
Woonplaats :Dordrecht.
Ik zag dat de systeemdatum en de tijd van deze personal computer overeen kwamen met de werkelijke datum en tijd. Gevraagd werd om te zoeken naar een email met een bedreigende tekst jegens M. Hamer van de PvdA dan wel politieke onderwerpen.
URL : http://nl.wikipedia.org/wiki/Mari%C3%ABtte_Hamer
Title : Mariette Hamer
Modified Date : 10-2-2010 13:32:55
User Name : [verdachte]
URL : http://nl.wikipedia.org/wiki/Mari%C3ABtte_Hamer
Modified Date : 10-2-20 10 13:32:55
User Name : [verdachte]
URL: http ://nu.pvda.nl/personen/Tweede+Kamer/Mariette+Hamer.html
Title : Mariette Hamer | Personen | PvdA
Modified Date : 10-2-2010 13:32:12
User Name : [verdachte]
URL :htp ://nu.pvda.nl/personen/Tweede+Kamer/Mariette+Hamer.html
Modified Date : 10-2-2010 13:32:12
User Name : [verdachte]
URL : http://nu.pvda.nl
Title : Partij van de Arbeid
Modified Date : 10-2-2010 13:31:37
User Name : [verdachte]
URL : http://nu.pvda.nl
Modified Date : 10-2-2010 13:31:37
User Name : [verdachte]
URL : nu.pvda.nl
ModifiedDate : 10-2-2010 13:31:37
User Name : [verdachte]
URL : http://www.google.nl/search?hl=nl&q=pvda+&meta=&aq=f&oq=
Title : pvda - Google zoeken
Modified Date : 10-2-2010 13:31:33
User Name : [verdachte]
URL : http://www.google.nl/search?hl=nl&q=pvda+&meta=&aq=f&oq=
Modified Date : 10-2-2010 13:31:33
User Name : [verdachte]
URL : http://www.google.nl/search?hl=nl&source=hp&q= pvda+rotterdam&meta&aq=2&oq=pvda
Modified Date : 10-2-2010 13:31:30
User Name : [verdachte]
URL : http://www.google.nl/search?hl=nl&source=hp&q= pvda+rotterdam&meta=&aq=2&oq=pvda
Title : pvda rotterdam - Google zoeken
Modified Date : 10-2-2010 13:31:30
User Name : [verdachte]
URL : http ://www.pvdarotterdam.nl/nieuws/nieuws_rss
Title : PvdA Rotterdam Nieuws
Modified Date : 10-2-2010 13:31:26
User Name : [verdachte]
Het ip-adres wat door de computer gebruikt werd was: [001] en dit werd ook op de computer aangetroffen."
2.2.3.
Het Hof heeft ten aanzien van de bewezenverklaring voorts het volgende overwogen:
"Nadere bewijsoverweging
Naar het oordeel van het hof levert de in de bewezenverklaring genoemde passage van de aan mevrouw Hamer verzonden e-mail een bedreiging met een tegen het leven van haar dochter gericht misdrijf, althans met zware mishandeling van haar dochter.
Het hof acht de bewezenverklaarde bedreigingen zodanig dat zij naar objectieve maatstaven bezien – gelet op hun aard en de omstandigheden waaronder zij zijn gedaan, te weten naar haar e-mail en kennelijk met bekendheid met het feit dat zij een dochter heeft – bij de aangeefster de redelijke en gerechtvaardigde vrees kon ontstaan dat het misdrijf waarmee gedreigd werd ook gepleegd zou worden.
Het hof is van oordeel dat het niet anders kan dat verdachte de betreffende e-mail heeft gestuurd, gelet op het feit dat de e-mail vanaf zijn laptop en vanaf zijn e-mailadres is verzonden. Daar komt bij dat uit de historische zoekgegevens op de laptop blijkt dat ongeveer tien minuten voor het tijdstip van verzending van de betreffende e-mail er uitgebreid is gezocht naar politieke gegevens, die eveneens gerelateerd kunnen worden aan de betreffende e-mail. De opmerking van verdachte dat ook andere huisgenoten eventueel via zijn e-mailaccount de e-mail zouden kunnen hebben verstuurd acht het hof onaannemelijk."
2.3.
Voor een veroordeling ter zake van bedreiging met enig misdrijf tegen het leven gericht dan wel bedreiging met zware mishandeling is, voor zover hier van belang, vereist dat de bedreiging van dien aard is en onder zodanige omstandigheden is geschied dat bij de betrokkene de redelijke vrees kon ontstaan dat hij het leven zou kunnen verliezen of zwaar lichamelijk letsel zou kunnen oplopen. (vgl. HR 7 juni 2005, ECLI:NL:HR:2005:AT3659, NJ 2005/448). Niet is vereist dat het misdrijf waarmee wordt gedreigd, is gericht tegen de bedreigde persoon zelf (vgl. HR 25 januari 2011, ECLI:NL:HR:2011:BO3400, NJ 2011/224).
2.4.
Zonder nadere motivering, die ontbreekt, is het oordeel van het Hof dat de bewezenverklaarde uitlatingen van de verdachte bedreiging met enig misdrijf tegen het leven gericht, althans met zware mishandeling opleveren, niet zonder meer begrijpelijk. De uitspraak is dus niet naar de eis der wet met redenen omkleed. Daarbij wordt het volgende in aanmerking genomen.
Als het Hof heeft geoordeeld dat de in de bewezenverklaring opgenomen passage uit de e-mail van de verdachte van dien aard is dat zij bij M.I. Hamer de onder 2.3 bedoelde vrees kon doen ontstaan, is dat oordeel, gelet op de weinig specifieke bewoordingen waarin die uitlatingen zijn gedaan, niet begrijpelijk. Voor zover het Hof die uitlatingen niet op zichzelf heeft beschouwd, heeft het bij de motivering van zijn oordeel alleen betrokken dat de bewezenverklaarde uitlatingen zijn verstuurd naar het (zakelijke) e-mailadres van Hamer en dat de verdachte bekend was met het feit dat zij een dochter heeft. Die omstandigheden vormen nog niet een toereikende motivering van zijn oordeel. Het Hof heeft immers niets naders vastgesteld omtrent de context waarin de bewezenverklaarde uitlatingen zijn gedaan, zoals de betekenis van de overige inhoud van de e-mail voor het bedreigende karakter van de bewezenverklaarde passage of het gewicht van de omstandigheid dat die uitlatingen zijn gericht tegen Hamer als landelijk bekend politicus, van wie met haar toestemming openbaar gemaakte zakelijke en persoonlijke gegevens eenvoudig te achterhalen kunnen zijn.
2.5.
In zoverre slaagt het middel.
3.Slotsom
Hetgeen hiervoor is overwogen brengt mee dat de bestreden uitspraak niet in stand kan blijven, het middel voor het overige geen bespreking behoeft en als volgt moet worden beslist.
4.Beslissing
De Hoge Raad:
vernietigt de bestreden uitspraak;
wijst de zaak terug naar het Gerechtshof Den Haag, opdat de zaak op het bestaande hoger beroep opnieuw wordt berecht en afgedaan.
Dit arrest is gewezen door de vice-president W.A.M. van Schendel als voorzitter, en de raadsheren H.A.G. Splinter-van Kan en Y. Buruma, in bijzijn van de waarnemend griffier S.C. Rusche, en uitgesproken op
10 september 2013.
10 september 2013.