Uitspraak
HOGE RAAD DER NEDERLANDEN
STRAFKAMER
Nummer23/03574
Datum10 februari 2026
ARREST
op het beroep in cassatie tegen een arrest van het gerechtshof 's-Hertogenbosch van 11 september 2023, nummer 20-000553-19, in de strafzaak
tegen
[verdachte] ,
geboren in [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1986,
hierna: de verdachte.
1.Procesverloop in cassatie
Het beroep is ingesteld door de verdachte. Namens deze heeft de advocaat H.M.W. Daamen bij schriftuur een cassatiemiddel voorgesteld.
De advocaat-generaal M.E. van Wees heeft geconcludeerd tot vernietiging van de bestreden uitspraak van het hof, maar uitsluitend wat betreft de duur van de opgelegde gevangenisstraf en tot verwerping van het beroep voor het overige.
2.Beoordeling van het cassatiemiddel
2.1
Het cassatiemiddel klaagt dat het gebruik van de door de getuige [aangeefster] afgelegde verklaringen voor het bewijs niet verenigbaar is met het door artikel 6 van Pro het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (hierna: EVRM) gewaarborgde recht op een eerlijk proces, omdat – anders dan het hof in reactie op een gevoerd verweer heeft geoordeeld – onvoldoende compenserende factoren bestaan voor het ontbreken van de mogelijkheid die getuige te ondervragen.
2.2.1
Ten laste van de verdachte is bewezenverklaard dat hij:
“in de periode van 1 augustus 2017 tot en met 21 augustus 2017 te Hongarije en/of Duitsland en/of Nederland,
tezamen en in vereniging met een ander of anderen,
A (sub 2)
[aangeefster] (geboren op [geboortedatum] 2000) heeft geworven en vervoerd en overgebracht en gehuisvest en/of opgenomen, met het oogmerk van uitbuiting van die [aangeefster] , terwijl die [aangeefster] de leeftijd van achttien jaren nog niet had bereikt en
B (sub 3)
[aangeefster] (geboren op [geboortedatum] 2000) heeft aangeworven, medegenomen met het oogmerk die [aangeefster] in een ander land ertoe te brengen zich beschikbaar te stellen tot het verrichten van één of meer seksuele handeling(en) met of voor een derde tegen betaling
C (sub 5)
[aangeefster] (geboren op [geboortedatum] 2000) ertoe heeft gebracht zich beschikbaar te stellen tot het verrichten van seksuele handelingen met of voor een derde tegen betaling, terwijl die [aangeefster] de leeftijd van achttien jaren nog niet had bereikt en
E (sub 9)
[aangeefster] (geboren op [geboortedatum] 2000) door misbruik van uit feitelijke omstandigheden voortvloeiend overwicht en/of door misbruik van een kwetsbare positie heeft bewogen hem, verdachte, en/of zijn mededader(s) te bevoordelen uit de opbrengst van de seksuele handeling(en) van [aangeefster] met of voor een derde,
immers heeft/hebben, verdachte en/of zijn mededader(s), in voornoemde periode
- een liefdesrelatie aangegaan/onderhouden met voornoemde [aangeefster] en
- die [aangeefster] eerst aangeven dat zij 30% van haar verdiensten moest afstaan en dat dat later 50% bleek te zijn
- die [aangeefster] vervoerd dan wel laten vervoeren naar Nederland en
- die [aangeefster] onderdak verleend en
- die [aangeefster] aangeven dat zij het identiteitsbewijs van haar zus moest gebruiken en
- die [aangeefster] instructies gegeven wat ze bij controles moest zeggen en
- die [aangeefster] naar een prostitutieplek vervoerd en
- die [aangeefster] angst aangejaagd en
- die [aangeefster] bewogen (een deel van) haar verdiensten uit de prostitutie aan hem, verdachte af te staan/af te dragen.”
2.2.2
Deze bewezenverklaring steunt op de bewijsmiddelen die zijn weergegeven in de uitspraak van het hof die is gepubliceerd op rechtspraak.nl onder ECLI:NL:GHSHE:2023:2989 en in het bij die uitspraak met aanvulling en verbetering van gronden bevestigde vonnis van de rechtbank dat op rechtspraak.nl is gepubliceerd onder ECLI:NL:RBOBR:2019:1076.
2.2.3
Volgens het proces-verbaal van de terechtzitting in hoger beroep van 28 augustus 2023 heeft de raadsman van de verdachte daar het woord gevoerd overeenkomstig de bij de stukken gevoegde pleitnota. Deze pleitnota houdt onder meer in:
“2.1 Cliënt heeft van meet af aan stellig ontkend het hem tenlastegelegde en door de rechtbank bewezenverklaarde te hebben gepleegd. Cliënt heeft verklaard dat hij aangeefster [aangeefster] nimmer heeft ontmoet en ontkent enige betrokkenheid bij het overbrengen van haar naar Nederland om haar hier te laten werken als prostituee.
(...)
2.2
Het ondervragingsrecht, neergelegd in art. 6 lid 3 sub d EVRM Pro, houdt in dat de verdediging het recht heeft om in enig stadium van het geding de getuige te ondervragen om op die manier de geloofwaardigheid en de betrouwbaarheid van de afgelegde verklaring te toetsen en te betwisten. Dit maakt dat cliënt het recht heeft om [aangeefster] te ondervragen, maar de verdediging is niet in de gelegenheid geweest gebruik te maken van dit recht. Aangeefster is enkel gehoord door de politie en nooit door een rechter in aanwezigheid van de verdediging.
2.3
Door de verdediging is zowel in eerste aanleg als in hoger beroep verzocht om haar als getuige te mogen horen. Deze verzoeken zijn ook toegewezen, maar telkens bleek zij – ondanks meerdere pogingen in zowel eerste aanleg als in hoger beroep – onvindbaar voor justitie en heeft de verdediging haar nooit kunnen ondervragen.
(...)
2.4
Onder omstandigheden kan een beperking van het ondervragingsrecht leiden tot een schending van artikel 6 van Pro het EVRM. Het EHRM heeft in de zaken Al Khawaya & Tahery v. Verenigd Koninkrijk en Schatschaschwili v. Duitsland een stappenplan opgesteld om te beoordelen of hier sprake van is.
A good reason
2.5
Allereerst dient te worden beoordeeld of er een goede reden was voor de afwezigheid van de getuige. Dit is van belang voor de beoordeling of deze verklaring van de getuige welke niet is verschenen voor het bewijs kan worden gebruikt. Volgens het EHRM zijn onbereikbaarheid en haar onwilligheid geen goede reden voor afwezigheid van de getuige. In de onderhavige zaak zijn echter de nodige inspanningen (all reasonable efforts) verricht om [aangeefster] te bereiken en de verdediging de gelegenheid te bieden haar als getuige te ondervragen. Uw hof heeft in het tussenarrest ook reeds overwogen dat de verdediging desondanks geen gebruik heeft kunnen maken van het recht op een behoorlijke en effectieve ondervragingsmogelijkheid van [aangeefster] .
Sole or decisive
2.6
Vervolgens dient te worden beoordeeld of de verklaring van [aangeefster] het enige of doorslaggevende (sole or decisive) bewijs in de strafzaak van cliënt vormt. Hier zou sprake van zijn indien een eventuele bewezenverklaring in beslissende mate gebaseerd zou zijn op de verklaringen van aangeefster [aangeefster] .
2.7
De verdediging stelt zich op het standpunt dat een eventuele veroordeling van cliënt, op zijn minst genomen in beslissende mate op de verklaringen van de niet gehoorde getuige [aangeefster] zou zijn gebaseerd.
(...)
Compensatie
2.11
Dit zou geen schending van het ondervragingsrecht opleveren indien het gebrek aan een behoorlijke en effectieve ondervragingsmogelijkheid van de getuige voldoende zou worden gecompenseerd.
2.12
Een compenserende factor zou kunnen zijn dat de verdediging in het vooronderzoek de getuige heeft kunnen ondervragen. Daar was in deze zaak echter geen sprake van nu cliënt pas is aangehouden nadat [aangeefster] Nederland reeds had verlaten. Daarna hebben de autoriteiten haar ook niet meer kunnen vinden waardoor later ook geen mogelijkheid was haar te ondervragen.
2.13
De rechtbank oordeelde dat het niet kunnen ondervragen van [aangeefster] door de verdediging voldoende is gecompenseerd waardoor de nodige procedurele waarborgen in acht zijn genomen. Hiervoor wordt door de rechtbank verwezen naar het verstrekken van audio-opnames aan de verdediging.
2.14
Het enkele uitluisteren van de verhoren van [aangeefster] kan in deze zaak maar in zeer beperkte mate compensatie bieden voor het niet kunnen uitoefenen van het ondervragingsrecht. Dat [aangeefster] zeer wisselend heeft verklaard bij de politie (en aldus aantoonbaar heeft gelogen tijdens de politieverhoren) blijkt al duidelijk uit de schriftelijke vastleggingen van de verhoren en in dat opzicht voegt het uitluisteren niet veel toe. Als iemand op papier consistent lijkt te verklaren, kan het beluisteren van de verhoren ertoe leiden dat alsnog tegenstrijdigheden (op detailniveau) naar boven komen. Maar in dit geval bevatten de verklaringen op papier al ontzettend veel tegenstrijdigheden, zoals ik eerder al in het betrouwbaarheidsverweer heb uitgewerkt. Het uitluisteren van de opnamen van de verklaringen van [aangeefster] leidt dan ook niet tot een andere conclusie.
2.15
Dit biedt dan ook onvoldoende compensatie voor het niet kunnen horen van [aangeefster] . Het kunnen bekijken van videobeelden zou eventueel wel compensatie kunnen bieden. In dat geval zou het gedrag van [aangeefster] en haar houding kunnen worden waargenomen op het moment dat zij wisselende verklaringen aflegde. Evenals haar gezichtsuitdrukking in reactie op bepaalde vragen. Van de verhoren zijn echter geen videobeelden aan de verdediging beschikbaar gesteld, enkel audiofragmenten.
2.16
Volgens het EHRM biedt het enkele uitluisteren van een verhoor onvoldoende compensatie voor het niet kunnen horen van een getuige. In het tussenarrest oordeelde uw hof dat het feit dat de verdediging in het bezit is gesteld van de audio-opnames van de verhoren van [aangeefster] , inderdaad onvoldoende compensatie biedt voor het niet kunnen uitoefenen van het ondervragingsrecht.
2.17
Uit jurisprudentie van de Hoge Raad blijkt dat indien de rechter oordeelt dat (vooralsnog) onvoldoende compenserende factoren hebben bestaan, dient te onderzoeken of daartoe alsnog stappen kunnen worden gezet. Het gaat er daarbij in de kern om dat de rechter de betrouwbaarheid van de verklaring van de niet-ondervraagde getuige zorgvuldig onderzoekt, een en ander in samenhang met het overige bewijsmateriaal en in het licht van de betwisting door de verdachte van die verklaring. Van belang daarbij kunnen zijn verklaringen van personen tegenover wie de getuige – kort na de gebeurtenissen waar het om gaat – zijn of haar verhaal heeft gedaan of die anderszins feiten en omstandigheden waarop de getuigenverklaring ziet, kunnen bevestigen.
2.18
Hieruit kan worden afgeleid dat het horen van getuigen compensatie kan opleveren indien daarmee de betrouwbaarheid van de door [aangeefster] afgelegde verklaringen in voldoende mate kan worden getoetst.
2.19
In hoger beroep zijn, na het door uw hof gewezen tussenarrest, nog de ouders van [aangeefster] als getuige gehoord. Zij hebben een verklaring afgelegd tegenover de raadsheer-commissaris en daaruit blijkt dat zij niet dan wel weinig met hun dochter hebben gesproken over het tenlastegelegde. Zo heeft de vader van [aangeefster] bij de raadsheer-commissaris verklaard dat dit een gevoelig onderwerp was gelet op de werkzaamheden die zij zou hebben verricht en het feit dat hij haar vader is. Hij heeft meerdere keren verklaard dat hij niet met zijn dochter heeft gesproken over hoe zij in Nederland terecht is gekomen en wat daar zou zijn gebeurd.
2.2
De moeder van [aangeefster] heeft verklaard dat zij enkel informatie heeft gekregen van de Nederlandse autoriteiten over de werkzaamheden die haar dochter zou hebben verricht en de rol van cliënt. Zij heeft niet van [aangeefster] zelf vernomen wat de betrokkenheid van cliënt zou zijn geweest. Zij weet enkel te vertellen dat [medeverdachte] haar naar Nederland heeft gebracht. Over de bestemming van haar reis en de wijziging daarvan zou [aangeefster] telkens andere dingen tegen haar moeder hebben gezegd.
2.21
Gelet op de verklaringen van de ouders dat zij niet tot nauwelijks met [aangeefster] hebben gesproken over het cliënt tenlastegelegde, kunnen hun getuigenverklaringen niet worden gebruikt om de door [aangeefster] afgelegde, voor cliënt belastende, verklaringen op betrouwbaarheid te toetsen. Het horen van beide ouders levert dan ook te weinig compensatie op voor het niet kunnen horen van [aangeefster] .
2.22
De verdediging is eerder in de gelegenheid gesteld de voogd van [aangeefster] te horen als getuige. Zij kon zich op vragen van de verdediging enkel nog herinneren hoe het contact met de ouders verliep, en wat [aangeefster] haar zou hebben verteld over de rol van haar vriendinnen en zus. Zo zou [aangeefster] tegen haar hebben verteld dat zij een vriendin had welke werkzaam was in de prostitutie en heel veel geld had. Deze vriendin zou haar vervoer naar Nederland hebben geregeld. Hieruit kan worden afgeleid dat [aangeefster] ook wisselend tegen haar voogd heeft verklaard en des te meer reden aan de betrouwbaarheid van haar verklaringen.
2.23
Op verdere vragen van de verdediging kan [getuige] geen antwoord geven, omdat zij zich dat niet kan herinneren. Door het horen van deze getuige (voogd [getuige]) kan de betrouwbaarheid van de verklaringen van [aangeefster] dan ook onvoldoende worden getoetst. Het horen van deze getuige biedt dan ook eveneens onvoldoende compensatie voor het niet kunnen horen van [aangeefster] .
Conclusie
2.24
Om te beoordelen of de procedure in zijn geheel nog als eerlijk kan worden aangemerkt moet het gewicht van de verklaringen van de getuige worden afgewogen tegen de mate van compensatie. EHRM in Schatschaschwili:
"The extent of the counterbalancing factors necessary in order for a trial to be considered fair will depend on the weight of the evidence of the absent witness. The more important that evidence, the more weight the counterbalancing factors will have to carry in order for the proceedings as a whole to be considered fair.”.
2.25
Naar aanleiding hiervan overweegt het EHRM in Dastan tegen Turkije het volgende:
"In this connection, the Court notes that there is no indication in the national courts’ judgments that they approached the statement given by D.T. with any specific caution or that the fact that he did not testify and was not cross-examined in person before the trial court prompted the national courts to attach less weight to his statement."
2.26
Om in de strafzaak van cliënt nog te kunnen spreken van een eerlijk proces in de zin van artikel 6 EVRM Pro kan de verdediging nog worden gecompenseerd indien terughoudend met de verklaringen wordt omgegaan en daaraan minder gewicht wordt toegekend.
2.27
De verklaringen van [aangeefster] vormen echter, zoals eerder gezegd, het enige bewijs waarin cliënt direct wordt belast. Bij een voorzichtige benadering van deze verklaring en indien daaraan minder gewicht wordt toegekend, bijvoorbeeld door daarnaast sterk steunbewijs te verlangen wat er niet is, is er onvoldoende bewijs om tot een bewezenverklaring te komen.
2.28
De verdediging stelt zich dan ook op het standpunt dat u niet tot een veroordeling kunt komen zonder dat daardoor de procedure als geheel in strijd is met artikel 6, lid 1 en 3, sub d EVRM. Derhalve verzoek ik u primair cliënt integraal vrij te spreken van het hem tenlastegelegde feit.”
2.2.4
Het hof heeft dit verweer als volgt verworpen:
“De raadsman van de verdachte heeft ter terechtzitting in hoger beroep – op de gronden zoals nader in de pleitnota verwoord – vrijspraak bepleit. Daartoe heeft de raadsman aangevoerd dat de verdediging geen effectieve en behoorlijke gelegenheid is geboden om aangeefster [aangeefster] te ondervragen. Het bewijs van het tenlastegelegde berust in beslissende (decisive) mate op de verklaring van aangeefster. Met het horen van de ouders van aangeefster, en eerder van getuige [getuige], is de verdediging voorts in onvoldoende mate gecompenseerd voor het ontbreken van voornoemde effectieve en behoorlijke ondervragingsgelegenheid. Om nog te kunnen spreken van een eerlijk proces in de zin van artikel 6 EVRM Pro zou aan de verklaring van aangeefster [aangeefster] minder gewicht moeten worden toegekend, bijvoorbeeld door daarnaast sterk steunbewijs te verlangen dat er niet is. Het hof kan derhalve niet tot een veroordeling komen zonder dat daardoor de procedure als geheel strijdig is met artikel 6, lid 1 en 3, sub d EVRM. De verdachte dient derhalve te worden vrijgesproken, aldus de raadsman.
(...)
Blijkens de processen-verbaal van bevindingen van de raadsheer-commissaris, d.d. 2 november 2022 en 8 februari 2023, is het niet gelukt om aangeefster [aangeefster] als getuige te horen, daar zij niet door de Hongaarse autoriteiten kon worden getraceerd. Uit voormelde processen-verbaal komt verder naar voren dat hiertoe door de Hongaarse autoriteiten en de raadsheer-commissaris de nodige inspanningen zijn verricht. Zo is de oproeping om voor het verhoor te verschijnen naar het (het hof begrijpt: toenmalig bekende) adres van de getuige gezonden en met de post teruggezonden, en heeft de Hongaarse rechtbank en politie vergeefs nader onderzoek verricht naar de woon- of verblijfplaats van de getuige. Tevens heeft de raadsheer-commissaris getracht om het adres van de getuige via haar ouders te achterhalen. Deze inspanningen zijn evenwel zonder resultaat gebleven.
(...)
Het hof is aldus van oordeel dat alle inspanningen, die in redelijkheid kunnen worden gevergd om tot een verhoor van de aangeefster (...) te komen, in onderhavige zaak zijn verricht.
Nu het hof onverminderd van oordeel is dat de bewezenverklaring in beslissende mate rust op de verklaring van aangeefster en aangeefster niet door de verdediging is gehoord, moet het hof afwegen of er voldoende compensatie heeft plaatsgevonden en/of is geboden om dit gebrek te ondervangen en om te kunnen concluderen dat het proces in het geheel nog eerlijk is als bedoeld in artikel 6 EVRM Pro. Daarbij is de mate van beslissendheid van de niet getoetste verklaring bepalend voor de mate van compensatie die dient te worden geboden.
In dat verband overweegt het hof dat het er in de kern om gaat dat het hof de betrouwbaarheid van de verklaring van de niet-ondervraagde getuige zorgvuldig onderzoekt, een en ander in samenhang met het overige bewijsmateriaal en in het licht van de betwisting door de verdachte van die verklaring. Van belang daarbij kunnen zijn verklaringen van personen tegenover wie de getuige – kort na de tenlastegelegde gebeurtenissen – zijn of haar verhaal heeft gedaan of die anderszins feiten en omstandigheden waarop de getuigenverklaring ziet, kunnen bevestigen. Verder kan compensatie betrekking hebben op procedurele waarborgen zoals de beschikbaarheid van een audiovisuele vastlegging van het verhoor van de getuige.
Het hof stelt het volgende ten aanzien van (de eerlijkheid van) het verloop van de procedure vast.
Aangeefster [aangeefster] is meermalen uitgebreid gehoord door de politie, waaronder op 22 augustus 2017, 6 september 2017, 22 september 2017, 3 oktober 2017 en 11 november 2017. De politie – waarvan in zijn algemeenheid kan worden gezegd dat deze in het Nederlands rechtsbestel zowel belastend als ontlastend bewijsmateriaal vergaart – heeft aangeefster bij die gelegenheden kritisch bevraagd op het moment dat de verbalisanten vermoedden dat aangeefster – minst genomen – terughoudend verklaarde.
Het hof stelt voorts vast dat de verdachte ruimschoots – de verdachte is vier maal door de politie, alsmede gedurende de terechtzittingen in eerste aanleg gehoord – in de gelegenheid is gesteld om zijn lezing van de feiten te geven. Bij diens verhoren door de politie is de verdachte tevens geconfronteerd met de verklaringen van aangeefster. In welk verband de verdachte gelegenheid heeft gehad haar verklaring te weerspreken en twijfel te zaaien over de geloofwaardigheid van aangeefster, door te wijzen op eventuele incoherentie of inconsistentie in haar verklaringen, dan wel zulks met ander bewijsmateriaal te onderbouwen, doch verdachte heeft – in de kern – volstaan met een (blote) ontkenning van het tenlastegelegde. Voorts was de verdediging vanaf het verstrekken van de stukken aan de raadsman – dan wel met het verhoor van de verdachte, reeds zoveel eerder – bekend met de identiteit van aangeefster en was de verdediging in staat om de vermeende motieven van de getuige om te liegen, te identificeren en te onderzoeken. Bovendien heeft de politie de verklaringen van de getuige verder onderzocht, teneinde de betrouwbaarheid/juistheid van haar verhaal te verifiëren.
In dat verband (...) overweegt het hof dat de politie onderzoek heeft verricht naar de telefoon(s) van de getuige, alsmede de telefoons, waarvan is gebleken dat die in gebruik waren bij de verdachte en zijn partner en zijn moeder. Ook zijn, teneinde de betrouwbaarheid en juistheid van de verklaring van de getuige te verifiëren, diverse getuigen gehoord en is – mede ter compensatie voor het niet horen van aangeefster – reeds in de fase van eerste aanleg de voogd van aangeefster als getuige gehoord. In de fase van hoger beroep zijn op het verzoek van de verdediging voorts de ouders van de getuige gehoord. Hoewel de ouders van aangeefster slechts in beperkte mate vanuit eigen wetenschap hebben kunnen verklaren over het tenlastegelegde, zijn naar het oordeel van het hof uit hun verklaringen geen feiten en omstandigheden naar voren gekomen die maken dat aan de juistheid en betrouwbaarheid van de verklaring van aangeefster moet worden getwijfeld.
Daarnaast zijn audio-opnamen van de verhoren van aangeefster aan de verdediging verstrekt. De verdediging was derhalve wel in staat om de geloofwaardigheid van de getuige effectief te betwisten, doch in mindere mate vanwege het uitblijven van een ondervraging door de verdediging.
Op grond van hetgeen hiervoor is overwogen, stelt het hof vast dat het ontbreken van een behoorlijke en effectieve mogelijkheid om aangeefster door de verdediging te (doen) ondervragen genoegzaam is gecompenseerd. Het hof concludeert dat is voldaan aan de eisen van een eerlijk proces en dat er dus ook geen sprake is van een schending van artikel 6, derde lid, sub d, van het EVRM. De omstandigheid dat de zus van aangeefster niet is gehoord, brengt het hof – het beperkte gewicht dat haar verklaring toekomt mede in aanmerking genomen – niet tot een ander oordeel.
Het hof verwerpt mitsdien het verweer van de verdediging dienaangaande.”
2.2.5
Het door het hof bevestigde vonnis van de rechtbank houdt over de verklaringen van de getuige onder meer in:
“Bovendien acht de rechtbank van belang dat haar verklaringen daarnaast op essentiële onderdelen worden ondersteund door de gebezigde bewijsmiddelen.
Door de verdediging zijn een aantal tegenstrijdigheden op detailniveau genoemd. Ook ten aanzien van een groot aantal van deze genoemde tegenstrijdigheden is de juistheid van de kern van deze onderdelen uit de verklaringen vast komen te staan op grond van het gebezigde steunbewijs. Dit geldt ten aanzien van het verblijf van aangeefster in de woning van verdachte waarin ook verdachtes moeder verbleef, de diefstal van de ID-kaart van haar zus, het ontvangen van een AEG telefoon en dat daarop gebeld is gedurende de reis naar Nederland alsmede het feit dat zij zich maandagochtend moest melden bij [betrokkene 5] voor een ruimte met nummer 20. Dat zij niet op ieder detail gelijkluidend heeft verklaard doet, gelet op het aanwezige steunbewijs, niet af aan de betrouwbaarheid van haar verklaringen. Uit de verklaring van [aangeefster] en de overige gebezigde bewijsmiddelen stelt de rechtbank onder meer het volgende vast. De verdachte heeft de destijds zestienjarige [aangeefster] door de medeverdachte [medeverdachte] , een neef van zijn vrouw, naar Nederland laten brengen ten einde haar op [a-straat] in de prostitutie te laten werken. [medeverdachte] en [aangeefster] verbleven en sliepen vanaf 19 augustus 2017 in Nederland in de woning van verdachte waar op dat moment enkel de moeder van verdachte, [betrokkene 6] , en zijn zoontje [betrokkene 1] verbleven. Verdachte en zijn vrouw [betrokkene 2] verbleven op dat moment met hun oudste zoontje [betrokkene 3] in Hongarije. [betrokkene 6] kende [medeverdachte] voorafgaande aan dit verblijf niet en ze kende evenmin [aangeefster] . Uit de analyse van de telefoongegevens leidt de rechtbank af dat de verdachte en zijn vrouw [betrokkene 2] gebruikers zijn van het telefoonnummer eindigend op [telefoonnummer 1] en dat [betrokkene 6] gebruik heeft gemaakt van het telefoonnummer eindigend op [telefoonnummer 2] . Op 19 augustus 2017, de dag waarop [aangeefster] in Nederland arriveerde, is tussen deze twee nummers meermalen contact gemaakt. Daarnaast is er met deze twee telefoonnummers op 19 augustus 2017 contact geweest met het nummer behorende bij het AEG toestel dat op 21 augustus 2017 bij [aangeefster] is aangetroffen. Met het nummer eindigend op [telefoonnummer 1] is verder in de periode van 19 augustus 2017 en 21 augustus 2017 contact opgenomen met het nummer dat in gebruik is bij [betrokkene 4] . Via hem is ruimte 20 op [a-straat] gereserveerd waar [aangeefster] op maandagochtend 21 augustus 2017 is gaan werken. Verder blijkt uit de bewijsmiddelen dat [aangeefster] op de hoogte is van persoonlijke omstandigheden van verdachte, zoals onder andere de namen van zijn vrouw en kinderen, de leeftijd van zijn jongste kind, het feit dat hij in Hongarije gebruik maakte van een lichtgekleurde auto van het merk Mercedes met een Hongaars kenteken en dat hij in de periode van 19 augustus 2017 tot en met 21 augustus 2017 in Hongarije verbleef. Voor de geloofwaardigheid en betrouwbaarheid van de verklaringen van [aangeefster] acht de rechtbank verder van belang dat zij niet in negatieve zin over zowel verdachte als zijn medeverdachte [medeverdachte] heeft verklaard. Zij verklaart meerdere malen dat het haar eigen keuze is geweest om in Nederland in de prostitutie werkzaam te zijn en dat zij verdachte niet ziet als mensenhandelaar. Ze verklaart verder dat ze niet wil dat de verdachte gestraft wordt en dat ze niets wil bereiken middels een mogelijke vervolging.”
2.3.1
In gevallen waarin de rechter voor het bewijs gebruik wil maken van een door een getuige afgelegde verklaring, terwijl de verdediging – ondanks het nodige initiatief – niet een behoorlijke en effectieve mogelijkheid heeft gehad om ten aanzien van die getuige het ondervragingsrecht uit te oefenen, moet de rechter nagaan of het proces als geheel eerlijk is verlopen. Hierbij zijn – met het oog op de beoordeling of de procedure in haar geheel voldoet aan het door artikel 6 EVRM Pro gewaarborgde recht op een eerlijk proces – van belang (i) de reden dat het ondervragingsrecht niet kan worden uitgeoefend met betrekking tot een getuige van wie de verklaring voor het bewijs wordt gebruikt, (ii) het gewicht van de verklaring van de getuige, binnen het geheel van de resultaten van het strafvorderlijke onderzoek, voor de bewezenverklaring van het feit, en (iii) het bestaan van compenserende factoren, waaronder ook procedurele waarborgen, die compensatie bieden voor het ontbreken van een ondervragingsgelegenheid. (Vgl. HR 20 april 2021, ECLI:NL:HR:2021:576, rechtsoverweging 2.12.2.)
2.3.2
Voor de beoordeling of wordt voldaan aan de eisen van een eerlijk proces, is het gewicht van de verklaring van de betreffende getuige in de bewijsconstructie een belangrijke beoordelingsfactor. Dat doet er echter niet aan af dat ook de aanwezigheid van een goede reden voor het niet kunnen ondervragen van de getuige en het bestaan van compenserende factoren in die beoordeling moeten worden betrokken, waarbij al deze beoordelingsfactoren in onderling verband moeten worden beschouwd. Naarmate het gewicht van de verklaring van de getuige groter is, is het – wil de verklaring voor het bewijs kunnen worden gebruikt – des te meer van belang dat een goede reden bestaat voor het niet bieden van een ondervragingsgelegenheid en dat compenserende factoren bestaan. (Vgl. HR 20 april 2021, ECLI:NL:HR:2021:576, rechtsoverwegingen 2.12.2 en 2.12.3, en HR 12 oktober 2021, ECLI:NL:HR:2021:1418, rechtsoverweging 2.4.2.)
2.3.3
Bij dit onderzoek naar het bestaan van voldoende compenserende factoren – waaronder ook procedurele waarborgen – voor het ontbreken van een ondervragingsgelegenheid, gaat het er in de kern om dat de rechter de betrouwbaarheid van de verklaring van de niet-ondervraagde getuige zorgvuldig onderzoekt, in samenhang met het overige bewijsmateriaal en in het licht van de betwisting door de verdachte van die verklaring. Het gaat daarbij om voldoende compenserende factoren voor de door de verdediging ondervonden beperkingen bij het onderzoek naar de betrouwbaarheid van de verklaring van de getuige, waarmee ook de deugdelijkheid van de bewijsbeslissing wordt gewaarborgd. Van belang daarbij kunnen zijn verklaringen van personen tegenover wie de getuige – kort na de gebeurtenissen waar het om gaat – zijn of haar verhaal heeft gedaan of die anderszins feiten en omstandigheden waarop de getuigenverklaring ziet, kunnen bevestigen. Het kan onder omstandigheden ook gaan om verklaringen van deskundigen die de totstandkoming en de betrouwbaarheid van de verklaring van de niet-ondervraagde getuige dan wel de persoon van die getuige aan een onderzoek hebben onderworpen. Verder kan compensatie betrekking hebben op procedurele waarborgen zoals de beschikbaarheid van een audiovisuele vastlegging van het verhoor van de getuige of het ondervragen van de zojuist genoemde personen of deskundigen. In dit verband kan ook van belang zijn dat de verdediging wel een beperkte mogelijkheid heeft gehad om vragen te (doen) stellen aan de getuige (Vgl. HR 20 april 2021, ECLI:NL:HR:2021:576, rechtsoverweging 2.12.2).
2.4.1
In cassatie staat niet ter discussie dat er een goede reden is voor het niet-ondervragen van de getuige – namelijk dat de getuige onvindbaar is – en dat haar verklaringen beslissend zijn voor de veroordeling. Het cassatiemiddel strekt ertoe dat, anders dan het hof heeft geoordeeld, onvoldoende compenserende factoren bestaan om haar verklaringen voor het bewijs te gebruiken zonder schending van het recht op een eerlijk proces.
2.4.2
Uit zijn overwegingen volgt dat het hof – mede door de bevestiging van het vonnis van de rechtbank – bij de beantwoording van de vraag of voldoende compenserende factoren, zoals onder 2.3 bedoeld, bestaan, onder meer het volgende in aanmerking heeft genomen. De getuige [aangeefster] is meermalen uitgebreid gehoord door de politie en is daarbij kritisch bevraagd. De verdachte is zowel in zijn verhoren door de politie als bij het onderzoek op de terechtzitting geconfronteerd met de verklaringen van deze getuige en in de gelegenheid gesteld om die te weerspreken. De verdachte heeft echter volstaan met de enkele mededeling dat hij het tenlastegelegde ontkent. De betrouwbaarheid van de verklaring van de getuige [aangeefster] is door de politie onderzocht door onderzoek te doen naar de telefoons die in gebruik waren bij de getuige, bij de verdachte en zijn vrouw, en bij zijn moeder. Het hof heeft vastgesteld dat de verklaringen van de getuige [aangeefster] op essentiële onderdelen worden ondersteund door ander bewijs, namelijk ten aanzien van het verblijf van de getuige [aangeefster] in de woning van de verdachte, de diefstal van de ID-kaart van de zus van de getuige [aangeefster] , het ontvangen van een AEG-telefoon, het bellen met die telefoon tijdens de reis van de getuige [aangeefster] naar Nederland, en de tijdstippen waarop en de personen bij wie zij zich moest melden om als prostituée aan het werk te gaan. Verder volgt uit het bewijs dat met de AEG-telefoon contact is geweest met telefoonnummers die in gebruik waren bij de verdachte en zijn vrouw, en bij zijn moeder, en dat met de telefoon die bij de verdachte en zijn vrouw in gebruik was in de periode van 19 augustus 2017 tot en met 21 augustus 2017 contact is opgenomen met de verhuurder van de locatie waar de getuige [aangeefster] op 21 augustus 2017 is gaan werken. Ook volgt uit het bewijs dat de getuige [aangeefster] op de hoogte is van persoonlijke omstandigheden van de verdachte, zoals de namen van zijn vrouw en kinderen, de leeftijd van zijn jongste kind, welke auto hij in Hongarije gebruikte en dat hij in een specifieke periode in Hongarije verbleef. Daarnaast heeft het hof in aanmerking genomen dat aan de verdachte de gelegenheid is geboden om de ouders en de voogd van de getuige [aangeefster] te horen.
2.4.3
Op grond van dit alles heeft het hof geoordeeld dat het ontbreken van een behoorlijke en effectieve mogelijkheid om de getuige [aangeefster] door de verdediging te (doen) ondervragen voldoende is gecompenseerd en dat is voldaan aan de eisen van een eerlijk proces. Dit oordeel – waarin mede tot uitdrukking komt dat voldoende compenserende factoren bestaan voor de door de verdediging ondervonden beperkingen bij het onderzoek naar de betrouwbaarheid van de verklaring van de getuige [aangeefster] en dat het hof die betrouwbaarheid in samenhang met het overige bewijsmateriaal en in het licht van de betwisting door de verdachte van die verklaring zorgvuldig heeft onderzocht – getuigt niet van een onjuiste rechtsopvatting en is toereikend gemotiveerd.
2.5
Het cassatiemiddel faalt.
3.Ambtshalve beoordeling van de uitspraak van het hof
De Hoge Raad doet uitspraak nadat meer dan twee jaren zijn verstreken na het instellen van het cassatieberoep. Dat brengt mee dat de redelijke termijn als bedoeld in artikel 6 lid 1 van Pro het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden is overschreden. Dit moet leiden tot vermindering van de opgelegde gevangenisstraf van negentien maanden.
4.Beslissing
De Hoge Raad:
- vernietigt de uitspraak van het hof, maar uitsluitend wat betreft de duur van de opgelegde gevangenisstraf;
- vermindert deze in die zin dat deze achttien maanden en één week beloopt;
- verwerpt het beroep voor het overige.
Dit arrest is gewezen door de vice-president M.J. Borgers als voorzitter, en de raadsheren A.L.J. van Strien en R. Kuiper, in bijzijn van de waarnemend griffier E. Schnetz, en uitgesproken ter openbare terechtzitting van
10 februari 2026.
10 februari 2026.