ECLI:NL:PHR:2023:1026

Conclusie

PROCUREUR-GENERAAL

BIJ DE

HOGE RAAD DER NEDERLANDEN

Nummer22/03723

Zitting14 november 2023

CONCLUSIE

D.J.M.W. Paridaens

In de zaak

[verdachte] ,

geboren te [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1983,

hierna: de verdachte.

Inleiding

De verdachte is bij arrest van 30 september 2022 door het gerechtshof Amsterdam wegens primair “medeplegen van voorbereiding van moord” veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van 7 jaren, met aftrek van voorarrest.

Er bestaat samenhang met de zaak 22/03687. In deze zaak zal ik vandaag ook concluderen.

Namens de verdachte hebben J.S. Nan en S.A.H. Vromen, beiden advocaat te ‘s‑Gravenhage, twee middelen van cassatie voorgesteld.

De zaak

4. In deze zaak heeft het hof geoordeeld dat de verdachte zich samen met anderen schuldig heeft gemaakt aan de voorbereiding van moord op [slachtoffer] , in de media aangeduid als Naoufal ‘Noffel’ F., in Berlijn. Volgens het hof hadden zij geladen vuurwapens, een motor en zogenoemde Pretty Good Privacy-telefoons (hierna: PGP-telefoons) voorhanden die bestemd waren voor die moord. Verder was in Berlijn een ‘safe house’ als uitvalsbasis geregeld, alwaar de beoogde uitvoerders – waaronder de verdachte – wachtten op instructies van een medeverdachte die bezig was met een zoektocht naar het beoogde slachtoffer. Het plan was dat, zodra [slachtoffer] zou zijn gevonden, de verdachte als bijrijder achterop de motor naar hem zou toerijden en hem zou doodschieten door middel van een ‘headshot’.

5. De middelen keren zich tegen de bewijsvoering van de bewezenverklaring. Daarom geef ik hierna eerst de bewezenverklaring en de bewijsvoering van het hof weer.

Bewezenverklaring en bewijsvoering

6. Ten laste van de verdachte is bewezenverklaard dat:

“hij op tijdstippen gelegen in de periode van 20 augustus 2015 tot en met 9 september 2015 in Nederland en Berlijn, tezamen en in vereniging met anderen, ter voorbereiding van het te plegen misdrijf waarop naar de wettelijke omschrijving een gevangenisstraf van acht jaren of meer is gesteld, te weten moord als bedoeld in artikel 289 van Pro het Wetboek van Strafrecht op een persoon ( [slachtoffer] ), opzettelijk

- vuurwapens en

- patronen en

- een motor en

- PGP (zogenaamde Pretty Good Privacy) Blackberry’s,

bestemd tot het begaan van dat misdrijf, voorhanden heeft gehad.”

7. Deze bewezenverklaring steunt – voor zover relevant voor de beoordeling van de middelen – op de volgende in de bewijsmiddelenbijlage opgenomen bewijsmiddelen:^[1]

“1. Een
proces-verbaal van bevindingen‘tijdlijn voorbereidingshandelingen liquidatie in Berlijn’ van 2 juni 2020, in de wettelijke vorm opgemaakt door de daartoe bevoegde opsporingsambtenaar T-839 (doorgenummerde pag. ZD1 2-1-011 e.v.).

Dit proces-verbaal houdt in, voor zover van belang en zakelijk weergegeven, als relaas van voornoemde opsporingsambtenaar:

[…]

Verder zijn in dit proces-verbaal alle Ennetcom-berichten weergegeven zoals deze in het arrest zijn opgenomen onder het kopje ‘4.2.2 Inhoud Ennetcom-berichten’.

[…]

3. De
verklaringdie
de verdachteter terechtzitting in hoger beroep op 31 augustus 2022 heeft afgelegd.

Deze verklaring houdt in, voor zover van belang:

[…]

Kort nadat [betrokkene 1] en ik in Berlijn waren aangekomen, zijn we weer teruggegaan naar Nederland.

De beide keren dat we in Berlijn waren, hebben we in een appartement aan de [a-straat] verbleven.

4. De
verklaringdie
de verdachteter terechtzitting in eerste aanleg op 5 juli 2021 heeft afgelegd.

Deze verklaring houdt in, voor zover van belang:

Ik ben daar
(het hof begrijpt: in Berlijn)drie tot vier keer naar de zonnebank geweest. Het kan zijn dat ik dat bericht
(het hof begrijpt: het Ennetcom-bericht van 5 september 2015 om 12.06 uur over de zonnebank)heb verstuurd.

5. Een
proces-verbaal van verhoor van de verdachtevan 13 juli 2020, in de wettelijke vorm opgemaakt door de daartoe bevoegde opsporingsambtenaren T-909 en T-849 (doorgenummerde pag. ZD 10-1-45 e.v.).

Dit proces-verbaal houdt onder meer in als verklaring van de verdachte, zakelijk weergegeven:

Ik ben benaderd door [betrokkene 3] om mee te gaan naar Berlijn. We zijn deels met de auto en het laatste deel met trein naar Berlijn gegaan. Nadat we een aantal dagen in Berlijn hadden verbleven, zijn we teruggegaan naar Nederland. Daarna zijn we weer teruggegaan naar Berlijn. We waren toen met [betrokkene 3] en [betrokkene 2]
(het hof begrijpt: [betrokkene 2] ). [betrokkene 2] was erbij want [betrokkene 3] had een extra man nodig.

Mijn moeder woont in Noord, in de [b-straat] . [betrokkene 1] zei dat mijn moeder was geïnformeerd. [betrokkene 4]
(het hof begrijpt: de toenmalige vriendin van de verdachte)was zwanger in die tijd.

Kennelijk bedoelden ze mij als ze het over [bijnaam 1] hadden en het blijkt dat [bijnaam 2] de bijnaam van [betrokkene 2] was.

[betrokkene 3] is even tussendoor weggeweest en heeft toen zijn PGP achtergelaten in het appartement.

Zonnebankie is een woord dat ik gebruik.

[…]

7. Een
proces-verbaal van verhoor getuige [betrokkene 1]ten overstaan van de rechter-commissaris van 20 november 2020, opgemaakt door mr. R. van de Water, rechter-commissaris belast met de behandeling van strafzaken in de rechtbank Amsterdam (los document).

Dit proces-verbaal houd onder meer in als verklaring van de
getuige [betrokkene 1], zakelijk weergegeven:

Ik heb tegen anderen [verdachte] wel [bijnaam 1] genoemd. Hij is half Italiaans.

Het klopt dat daar
(het hof begrijpt: in de woning op de [a-straat] in Berlijn)wapens waren.”

8. De bewijsoverweging van het hof houdt – voor zover relevant voor de beoordeling van de middelen – het volgende in:^[2]

“
4.2.2. Inhoud Ennetcom-berichten

[…]

Uit deze berichten volgt dat [betrokkene 1] met een ander op 20 augustus 2015 naar Berlijn is gereisd. Dat die ander [verdachte] betreft, heeft [verdachte] ook erkend. Ook blijkt uit deze berichten dat [betrokkene 1] zowel met [betrokkene 5] als met [medeverdachte] contact heeft over deze reis. Tot slot blijkt dat [verdachte] en [betrokkene 1] vanaf het treinstation in Berlijn met een taxi naar een hotel zijn gereisd waar zij vervolgens door [medeverdachte] zijn opgepikt.

[…]

4.3

[bijnaam 1] is de bijnaam van [verdachte]

In een aantal van de hiervoor weergegeven berichten wordt gesproken over
‘ [bijnaam 1] ’. Volgens de advocaat-generaal is dit een bijnaam van [verdachte] . [verdachte] heeft betwist dat hij gebruik maakt van of door anderen wordt aangeduid met de bijnaam [bijnaam 1] , al heeft hij tijdens het verhoor bij de politie op 13 juli 2020 verklaard dat anderen hem kennelijk bedoelen met [bijnaam 1] .

Voor het hof zijn bij de beantwoording van de vraag of de bijnaam [bijnaam 1] aan [verdachte] kan worden gekoppeld, de volgende omstandigheden van belang.

Vooropgesteld zij dat [betrokkene 1] tijdens het verhoor bij de rechter-commissaris op 20 november 2020 heeft verklaard dat hij [verdachte] tegen anderen [bijnaam 1] heeft genoemd. Volgens [betrokkene 1] is [verdachte] half Italiaans. Verder geldt dat [betrokkene 5] in het hiervoor weergegeven bericht van 20 augustus 2015, waarin hij aan [betrokkene 6] vraagt of deze langs de moeder van [verdachte] wil gaan om haar te berichten dat alles goed gaat met haar zoon, de moeder van [verdachte] aanduidt als de
‘italiaanse vrouw’.

Voorts is van belang dat [betrokkene 1] in het hiervoor weergegeven bericht van 31 augustus 2015 tegen de gebruiker van account [001] zegt dat de vrouw van [bijnaam 1] zwanger is. De toenmalige vriendin van [verdachte] is op 8 april 2016 bevallen van een tweeling. Ten slotte heeft [betrokkene 2] een Ennetcom-account dat bij [verdachte] in gebruik was, in zijn ( [betrokkene 2] ’) Ennetcom-account opgeslagen onder de naam [bijnaam 1] . Dat deze, aan dit account gekoppelde, bijnaam ook daadwerkelijk naar [verdachte] verwijst blijkt ook uit het feit dat [bijnaam 1] op 12 april 2016 – enkele dagen nadat de tweeling van [verdachte] geboren is – tegen [betrokkene 2] zegt dat de zorg voor de kinderen zwaar is: het is een
‘fabriek’, ze willen (meervoud dus)
‘om de 2 a 3 uur eten’.

Onder deze omstandigheden staat voor het hof vast dat [bijnaam 1] de bijnaam van [verdachte] is en dat hij dus degene is die in de hiervoor genoemde berichten met deze bijnaam wordt aangeduid.

4.4

Doel van het verblijf van [verdachte] in Berlijn

Op basis van de hiervoor weergegeven Ennetcom-berichten - en de in dat kader gedane vaststellingen - kan het volgende worden vastgesteld over (het doel van) het verblijf van [verdachte] in Berlijn:

(i) [betrokkene 5] en [betrokkene 7] spreken medio augustus 2015 met elkaar over hun voornemen om [slachtoffer] in Berlijn te laten liquideren. In dat kader wordt besproken dat er vuurwapens naar Berlijn zullen worden gebracht en dat later ook schutters en mannen die zullen gaan observeren naar Berlijn zullen gaan. In Berlijn is een huis waar zij kunnen verblijven. Op 14 augustus 2015 zegt [betrokkene 6] dat het huis klaar is en dat de mannen kunnen gaan.

(ii) Op 20 augustus 2015 reizen [verdachte] en [betrokkene 1] naar Berlijn. [betrokkene 1] onderhoudt gedurende de reis en tijdens het verblijf in Berlijn via zijn PGP-telefoon contact met [betrokkene 5] . Ook heeft [betrokkene 1] via zijn PGP-telefoon contact met [medeverdachte] .

(iii) Op 22 augustus 2015 zegt [betrokkene 5] tegen [betrokkene 1] dat zijn
‘mattie’(het hof stelt, nu [betrokkene 1] alleen met [verdachte] naar Berlijn was gekomen, vast: [verdachte] ) moet afstappen, want hij moet hem
‘door ze hoofd geven’(het hof begrijpt: door zijn hoofd schieten). [betrokkene 1] bevestigt dat [verdachte] zal afstappen en zal schieten. Afhankelijk van de grootte van de groep rondom [slachtoffer] zal [betrokkene 1] ook zelf schieten. Het doelwit krijgt sowieso een
‘headshot’, want hij moet dood.

(iv) Later die dag zegt [betrokkene 1] tegen [betrokkene 5] dat hij een chauffeur tekort komt - er is nog iemand nodig die de gestolen auto bestuurt van waaruit bij de vlucht zal worden overgestapt op de eerlijke (niet-gestolen) auto - die hij zal ophalen. [verdachte] en [betrokkene 1] keren diezelfde dag terug naar Nederland. [medeverdachte] bericht vervolgens aan [betrokkene 8] dat de
‘hitters’(de schutters dus) terug zijn naar Nederland en maandag zullen terugkomen. Dat hij met de term
‘hitters’[verdachte] en [betrokkene 1] bedoelt vindt steun in het feit dat [betrokkene 8] spreekt over de witte Fiat 500 van de hitters. Uit het hiervoor weergegeven bericht van [betrokkene 1] van 20 augustus 2015 blijkt dat hij die dag reisde met een witte Fiat 500 en uit het bericht van 24 augustus 2015 volgt dat de auto van [betrokkene 1] was geparkeerd bij de McDonalds in Leiderdorp. Verder vindt deze vaststelling steun in het feit dat de schutters door [medeverdachte] worden aangeduid als de
‘ [bijnaam 3] ’en de
‘ [bijnaam 4] ’. Het woord
‘ [bijnaam 4] ’is straattaal voor personen met een lichte huidskleur, zoals de huidskleur van [verdachte] . De term
‘ [bijnaam 3] ’is een scheldwoord voor personen met een donkere huidskleur en wordt door [medeverdachte] kennelijk gebruikt voor [betrokkene 1] , gelet op diens donkere huidskleur. [medeverdachte] zegt vervolgens in de genoemde berichtenwisseling dat de schutters, [verdachte] en [betrokkene 1] dus,
‘hem wilden doen’(het hof begrijpt: dat zij [slachtoffer] wilden doodschieten).

(v) Op maandag 24 augustus 2015 keren [verdachte] en [betrokkene 1] , nu met [betrokkene 2] erbij, terug naar Berlijn. In de dagen daarna is regelmatig contact tussen [betrokkene 1] en [medeverdachte] over, kort gezegd, het zoeken naar [slachtoffer] en het feit dat [verdachte] , [betrokkene 1] en [betrokkene 2] ‘paraat moeten staan’ (het hof begrijpt: klaar moeten staan om in actie te komen).

(vi) Op 31 augustus 2015 spreekt [betrokkene 1] met de gebruiker van account [001] over de rol van [bijnaam 1] , [verdachte] dus:
‘ [bijnaam 2] rijd [bijnaam 1] op motor 3man staat hun op te wachten die rijd hun naar eerlijke auto’(het hof begrijpt: [bijnaam 2] bestuurt de motor waarop [verdachte] zit en rijdt naar de derde man). Uit het dossier kan worden afgeleid dat met
‘ [bijnaam 2] ’wordt bedoeld [betrokkene 2] , die in het verleden een [bijnaam 2] heeft gehad. Over [verdachte] merkt de gebruiker van account [001] verder op dat die het
‘werk alleen af kan’en dat die
‘doet het werk stapt achterop [bijnaam 2] rijden naar eerlijke auto’(het hof begrijpt: dat [verdachte] degene is die zal schieten, waarna hij bij [betrokkene 2] achterop de motor stapt).

Deze omstandigheden, in onderlinge samenhang beschouwd - waarbij in de kern genomen kan worden vastgesteld dat het plan wordt opgevat om mannen naar Berlijn te sturen om [slachtoffer] te liquideren, [verdachte] en [betrokkene 1] (en later: [betrokkene 2] ) degenen zijn die voor de uitvoering van dit plan naar Berlijn afreizen en in elk geval [verdachte] degene is die ter plaatse als schutter zal gaan optreden en [medeverdachte] degene is die [slachtoffer] in Berlijn moet lokaliseren en ter plekke voor de afstemming met en aansturing van [betrokkene 1] zorg draagt – zijn redengevend voor de conclusie dat [verdachte] in de tenlastegelegde periode in Berlijn heeft verbleven met de bedoeling, en dus met het opzet, om [slachtoffer] van het leven te beroven.

Deze conclusie wordt anders indien [verdachte] een verklaring heeft afgelegd die de redengevendheid van dit bewijs ontzenuwt. Dat brengt het hof bij de beoordeling van de door [verdachte] afgelegde verklaring.

4.5

De verklaring van [verdachte]

heeft verklaard, samengevat weergegeven, dat hij in de tenlastegelegde periode inderdaad in Berlijn is geweest en met [betrokkene 1] en [betrokkene 2] in de woning aan de [a-straat] heeft verbleven, maar dat hij daar was vanwege een drugsdeal met Albanezen en dus niet vanwege de liquidatie van [slachtoffer] . [verdachte] is op 20 augustus 2015 met [betrokkene 1] naar Berlijn gereisd om met de Albanese partij te spreken over de verkoop van een grote hoeveelheid wiet. [verdachte] en [betrokkene 1] zijn vervolgens naar Nederland teruggereisd om het transport van de verdovende middelen naar Berlijn te regelen. Vervolgens zijn zij weer naar Berlijn gegaan voor de overdracht van de drugs, waarbij [betrokkene 2] is meegereisd omdat [betrokkene 1] een extra man nodig had. Ze hebben vervolgens tweemaal een partij drugs geleverd aan de Albanezen en hebben zelf ook een partij drugs van hen afgenomen. Naderhand is gebleken dat [betrokkene 1] , buiten medeweten van [verdachte] , de moordopdracht op [slachtoffer] had aangenomen om zo geld te verdienen. [betrokkene 1] deed het, zakelijk weergegeven, tegenover zijn opdrachtgever(s) voorkomen alsof hij de liquidatie aan het voorbereiden was, maar in werkelijkheid had hij [slachtoffer] laten waarschuwen zodat [slachtoffer] niet in Berlijn zou zijn. [betrokkene 1] heeft bevestigd dat [verdachte] niet op de hoogte was van zijn ‘dubbele agenda’ en dat [verdachte] in de veronderstelling was dat hij enkel voor de drugsdeal in Berlijn was.

Bij de beoordeling van deze verklaring stelt het hof voorop dat [verdachte] zijn verklaring niet op enige wijze heeft onderbouwd, laat staan op een manier die de politie in staat stelt om deze verklaring op onderdelen te verifiëren. [verdachte] heeft slechts algemene informatie over de drugsdeal verstrekt en heeft toegelicht dat hij in verband met zijn veiligheid en die van zijn naasten geen nadere details kan verstrekken. Naar het oordeel van het hof valt echter bezwaarlijk in te zien dat [verdachte] zijn verklaring dat hij zich in die periode in zijn leven bezig hield met de handel in verdovende middelen op geen enkel punt heeft kunnen onderbouwen, zonder daarbij de namen van derden te hoeven noemen. Daarbij is van belang dat in de Ennetcom-communicatie tussen [verdachte] , [betrokkene 1] en [betrokkene 2] geen berichten zijn gevonden die erop duiden dat [verdachte] handelde in verdovende middelen, laat staan dat hij in Berlijn verbleef in verband met de handel in wiet en hash. Ook overigens vindt de stelling van [verdachte] dat hij met [betrokkene 1] en [betrokkene 2] in Berlijn was in verband met een drugsdeal geen steun in het dossier.

Verder bevreemdt het dat [verdachte] enerzijds in Berlijn was vanwege een drugsdeal - voor hem in zekere zin business as usual, want hij hield zich volgens zijn eigen verklaring al veel langer bezig met de handel in verdovende middelen - en daar ook met een door hem gekochte wegwerptelefoon in contact kon komen met zijn drugsleverancier in Nederland, maar anderzijds niet rechtsreeks in contact kon komen met zijn moeder en zijn toenmalige vriendin, maar daarvoor [betrokkene 1] moest inschakelen, die via [betrokkene 5] en [betrokkene 6] de moeder van [verdachte] informeerde. Dat juist [betrokkene 5] en [betrokkene 6] daarbij zijn betrokken is te meer opmerkelijk omdat [verdachte] heeft verklaard hen niet te kennen, terwijl zij beiden ook bij de voorbereiding van de liquidatie van [slachtoffer] betrokken zijn geweest.

Van belang is voorts dat de verklaring van [verdachte] op onderdelen aantoonbaar onjuist is. Zo heeft [verdachte] ter terechtzitting in hoger beroep verklaard dat hij [medeverdachte] niet kent en met hem in Berlijn ook niet – telefonisch of anderszins – contact heeft gehad. Dit klopt niet. Vastgesteld kan worden dat [verdachte] wel degelijk in Berlijn contact heeft gehad met [medeverdachte] , namelijk op 31 augustus en 5 september 2015 via de PGP-telefoon van [betrokkene 1] . In het eerstgenoemde bericht, waarin met [medeverdachte] wordt gesproken over handdoeken en beddengoed, maakt [verdachte] zich immers onder zijn bijnaam [bijnaam 1] bekend aan [medeverdachte] . In het laatstgenoemde bericht vraagt de gebruiker van de PGP-telefoon aan [medeverdachte] of hij een
‘zonnebankie’kan pakken. [verdachte] heeft verklaard dat hij de term
‘zonnebankie’gebruikt en in Berlijn een keer of drie naar de zonnebank is geweest. Ter terechtzitting in eerste aanleg heeft hij ook verklaard dat het inderdaad kan zijn dat hij dit bericht heeft verstuurd.

Het hof gaat er gelet hierop vanuit dat [verdachte] dit bericht heeft verzonden. Tot slot is bij de beoordeling van de verklaring van [verdachte] van belang dat het verhaal van [betrokkene 1] over de ‘dubbele agenda’, op welke verklaring het verhaal van [verdachte] inhoudelijk aansluit, volstrekt onaannemelijk is. Het is op zich al bevreemdend dat [betrokkene 1] richting zijn opdrachtgevers slechts zou doen alsof hij van plan was om [slachtoffer] te liquideren. [betrokkene 1] wist immers, gelet op de inhoud van de Ennetcom-berichten die hij van [betrokkene 5] ontving, dat hij te maken had met criminelen die dodelijk geweld niet schuwden. [betrokkene 1] zou dus geweten moeten hebben dat hij levensgevaar zou lopen indien zijn opdrachtgever op de hoogte zou raken van zijn dubbele agenda. Onvoorstelbaar is verder dat [betrokkene 1] , met het bestaan van deze dubbele agenda, op 31 augustus 2015 alleen naar Nederland zou terugreizen, met [verdachte] en [betrokkene 2] nog in Berlijn, dit terwijl [verdachte] en [betrokkene 2] onwetend zouden zijn van het plan om [slachtoffer] te liquideren maar vervolgens met de achtergelaten PGP-telefoon wel in contact stonden met [medeverdachte] , die bezig was met de voorbereiding van de liquidatie van [slachtoffer] . Tot slot is ongeloofwaardig dat [betrokkene 1] [slachtoffer] voorafgaand aan het vertrek naar Berlijn zou hebben laten waarschuwen. Uit de hiervoor weergegeven berichtenwisseling tussen [betrokkene 1] en de gebruiker van account [001] van 31 augustus 2015 kan namelijk worden afgeleid dat [betrokkene 1] niet wist wie het doelwit van de aangenomen liquidatieopdracht was – zodat hij dit doelwit dus ook niet heeft kunnen waarschuwen. De gebruiker van account [001] merkt immers op dat de
‘acktie elke moment kan gebeuren’(het hof begrijpt: dat ieder moment kan worden overgegaan tot het doodschieten van [slachtoffer] ), waarna hij tegen [betrokkene 1] zegt dat deze nu weet om wie het gaat en wie dat is (het hof begrijpt: wie het doelwit is). Uit de reactie van [betrokkene 1] blijkt dat hij denkt dat het om ene
‘ [naam] ’gaat, waarna hij op de ontkennende reactie van de gebruiker van account [001] zegt dat hij het dan niet weet. In dit kader verdient nog opmerking dat, zoals hiervoor ook is vastgesteld, [slachtoffer] op 26 augustus 2015 nog een parkeerovertreding heeft gepleegd in Berlijn en toen – ruim nadat [betrokkene 1] [slachtoffer] zou hebben laten waarschuwen – dus nog in Berlijn was.

Conclusie op basis van het voorgaande is dat [verdachte] geen verklaring heeft afgelegd die de redengevendheid van het bewijs ontzenuwt. [verdachte] verklaring leidt dus niet tot een andere conclusie dan hiervoor is getrokken: [verdachte] is met [betrokkene 1] en later [betrokkene 2] naar Berlijn gereisd om [slachtoffer] te liquideren.

4.6

Voorbereidingsmiddelen

In het licht van het voorgaande dient het hof vervolgens te beoordelen of kan worden bewezen dat [verdachte] zich schuldig heeft gemaakt aan het medeplegen van de voorbereiding van de moord op [slachtoffer] door het (onder meer) voorhanden hebben van de in de tenlastelegging genoemde voorbereidingsmiddelen.

[…]

4.6.2

Vuurwapens en patronen

De verdediging heeft zich op het standpunt gesteld dat niet enkel op grond van de Ennetcom-berichten en de verklaring van [betrokkene 1] kan worden bewezen dat er daadwerkelijk wapens in de woning aan de [a-straat] .

[…]

Op grond van genoemde Ennetcom-berichten en de verklaring van [betrokkene 1] kan buiten elke redelijke twijfel worden bewezen dat er wapens in de woning aan de [a-straat] aanwezig waren. Deze voorwerpen waren evident bestemd tot het begaan het misdadige doel dat [verdachte] en zijn medeverdachten voor ogen hadden, namelijk de liquidatie van [slachtoffer] in Berlijn. In zoverre wordt het verweer verworpen.

4.6.3

Motor en personenauto(‘s)

De verdediging heeft zich, samengevat, op het standpunt gesteld dat op basis van enkel de Ennetcom-berichten niet kan worden bewezen dat [verdachte] of de medeverdachten een motor en één of meer auto’s voorhanden hebben gehad die zouden worden gebruikt bij de liquidatie van [slachtoffer] .

Uit de weergegeven Ennetcom-berichten – in het bijzonder die van 31 augustus 2015 tussen [betrokkene 1] en de gebruiker van [001] – volgt dat onderdeel van het plan om [slachtoffer] te liquideren was, dat [betrokkene 2] een motor zou besturen, met achterop [verdachte] die vervolgens [slachtoffer] zou neerschieten.

Ten aanzien van de motor geldt verder het volgende. In het hierboven al aangehaalde bericht van 22 augustus 2015 zegt [medeverdachte] tegen zijn broer:
‘Motro heb ik al alleen nog waggie die hitters zijn even snel terug naar nl.’.Het hof leidt hieruit af dat [medeverdachte] – die zich in Berlijn bevond – reeds de beschikking had over een motor, maar nog een auto moest regelen. Deze mededeling over het bezit van een motor is zeer concreet en zonder enige twijfel omgeven, zodat dit – in het licht van de overige berichten over het gebruik van de motor bij de liquidatie –redengevend is voor het bewijs dat de verdachten daadwerkelijk de beschikking hadden over een motor. Noch uit de verklaring van [medeverdachte] (die zich consequent op zijn zwijgrecht heeft beroepen), noch anderszins blijkt uit het dossier van feiten of omstandigheden die deze conclusie ontkrachten. De verklaring van de verdachte ter terechtzitting in hoger beroep dat hij in Berlijn geen motor heeft gezien, is daartoe in elk geval onvoldoende.

[…]

4.6.4

PGP-BlackBerry’s

In de tenlastelegging wordt ten slotte het verwijt gemaakt dat [verdachte] , samen met anderen, één of meerdere PGP-telefoons voorhanden heeft gehad. Niet nader is gespecificeerd om welk PGP-telefoons het gaat, terwijl in het dossier diverse PGP-telefoons naar voren komen. De rechtbank heeft de tenlastelegging kennelijk zo gelezen dat het gaat over de PGP-telefoon die bij [betrokkene 1] in gebruik was (met het daaraan gekoppelde account [nummer] ) en de PGP-telefoon die bij [medeverdachte] in gebruik was (met account [nummer 2] ). Ook de advocaat-generaal en de verdediging hebben hun betoog enkel gericht op deze telefoons. Het hof zal de tenlastelegging daarom op dezelfde manier begrijpen als de rechtbank heeft gedaan.

Uit de eerdere overwegingen over het gebruik van de PGP-telefoons volgt dat [betrokkene 1] en [medeverdachte] genoemde PGP-telefoons voorhanden hebben gehad. Ook [verdachte] heeft op – in ieder geval – twee momenten van een van de beide PGP-telefoons gebruik gemaakt.

Reeds overwogen is dat [medeverdachte] [slachtoffer] moest lokaliseren, waarna hij met zijn PGP-telefoon [betrokkene 1] in kennis zou stellen van de plek waar het beoogde slachtoffer op dat moment was, alsook dat [betrokkene 1] met [verdachte] en [betrokkene 2] in het huis aan de [a-straat] wachtte (
‘sta paraat’) om na bericht van [medeverdachte] direct in actie te kunnen komen. Gezien de verschillende berichten hierover was het kennelijk nog niet eenvoudig om [slachtoffer] te vinden. Voor het slagen van het plan was het dus van wezenlijk belang dat [betrokkene 1] snel instructies kon ontvangen om met zijn medeverdachten toe te kunnen slaan. Het voorhanden hebben van de motor en de vuurwapens was niet voldoende om de liquidatie te kunnen voltooien. De PGP-telefoons moesten het mogelijk maken de chauffeur van de motor en de schutter op het juiste tijdstip op de juiste plaats te krijgen. De telefoons waren zodoende, gezamenlijk met de andere voorhanden zijnde voorwerpen, naar hun uiterlijke verschijningsvorm ten tijde van het handelen van [verdachte] en zijn medeverdachten dienstig voor het misdadige doel dat zij met het gebruik van de voorwerpen voor ogen hadden.

4.7

Medeplegen

Uit de weergegeven Ennetcom-berichten volgt dat (de uitvoering van) het plan [slachtoffer] te liquideren een zorgvuldig afgestemde samenwerking behelsde tussen (onder andere) [verdachte] en de medeverdachten [betrokkene 1] , [betrokkene 2] en [medeverdachte] , waarbij ieder een eigen, onmisbare rol had in het uit te voeren plan. Er was tussen de verdachten sprake van een nauwe en bewuste samenwerking die was gericht op de voltooiing van het misdrijf en in de kern, zoals hiervoor al aan de orde kwam, op het volgende neerkwam:

- [medeverdachte] moest [slachtoffer] lokaliseren, waarna hij met zijn PGP-telefoon [betrokkene 1] in kennis zou stellen van de plek waar het beoogde slachtoffer op dat moment was;

- [verdachte] wachtte met [betrokkene 1] en [betrokkene 2] in het huis aan de [a-straat] om na bericht van [medeverdachte] direct in actie te kunnen komen;

- [betrokkene 2] zou vervolgens een motor besturen met achterop [verdachte] ;

- in elk geval [verdachte] moest [slachtoffer] neerschieten; bij voorkeur moest ook [betrokkene 2] afstappen en schieten;

- de schutters zouden daarna vluchten zoals hiervoor is beschreven.

Onderdeel van de genoemde samenwerking, en noodzakelijk voor het doen slagen van het moordplan, was de gezamenlijke beschikbaarheid en de inzet van de hiervoor genoemde PGP-telefoons, de vuurwapens met patronen en de motor. Aldus heeft [verdachte] , tezamen en in vereniging met de medeverdachten, deze voorbereidingsmiddelen voorhanden gehad die bestemd waren tot het begaan van de liquidatie van [slachtoffer] .”

Het eerste middel

9. Het eerste middel klaagt in het bijzonder dat het opzet op het voorhanden hebben van middelen ter voorbereiding van moord niet (voldoende begrijpelijk) uit de bewijsvoering kan volgen. Daartoe wordt door de stellers van het middel aangevoerd dat er weliswaar Ennetcom-berichten zijn waaruit blijkt dat er een plan was om [slachtoffer] in Berlijn te liquideren en dat een onderdeel van dit plan was dat de verdachte als schutter zou optreden, maar dat uit de bewijsvoering niet volgt dat de verdachte wist van dit plan. De berichten waarin de verdachte als schutter wordt aangeduid, zijn immers niet verstuurd of ontvangen door de verdachte. Voor zover de verdachte zelf al berichten heeft verstuurd met de PGP-telefoon van de medeverdachte [betrokkene 1] , volgt hieruit geen wetenschap van de verdachte over de plannen om [slachtoffer] te liquideren. Verder heeft het hof volgens de stellers van het middel de verdachte ten onrechte nagedragen dat zijn uitleg over zijn reizen naar en verblijven in Berlijn onaannemelijk is.

10. Voor de conclusie dat de verdachte in de tenlastegelegde periode in Berlijn heeft verbleven met het opzet om [slachtoffer] van het leven te beroven, heeft het hof redengevend geacht dat uit de Ennetcom-berichten volgt dat er een plan was om [slachtoffer] in Berlijn te liquideren en dat de verdachte daarbij de schutter zou zijn, terwijl de verdachte ook daadwerkelijk naar Berlijn is afgereisd en daar heeft verbleven met de personen waarmee hij de liquidatie zou uitvoeren.

11. De verdachte heeft als verklaring voor zijn verblijf in Berlijn aangevoerd dat hij aldaar met [betrokkene 1] en [betrokkene 2] verbleef vanwege een drugsdeal met Albanezen en niet vanwege de liquidatie van [slachtoffer] . Naderhand zou zijn gebleken dat [betrokkene 1] , buiten medeweten van de verdachte, de moordopdracht op [slachtoffer] had aangenomen om geld te verdienen. [betrokkene 1] zou tegenover zijn opdrachtgever(s) hebben doen voorkomen dat hij de liquidatie aan het voorbereiden was, maar had in werkelijkheid [slachtoffer] laten waarschuwen zodat die niet in Berlijn zou zijn.

12. Het hof heeft geoordeeld dat de verdachte geen verklaring heeft afgelegd die de redengevendheid van het bewijs ontzenuwt. Dat oordeel acht ik niet onbegrijpelijk en toereikend gemotiveerd, nu het hof daarbij in aanmerking heeft genomen dat:

(i) de verdachte zijn verklaring niet op enige wijze heeft onderbouwd, laat staan op een manier die de politie in staat stelt om deze verklaring op onderdelen te verifiëren;

(ii) in de Ennetcom-communicatie tussen de verdachte, [betrokkene 1] en [betrokkene 2] geen berichten zijn gevonden die erop duiden dat de verdachte handelde in verdovende middelen, laat staan dat hij in Berlijn verbleef in verband met de handel in wiet en hash;

(iii) het bevreemdt dat de verdachte volgens zijn verklaring enerzijds met een wegwerptelefoon in contact kon komen met zijn drugsleverancier in Nederland, maar anderzijds niet rechtstreeks in contact kon komen met zijn moeder en zijn toenmalige vriendin;

(iv) het opmerkelijk is dat juist [betrokkene 5] en [betrokkene 6] betrokken waren bij het informeren van de moeder van [verdachte] , omdat de verdachte heeft verklaard hen niet te kennen, terwijl zij beiden ook bij de voorbereiding van de liquidatie van [slachtoffer] betrokken zijn geweest;

(v) de verklaring van de verdachte op onderdelen aantoonbaar onjuist is, bijvoorbeeld dat hij [medeverdachte] niet kent en geen contact met hem heeft gehad in Berlijn;

(vi) het verhaal van [betrokkene 1] over de ‘dubbele agenda’, op welke verklaring het verhaal van de verdachte inhoudelijk aansluit, volstrekt onaannemelijk is, onder andere omdat het onvoorstelbaar is dat [betrokkene 1] met het bestaan van de dubbele agenda op 31 augustus 2015 alleen naar Nederland zou terugreizen, met de verdachte en [betrokkene 2] nog in Berlijn, terwijl de verdachte en [betrokkene 2] onwetend zouden zijn van het plan om [slachtoffer] te liquideren maar vervolgens met de achtergelaten PGP-telefoon wel in contact stonden met [medeverdachte] , die bezig was met de voorbereiding van de liquidatie van [slachtoffer] .

13. Uit de vaststellingen van het hof dat:

(i) er een plan bestond om [slachtoffer] in Berlijn te liquideren, waarbij de verdachte de schutter zou zijn,

(ii) de verdachte in die periode in Berlijn heeft verbleven, en

(iii) de verdachte voor zijn verblijf geen aannemelijke verklaring heeft gegeven,

heeft het hof kunnen afleiden dat de verdachte wist van het plan om [slachtoffer] te liquideren en dat hij met dat doel, en dus met opzet daarop, naar Berlijn is gereisd. Dat de bewijsmiddelen geen Ennetcom-berichten van of aan de verdachte bevatten waaruit zijn wetenschap over het moordplan kan worden afgeleid, doet daaraan niet af. Verder geldt dat het hof bij zijn bewijsoordeel in aanmerking mocht nemen dat de verdachte voor een omstandigheid die op zichzelf of in samenhang met de verdere inhoud van de bewijsmiddelen beschouwd redengevend kan worden geacht voor het bewijs van het aan hem tenlastegelegde feit, geen aannemelijke, die redengevendheid ontzenuwende verklaring heeft gegeven.^[3]

14. Het middel faalt.

Het tweede middel

15. Het tweede middel richt zich eveneens op de bewijsvoering en valt in twee deelklachten uiteen. De eerste deelklacht houdt in dat uit de bewijsvoering niet zonder meer kan volgen dat de verdachte tezamen en in vereniging met anderen ter voorbereiding van moord opzettelijk vuurwapens, patronen, een motor en PGP-telefoons voorhanden heeft gehad. De tweede deelklacht luidt dat het oordeel van het hof dat de telefoons gezamenlijk met de andere voorwerpen en het vervoermiddel bestemd waren tot het begaan van het misdrijf van een onjuiste rechtsopvatting getuigt, nu deze voorbereidingsmiddelen als bedoeld in art. 46 Sr Pro ieder voor zich, dus apart, bestemd zullen moeten zijn voor het misdadige doel.

16. Over de tweede deelklacht kan ik kort zijn. De stellers van het middel voeren aan dat voorbereidingsmiddelen als bedoeld in art. 46 Sr Pro ieder voor zich, dus apart, bestemd moeten zijn voor het misdadige doel. Uit de jurisprudentie van de Hoge Raad over art. 46 Sr Pro kan evenwel worden afgeleid dat voorbereidingsmiddelen ook in hun gezamenlijkheid mogen worden beoordeeld bij het bepalen van de bestemming.^[4]Dit sluit aan bij de wetsgeschiedenis van art. 46 Sr Pro, waarin is aangegeven: “Onder “voorwerpen” moeten zelfstandige zaken worden verstaan die, al of niet in gezamenlijkheid beschouwd, kennelijk dienstig zijn aan een crimineel doel.”^[5]Gelet hierop kon het hof zonder blijk te geven van een onjuiste rechtsopvatting de telefoons gezamenlijk met de andere voorhanden zijnde voorwerpen beoordelen op hun bestemming. De tweede deelklacht faalt.

17. Daarmee resteert nog de eerste deelklacht, die inhoudt dat uit de bewijsvoering niet zonder meer kan volgen dat de verdachte tezamen en in vereniging met anderen ter voorbereiding van moord opzettelijk vuurwapens, patronen, een motor en PGP-telefoons voorhanden heeft gehad. Aan deze klacht legt de steller van het middel als argumenten ten grondslag dat:

(i) uit de bewijsmiddelen niet kan worden afgeleid dat de verdachte wetenschap had van de aanwezigheid van wapens, patronen, een motor en PGP-telefoons en daarover beschikkingsmacht had;

(ii) uit de bewijsvoering niet kan volgen dat de PGP-telefoons bestemd waren tot het in de bewezenverklaring bedoelde misdrijf, in de zin dat deze voorwerpen tijdens de uitvoering gebruikt zouden worden;

(iii) van een wezenlijke bijdrage van de verdachte met betrekking tot de voorbereiding niet kan blijken en de bewezenverklaring ten aanzien van het tezamen en in vereniging opzettelijk voorhanden hebben van de voorbereidingsmiddelen daarom onvoldoende met redenen is omkleed.

Ad
(i)

18. Het hof heeft vastgesteld dat uit de PGP-berichten blijkt dat er een plan was dat inhield dat [medeverdachte] het beoogde slachtoffer zou lokaliseren en met zijn PGP-telefoon aan [betrokkene 1] zou doorgeven waar [slachtoffer] zich bevond. Na dit bericht van [medeverdachte] zouden de verdachte en [betrokkene 2] – die ‘paraat stonden’ in het ‘safe house’ aan de [a-straat] – direct in actie komen. [betrokkene 2] zou een motor besturen met achterop de verdachte. In elk geval de verdachte moest [slachtoffer] neerschieten. Het hof is er – zoals bij de bespreking van het eerste middel is gebleken – niet onbegrijpelijk van uitgegaan dat de verdachte op de hoogte was van dit plan. Verder heeft het hof vastgesteld dat onder meer^[6]uit de PGP-berichten van 27 augustus 2015, waarin [medeverdachte] tegen [betrokkene 1] zegt: “Hey vriend sta paraat volgens mij. Komt ie zo denk ik” en [betrokkene 1] aangeeft: “Ok is goed wij zijn klaar”, blijkt dat [betrokkene 1] , [verdachte] en [betrokkene 2] klaar waren om uitvoering te geven aan het overeengekomen plan.^[7]Het voorhanden hebben van wapens met patronen, PGP-telefoons en de motor heeft het hof dus kunnen beschouwen als een onderdeel van het plan waarvan de verdachte wetenschap had en dat klaar was voor uitvoering. Daaruit kan worden opgemaakt dat de verdachte ook wetenschap had van de aanwezigheid van deze voorwerpen.^[8]Daarmee faalt het onder (i) genoemde argument dat de verdachte die wetenschap niet had.

19. Uit de wetsgeschiedenis van art. 46 Sr Pro volgt dat de term “voorhanden hebben” is gekozen om aansluiting te vinden bij het destijds bij de Tweede Kamer aanhangige voorstel van wet tot aanvulling van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering met voorzieningen ten behoeve van de bestrijding van heling (
Kamerstukken II, 1989/90, 21 565, nrs. 1-3 en 1990/91, nrs. 4-7). Dit voorstel verstaat onder “voorhanden hebben” ieder feitelijk aanwezig hebben met welk doel of krachtens welke titel dan ook. Voor dit “voorhanden hebben” is niet nodig dat de dader te allen tijde onverwijld over het goed kan beschikken. Het omvat ook het kunnen beschikken over een goed dat elders is opgeslagen; een directe fysieke beschikkingsmacht is dus niet nodig.^[9]Verder volgt uit de wetsgeschiedenis dat ook de voorbereidingshandeling van afzonderlijke personen onder de strafbaarstelling kan vallen, zolang het opzet van de voorbereider maar gericht is op het in vereniging begaan van het voorgenomen misdrijf.^[10]

20. Ten laste van de verdachte is bewezenverklaard dat hij tezamen en in vereniging met anderen ter voorbereiding van de moord op [slachtoffer] opzettelijk vuurwapens, patronen, een motor en PGP-telefoons bestemd tot het begaan van die moord voorhanden heeft gehad.

21. Gelet op het bewezenverklaarde en hetgeen onder 19 is overwogen, dient uit de bewijsmiddelen het opzet van de verdachte op het in vereniging begaan van de moord op [slachtoffer] te blijken, maar hoeft daaruit niet te blijken dat de verdachte zelf feitelijke beschikkingsmacht over de voorwerpen had. Het onder
(i)weergegeven argument snijdt daarom ook voor wat betreft de beschikkingsmacht geen hout.

Ad (
ii)

22. Het onder
(ii)weergegeven argument houdt in dat uit de bewijsvoering niet kan volgen dat de PGP BlackBerry’s bestemd waren tot het in de bewezenverklaring bedoelde misdrijf, in de zin dat deze voorwerpen tijdens de uitvoering gebruikt zouden worden.

23. Uit de bewijsvoering van het hof blijkt dat het voorhanden hebben van de motor en de vuurwapens niet voldoende was om de liquidatie te kunnen voltooien. De PGP-telefoons waren naar het oordeel van het hof voor het slagen van de voorgenomen moord van wezenlijk belang. Daarmee kon [betrokkene 1] nadat het beoogde slachtoffer was gevonden, immers snel instructies ontvangen om met zijn medeverdachten toe te kunnen slaan. Gelet daarop volgt uit de bewijsvoering van het hof dat de PGP-telefoons bestemd waren tot het in de bewezenverklaring bedoelde misdrijf en faalt het onder
(ii)weergegeven argument.

Ad
(iii)

24. Tot slot houdt het onder (
iii)genoemde argument in dat de bewezenverklaring onvoldoende met redenen is omkleed ten aanzien van het
tezamen en in verenigingopzettelijk voorhanden hebben van voorbereidingsmiddelen, aangezien niet kan blijken van enige handeling of relatie tot de voorbereidingsmiddelen en een wezenlijke bijdrage van de verdachte met betrekking tot de voorbereiding.

25. Het hof heeft vastgesteld dat (de uitvoering van) het plan om [slachtoffer] te liquideren een zorgvuldig afgestemde samenwerking behelsde tussen (onder andere) de verdachte en [betrokkene 1] , [betrokkene 2] en [medeverdachte] , waarbij ieder een eigen, onmisbare rol had in het uit te voeren plan. Over de rol van de verdachte bij de voorbereiding, heeft het hof vastgesteld dat de verdachte met [betrokkene 1] en [betrokkene 2] in het huis aan de [a-straat] wachtte, om na bericht van [medeverdachte] over de locatie van het beoogde slachtoffer direct in actie te kunnen komen, waarbij de verdachte [slachtoffer] zou neerschieten. Voorts heeft het hof overwogen dat de gezamenlijke beschikbaarheid en de inzet van de PGP-telefoons, de vuurwapens met patronen en de motor een onderdeel waren van de samenwerking en noodzakelijk waren voor het doen slagen van het moordplan.

26. Nu uit de bewijsvoering van het hof volgt dat de verdachte en/of zijn mededaders de wapens met patronen, de motor en de PGP-telefoon met het oog op de geplande moord op [slachtoffer] voorhanden hadden, en dat zij zich beschikbaar hielden om uitvoering te geven aan dit onderling overeengekomen plan, is de bewezenverklaring met betrekking tot het medeplegen toereikend gemotiveerd en faalt ook het onder
(iii)genoemde argument.

27. Het middel faalt in al zijn onderdelen.

Slotsom

28. Beide middelen falen. Het eerste middel kan worden afgedaan met de aan art. 81 lid 1 RO Pro ontleende motivering.

29. Deze conclusie strekt tot verwerping van het beroep.

De procureur-generaal

bij de Hoge Raad der Nederlanden

Hoge Raad bevestigt medeplegen voorbereiding moord op Naoufal F. in Berlijn