Uitspraak
vonnis
RECHTBANK AMSTERDAM
Afdeling privaatrecht, voorzieningenrechter civiel
zaaknummer / rolnummer: C/13/694440 / KG ZA 20-1118 MvW/JE
Vonnis in kort geding van 21 januari 2021
in de zaak van
[eiser],
wonende te [woonplaats] ,
eiser bij dagvaarding van 16 december 2020,
advocaat mr. R.H. Bouwman te Amsterdam,
tegen
de rechtspersoon naar Zweeds recht
HOIST FINANCE AB,
gevestigd te Amsterdam,
gedaagde,
advocaat mr. H.A.P. Pijnacker te Tilburg.
Partijen zullen hierna [eiser] en Hoist Finance worden genoemd.
1.De procedure
Op de zitting van 24 december 2020 heeft [eiser] de vordering zoals omschreven in de dagvaarding toegelicht. Hoist Finance heeft verweer gevoerd. Beide partijen hebben schriftelijke stukken ingediend en Hoist Finance daarnaast een pleitnota.
Ter zitting waren aanwezig:
- [eiser] met mr. Bouwman;
- aan de kant van Hoist Finance: mr. Pijnacker.
Ter zitting heeft de voorzieningenrechter voorlopig geoordeeld dat [eiser] niet ontvankelijk is in zijn vordering en het voornemen uitgesproken om aan de Hoge Raad prejudiciële vragen te stellen over de grondslag van BKR-registraties. Diezelfde datum zijn de te stellen vragen geformuleerd en per e-mail aan partijen toegezonden. Partijen zijn op de voet van artikel 392 lid 2 van Pro het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv) in de gelegenheid gesteld om zich uit te laten over het voornemen deze vragen te stellen, alsmede over de inhoud daarvan. Daartoe is de zaak tot 7 januari 2021 aangehouden. Bij e-mails van 29 december 2020 en 5 januari 2021 hebben de advocaten van partijen op het voornemen gereageerd.
Mr. Pijnacker heeft zich op het standpunt gesteld dat geen behoefte bestaat aan het stellen van prejudiciële vragen. Mr. Bouwman heeft bericht akkoord te kunnen gaan met het stellen van prejudiciële vragen, zoals in concept geformuleerd door de voorzieningenrechter. Op 11 januari 2021 heeft mr. Bouwman bericht toch een aanpassing te willen voorstellen in de conceptvragen. Hoewel te laat ingediend, is acht geslagen op de suggestie van mr. Bouwman. Vonnis is bepaald op heden.
2.De feiten
2.1.
[eiser] heeft op enig moment een krediet afgesloten bij (een rechtsvoorganger van) Hoist Finance. Vanwege een daarop ontstane betalingsachterstand heeft Hoist Finance op 5 juli 2006 het krediet opgeëist.
2.2.
Op 8 mei 2006 is [eiser] ten aanzien van het krediet in het Centraal Krediet Informatie Systeem (hierna: het CKI) van de Stichting Bureau Krediet Registratie (hierna: de BKR) – een systeem waarin betalingsachterstanden of andere onregelmatigheden die ontstaan tijdens de looptijd van een kredietovereenkomst met bijzonderheidscoderingen worden vermeld – onder de naam “ [eiser] ” genoteerd met de bijzonderheidscode “A”. Deze codering betekent dat sprake is van een achterstand. Op 28 juni 2006 is aan de notering in het CKI een 2-codering (samen met de A-codering hierna: de BKR-registratie) toegevoegd, hetgeen inhoudt dat sprake is van een opgeëiste vordering.
2.3.
In een vonnis van de rechtbank Groningen van 12 december 2006 is [eiser] veroordeeld tot betaling aan (een rechtsvoorganger van) Hoist Finance van € 5.000,-, vermeerderd met de overeengekomen kredietvergoeding over dit bedrag vanaf 7 november 2006 tot de dag van de algehele voldoening.
2.4.
[eiser] is een betalingsregeling overeengekomen met NDA Incasso, aan wie Hoist Finance de vordering uit handen had gegeven.
2.5.
Op 1 juni 2017 is aan de BKR-registratie een 3-codering toegevoegd, wat betekent dat een bedrag groter dan € 250,- op het krediet moest worden afgeboekt.
2.6.
In een brief van 27 juni 2017 heeft NDA Incasso aan [eiser] bericht dat de gehele vordering was voldaan.
2.7.
Op 17 juli 2020 heeft Hoist Finance aan [eiser] bericht dat zij de 3-codering in het CKI van de BKR zou laten verwijderen, naar aanleiding van een door [eiser] daartoe gedaan verzoek.
2.8.
Op 10 september 2020 heeft mr. Bouwman namens [eiser] opnieuw een verzoek tot verwijdering van de BKR-registratie ingediend bij Hoist Finance. Hoist Finance heeft dit verzoek bij e-mail van 21 september 2020 afgewezen.
3.Het geschil
3.1.
[eiser] vordert – samengevat – Hoist Finance op te dragen zijn BKR-registratie te doen wijzigen, in die zin dat de codes 2 en A achter zijn naam worden verwijderd, met veroordeling van Hoist Finance in de proceskosten, te vermeerderen met rente. Hij stelt daartoe dat hij een woning wil kopen maar dat hij als gevolg van de registratie geen hypotheek kan krijgen. Het passeren van de koopakte staat gepland op 15 januari 2021. [eiser] stelt onevenredig veel nadeel te ondervinden van de registratie. Hij wijst erop dat hij sinds drie jaar schuldenvrij is.
3.2.
Hoist Finance voert daartegen – kort gezegd – aan dat [eiser] te laat heeft gereageerd op de afwijzende beslissing van 21 september 2020 op zijn (tweede) verwijderingsverzoek en daarom niet ontvankelijk is in zijn vordering. Verder betwist Hoist Finance dat [eiser] een spoedeisend belang bij zijn vordering heeft. Zij voert ook aan dat de huidige registratie gedurende vijf jaar blijft staan, tot 1 juni 2022 en dat [eiser] onvoldoende heeft onderbouwd waarom zijn belang bij verwijdering zwaarder moet wegen dan het belang van behoud van de registratie. Dit laatste belang vloeit voort uit het feit dat er gedurende langere tijd sprake is geweest van een slechte financiële situatie bij [eiser] . Kredietgevers moeten in dit geval dan ook nog steeds beschermd worden.
4.De beoordeling
4.1.
[eiser] heeft op 10 september 2020 gebruik gemaakt van zijn recht om bezwaar te maken tegen zijn BKR-registratie. Dat recht heeft hij op grond van artikel 21 van Pro de AVG, de Algemene verordening gegevensbescherming (Vo (EU) 2016/679). Artikel 12 lid 3 van Pro de AVG houdt in dat Hoist in beginsel binnen een maand op het bezwaar van [eiser] moest reageren. Dat heeft zij gedaan, op 21 september 2020. Artikel 35 lid 2 van Pro de Uitvoeringswet Algemene verordening gegevensbescherming (UAVG) bepaalt dat [eiser] zich binnen zes weken daarna tot de rechtbank moest wenden. Dat heeft hij niet gedaan. Daarom heeft de voorzieningenrechter ter zitting voorlopig geoordeeld dat [eiser] niet ontvankelijk is in zijn vordering.
4.2.
Als [eiser] wel ontvankelijk zou zijn, zou de vordering inhoudelijk moeten worden beoordeeld. Uit de processtukken volgt dat beide partijen ervan uitgaan dat de coderingen 2 en A destijds terecht in het CKI van de BKR zijn opgenomen. In de rechtspraak is er onduidelijkheid over de vraag of Hoist als deelnemer aan dit stelsel van kredietregistratie daarmee heeft voldaan aan een wettelijke plicht, zodat de registratie in beginsel rechtmatig is zoals bedoeld in artikel 6 lid 1 aanhef Pro en onder c AVG. De gerechtshoven hebben hierover verschillend geoordeeld. Als meest recente voorbeelden kunnen de volgende arresten worden genoemd.
Gerechtshof Den Bosch 6 augustus 2020, ECLI:NL:GHSHE:2020:2536
4.3.
Het hof overwoog dat de verwerende bank op grond van artikel 4:32 van Pro de Wet financieel toezicht (Wft) verplicht is om deel te nemen aan een stelsel van kredietregistratie. Dat is in Nederland het CKI, waarvan Stichting BKR de uitvoerder is. Het hof oordeelde dat de bank ter uitvoering van haar wettelijke plicht de persoonsgegevens van de verzoeker heeft mogen verwerken op grond van artikel 6 lid 1 aanhef Pro en onder c AVG. Daarom kwam het hof niet toe aan een bespreking van de stellingen van de verzoeker die zijn gebaseerd op artikel 6 lid 1 aanhef Pro en onder f (de belangenafweging), 17 lid 1 en 21 lid 1 AVG.
4.4.
Het oordeel van het hof wordt aldus verstaan dat de verzoeker geen aan de AVG ontleend recht heeft op het maken van bezwaar tegen de registratie. Dat brengt mee dat artikel 35 lid 2 UAVG Pro, waarin staat dat binnen zes weken na de beslissing op bezwaar een verzoek – of vordering – bij de burgerlijke rechter kan worden ingesteld, niet van toepassing is. Een overschrijding van de termijn leidt dan niet tot niet-ontvankelijkheid.
Gerechtshof Den Haag 8 september 2020, ECLI:NL:GHDHA:2020:2068
4.5.
Het hof oordeelde dat artikel 6 lid 1 aanhef Pro en onder f AVG in elk geval een grondslag opleverde voor de BKR-registratie. Volgens dit hof is niet aannemelijk dat de registratie daarnaast noodzakelijk is om te voldoen aan een wettelijke plicht van de deelnemende bank. Er bestaat volgens het hof een wettelijke plicht om deel te nemen aan een stelsel van kredietregistratie, maar niet om een concrete registratie te verrichten in een individueel geval, noch om gegevens van de betrokkene in het systeem van de BKR te handhaven. Daarom valt de registratie volgens dit hof niet tevens onder artikel 6 lid 1 aanhef Pro en onder c AVG. Dit betekent dat de verzoeker recht van bezwaar heeft op de voet van artikel 21 lid 1 AVG Pro, maar ook dat hij bij afwijzing van dat bezwaar tijdig, binnen zes weken na de beslissing op het bezwaar, de zaak aanhangig dient te maken bij de burgerlijke rechter. Indien dat niet tijdig gebeurt moet een niet-ontvankelijkheid volgen.
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden 17 december 2020, ECLI:NL:GHARL:2020:10564
4.6.
Het hof sluit zich aan bij het hof Den Bosch en niet bij het hof Den Haag.
4.7.
Hierbij kan nog het volgende worden opgemerkt. Als de grondslag van de plicht tot verwerking van persoonsgegevens in het onderhavige geval een ‘wettelijke plicht’ (artikel 6 lid 1 aanhef Pro en onder c AVG) zou zijn, dan is het de vraag of, als verweer daartegen, het recht om vergeten te worden (artikel 17 AVG Pro) kan worden ingeroepen. Is dat niet het geval, dan kan degene die verwijdering van een registratie wil, zich tot de rechter wenden, die dan het Santander-toetsingscriterium moet toepassen (Hoge Raad 9 september 2011, ECLI:NL:HR:2011:BQ8097). Zo oordeelde ook het gerechtshof Den Bosch in de hiervoor aangehaalde uitspraak. Betoogd kan worden dat deze toets ongunstiger is voor degene wiens persoonsgegevens zijn verwerkt (zie de noot van C.E.F. van Waesberge in JOR 2020/10 bij rechtbank Amsterdam 9 mei 2019, ECLI:NL:RBAMS:2019:3857).
4.8.
De voorzieningenrechter is voorshands van oordeel dat de lijn van het hof Den Haag moet worden gevolgd. De wettelijke verplichting zoals bedoeld in artikel 6 lid 1 aanhef Pro en onder c AVG betekent voor banken, die uit hoofde van artikel 4:32 Wft Pro deelnemen aan het stelsel van kredietregistratie van de BKR, niet dat iedere concrete registratie ook beschouwd moet worden als ‘noodzakelijk om te voldoen aan een wettelijke verplichting’. De concrete registratie wordt gedaan ter uitvoering van de wettelijke verplichting, welke uitvoering is gegrond op het Algemeen Reglement CKI van de BKR. Dit reglement kan niet worden beschouwd als een ‘wettelijke’ regeling zoals bedoeld in artikel 6 lid 1 aanhef Pro en onder c AVG.
4.9.
Dit oordeel brengt mee dat de BKR-registratie van [eiser] kan worden getoetst aan artikel 6 lid 1 aanhef Pro en onder f AVG. Maar het betekent ook naar het oordeel van de voorzieningenrechter dat [eiser] te laat is met zijn vordering en niet ontvankelijk moet worden verklaard (vergelijk ook de aangehaalde uitspraak van het hof Den Haag).
4.10.
Omdat de gerechtshoven verdeeld zijn is onzeker of dit voorlopig oordeel juist is. Daarom meent de voorzieningenrechter ambtshalve dat het noodzakelijk is de Hoge Raad om een prejudiciële beslissing te vragen, die van belang is voor de beslechting of beëindiging van talrijke andere uit soortgelijke feiten voortvloeiende geschillen, waarin dezelfde vraag zich voordoet (zie artikel 392 lid Pro 1, aanhef en onder b, Rv). Zaken waarin wordt verzocht of (in kort geding) gevorderd om een BKR-registratie te doen verwijderen, komen immers veelvuldig voor.
4.11.
De griffier zal worden opgedragen om het procesdossier aan de Hoge Raad te zenden, gelijktijdig met dit vonnis.
4.12.
Nadat het antwoord van de Hoge Raad is ontvangen, zal de voorzieningenrechter partijen in de gelegenheid stellen zich schriftelijk hierover uit te laten, waarna eindvonnis zal worden gewezen.
5.De beslissing
De voorzieningenrechter
5.1.
stelt de Hoge Raad de volgende vragen:
1. Moet de verwerking van concrete persoonsgegevens door een kredietinstelling, door middel van een individuele registratie in het systeem van de BKR, worden getoetst aan het bepaalde in artikel 6 lid Pro 1, aanhef en onder c, AVG, of aan artikel 6 lid 1 aanhef Pro en onder f AVG, of aan beide bepalingen?
5.2.
draagt de griffier op het procesdossier aan de Hoge Raad te doen toekomen,
5.3.
houdt iedere verdere beslissing aan.
Dit vonnis is gewezen door mr. M. van Walraven, voorzieningenrechter, bijgestaan door mr. J.M. Eisenhardt, griffier, en in het openbaar uitgesproken op 21 januari 2021. [1]