ECLI:NL:PHR:2023:622

Conclusie

PROCUREUR-GENERAAL

BIJ DE

HOGE RAAD DER NEDERLANDEN

Nummer21/02346

Zitting27 juni 2023

CONCLUSIE

T.N.B.M. Spronken

In de zaak

[verdachte] ,

geboren te [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1961,

hierna: de verdachte

1.Het cassatieberoep

1.1

De verdachte is bij arrest van 27 mei 2021 door het gerechtshof ’s-Hertogenbosch vrijgesproken van het onder 1 primair en subsidiair, 2 primair en 3 primair tenlastegelegde en veroordeeld wegens:

- 2 subsidiair en 3 subsidiair “feitelijk leiding geven aan het medeplegen van valsheid in geschrift, meermalen gepleegd”

- 4 “handelen in strijd met artikel 26, eerste lid, van de Wet wapens en munitie en het feit begaan met betrekking tot een vuurwapen van categorie III, meermalen gepleegd

handelen in strijd met artikel 26, eerste lid, van de Wet wapens en munitie, meermalen gepleegd” en

- 5 “handelen in strijd met artikel 13, eerste lid, van de Wet wapens en munitie”,

tot een gevangenisstraf voor de duur van negen maanden met aftrek van voorarrest als bedoeld in art. 27 lid 1 Sr Pro en een taakstraf voor de duur van 240 uren, bij niet behoorlijke verrichting te vervangen door 120 dagen hechtenis. Voorts heeft het hof de vordering van het openbaar ministerie tot oplegging van de maatregel als bedoeld in art. 36f Sr afgewezen.

1.2

Er bestaat samenhang met de zaak van de medeverdachte [medeverdachte] B.V. 21/02345. In deze zaak zal ik vandaag ook concluderen.

1.3

Het cassatieberoep is ingesteld namens de verdachte. R.J. Baumgardt, P. van Dongen en S. van den Akker, allen advocaat te Rotterdam, hebben vier middelen van cassatie voorgesteld.

2.Waar het in deze zaak over gaat

2.1

De verdachte stond aan het hoofd van de [A] -groep bestaande uit aan elkaar gelieerde bedrijven die zich bezighielden met het telen van champignons. De medeverdachte [medeverdachte] B.V. – in wiens zaak ik vandaag ook concludeer – en de voormalig medeverdachte [B] B.V. maakten deel uit van de [A] -groep. Zij maakten gebruik van een tijdregistratiesysteem om de arbeidstijden van onder andere de Poolse champignonpluksters die werkzaam waren bij [medeverdachte] B.V. te registreren. In dit tijdregistratiesysteem waren drie ‘afroommodules’ ingebouwd waarmee de uren van de Poolse champigonpluksters stelselmatig in strijd met de werkelijkheid werden verlaagd. De afgeroomde uren werden in opdracht van [B] B.V. verwerkt in de salarisspecificaties van de Poolse champignonpluksters, waardoor deze salarisspecificaties vals waren. Daarnaast waren delen van de bedrijfsadministraties van [medeverdachte] B.V. en [B] B.V. die gebaseerd waren op de afgeroomde uren van de Poolse champignonpluksters eveneens vals. Het hof heeft onder andere geoordeeld dat de verdachte feitelijk leiding heeft gegeven aan het door [medeverdachte] B.V. en [B] B.V. valselijk doen opmaken van salarisspecificaties en valselijk opmaken van delen van hun bedrijfsadministraties zoals bewezenverklaard onder de feiten 2 subsidiair en 3 subsidiair.

2.2

In het eerste en tweede middel wordt geklaagd over de bewezenverklaring van feit 2 subsidiair en feit 3 subsidiair (valsheid in geschrift). Het derde middel richt zich tegen de kwalificatie van het onder feit 4 bewezenverklaarde (verboden wapenbezit). Het vierde middel heeft betrekking op de (niet toegestane) combinatie van de door het hof opgelegde gevangenisstraf en taakstraf.

3.Het eerste en tweede middel

3.1

Het eerste en tweede middel behelzen de klacht dat het hof het onder feit 2 subsidiair respectievelijk feit 3 subsidiair bewezenverklaarde onvoldoende met redenen heeft omkleed. Het hof heeft namelijk ten aanzien van [B] B.V. nagelaten de bewijsmiddelen aan te duiden waaraan het hof heeft ontleend dat deze rechtspersoon tezamen en in vereniging met [medeverdachte] B.V. en een ander een aantal salarisspecificaties valselijk heeft doen opmaken (feit 2 subsidiair) en een deel van de bedrijfsadministraties van [medeverdachte] B.V. en [B] B.V. valselijk heeft opgemaakt (feit 3 subsidiair). De omstandigheid dat de afdeling P&O (van de [A] -groep) valt onder [B] B.V. en dat deze afdeling de ‘IPS Totaal overzichten’ heeft overgedragen aan de [C] B.V. ten behoeve van de salariëring van de Poolse champignonpluksters betekent namelijk niet (zonder meer) dat [B] B.V. eveneens salarisspecificaties valselijk heeft doen opmaken en een deel van bovengenoemde bedrijfsadministraties valselijk heeft opgemaakt.
Hier komt bij dat het hof in het bestreden arrest [B] B.V. heeft aangeduid als
voormaligmedeverdachte, waaruit volgt dat ten aanzien van deze rechtspersoon ten tijde van de berechting slechts sprake was van een redelijk vermoeden van schuld, zodat ook deze vaststelling in strijd is met de bewezenverklaring, aldus de stellers van het middel.
Tot slot wordt in het tweede middel aangevoerd dat het hof het onder feit 3 subsidiair bewezenverklaarde ten onrechte heeft gekwalificeerd als “feitelijk leiding geven aan het medeplegen van valsheid in geschrift,
meermalen gepleegd”, aangezien uit de bewijsvoering niet kan worden afgeleid dat het feit meermalen is gepleegd.
Het eerste en tweede middel lenen zich vanwege hun samenhang voor een gezamenlijke bespreking.

3.2

Ten laste van de verdachte is onder 2 subsidiair en 3 subsidiair bewezenverklaard dat:

“2. subsidiair

[medeverdachte] B.V. en [B] B.V., hierna ook te noemen "de B.V.’s", op tijdstippen in de periode van 1 maart 2009 tot en met 31 juli 2012, in Horst aan de Maas en/of Venlo en/of elders in Nederland, telkens tezamen en in vereniging met elkaar en met een ander, meermalen, althans eenmaal, telkens

een aantal salarisspecificaties, waaronder

- de salarisspecificatie periode 3 2009 op naam van [betrokkene 1] (D-004-09, pagina 3117) en

- de salarisspecificatie periode 4 2009 op naam van [betrokkene 2] (D-019-04, pagina 3470) en

- de salarisspecificatie periode 10 2009 op naam van [betrokkene 3] (D-005-12, pagina 3139) en - de salarisspecificatie periode 12 2010 op naam van [betrokkene 4] (D-008-08, pagina 3393) en

- de salarisspecificatie periode 12 2010 op naam van [betrokkene 4] (D-013-01, pagina 3415) en

- de salarisspecificaties (7) over de periode 4 tot en met 10 2011 op naam van [betrokkene 3] (D-043-01 t/m D-043-07, pagina 4753 t/m 4759) en

- de salarisspecificatie over de periode 5 2012 op naam van [betrokkene 5] (D-034-67, pagina 4336) en

- de salarisspecificaties (7) over de periode 1 tot en met 7 2012 op naam van [betrokkene 6] (D-043-36 t/m D-043-42, pagina 4788 t/m 4794),

elk zijnde een geschrift dat bestemd is om tot bewijs van enig feit te dienen, valselijk hebben doen opmaken,

immers hebben de B.V.’s en/of hun mededader toen aldaar telkens valselijk en in strijd met de waarheid – zakelijk weergegeven – op die salarisspecificaties voornoemd, minder uren doen vermelden dan door de hierop genoemde Poolse werkneemsters/pluksters in werkelijkheid in de desbetreffende salarisperiode waren gewerkt,

zulks telkens met het oogmerk om die geschriften als echt en onvervalst te gebruiken en/of door (een) ander(en) te doen gebruiken,

aan welke bovenomschreven verboden gedragingen verdachte telkens feitelijke leiding heeft gegeven;

3. subsidiair

[medeverdachte] B.V. en [B] B.V., hierna ook te noemen "de B.V.’s", op tijdstippen in de periode van 1 april 2011 tot en met 7 augustus 2012, in Horst aan de Maas en/of Venlo en/of elders in Nederland, telkens tezamen en in vereniging met elkaar en met een ander, meermalen, telkens een deel van de bedrijfsadministraties van [medeverdachte] B.V. en [B] B.V. – zijnde dat deel van die bedrijfsadministraties voornoemd telkens een samenstel van geschriften dat bestemd was om tot bewijs van enig feit te dienen –telkens valselijk hebben opgemaakt,

immers hebben de B.V.’s en hun mededader toen aldaar telkens valselijk en in strijd met de waarheid – zakelijk weergegeven – in dat deel van die bedrijfsadministraties voornoemd opgenomen en verwerkt,

een aantal overzichten "Loon op basis van kilo's voor correctie" en een aantal overzichten "Loon op basis van kilo's na correctie" en een aantal IPS Totaal overzichten, op welke overzichten voornoemd telkens minder uren waren vermeld dan door de hierop genoemde Poolse werkneemsters/pluksters in werkelijkheid in de desbetreffende salarisperioden waren gewerkt, zulks telkens met het oogmerk om die geschriften als echt en onvervalst te gebruiken en/of door (een) ander(en) te doen gebruiken,

aan welke bovenomschreven verboden gedragingen verdachte telkens feitelijke leiding heeft gegeven;”

3.3

De bewezenverklaring steunt op een bewijsmotivering met gebruikmaking van de Promis-werkwijze. De bewijsoverwegingen luiden (met vernummering van de voetnoten), voor zover voor de beoordeling van het eerste en tweede middel van belang, als volgt:

“Bewijsmiddelen en bewijsoverwegingen

[…]

Met betrekking tot de feiten 2 en 3^[1]

Bewijsmiddelen

I. Het tijdregistratiesysteem van ‘ [A] ’

Op 7 augustus 2012 is zowel de fysieke als de digitale administratie van ‘ [A] ’ inbeslaggenomen. Door de bedrijven [medeverdachte] B.V., gevestigd te [a-straat] in de gemeente Horst aan de Maas, en [B] B.V., gevestigd te Venlo, werd gebruik gemaakt van een door [D] B.V. (hierna: [D] ) ontwikkeld tijdregistratiesysteem. De opsporingsdienst heeft vastgesteld dat dit tijdregistratiesysteem bestond uit 3 hoofdmodules, zijnde de tijd-, project- en weegregistratie. De module tijdregistratie werd gebruikt om de werktijden van de werknemers te registreren.^[2]

De opsporingsdienst heeft onderzoek gedaan naar de bedrijfsstructuur van ‘ [A] ’ en heeft daarover als volgt gerelateerd, zakelijk weergegeven, dat onder meer de rechtspersonen [medeverdachte] B.V. en [B] B.V. tot een groep gelieerde vennootschappen van de [A] -groep behoren. Deze [A] -groep betreft een groot aantal vennootschappen dat zich bezig houdt met het telen van champignons. De rechtspersoon [medeverdachte] B.V. legt zich onder meer toe op het kweken van champignons. Binnen deze rechtspersoon vinden alle oogsthandelingen plaats. De activiteiten van rechtspersoon [B] B.V. zien onder meer op ondersteunende activiteiten ten behoeve van de tot de [A] groep behorende bedrijven. Deze activiteiten behelzen onder andere de administratieve verwerking van de financiële administratie, personeel- en organisatie-activiteiten, de ICT-activiteiten en ondersteuning bij overige staffuncties. De opsporingsdienst heeft voorts gerelateerd dat de enig bestuurder van de verdachte rechtspersoon [medeverdachte] B.V. de rechtspersoon [B] B.V. is. De enig bestuurder van de rechtspersoon [B] B.V. is de rechtspersoon [E] B.V. De enig bestuurder van de rechtspersoon [E] B.V. is de rechtspersoon [F] B.V. En de enig bestuurder van de rechtspersoon [F] B.V. is de natuurlijk persoon [verdachte] , zijnde de verdachte.^[3]

Ter terechtzitting heeft de verdachte verklaard, zakelijk weergegeven, dat hij gedurende de jaren 2006 tot en met 2012 lid van de tweehoofdige en eenhoofdige directie is geweest.^[4]

Voorts heeft de verdachte bij de opsporingsdienst verklaard, zakelijk weergegeven, dat ‘ [A] ’ in 2006 is opgericht door [betrokkene 7] en hemzelf. In 2010 is [betrokkene 7] uitgetreden.^[5]

De medeverdachte [betrokkene 8] heeft verklaard, zakelijk weergegeven, dat hij binnen ‘ [A] ’ de functie van groepscontroller had.^[6][betrokkene 8] heeft voorts verklaard, zakelijk weergegeven, dat de directie van [medeverdachte] B.V. tot februari 2010 uit twee personen bestond, te weten [betrokkene 7] als financieel directeur en [verdachte] als algemeen directeur. Daarna was [verdachte] de enige directeur. Volgens [betrokkene 8] wist iedereen dat er correcties in het tijdregistratiesysteem plaatsvonden.^[7]

De medeverdachte [betrokkene 9] heeft verklaard, zakelijk weergegeven, dat hij werkzaam is voor [D] en dat hij vanuit die hoedanigheid werkzaamheden heeft verricht voor ‘ [A] ’, maar hij weet niet precies voor welke B.V. van ‘ [A] ’. [verdachte] zwaait er volgens [betrokkene 9] de scepter, maar zijn contactpersoon bij ‘ [A] ’ was [betrokkene 8] (
het hof begrijpt: [betrokkene 8]). De belangrijkste werkzaamheden van de medeverdachte [betrokkene 9] waren de ontwikkeling van het tijd- en kiloregistratiesysteem van [D] . Hij heeft het tijd- en kiloregistratiesysteem geïmplementeerd en de software op maat gemaakt en onderhouden.^[8]

II. Het kloksysteem (‘profiel 13’)

De opsporingsdienst heeft gerelateerd, zakelijk weergegeven, dat er per productielocatie van ‘ [A] ’ een tijdregistratie aanwezig was. Per tijdregistratie was het mogelijk om de modules verschillend in te stellen, maar de werkwijze was bij alle vier de productielocaties van [A] gelijk.^[9]De opsporingsdienst heeft voorts gerelateerd, zakelijk weergegeven, dat het tijdregistratiesysteem opnieuw is ingericht voor het klokken van de Poolse pluksters. Er zijn voor de Poolse pluksters een aantal maatwerkmodules ontwikkeld en ingevoerd, te weten de klokophaalpercentagemodule, de vaste pauzemodule en de pluktijdcorrectiemodule.^[10]

De medeverdachte [betrokkene 8] heeft bij de opsporingsdienst verklaard, zakelijk weergegeven, dat hij in voorjaar 2010 is begonnen met het klokken.^[11]De Poolse pluksters klokten vanaf dat moment op de in- en uitgangsklok, terwijl de Nederlandse pluksters projectklokkingen boekten.^[12]Vóór invoering van de klok bestond er geen kloksysteem voor de Poolse pluksters, maar een kiloregistratie. De Poolse pluksters kregen dus per kilo uitbetaald. Volgens [betrokkene 8] werd er maar één vast profiel gebruikt voor de Poolse pluksters.^[13][betrokkene 8] heeft verklaard dat hij in 2008 bij ‘ [A] ’ is begonnen en toen eerst het financiële vlak heeft opgepakt. Vervolgens heeft hij de loonadministratie aangepakt. In het voorjaar 2010 is hij begonnen met het klokken, omdat hij geen uren als onderbouwing had voor de verloonde uren. Om deze reden wilde de medeverdachte [betrokkene 8] een urenregistratie. Zonder de toestemming van [verdachte] was er volgens deze medeverdachte geen urenregistratie geweest. [betrokkene 8] heeft het initiatief genomen om een urenregistratie in te voeren. Dit initiatief is niet gestimuleerd, maar ook niet tegengehouden.^[14]

De medeverdachte [betrokkene 9] heeft verklaard, zakelijk weergegeven, dat de Poolse werknemers onder profiel 13 vallen. Voor de loonberekening van de Poolse werknemers zijn alleen de geplukte kilo’s van belang.^[15]De daadwerkelijk gewerkte tijden van de Poolse pluksters worden overschreven als de modules worden gedraaid. De daadwerkelijk geklokte uren zijn dan niet meer terug te zien in het systeem.^[16][betrokkene 9] heeft het overschrijven van de originele data met [betrokkene 8] besproken, maar deze vond dit geen probleem.^[17]

III. De maatwerkmodules

III-A. De vaste pauze module

De medeverdachte [betrokkene 9] heeft verklaard, zakelijk weergegeven, dat er een module voor de vaste pauzes was. Er was een ingangsklok en een uitgangsklok, maar er werden geen pauzes geklokt. Op verzoek van ‘ [A] ’ heeft [betrokkene 9] een module ingebouwd die in de totale kloktijd de vaste pauzes verdeelt.^[18]

De medeverdachte [betrokkene 8] heeft verklaard, zakelijk weergegeven, dat de pauzes vastzitten in het tijdregistratiesysteem. Deze worden automatisch van de geklokte tijd afgehaald, waarna de netto werktijd uit het systeem rolt.^[19]

Uit onderzoek van de opsporingsdienst aan het tijdregistratiesysteem volgt, zakelijk weergegeven, dat er een scherm instellingen bestaat, geheten ‘Werktijden en pauzetijden tabel t.b.v. berekenen klokrecords’. De opsporingsdienst heeft de daarin aangetroffen werk- en pauzetijden van de vier productielocaties verwerkt in overzichten. Uit deze overzichten volgt dat in het tijdregistratiesysteem het volgende werkschema is ingesteld voor een werknemer die om 06:00 uur begint te werken, zakelijk weergegeven, namelijk:

Werktjid 06:00 tot 08:30 Pauzetijd 25 minuten

08:55 tot 11:25 45 minuten

12:10 tot 14:10 25 minuten

14:35 tot 16:35 45 minuten

17:20 tot 19:20 25 minuten

19:45 tot 21:45 45 minuten.^[20]

De opsporingsdienst heeft gerelateerd, zakelijk weergegeven, dat zij tijdens de doorzoeking op 7 augustus 2012 op de productielocatie aan de [d-straat] een overzicht heeft aangetroffen met als titel “Afspraken Pauze tijden”. In dit overzicht staan de volgende tijden:

Minder dan 4 uur werken is 15 minuten pauze.

Tussen 4 en 6 uur werken is 30 minuten pauze.

Tussen 6 en 7 uur werken is 45 minuten pauze.

Tussen 7 en 9 uur werken is 60 minuten pauze.

Tussen 9 en 12 uur werken is 75 minuten pauze.^[21]

De opsporingsdienst heeft in de inbeslaggenomen digitale bedrijfsadministratie tevens een document aangetroffen, geheten ‘Bedrijfsregels Oogstmedewerkers’, opgeslagen onder de naam ‘ [a-straat] bedrijfsregels.doc’.^[22]Hierin staat opgemerkt, zakelijk weergegeven:

Houd je aan de afgesproken pauzetijden.

Pauzetijden:

Aanvang 07:00 uur: 09:30 – 09:45 uur 12:00 – 12:30 uur 14.30 – 14:45uur

Aanvang 06.00 uur: 08:30 – 08:45 uur 11:30 – 12:00 uur 14:15 – 14:30 uur

Aanvang 09:00 uur: 09:30 – 09:45 uur 12:00 – 12:30 uur.^[23]

Gelet op het verschil tussen de pauzetijden in het tijdregistratiesysteem en de op de pluklocaties aangetroffen documentatie over de pauzetijden, heeft de opsporingsdienst het gemiddelde percentage van de teveel berekende pauzetijden berekend. Daarover heeft de opsporingsdienst gerelateerd, zakelijk weergegeven, dat het percentage van teveel berekende pauzetijd ten opzichte van de werktijd 6% bedraagt.^[24]

III-B. De klokophaalpercentagemodule

De medeverdachte [betrokkene 9] heeft verklaard, zakelijk weergegeven, dat er een tweede module was waarbij er een percentage van de klokuren werd ingekort. De opgehaalde tijd werd met een bepaald percentage gekort, zodat bijvoorbeeld 10 gewerkte uren met een percentage van 10% gekort werden tot 9 uur.^[25]‘ [A] ’ kon de klokophaalfactor zelf instellen en zelf het percentage bepalen. De ophaalfactor is instelbaar gemaakt zodat [A] maximale controle kon hebben.^[26]

De medeverdachte [betrokkene 8] heeft bij de opsporingsdienst verklaard, zakelijk weergegeven, dat hij in opdracht van de directie de klok van het tijdregistratiesysteem standaard op 90% heeft ingesteld. In 2012 heeft [betrokkene 8] de klok tweemaal, op twee dagen, ingesteld op 85%. [betrokkene 8] heeft verklaard dat hij een sms van de bedrijfsleider krijgt, als er langer wordt gewerkt dan 19.00 uur of 20.00 uur. [betrokkene 8] logt dan in op het werk, hetgeen hij ook vanuit huis kan, om de prikklok aan te passen. De correctie van 10% wordt toegepast op de in- en uitgangsklok van de Poolse pluksters. De andere medewerkers, zijnde alle medewerkers behalve de pluksters, doen projectklokkingen in hetzelfde registratiesysteem, maar deze uren kunnen niet worden gecorrigeerd. Volgens [betrokkene 8] is dit in 2010 ontstaan. Indien ‘ [A] ’ winst zou maken, dan zou de aanpassing van 10% eerder teruggedraaid worden. [betrokkene 8] heeft verklaard dat ze inmiddels twee jaar verder zijn en dat de klok nog steeds op 90% staat.^[27]

De opsporingsdienst heeft voorts gerelateerd, zakelijk weergegeven, dat zij in het tijdregistratiesysteem van ‘ [A] ’ heeft onderzocht hoe de klokophaalpercentages op 7 augustus 2012 stonden ingesteld. De opsporingsdienst heeft geconstateerd dat het klokophaalpercentage op 7 augustus 2012 op de pluklocaties [a-straat] , [b-straat] en [c-straat] stond ingesteld op 90% en op de pluklocatie [d-straat] op 95%.^[28]

III-C. De pluktijdcorrectiemodule

De medeverdachte [betrokkene 8] heeft verklaard, zakelijk weergegeven, dat het systeem automatisch de geplukte kilogrammen per soort maal het tarief volgens arbeidsovereenkomst berekent. Uit deze berekening volgt een positieve of negatieve plukprestatie. Als de plukprestatie (geplukte kilogrammen x tarief per kilo) positief is, wordt het meerdere als prestatietoeslag uitbetaald. Als een plukprestatie negatief is, dan worden de gewerkte uren uitbetaald. Ongeveer 20% à 30% van de pluksters ontvangt een prestatietoeslag vanwege hun positieve plukprestatie. Daarnaast bestaat er een negatieve plukprestatie, welke met 30% in mindering wordt gebracht op het salaris. De 30% correctie voor de negatieve plukprestatie rekent [betrokkene 8] zelf uit, waarna deze in dezelfde periode in mindering wordt gebracht. Deze correctie voert [betrokkene 8] zelf door in het tijdregistratiesysteem.^[29][betrokkene 8] heeft voorts verklaard dat er een pluknorm was bepaald door [verdachte] en [betrokkene 10].^[30]Deze pluknorm bedroeg 30,7 kilo per uur. Het behalen van het minimumloon is volgens de verdachte haalbaar als de plukprestatie zou toenemen. De pluknorm had bijgesteld moeten worden maar dit is niet gebeurd, omdat het bedrijfsresultaat slecht was.^[31]

De medeverdachte [betrokkene 9] heeft verklaard, zakelijk weergegeven, dat er tevens een module is die een deel van het verschil van de daadwerkelijk gewerkte uren en de kilo uren afroomt. [betrokkene 9] heeft hierbij het voorbeeld gegeven dat als iemand ‘daadwerkelijk’ 150 uur heeft gewerkt (waarvan al 10% afgeroomd is) terwijl er op basis van de geplukte kilo’s 100 uur gewerkt zou moeten zijn een correctie wordt toegepast voor de 50 uren die ‘te lang’ zijn gewerkt. In het voorbeeld bedraagt het verschil 50 uren. Als de correctiefactor op 40% staat, gaan hier dus voor de uitbetaling 20 uur vanaf. De uren die deze persoon krijgt uitbetaald zijn dan 100 + 30 = 130 uren, zijnde een verschil met 20 uur van de ‘daadwerkelijk’ gewerkte uren.^[32]

Uit onderzoek van de opsporingsdienst is gebleken, zakelijk weergegeven, dat de pluktijdcorrectiemodule van de verschillende productielocatie op 7 augustus 2012 als volgt was ingesteld:

Locatie [a-straat] Correctiefactor: 40%^[33]

Locatie [b-straat] Correctiefactor: 40%^[34]

Locatie [c-straat] Correctiefactor: 40%^[35]

Locatie [d-straat] Correctiefactor: 30%^[36]

De opsporingsdienst heeft onderzocht hoeveel Poolse champignonpluksters een positieve of negatieve plukprestatie hebben gehaald. Uit dit onderzoek over de salarisperiodes, gelegen tussen de periodes 4-2011 tot en met 7-2012, volgt, zakelijk weergegeven, het navolgende overzicht:

Productielocatie Totaal aantal pluksters Negatieve plukprestatie Positieve plukprestatie

[a-straat] 263 200 63

[b-straat] 114 94 20

[d-straat] 48 0 48

[c-straat] 153 110 43

Totaal 578 404 174

Procentueel 100,0% 69,9% 30,1%^[37]

Implementatie maatwerkmodules

Medeverdachte [betrokkene 8] heeft zowel bij de raadsheer-commissaris als ter terechtzitting in hoger beroep op 22 april 2021 verklaard dat de drie maatwerkmodules, te weten de vaste pauze module, de klokophaalpercentagemodule en de pluktijdcorrectiemodule, op 1 januari 2011 zijn geïmplementeerd en in gebruik zijn genomen.^[38]

IV. Valsheid van de salarisspecificaties genoemd in de tenlastelegging

De medeverdachte [betrokkene 8] heeft verklaard, zakelijk weergegeven, dat de werkelijke gewerkte uren niet op de loonstroken staan. De loonstroken zijn dus niet correct, want ze geven niet de werkelijkheid weer.^[39]

De getuige [betrokkene 11] heeft verklaard, zakelijk weergegeven, dat de uren die de Poolse pluksters daadwerkelijk hebben gemaakt niet klopten met de uren die op de salarisstroken staan.^[40]

IV-A. Salarisstroken over 2010, 2011 en 2012

In het procesdossier bevinden zich de navolgende salarisspecificaties, waaruit volgt, zakelijk weergegeven, dat er door [medeverdachte] B.V. is uitgekeerd:

een bedrag van € 83,70 over 113 gewerkte uren en 12,58 overuren, voor de salarisperiode 12 2010 (zijnde 8 november 2010 tot en met 5 december 2010) aan oogstmedewerker [betrokkene 4] ,^[41]

een bedrag van € 120,09 over 123,60 gewerkte uren en 5,48 overuren, voor de salarisperiode 12 2010 (zijnde 8 november 2010 tot en met 5 december 2010) aan oogstmedewerker [betrokkene 4] ,^[42]

een bedrag van € 1.113,41 over 160,00 gewerkte uren en 29,17 overuren, voor de salarisperiode 4 2011 (zijnde 28 maart 2011 tot en met 24 april 2011) aan oogstmedewerker [betrokkene 3] ,^[43]

een bedrag van € 223,36 over 160 gewerkte uren en 29,52 overuren, voor de salarisperiode 5 2011 (zijnde 25 april 2011 tot en met 22 mei 2011) aan oogstmedewerkster [betrokkene 3] ,^[44]

een bedrag van € 1.220,65 over 160 gewerkte uren, voor de salarisperiode 6 2011 (zijnde 23 mei 2011 tot en met 19 juni 2011) aan oogstmedewerkster [betrokkene 3] ,^[45]

een bedrag van € 1.363,32 over 160 gewerkte uren en 47,75 overuren, voor de salarisperiode 7 2011 (zijnde 20 juni 2011 tot en met 17 juli 2011) aan oogstmedewerkster [betrokkene 3] ,^[46]

een bedrag van € 1.058,47 over 149,50 gewerkte uren en 11,25 overuren, voor de salarisperiode 8 2011 (zijnde 18 juli 2011 tot en met 14 augustus 2011) aan oogstmedewerkster [betrokkene 3] ,^[47]

een bedrag van € 1.292,19 over 159,25 gewerkte uren en 24,92 overuren, voor de salarisperiode 9 2011 (zijnde 15 augustus 2011 tot en met 11 september 2011) aan oogstmedewerkster [betrokkene 3] ,^[48]

een bedrag van € 1.341,79 over 160 uren en 28,75 overuren, voor de salarisperiode 10 2011 (zijnde 12 september 2011 tot en met 9 oktober 2011) aan oogstmedewerkster [betrokkene 3] ,^[49]

een bedrag van € 1.031,48 over 151,48 gewerkte uren en 19,92 overuren, voor de salarisperiode 5 2012 (zijnde 23 april 2012 tot en met 20 mei 2012) aan oogstmedewerker [betrokkene 5] (D-034-67, pagina 4336),^[50]

een bedrag van € 756,85 over 137,83 gewerkte uren en 6,58 overuren, voor de salarisperiode 1 2012 (zijnde 2 januari 2012 tot en met 29 januari 2012) aan oogstmedewerker [betrokkene 6] ,^[51]

een bedrag van € 840,51 over 142,25 gewerkte uren en 4,83 snipperuren, voor de salarisperiode 2 2012 (zijnde 30 januari 2012 tot en met 26 februari 2012) aan oogstmedewerker [betrokkene 6] ,^[52]

een bedrag van € 478,44 over 86,67 gewerkte uren en 5,92 overuren, voor de salarisperiode 3 2012 (zijnde 27 februari 2012 tot en met 25 maart 2012) aan oogstmedewerker [betrokkene 6] ,^[53]

een bedrag van € 1.013,38 over 160 gewerkte uren en 23 overuren, voor de salarisperiode 4 2012 (zijnde 26 maart 2012 tot en met 22 april 2012) aan oogstmedewerker [betrokkene 6] ,^[54]

een bedrag van € 612,00 over 96 gewerkte uren en 7,92 overuren, voor de salarisperiode 5 2012 (zijnde 23 april 2012 tot en met 20 mei 2012) aan oogstmedewerker [betrokkene 6] ,^[55]

een bedrag van € 260,06 over 36,75 gewerkte uren en 3,50 overuren, voor de salarisperiode 6 2012 (zijnde 21 mei 2012 tot en met 17 juni 2012) aan oogstmedewerker [betrokkene 6] ,^[56]

een bedrag van € 775,04 over 140,42 gewerkte uren en 9,25 overuren, voor de salarisperiode 7 2012 (zijnde 18 juni 2012 tot en met 15 juli 2012) aan oogstmedewerker [betrokkene 6] .^[57]

De getuige [betrokkene 4] heeft verklaard, zakelijk weergegeven, dat zij de Poolse nationaliteit heeft en dat zij van 4 november 2010 tot en met 8 december 2010 voor ‘ [A] ’ heeft gewerkt als champignonplukster.^[58]Ook de getuige [betrokkene 4] heeft verklaard, zakelijk weergegeven, dat zij de Poolse nationaliteit heeft. Zij heeft vanaf 3 november 2010 als champignonplukster voor ‘ [A] ’ gewerkt.^[59]De getuige [betrokkene 3] heeft verklaard, zakelijk weergegeven, dat zij de Poolse nationaliteit heeft.^[60]

IV-B. Salarisstroken over 2009

De medeverdachte [betrokkene 8] heeft verklaard dat de Poolse pluksters vóór invoering van het kloksysteem per kilo en dus veel slechter kregen uitbetaald. De kilo’s uit de kiloregistratie zijn de daadwerkelijk geplukte kilo’s.^[61]

De opsporingsdienst heeft over de urenregistratie van de Poolse pluksters vóór de invoering van het kloksysteem in het voorjaar van 2010 gerelateerd, zakelijk weergegeven, dat er voor de Poolse champignonpluksters geen urenregistratie via klokking heeft plaatsgevonden, voordat de arbeidsuren van de Poolse champignonpluksters via een urenregistratie werden bijgehouden. In de periode vóór invoering van het klokken werkten de Poolse pluksters op basis van kiloloon bij [A] .^[62]

In het procesdossier bevinden zich de navolgende salarisspecificaties, waaruit volgt, zakelijk weergegeven, dat er door [medeverdachte] B.V. is uitgekeerd:

een bedrag van € 1.140,78 over 153,71 gewerkte uren en 23,07 overuren, voor de salarisperiode 3 2009 (zijnde 23 februari 2009 tot en met 22 maart 2009) aan oogstmedewerker [betrokkene 1] ,^[63]

een bedrag van € 710,05 over 132,53 gewerkte uren en 16,47 overuren, voor de salarisperiode 4 2009 (zijnde 23 maart 2009 tot en met 19 april 2009) aan oogstmedewerker [betrokkene 2] ,^[64]

een bedrag van € 1.228,46 over 156,00 gewerkte uren en 65,67 overuren, voor de salarisperiode 10 2009 (zijnde 7 september 2009 tot en met 4 oktober 2009) aan oogstmedewerker [betrokkene 3] .^[65]

De getuige [betrokkene 1] heeft bij de opsporingsdienst verklaard, zakelijk weergegeven, dat zij de Poole nationaliteit heeft en dat zij vanaf 7 februari 2008 bij ‘ [A] ’ werkzaam was.^[66]De getuige [betrokkene 2] heeft zich op 27 september 2012 bij de opsporingsdienst gelegitimeerd met een geldige Poolse identiteitskaart. Zij heeft verklaard, zakelijk weergegeven, dat zij vanaf maart 2008 tot en met februari 2010 voor ‘ [A] ’ heeft gewerkt als champignonplukster.^[67]De getuige [betrokkene 3] heeft bij de opsporingsdienst verklaard, zakelijk weergegeven, dat zij de Poolse nationaliteit heeft.^[68]

Ter zake van de salarisspecificatie over salarisperiode 3 2009 op naam van [betrokkene 1] heeft de opsporingsdienst als volgt gerelateerd:

Op het overzicht ‘Kilo per verpakking’, door ons gecodeerd D-034-68 (pagina 4337 en pagina 4338) zie ik, verbalisant, de cellen, de verpakkingen, de sorteringen, de kwaliteit, het aantal en de kilo's dat per sortering in de cellen is geplukt in de periode 23-02-2009 tot en met 22-03-2009. Onderaan zie ik, verbalisant, in de tabel ‘Totaal’ het totale aantal kilo’s die [betrokkene 1] per sortering heeft geplukt. Ik, verbalisant, zie dat [betrokkene 1] volgens de kiloregistratie van [medeverdachte] in salarisperiode 3 2009 in totaal 4.767,2 kilo champignons heeft geplukt. Het totale aantal kilo’s per sortering in de tabel ‘totaal' heb ik vermenigvuldigd met het door [medeverdachte] gehanteerde kilotarief. De vermenigvuldiging van het aantal kilo’s met het desbetreffende tarief levert een kiloloon op van € 1.257,72.

Uit nader onderzoek in het tijdregistratiesysteem is gebleken dat [betrokkene 1] in onderhavige salarisperiode naast het plukken van champignons ook andere werkzaamheden heeft verricht. Via het pad: Projectregistratie => Overzicht instellingen zijn de volgende instellingen gekozen:

Uren van projecten

Unit

Periode jaar 2009

Periode 3

Selectie werknemer

Dit heeft het overzicht ‘Uren van Projecten’ uit het tijdregistratiesysteem opgeleverd. Een afdruk van de scherminstelling is door ons gecodeerd D-034-69 (p. 4339).

Op het overzicht ‘uren van projecten’ door ons gecodeerd D-034-69 (p. 4339) zie ik, verbalisant, dat het overzicht betrekking heeft op:

[betrokkene 1]

periode 23-2-2009 / 22-3-2009 (per 3)

Het totaal aantal gewerkte uren is als volgt opgebouwd:

‘Plukken’ 156,86 uren

‘Ziekzoeken’ 19,92 uren

Onder ‘totalen overzicht’ zie ik, verbalisant, in de kolom ‘Uren’ dat [betrokkene 1] in de periode 23-2-2009 / 22-3-2009 (per 3) in totaal 176,78 uren heeft gewerkt.

[betrokkene 1] heeft ook de door haar gewerkte uren zelf bijgehouden. Kopieën van de aantekeningen, die betrekking hebben op salarisperiode 3 2009 zijn door ons gecodeerd D-004-07-20 tot en met D-004-07-24.

Vorenbedoelde aantekeningen zijn door mij, verbalisant, uitgewerkt in de applicatie ‘Excel’ rekening houdend met de door [betrokkene 1] opgegeven pauzes. De Excel uitwerking is door ons gecodeerd D-004-09A.

Op de Excel uitwerking zie ik, verbalisant, dat [betrokkene 1] volgens haar aantekeningen na aftrek van de genoten pauzes 240,29 uur heeft gewerkt. Voorts zie ik in de uitwerking staan dat [betrokkene 1] volgens haar aantekeningen in totaal 5.115 kilo champignons heeft geplukt. In de kiloregistratie van [medeverdachte] staal dat [betrokkene 1] in totaal 4.767,20 kilo champignons heeft geplukt. Dit is een verschil van 347,8 kilo ten opzichte van de aantekeningen van [betrokkene 1] . Dit is een verschil van 6,8% ten opzichte van de aantekeningen van [betrokkene 1] . Mogelijk kan het verschil worden verklaard door correcties uit de kilocorrectiemodule (zie hoofdstuk 14, AMB-025091, p. 0758), gewichtsverlies als gevolg van vochtverlies en/of een foutmarge in de aantekeningen van [betrokkene 1] .

Op de salarisspecificatie ‘Salarisperiode 3' 2009 op naam van [betrokkene 1] , door ons gecodeerd D-004-09, zie ik, verbalisant, onder meer staan:

OMSCHRIJVING BETALING

Gewerkt 153,71

Overwerk 100% 23,07

Plukprestatietoeslag 2,82

VASTE GEGEVENS

Basissalaris 8,00

Terugrekening salaris op basis van kiloloon naar kiloloon

Om het kiloloon volgens de administratie van [medeverdachte] te kunnen vergelijken met het op de salarisspecificatie verantwoorde salaris, heb ik, verbalisant, in het geval van [betrokkene 1] onderscheid gemaakt tussen de plukuren en overig (Ziekzoeken), te weten:

Salarisspecificatie

Gewerkt 153,71 uren

Overwerk 100% 23,07 uren

176,78 uren

Ziekzoeken -/- 19,92 (overzicht ‘uren van projecten’ tijdregistratiesysteem)

Totaal 156,86 (champignons plukken)

Na aftrek van de uren ‘Ziekzoeken' zie ik, verbalisant, dat 156,86 arbeidsuren overblijven, die zijn verantwoord als plukuren van champignons.

156,86 uren x € 8,00 ‘Basissalaris’ = € 1.254,88 (uurloon) - € 1.257,72 (kiloloon) = € 2,84. De plukprestatietoeslag is € 2,82.

Op een afrondingsverschil na kan uit bovenstaande worden opgemaakt dat [betrokkene 1] in salarisperiode 3 2009 op basis van kiloloon is uitbetaald door [medeverdachte] . Ervan uitgaande dat [betrokkene 1] haar arbeidsuren correct heeft bijgehouden, zou dit inhouden, dat op de salarisspecificatie salarisperiode 3 2009 van [betrokkene 1] in totaal niet is verantwoord:

240,29 - 156,86 = 83,43 uren x € 8,00 ‘Basissalaris ’= € 667,36.^[69]

Ter zake van de salarisspecificatie over salarisperiode 4 2009 op naam van [betrokkene 2] heeft de opsporingsdienst als volgt gerelateerd, zakelijk weergegeven:

Op het overzicht ‘Kilo per verpakking’, door ons gecodeerd D-034-71 (pagina 4342 en pagina 4343) zie ik, verbalisant, de cellen, de verpakkingen, de sorteringen, de kwaliteit, het aantal en de kilo’s dat per sortering in de cellen is geplukt in de periode 23-03-2009 tot en met 19-04-2009.

Onderaan zie ik, verbalisant, in de tabel ‘Totaal’ het totale aantal kilo’s dat [betrokkene 2] per sortering heeft geplukt. Ik, verbalisant, zie dat [betrokkene 2] volgens de kiloregistratie van [medeverdachte] in salarisperiode 3 2009 in totaal 3.883,4 kilo champignons heeft geplukt. Het totale aantal kilo’s per sortering in de tabel ‘totaal’ heb ik vermenigvuldigd met het door [medeverdachte] gehanteerde kilotarief. De vermenigvuldiging van het aantal kilo’s met het desbetreffende tarief levert een kiloloon op van € 1.035,18.

Op de salarisspecificatie ‘Salarisperiode 3’ 2009 op naam van [betrokkene 1] , door ons gecodeerd D-004-09 [het hof leest hier ‘Salarisperiode 3 2009 van [betrokkene 2] , door ons gecodeerd D-019-04] zie ik verbalisant onder meer staan:

OMSCHRIJVING BETALING

Gewerkt 132,53

Overwerk 100% 16,47

Plukprestatietoeslag 21,97

VASTE GEGEVENS

Basissalaris 6,80

Terugrekening salaris op basis van kiloloon naar kiloloon

Eerder in dit proces-verbaal is te lezen dat [A] voor de invoering van het tijdregistratiesysteem het salaris van de Poolse champignonpluksters vermoedelijk op basis van kiloloon werd berekend. Het brutoloon van [betrokkene 2] voor het plukken van champignons is:

Salarisspecificatie

Gewerkt 132,53 uren

Overwerk 100% 16,47 uren

Totaal 149,00 uren

149 uren x € 6,80 ‘Basissalaris’ = € 1.013,20 (uurloon) - € 1.035,18 (kiloloon) = € 21,98. De plukprestatietoeslag is € 21,97.

Op een afrondingsverschil na kan uit bovenstaande worden opgemaakt dat [betrokkene 2] in salarisperiode 4 2009 vermoedelijk op basis van kiloloon is uitbetaald door [medeverdachte] . De grootte van benadeling voor [betrokkene 2] is niet berekend, omdat het onderzoeksteam Lagos niet heeft beschikt over door [betrokkene 2] bijgehouden uren.^[70]

Ter zake van de salarisspecificatie over salarisperiode 10 2009 op naam van [betrokkene 3] heeft de opsporingsdienst als volgt gerelateerd, zakelijk weergegeven:

Op het overzicht ‘Kilo per verpakking’, door ons gecodeerd D-034-70 (pagina 4340 en pagina 4341) zie ik, verbalisant, de cellen, de verpakkingen, de sorteringen, de kwaliteit, het aantal en de kilo’s dat per sortering in de cellen is geplukt in de periode 07-09-2009 tot en met 04-10-2009. Onderaan zie ik, verbalisant, in de tabel ‘Totaal ’ het totale aantal kilo’s die [betrokkene 3] per sortering heeft geplukt. Ik, verbalisant, zie dat [betrokkene 3] volgens de kiloregistratie van [medeverdachte] in salarisperiode 10 2009 in totaal 6.426,0 kilo champignons heeft geplukt. Het totale aantal kilo’s per sortering in de tabel ‘totaal’ heb ik vermenigvuldigd met het door [medeverdachte] gehanteerde kilotarief. De vermenigvuldiging van het aantal kilo’s met het desbetreffende tarief levert een kiloloon op van € 1.864,95.

[betrokkene 3] heeft de door haar gewerkte uren zelf bijgehouden. Een kopie van de aantekeningen, die betrekking hebben op salarisperiode 10 2009 is door ons gecodeerd D-005-27A.

Vorenbedoelde aantekeningen zijn door mij, verbalisant, uitgewerkt in de applicatie ‘Excel’ rekening houdend met de door [betrokkene 3] opgegeven pauzes. De Excel uitwerking is door ons gecodeerd D-005-27B. Op de Excel uitwerking zie ik, verbalisant, dat [betrokkene 3] volgens haar aantekeningen netto 264,58 uur heeft gewerkt. Voorts zie ik in de uitwerking staan dat [betrokkene 3] volgens haar aantekeningen in totaal 6.357 kilo champignons heeft geplukt. In de kiloregistratie van [medeverdachte] staat dat [betrokkene 3] in totaal 6.357 kilo [het hof begrijpt: 6.426 kilo] champignons heeft geplukt. Dit is een verschil van 69 kilo ten opzichte van de aantekeningen van [betrokkene 3] . Dit is een minimaal verschil van 1% ten opzichte van de kiloregistratie van [medeverdachte] , inhoudende dat [betrokkene 3] vrij nauwkeurig is geweest in het bijhouden van haar kilo’s. Vermoedelijk kan hetzelfde worden gezegd over het bijhouden van haar uren.

Op de salarisspecificatie 'Salarisperiode 10’ 2009 op naam van DM [betrokkene 3] , door ons gecodeerd D-004-09 [het hof leest hier en hieronder D-005-12], zie ik, verbalisant, onder meer staan:

OMSCHRIJVING BETALING

Gewerkt 156,00

Overwerk 100% 65,57

Plukprestatietoeslag 76,12

VASTE GEGEVENS

Basissalaris 8,07

Terugrekening salaris op basis van kiloloon naar kiloloon

Om het kiloloon volgens de administratie van [medeverdachte] te kunnen vergelijken met het op de salarisspecificatie verantwoorde salaris, heb ik, verbalisant, de volgende berekening gemaakt:

Salarisspecificatie

Gewerkt 156,00 uren

Overwerk 100% 65,67 uren

Totaal 221,67 uren

221,67 uren x € 8,07 Basissalaris ’ = € 1.788,88 (uurloon) - € 1.864,95 (kiloloon) = € 76,07. De plukprestatietoeslag is € 76,12.

Op een afrondingsverschil na kan uit bovenstaande worden opgemaakt dat [betrokkene 3] in salarisperiode 10 2009 vermoedelijk op basis van kiloloon is uitbetaald door [medeverdachte] . Het aantal op vorenbedoelde salarisspecificatie (D-005-12) vermelde uren is waarschijnlijk gebaseerd op een toerekening naar het kiloloon. Ervan uitgaande dat [betrokkene 3] haar arbeidsuren correct heeft bijgehouden, zou dit inhouden, dat op de salarisspecificatie salarisperiode 10 2009 van [betrokkene 3] in totaal niet is verantwoord:

264,58 - 221,67 = 42,91 uren x 8,07 ‘Basissalaris ’= € 346,58.^[71]

V. De Loonoverzichten op basis van kilo’s vóór en na correctie

De opsporingsdienst heeft in de digitale administratie een aantal documenten aangetroffen, genaamd ‘Loon op basis van kilo’s voor correctie’ en ‘Loon op basis van kilo’s na correctie’. De opsporingsdienst heeft over de inhoud van deze overzichten gerelateerd, zakelijk weergegeven, dat er in het onderzoek aan de digitale administratie van [medeverdachte] B.V. verschillende versies van overzichten ‘Loon op basis van kilo’s’ zijn aangetroffen. Hierop zijn de positieve dan wel de negatieve plukprestaties van de Poolse champignonpluksters zichtbaar. In het geval van een negatieve plukprestatie is een bijstelling van de klokuren naar beneden via de pluktijdcorrectiemodule van toepassing op de desbetreffende Poolse champignonplukster’.^[72]

Over de onder de medeverdachte [betrokkene 8] aangetroffen overzichten heeft de opsporingsdienst als volgt gerelateerd, zakelijk weergegeven, dat er 110 overzichten van deze medeverdachte zijn gevonden, die respectievelijk betrekking hebben op verschillende vestigingen van [medeverdachte] B.V. over de salarisperioden 1-2011 tot en met 7-2012. Van deze overzichten zijn van de meeste salarisperiodes twee verschillende versies aangetroffen.^[73]De opsporingsdienst heeft voorts over deze overzichten ‘Loon op basis van kilo’s’ gerelateerd, zakelijk weergegeven, dat op de overzichten ‘Loon op basis van kilo’s voor correctie’ en ‘Loon op basis van kilo’s na correctie’ zichtbaar is dat de klokuren naar beneden zijn bijgesteld. Het tijdregistratiesysteem geeft namelijk geen feitelijk overzicht van de door de Poolse champignonpluksters gewerkte uren, omdat de oorspronkelijke uren in het tijdregistratiesysteem worden overschreven zodra de correctiemodule(s) worden gedraaid.^[74]

De opsporingsdienst heeft voorts ter zake van deze overzichten ‘Loon op basis van kilo’s’ gerelateerd, zakelijk weergegeven, dat deze zowel fysiek als digitaal zijn aangetroffen in de inbeslaggenomen bedrijfsadministratie van ‘ [A] ’. Overzichten betreffende het jaar 2009 zijn niet aangetroffen. De Poolse pluksters zijn pas vanaf begin 2010 begonnen met klokken. Overzichten betreffende het jaar 2010 zijn maar mondjesmaat aangetroffen. Vanaf januari 2011 zijn bijna alle overzichten digitaal aangetroffen. Dit had er kennelijk mee te maken dat de medeverdachte [betrokkene 8] vanaf deze periode de werkwijze heeft aangepast. Dit impliceert dat de medeverdachte meestal één overzicht uitdraaide met de gegevens vóór de correctie van de plukprestatie en één nadat de plukprestatiecorrectie had plaatsgevonden.^[75]

De medeverdachte [betrokkene 8] heeft over de op zijn naam aangetroffen overzichten verklaard, zakelijk weergegeven, dat in deze overzichten de negatieve prestatietoeslag staat verwerkt.^[76]Het systeem berekent automatisch de geplukte kilogrammen per soort maal het tarief volgens arbeidsovereenkomst. Hieruit komt een positieve of negatieve plukprestatie. De 30% correctie voor de negatieve plukprestatie rekent [betrokkene 8] zelf uit en deze wordt dan in dezelfde periode in mindering gebracht. Deze correctie voert hij vervolgens door in het tijdregistratiesysteem.^[77]

De opsporingsdienst heeft gerelateerd over de door medeverdachte [betrokkene 8] opgestelde overzichten ‘Loon op basis van kilo’s voor correctie’ en ‘Loon op basis van kilo’s na correctie’:

In het ‘postvak in’ van [verdachte] zijn twee overzichten terug te vinden genaamd ‘Loon op basis van kilo wk 48’ en ‘Loon op basis van kilo wk 48 na corr’, door ons gecodeerd D-025-54 en -025-55 (p. 3891 t/m 3900) Dit betreft overzichten die betrekking hebben op week 48-2010. Ik, verbalisant, zie in de bronverwijzing in de DON het volgende staan:

Users/ [verdachte] /Outlook/Postvak in 2010.pst/Persoonlijke mappen/Hoofdmap van persoonlijke mappen/Postvak IN/Diversen/2010/FW:/loon op basis van kilo wk 48.xls

Users/ [verdachte] /Outlook/Postvak in 2010.pst/Persoonlijke makken/Hoofdmap van persoonlijke mappen/Postvak IN/Diversen/2010/FW:/loon op basis van kilo wk 48 na corr.xls.^[78]

VI. De IPS Totaal-overzichten

De opsporingsdienst heeft gerelateerd, zakelijk weergegeven, dat de loongegevens van [medeverdachte] B.V. via het systeem People Online worden aangeleverd bij de [C] B.V. te Venray (hierna: [C] ). Deze gegevens worden door de [C] niet veranderd of aangevuld. De loongegevens worden in opdracht van [B] / [medeverdachte] direct in het BIS (Business Information System) ingelezen en verwerkt tot salarisspecificaties. In het tijdregistratiesysteem is een koppeling gemaakt met het IPS (Internet Personnel Services) loonsysteem. De afdeling P&O haalt periodiek een verloningsheet uit het tijdregistratiesysteem. Op dit overzicht, genaamd ‘IPS Totaal overzicht’, staan de gewerkte uren, overuren, plukprestatietoeslag en overige salariscomponenten. De toegepaste correcties op de klokuren en rekenformules zijn daarin niet zichtbaar voor P&O. Voor de loonbetalingen wordt door de afdeling P&O met behulp van een loonbatch een importdocument gemaakt voor de [C] (tot 1 januari 2012) zodat de gegevens op het ‘IPS Totaal overzicht’ kunnen worden geüpload ten behoeve van de opmaak van salarisspecificaties en de aangiftes van loonheffingen. In de ‘image’ van het tijdregistratiesysteem zijn ‘IPS Totaal overzichten’ aangetroffen over, onder meer, de periode 1-2011 tot en met 7-2012.^[79]

De medeverdachte [betrokkene 8] heeft verklaard dat de salarisadministratie door [medeverdachte] B.V. is uitbesteed aan de [C] . De afdeling P&O levert de gegevens voor de salarisadministratie. [betrokkene 12] stuurt de IPS totaalsheet door aan de [C] (tot 1 januari 2012 People Online).^[80]De afdeling P&O haalt de verloningssheet uit het tijdregistratiesysteem. Op dit overzicht staan niet de rekenformules en daarbij behorende correcties vermeld. Op de verloningssheet staan de gewerkte uren, overuren, prestatietoeslag, dagen voor huisvesting, dagen voor de maaltijden, de snipperuren en eventuele andere vergoedingen. Dit overzicht wordt vervolgens door de afdeling P&O verzonden naar [C] (People Online) en zij maken dan de loonstroken.^[81]

De medeverdachte [betrokkene 9] heeft bij de opsporingsdienst verklaard, zakelijk weergegeven, dat de gegevens voor de verloning uit het tijdregistratiesysteem kwamen.^[82]De IPS module wordt gevuld met een urentabel uit de database. De database bevat onder andere twee tabellen, een voor de geplukte kilo’s per persoon per dag en een tabel voor de uren per persoon per dag. De urentabel is afhankelijk van de modules die zijn gedraaid. Indien een bepaalde module is gedraaid dan worden de uren in deze tabel overschreven en de originele uren zijn dan overschreven en niet meer terug te vinden.^[83]

VII. De rol van de verdachte

Medeverdachte [betrokkene 8] heeft ter terechtzitting bij de rechtbank van 24 februari 2016 een verklaring afgelegd als getuige, onder meer in de zaak van de verdachte. [betrokkene 8] heeft toen verklaard, zakelijk weergegeven, dat [verdachte] alleen directeur werd, nadat [betrokkene 7] in 2010 stopte. In eerste instantie gaf [betrokkene 8] een terugkoppeling aan [betrokkene 7] over de contacten met [betrokkene 9] . Later gaf hij deze terugkoppeling aan [verdachte] . Deze terugkoppeling ging niet over de details, maar wel over hetgeen zij wilden bereiken.

Volgens [betrokkene 8] nam de directie het besluit om de klokophaalpercentagemodule op 90% in te stellen. [betrokkene 8] heeft verklaard dat [verdachte] wist dat deze module op 90% heeft gestaan. Dit is immers vaker besproken.^[84]

Medeverdachte [betrokkene 8] heeft voorts bij de opsporingsdienst verklaard, zakelijk weergegeven, dat [verdachte] op de hoogte was van de correctie naar 90%.^[85]Volgens [betrokkene 8] loopt [verdachte] 7 dagen in de week van ’s morgensvroeg tot ’s avonds laat over de productielocaties rond. De locatiemanagers doen wat [verdachte] wil. [verdachte] heeft volgens [betrokkene 8] de beslissing genomen om de klokregistratie aan te passen. [verdachte] heeft uiteindelijk ook de beslissing genomen dat de klokregistratie niet op 100% werd gezet.^[86]

In hoger beroep heeft medeverdachte [betrokkene 8] , bij de raadsheer-commissaris en ter terechtzitting in hoger beroep op 22 april 2021, verklaard dat het kloksysteem is ontwikkeld in opdracht van de directie, te weten [betrokkene 7] en [verdachte] . Voorts heeft hij verklaard dat hij op 1 juni 2011 in opdracht van de directie [
het hof begrijpt, gelet op de datum en het vertrek van [betrokkene 7] in 2010, [verdachte]], de klokophaalpercentagemodule op 90% heeft ingesteld.^[87]

De getuige [betrokkene 11] heeft verklaard, zakelijk weergegeven, dat [verdachte] zich met alles bemoeit. Volgens [betrokkene 11] houdt [verdachte] goed in de gaten hoeveel uur er gewerkt wordt door de pluksters in de cellen en hoeveel uren de unitleiders hebben gewerkt.^[88]Volgens [betrokkene 11] weet [verdachte] van heel veel zaken af zoals bedrijfsvoering, kilo’s, uren en fust. Voor bijna alles moest je een akkoord hebben van [verdachte] . [verdachte] kwam elke dag, meestal tweemaal daags, de productielocaties bezoeken.^[89]

Een notitie, opgesteld door [betrokkene 9] omtrent de totstandkoming van een van de afroomfuncties in het tijdregistratiesysteem, heeft als aanhef:

Aanpassing tijdregistratie t.b.v. [verdachte] / [A] (11-6-2009).^[90]

In verschillende e-mails is gebleken van een leidinggevende en aansturende rol van de verdachte binnen de [A] Groep. In deze e-mails staat als volgt geschreven, zakelijk weergegeven:

[betrokkene 10],

Zoals ik deze week al gemeld heb worden slechte resultaten niet meer getolereerd en geaccepteerd. (...) Dit is niet de eerste keer dat ik jou aanspreek op slechte resultaten en een slechte organisatie in Laichingen. De komende weken zal ik met regelmaat mensen naar Laichingen sturen om het verbeterproces te volgen en deze mensen zullen aan mij rapport uitbrengen.

Worden de resultaten niet binnen zeer korte termijn beter dan resteert mij geen andere keus dan het dienstverband met jou te beëindigen, zie dit als de allerlaatste waarschuwing.

Groet, [verdachte] .^[91]

[betrokkene 13],

Hier is goed over nagedacht en ik ben akkoord.

[verdachte] .^[92]

[betrokkene 14],

Hierbij de mail van [betrokkene 15]. Zoals telefonisch door mij is aangegeven is voor mij de maat vol. (...) Vanaf nu wil ik iedere keer vooraf een melding als jij niet tijdig klanten kunt beleveren met vermelding van de oorzaak.

Je mag er mij op aanspreken als er daarna geen actie wordt genomen. Mocht blijken dat dit probleem vanuit Logistiek niet opgepakt en opgelost wordt dan kan ik niets anders doen dan de arbeidsovereenkomst met jou te beëindigen. Zie dit als een allerlaatste waarschuwing en ik hoop dat jij dit oppakt.

[verdachte] .^[93]

[betrokkene 8] ,

Gebeurt zoiets gewoon zonder overleg vooraf??

Ik vind het niet goed dat dit soort mails gewoon de organisatie in gaan zonder overleg met jou of met mij.

We zitten sinds januari in een nieuw organisatie model zonder bedrijfsleiders.

Graag reactie,

[verdachte] .^[94]

Overwegingen

[…]

Het standpunt van de verdediging

De verdediging heeft aangevoerd met betrekking tot feiten 2 primair en 3 primair dat het opzet van verdachte niet kan worden bewezen. De verklaring van medeverdachte [betrokkene 8] over de wetenschap van de verdachte wordt niet door enig ander bewijsmiddel ondersteund. Verdachte was niet betrokken bij de ontwikkeling van de afroommodules of de loonadministratie. Ook het voorwaardelijk opzet van de verdachte kan niet worden bewezen. De verdediging heeft daartoe aangevoerd dat uit het procesdossier volgt dat allerlei professionele derden nooit de afroommodules hebben ontdekt, waaruit blijkt dat de kans op ontdekking van de modules niet aanmerkelijk was. Verdachte dient van de feiten 2 en 3 primair te worden vrijgesproken.

Ter zake van de feiten 2 en 3 subsidiair heeft de verdediging primair aangevoerd dat er geen sprake is van feitelijk leidinggeven door verdachte, nu de gedragingen van medeverdachte [betrokkene 8] niet passen binnen de normale werkzaamheden van de rechtspersoon [medeverdachte] B.V.. Er was sprake van zelfstandig handelen van medeverdachte [betrokkene 8] . De rechtspersoon was hiervan niet op de hoogte. Om deze reden was er geen opzet op het plegen van valsheid in geschrift. In geval van bewezenverklaring van valsheid in geschrift door de rechtspersoon, heeft de verdediging subsidiair aangevoerd dat verdachte daaraan geen feitelijk leiding heeft gegeven. Daarbij heeft de verdediging verwezen naar het feit dat verdachte zich voornamelijk met teeltwerkzaamheden bezig hield, de salarisstroken door een professioneel bedrijf zijn opgemaakt en professionele derden tijdens hun controles de valsheid in geschrift niet hebben bespeurd. Verdachte had bovendien geen financieel motief bij de valsheid in geschrift, nu hij de facto niet langer dan één jaar een meerderheidsaandeel binnen het bedrijf heeft gehad. Om deze reden dient verdachte tevens van de feiten 2 en 3 subsidiair te worden vrijgesproken.

Het oordeel van het hof

Valsheid salarisspecificaties (feil 2)

Op alle in de tenlastelegging genoemde loonstroken staat ‘oogstmedewerker’ als functieomschrijving. Gelet op de verklaringen van [betrokkene 4] , [betrokkene 4] en [betrokkene 2] verstaat het hof hieronder de functie ‘champignonplukster’. De salarisspecificaties (7) 4 tot en met 10 2011 van [betrokkene 3] (D-043-01 t/m D-043-07, pagina 4753 t/m 4759), de salarisspecificatie 5 2012 op naam van [betrokkene 5] (D-034-67, pagina 4336) en de salarisspecificaties (7) 1 tot en met 7 2012 op naam van [betrokkene 6] (D-043-36 t/m D-043-42, pagina 4788 t/m 4794) zijn derhalve allen opgemaakt ten behoeve van Poolse champignonpluksters (profiel 13), en wel ná het invoeren van het klokken en de afroommodules in het tijdregistratiesysteem. Het hof stelt op basis de verklaringen van medeverdachte [betrokkene 8] afgelegd bij de raadsheer-commissaris en ter terechtzitting in hoger beroep vast dat de maatwerkmodules zijn geïmplementeerd en in gebruik zijn genomen op 1 januari 2011.

Om deze reden is het hof van oordeel dat voornoemde salarisspecificaties dus vals zijn, ongeacht of de klokophaalpercentagemodule in 2011 al dan niet enige tijd op 100% heeft gestaan. Gedurende deze periode werden de uren van de Poolse champignonpluksters immers nog altijd afgeroomd door de vaste pauzemodule en de pluktijdcorrectiemodule.

Het hof stelt op basis van de gebezigde bewijsmiddelen vast dat de Poolse champignonpluksters, vóór de invoering van de urenregistratie door klokkingen, op basis van kiloloon hebben gewerkt. Dit loon werd vastgesteld aan de hand van de door de pluksters ingevulde pluklijsten. Uit de bewijsmiddelen, met name uit de berekeningen van de opsporingsdienst, volgt dat ook de salarisspecificatie 3 2009 van [betrokkene 1] (D-004-09), de salarisspecificatie 4 2009 van [betrokkene 2] (D-019-04) en de salarisspecificatie 10 2009 van [betrokkene 3] (D-005-12), de salarisspecificatie 12 2010 van [betrokkene 4] (D-008-08, p. 3393) en de salarisspecificatie 12 2010 van [betrokkene 4] (D-013-01, p. 3415), vals zijn.

Valsheid delen van bedrijfsadministratie (feit 3)

Uit de bewijsmiddelen volgt dat de in de bedrijfsadministratie aangetroffen overzichten ‘Loon op basis van kilo’s vóór correctie’ vals zijn, nu is gebleken dat in deze overzichten de door de vaste pauzemodule en klokhaalpercentagemodule gemanipuleerde arbeidstijden van de Poolse champignonpluksters worden opgenomen. In de aangetroffen overzichten ‘Loon op basis van kilo’s na correctie’ zijn de arbeidstijden van de pluksters met een negatieve plukprestatie ook nog eens gemanipuleerd door de pluktijdcorrectiemodule. De gegevens omtrent de pluktijdcorrectiefactor uit deze overzichten ‘Loon op basis van kilo’s na correctie’ werden vervolgens door medeverdachte [betrokkene 8] ingevoerd in het tijdregistratiesysteem. Het hof, met de rechtbank, stelt daarmee vast dat de overzichten ‘Loon op basis van kilo’s vóór correctie’ en de overzichten ‘Loon op basis van kilo’s na correctie’ een wezenlijk onderdeel vormden van de bedrijfsadministratie en dienden ter onderbouwing van de berekening van de pluktijdcorrectiefactor. Het hof, met de rechtbank, is gelet op de werkwijze van medeverdachte [betrokkene 8] , van oordeel dat alle 110 overzichten, aangetroffen op de directory van de medeverdachte [betrokkene 8] , vals zijn.

Uit de bewijsmiddelen volgt bovendien dat de in de bedrijfsadministratie aangetroffen ‘IPS Totaal overzichten’ vals zijn, nu is gebleken dat in het ‘IPS Totaal overzicht’ de door de correctiemodules gemanipuleerde arbeidstijden van de Poolse champignonpluksters worden opgenomen. De inhoud van deze ‘IPS Totaal overzichten’ wordt vervolgens aan de [C] verstrekt, teneinde op grond daarvan de salarisspecificaties van de Poolse champignonpluksters te doen opmaken. Het hof acht wettig en overtuigend bewezen dat er ten aanzien van deze documenten valsheid in geschrift is gepleegd. Het hof overweegt in dit verband nog dat in de tenlastelegging wordt verwezen naar overzichten, zoals opgenomen in de bijlagen D-045-01, D-045-02 en D-045-03 bij het document AMB-039- 01. Er bevinden zich in het procesdossier evenwel geen processtukken met deze doornummering. Het hof, met de rechtbank, is echter van oordeel dat, nu de hiervoor omschreven werkwijze gangbaar was ten aanzien van de Poolse champignonpluksters, alle ‘IPS Totaal overzichten’ ten aanzien van de Poolse champignonpluksters vals zijn.

Medeplegen door medeverdachten [betrokkene 8] en [A]

Het hof, met de rechtbank, is van oordeel dat uit de bewijsmiddelen volgt dat medeverdachte [betrokkene 8] vanaf het voorjaar 2010 het initiatief heeft genomen tot het herinrichten van het tijdregistratiesysteem en daarin verschillende afroommodules heeft laten implementeren. De medeverdachte [betrokkene 8] heeft verklaard dat hij persoonlijk de klokophaalpercentagemodule heeft ingesteld op 90%, en soms op 85%. Voorts heeft hij verklaard dat hij de correctiefactor van 30% op de negatieve plukprestatie zelf heeft berekend en deze heeft ingevoerd in het tijdregistratiesysteem. Het hof is voorts van oordeel dat uit de verklaringen van de medeverdachte [betrokkene 8] ter zake van de salarisspecificaties, de ‘IPS Totaaloverzichten’ en de overzichten ‘Loon op basis van kilo’s voor correctie’ en ‘Loon op basis van kilo’s na correctie’ volgt dat hij wetenschap had van de valsheid van deze documenten. Ook heeft hij verklaard dat hij de overzichten ‘Loon op basis van kilo’s voor correctie’ en ‘Loon op basis van kilo’s na correctie’ heeft opgesteld om de pluktijdcorrectiefactor te berekenen en deze vervolgens in te voeren in het tijdregistratiesysteem.

Het hof acht wettig en overtuigend bewezen dat de opzet van de medeverdachte [betrokkene 8] bij deze gedragingen gericht was op het plegen van de valsheid in geschrift onder feiten 2 en 3. Het hof dient vervolgens de vraag te beantwoorden of de medeverdachte [betrokkene 8] de feiten 2 en 3 tezamen en in vereniging met een of meer natuurlijke personen en/of rechtspersoon heeft gepleegd.

Het hof, met de rechtbank, stelt vast dat de Poolse champignonpluksters werkzaam waren op één van de vier teeltlocaties van de medeverdachte [medeverdachte] B.V. De afdeling P&O, die valt onder de rechtspersoon [B] B.V. [
het hof: voormalig medeverdachte], heeft vervolgens de ‘IPS-overzichten’ aan de [C] overgedragen ten behoeve van de salariëring van de Poolse champignonpluksters. Uit de in de tenlastelegging genoemde salarisspecificaties volgt dat de Poolse champignonpluksters vervolgens werden uitbetaald door de medeverdachte [medeverdachte] B.V., zijnde hun werkgever. De uren van de Poolse champignonpluksters werden door klokkingen op de teeltlocaties geregistreerd in het tijdregistratiesysteem van de medeverdachte [medeverdachte] B.V. en [B] B.V., waarna er in dit tijdregistratiesysteem mutaties plaatsvonden door middel van de toepassing van diverse modules.

Een rechtspersoon in de zin van artikel 51 van Pro het Wetboek Strafrecht kan worden aangemerkt als dader van een strafbaar feit indien de desbetreffende gedraging redelijkerwijs aan hem kan worden toegerekend. Uit de gebezigde bewijsmiddelen blijkt dat het manipuleren van het tijdregistratiesysteem, en de dientengevolge optredende valsheid in geschrift van salarisspecificaties en delen van de bedrijfsadministratie (te weten de IPS Totaal Overzichten, de overzichten ‘Loon op basis van kilo’s voor correctie’ en ‘Loon op basis' van kilo’s na correctie’), is verworden tot een gedraging die past binnen de normale bedrijfsvoering van de rechtspersoon. De medeverdachte [betrokkene 8] heeft immers verklaard, zakelijk weergegeven, dat iedereen wist dat er correcties in het tijdregistratiesysteem plaatsvonden. De valsheid in geschrift voornoemd is bovendien dienstbaar geweest aan het door de rechtspersoon uitgeoefende bedrijf. Door de valsheid in geschrift kon de rechtspersoon immers haar arbeidskosten verlagen en daarmee haar verliezen beperken, dan wel een faillissement afwenden. Aldus is sprake van een financieel motief voor [A] . De medeverdachte [betrokkene 8] heeft, als werknemer in dienst bij de rechtspersoon, het initiatief genomen tot het herinrichten van het tijdregistratiesysteem en heeft, in opdracht van de rechtspersoon, de klokophaalpercentagemodule ingesteld op 90%. Bovendien was die module voor de rechtspersoon ontworpen. Aldus is het hof van oordeel dat de tenlastegelegde valsheid in geschrift onder feit 2 en 3 aan de rechtspersoon [medeverdachte] B.V. redelijkerwijs kan worden toegerekend.

Het hof acht derhalve wettig en overtuigend bewezen dat het opzet van de medeverdachte [medeverdachte] B.V. gericht was op het plegen van de valsheid in geschrift onder de feiten 2 en 3.

De medeverdachte [betrokkene 8] heeft aldus de klokophaalpercentagemodule in opdracht van de rechtspersoon [medeverdachte] B.V. op 90% ingesteld; soms heeft hij deze module op 85% ingesteld en hij heeft de correctiefactor van 30% op de negatieve plukprestatie zelf berekend en ingevoerd in het tijdregistratiesysteem. Ook heeft hij de overzichten ‘Loon op basis van kilo’s voor correctie’ en ‘Loon op basis van kilo’s na correctie’ opgesteld om de pluktijdcorrectiefactor te berekenen en deze vervolgens in te voeren in het tijdregistratiesysteem. Daarmee is het hof is van oordeel dat de medeverdachte [betrokkene 8] een wezenlijke intellectuele en materiële bijdrage heeft geleverd aan het plegen van de valsheid in geschrift, zoals ten laste gelegd onder de feiten 2 en 3 en dat er aldus sprake is van medeplegen.

Gelet op het voorgaande is het hof, met de rechtbank, van oordeel dat medeverdachte [betrokkene 8] tezamen en in vereniging met de rechtspersoon [medeverdachte] B.V. valsheid in geschrift heeft gepleegd ter zake van de salarisspecificaties van de Poolse pluksters en delen van de bedrijfsadministratie.

Medeplegen of feitelijk leiding geven aan medeplegen door de verdachte?

Het hof dient de vraag te beantwoorden of verdachte zich, gelet op de aard van zijn gedragingen, heeft schuldig gemaakt aan het medeplegen van valsheid in geschrift van de salarisspecificaties van de Poolse champignonpluksters (feit 2) en delen van de bedrijfsadministratie (feit 3), dan wel dat hij aan deze feiten feitelijk leiding heeft gegeven aan het medeplegen.

Het hof stelt vast dat verdachte sinds 2006 deelnam aan de directie van [medeverdachte] B.V. en vanaf 2010 de enige vennoot, en daarmee de enig statutair algemeen directeur, van [medeverdachte] B.V. was. Uit de hiervoor genoemde bewijsmiddelen volgt dat verdachte wist dat er afroommodules van toepassing waren in het tijdregistratiesysteem, dat hij zich iedere dag op de werkvloer bevond en op de hoogte was van het reilen en zeilen binnen de onderneming, alsook dat hij degene is die, als eindverantwoordelijke, de beslissingen neemt omtrent het te voeren beleid binnen de onderneming. Uit de notitie van de medeverdachte [betrokkene 9] omtrent de aanpassing van de tijdregistratie, alsook uit de aangetroffen e-mailwisseling en de in de ‘inbox’ van het e-mailaccount van de verdachte aangetroffen overzichten ‘Loon op basis van kilo’s wk 48’ en ‘Loon op basis van kilo’s wk 48 na corr’, volgt bovendien dat verdachte, als leidinggevende van [medeverdachte] B.V., wetenschap had van de binnen deze onderneming plaatsvindende administratieve malversaties. De stelling van de verdediging dat verdachte niet op de hoogte zou zijn van de maatwerkmodules acht het hof, gelet op het vorenstaande, volstrekt onaannemelijk. Gelet op het voorgaande gaat het hof uit van de verklaring afgelegd door medeverdachte [betrokkene 8] . Het hof gaat uit van de verklaring van de verbalisant dat de e-mailwisseling in het ‘postvak in’ van verdachte is aangetroffen, het hof heeft immers geen enkele reden om aan diens verklaring te twijfelen. Medeverdachte [betrokkene 8] heeft bij de raadsheer-commissaris en ter terechtzitting in hoger beroep verklaard dat hij in opdracht van de directie op 1 juni 2011 de klok naar 90% heeft gezet, hetgeen plaatsvond ná het vertrek van [betrokkene 7] en aldus bestond de directie toen enkel uit verdachte. De stelling van de verdediging dat medeverdachte [betrokkene 8] er in zijn verklaring steeds vanuit gaat dat verdachte wel op de hoogte zal zijn geweest maar dat hij niet kan aangeven dat verdachte hem ooit concreet heeft geïnstrueerd over de afroommodule, wordt mitsdien verworpen.

Door de raadsman is voorts naar voren gebracht dat de conclusie dat verdachte wetenschap had van de afroommodule enkel naar voren komt uit de verklaring van [betrokkene 8] , die als onbetrouwbaar terzijde moet worden geschoven. Het hof verwerpt ook dit verweer. [betrokkene 8] heeft consistent en uitvoerig verklaard. Zijn verklaringen komen overeen met hetgeen in de bedrijfsadministratie is aangetroffen. Er is geen enkele aanwijzing in het procesdossier dat [betrokkene 8] deze module achter de rug van verdachte om zou hebben ingevoerd. De modules zijn in het voorjaar van 2010 ontwikkeld door medeverdachte [betrokkene 9] . De procesbeschrijvingen van de modules bevinden zich allen in de administratie van het bedrijf. In de bedrijfsadministratie bevonden zich tevens stukken inhoudende berekeningen van het salaris voor en na correctie. Deze bevonden zich deels ook in het postvak van verdachte. Er werden pluklijsten met uren bijgehouden in de administratie die niet overeenkomstig de uren op de salarisstroken waren vermeld. Uit zijn verklaring ter zitting in hoger beroep blijkt dat verdachte op de hoogte was van het wegen en de normen die gesteld werden voor de hoeveelheid te plukken champignons. Verdachte wist ook dat in de voorafgaande jaren vóór de klokregistratie de geplukte kilo’s werden omgerekend naar uren en de uren op de salarisstroken in die periode per definitie niet klopten.^[95]Verdachte was in de periode dat de afroommodule werd ingevoerd enig directielid die zich actief met de bedrijfsvoering bezighield. Deze aspecten in aanmerking genomen heeft het hof geen enkele reden om aan de verklaring van [betrokkene 8] te twijfelen dat verdachte wetenschap had van de ingevoerde modules inclusief de afroommodule.

Uit de bewijsmiddelen volgt niet dat verdachte zelf een dermate wezenlijk bijdrage heeft geleverd aan de daadwerkelijke uitvoering van de valsheid in geschrift, door bijvoorbeeld het invoeren van onjuiste gegevens in het tijdregistratiesysteem, dat er sprake is van medeplegen. Om deze reden is het hof van oordeel dat verdachte dient te worden vrijgesproken van het onder de feiten 2 en 3 primair tenlastegelegde medeplegen van valsheid in geschrift.

De gedragingen van verdachte zijn echter sterk verweven met de handelingen van de rechtspersoon [medeverdachte] B.V., en wel in een zodanige mate dat het hof vaststelt dat verdachte als natuurlijk persoon vereenzelvigd kan worden met de onderneming [medeverdachte] B.V. De verdachte was de statutair directeur, wist van de afroming door de klokophaalpercentagemodule en nam als directie de beslissing om die module zodanig in te stellen. Verdachte heeft dus geweten dat de valsheid in geschrift van de salarisspecificaties en delen van bedrijfsadministratie het gevolg was. Verdachte was als (uiteindelijk enig) statutair algemeen directeur bevoegd en gehouden om maatregelen te nemen ter voorkoming van het plegen van strafbare feiten, hetgeen hij heeft nagelaten. Uit de bewijsmiddelen volgt dat verdachte kennis had van de strafbare feiten die door de onderneming [medeverdachte] B.V. werden gepleegd. Hij heeft niet alleen geen stappen ondernomen om deze te beëindigen, maar hij heeft er zelfs opdracht voor gegeven dan wel goedkeuring aan gegeven, waarmee hij de verboden gedragingen heeft geïnitieerd dan wel bevorderd..

Conclusie

Het hof acht derhalve, gelet op het voorgaande, wettig en overtuigend bewezen dat verdachte feitelijk leiding heeft gegeven aan het medeplegen van de door [medeverdachte] B.V. en [betrokkene 8] gepleegde valsheid in geschrift ter zake van de salarisspecificaties van de Poolse champignonpluksters (feit 2) en delen van de bedrijfsadministratie (feit 3).”

3.4

Ik begin met de klacht dat het hof in zijn arrest [B] B.V. heeft aangeduid als
voormaligmedeverdachte, welke vaststelling in strijd zou zijn met het onder feit 2 subsidiair en feit 3 subsidiair bewezenverklaarde.

3.5

Blijkens zijn bewijsoverwegingen heeft het hof inderdaad [B] B.V. aangeduid als voormalig medeverdachte. Het schriftelijk requisitoir van de officier van justitie dat aan het proces-verbaal van de terechtzitting in eerste aanleg van 22 september 2016 is gehecht, houdt hierover het volgende in:

“Van de gehele [A] Groep, een groep van aan elkaar gelieerde bedrijven die actief zijn in de champignonbranche, wordt uiteindelijk slechts één BV vervolgd. De keuze voor [medeverdachte] BV is gemaakt, omdat onderzoek heeft uitgewezen, dat daar de productieactiviteiten werden verloond en waren ondergebracht. Ondanks dat deze rechtspersoon inmiddels failliet is, is vervolging opportuun. Dit vanwege een mogelijke toekomstige doorstart na afronding van de strafzaak, de signaalwerking dat een faillissement geen escape voor het strafrecht betekent en het bestaan van afdoeningsmodaliteiten ook voor inmiddels gefailleerde rechtspersonen.”

3.6

De omstandigheid dat het openbaar ministerie ervoor heeft gekozen om van de [A] -groep enkel [medeverdachte] B.V., en dus niet ook [B] B.V., (verder) te vervolgen, omdat onderzoek heeft uitgewezen dat daar de productieactiviteiten werden verloond en waren ondergebracht, staat er niet aan in de weg dat het hof in de zaak tegen de verdachte oordeelt dat er voldoende wettig en overtuigend bewijs is dat [B] B.V. tezamen en in vereniging met [medeverdachte] B.V. en een ander een aantal salarisspecificaties valselijk heeft doen opmaken (feit 2 subsidiair) en een deel van de bedrijfsadministraties van [medeverdachte] B.V. en [B] B.V. valselijk heeft opgemaakt (feit 3 subsidiair). De feitenrechter moet namelijk de hem voorgelegde zaak zelfstandig en onafhankelijk op zijn eigen merites beoordelen. De waardering van het bewijsmateriaal is aan hem voorbehouden en moet in cassatie worden gerespecteerd. De beslissing van het openbaar ministerie om de (voormalig) medeverdachte [B] B.V. niet (verder) te vervolgen maakt dit niet anders, net zomin als dat een vrijspraak^[96]of veroordeling^[97]van de medeverdachte door een andere rechter dat zou doen. In zoverre is het bestreden arrest dus niet onbegrijpelijk. Voor zover het eerste en tweede middel berusten op een andersluidende opvatting, falen zij.

3.7

Het voorgaande doet uiteraard niet af aan de verplichting van de rechter om de bewezenverklaring met bewijsmiddelen te staven. Daar gaan het eerste en tweede middel (ook) over. Hierbij zijn de volgende uitgangspunten van belang. De selectie en waardering van het bewijs is het domein van de feitenrechter. Het is aan de rechter die over de feiten oordeelt om te beslissen wat hij van het beschikbare bewijsmateriaal betrouwbaar en bruikbaar vindt en aan welk bewijsmateriaal hij geen waarde toekent.^[98]Of de door de feitenrechter vastgestelde feiten en omstandigheden juist zijn, kan in cassatie niet worden onderzocht. De uitleg van het bewijsmateriaal is voorbehouden aan de feitenrechter. Enkel wanneer die uitleg onbegrijpelijk is, zal door de Hoge Raad worden ingegrepen.^[99]

3.8

Door de stellers van de middelen wordt niet betwist dat [medeverdachte] B.V. samen met een ander valsheid in geschrift heeft gepleegd, zoals door het hof bewezen is verklaard onder de feiten 2 subsidiair en 3 subsidiair en dat de verdachte feitelijk leiding heeft gegeven aan die strafbare gedragingen. In wezen wordt enkel geklaagd dat uit de bewijsvoering van het hof niet volgt dat [B] B.V. deze feiten heeft medegepleegd, zoals door het hof is bewezenverklaard.

3.9

Het hof heeft, blijkens zijn bewijsoverwegingen met betrekking tot feit 2 subsidiair en feit 3 subsidiair (zoals hierboven weergegeven onder 3.3) onder meer het volgende vastgesteld:

- [medeverdachte] B.V. en [B] B.V. behoren tot de ‘ [A] ’-groep, zijnde een groep van aan elkaar gelieerde bedrijven die zich bezighouden met het telen van champignons;

- [medeverdachte] B.V. legt zich onder meer toe op het kweken van champignons. [B] B.V. verricht onder meer ondersteunende werkzaamheden ten behoeve van de tot de [A] -groep behorende bedrijven, waaronder de administratieve verwerking van de financiële administratie;

- [B] B.V. is de enig bestuurder van [medeverdachte] B.V. De enig bestuurder van [B] B.V. is [E] B.V. De enig bestuurder van [E] B.V. is [F] B.V. en de enig bestuurder van laatstgenoemde rechtspersoon is de verdachte;

- Vanaf 2006 tot 2010 neemt de verdachte deel aan de tweehoofdige directie van [medeverdachte] B.V. en van 2010 tot en met 2012 aan de eenhoofdige directie. Vanaf 2010 is de verdachte de enige vennoot en daarmee de enig statutair algemeen directeur van [medeverdachte] B.V. en [B] B.V.;

- Vanaf het voorjaar van 2010 wordt door [medeverdachte] B.V. en [B] B.V. gebruikgemaakt van een tijdregistratiesysteem om de arbeidstijden van onder andere de Poolse champignonpluksters die werkzaam zijn bij [medeverdachte] B.V. te registreren. Vanaf 1 januari 2011 zijn – in opdracht van [A] – drie afroommodules geïmplementeerd in dit tijdregistratiesysteem en in gebruik genomen. Hiermee worden de gewerkte uren van de Poolse champignonpluksters die werkzaam zijn bij [medeverdachte] B.V. stelselmatig afgeroomd;

- Iedereen binnen de [A] -groep weet dat er ‘correcties’ in het tijdregistratiesysteem plaatsvinden;

- De salarisadministratie is door [medeverdachte] B.V. uitbesteed aan de [C] B.V. De afdeling P&O van [A] , die valt onder [B] B.V., haalt periodiek de verloningsheet, genaamd ‘IPS Totaal overzicht’ uit het tijdregistratiesysteem en levert deze aan bij de [C] B.V.. In deze verloningssheets zijn de gemanipuleerde arbeidstijden van de Poolse champignonpluksters verwerkt, maar niet zichtbaar. Deze gemanipuleerde verloningsgegevens worden – zonder aanvulling of verandering – in opdracht van [B] B.V./ [medeverdachte] B.V. door de [C] B.V. verwerkt tot salarisspecificaties. Vervolgens worden de Poolse champignonpluksters uitbetaald door [medeverdachte] B.V.. De op de salarisspecificaties vermelde uren van de Poolse champignonpluksters komen dus niet overeen met de daadwerkelijk gewerkte uren, waardoor de salarisspecificaties vals zijn;

- Vóór het invoeren van het tijdregistratiesysteem krijgen de Poolse champignonpluksters betaald op basis van het door hen aantal geplukte kilo’s. Het ‘kiloloon' wordt door [A] omgerekend naar gewerkte uren en die uren worden uiteindelijk vermeld op de salarisspecificaties van de Poolse champignonpluksters in plaats van de daadwerkelijk gewerkte uren. Derhalve zijn deze salarisspecificaties eveneens vals;

- In de (digitale) bedrijfsadministratie van [A] zijn aan de valse salarisspecificaties onderliggende overzichten ‘Loon op basis van kilo’s vóór correctie’ en ‘Loon op basis van kilo’s na correctie’ over de salarisperiode 1-2011 tot en met 7-2012 en de verloningssheets ‘IPS Totaal overzicht’ aangetroffen. Deze overzichten en verloningssheets zijn vals, omdat hierin de gemanipuleerde/afgeroomde uren van de Poolse champignonpluksters zijn opgenomen;

- De gegevens omtrent de pluktijdcorrectiefactor uit de aangetroffen overzichten ‘Loon op basis van kilo’s na correctie’ zijn door medeverdachte [betrokkene 8] ingevoerd in het tijdregistratiesysteem. De overzichten ‘Loon op basis van kilo’s vóór correctie’ en ‘Loon op basis van kilo’s na correctie’ vormen een wezenlijk onderdeel van de bedrijfsadministratie van [A] en dienen ter onderbouwing van de berekening van de pluktijdcorrectiefactor;

- De verdachte heeft een leidinggevende en aansturende rol binnen de [A] -groep, neemt als eindverantwoordelijke beslissingen over het te voeren beleid binnen de onderneming, heeft als leidinggevende wetenschap van de bovengenoemde administratieve malversaties, en heeft opdracht gegeven voor dan wel goedkeuring gegeven aan het afromen van de salarissen van de Poolse champignonpluksters;

- Het manipuleren van het tijdregistratiesysteem en de dientengevolge optredende valsheid in geschrifte van salarisspecificaties en delen van de bedrijfsadministratie van [A] , te weten de ‘IPS Totaal overzichten’, ‘Loon op basis van kilo’s vóór correctie’ en ‘Loon op basis van kilo’s na correctie’ zijn verworden tot een gedraging die past binnen de normale bedrijfsvoering van [A] ;

- De valsheid is dienstbaar geweest aan het door [A] uitgeoefende bedrijf. Hierdoor konden de arbeidskosten namelijk worden verlaagd en konden de verliezen worden beperkt dan wel een faillissement worden afgewend. Er was een financieel motief voor [A] .

3.1

Gelet op dit samenstel van feiten en omstandigheden heeft het hof kunnen oordelen dat [B] B.V. een dusdanig wezenlijke bijdrage heeft geleverd aan de onder feiten 2 subsidiair en 3 subsidiair bewezen verklaarde valsheid in geschrift dat van medeplegen kan worden gesproken. Het oordeel van het hof dat [medeverdachte] B.V. en [B] B.V. tezamen en in vereniging met elkaar (en met een ander) een aantal salarisspecificaties valselijk hebben doen opmaken en een deel van hun bedrijfsadministratie valselijk hebben opgemaakt, getuigt derhalve niet van een onjuiste rechtsopvatting en is niet onbegrijpelijk, terwijl het toereikend gemotiveerd is.

3.11

Verder volgt uit de bewijsvoering dat [medeverdachte] B.V. en [B] B.V. (samen met een natuurlijk persoon) op verschillende momenten in de bewezen verklaarde periode valse geschriften hebben opgenomen en verwerkt in hun bedrijfsadministratie. Hiermee hebben zij meerdere, op zichzelf staande, strafbare handelingen verricht die elk telkens het misdrijf valsheid in geschrift als bedoeld in art. 225 Sr Pro opleveren. Gelet hierop getuigt het oordeel van het hof dat het onder 3 subsidiair bewezenverklaarde meermalen is gepleegd niet van een onjuiste rechtsopvatting en is het niet onbegrijpelijk.^[100]

3.12

Het eerste en tweede middel falen.

4.Het derde middel

4.1

In het derde middel wordt geklaagd dat het hof het onder 4 bewezenverklaarde, voor zover betrekking hebbend op het voorhanden hebben van munitie, ten onrechte heeft gekwalificeerd als “handelen in strijd met artikel 26, eerste lid, van de Wet wapens en munitie,
meermalen gepleegd”, aangezien het bewezenverklaarde in zoverre slechts één overtreding van het in art. 26 lid 1 WWM Pro vervatte verbod oplevert.

4.2

Ten laste van de verdachte is onder 4 voor zover hier van belang bewezenverklaard dat:

“4.

hij op 7 augustus 2012, in de gemeente Horst aan de Maas, […] munitie als bedoeld in artikel 1 onder Pro 4o, gelet op artikel 2 lid Pro 2, Categorie III van de Wet wapens en munitie, te weten

6 patronen (kaliber 7,65 mm van het merk S&B) en

200 patronen (verpakt in 4 doosjes met opschrift Winchester Super Speed) en

50 patronen (verpakt in een wit doosje met opschrift Western) en

50 patronen (verpakt in een wit doosje met opschrift Federal Champion)

voorhanden heeft gehad;”

4.3

Het hof heeft dit bewezenverklaarde gekwalificeerd als:

“handelen in strijd met artikel 26, eerste lid, van de Wet wapens en munitie, meermalen gepleegd”

4.4

Voor de beoordeling van het derde middel zijn de volgende wettelijke bepalingen van belang:

- Art. 1 aanhef Pro en onder 4° WWM:

“1. In deze wet wordt verstaan onder:

[…]

4°. munitie: patronen en andere voorwerpen, bestemd of geschikt om een projectiel of een giftige, verstikkende, weerloosmakende, traanverwekkende of soortgelijke stof door middel van een vuurwapen af te schieten of te verspreiden, alsmede projectielen, bestemd om afgeschoten te worden door middel van een vuurwapen;”

- Art. 26 lid 1 WWM Pro:

“Het is verboden een wapen of munitie van de categorieën II en III voorhanden te hebben.”

- Art. 55 lid Pro 1 (oud) WWM:

“Met gevangenisstraf van ten hoogste negen maanden of geldboete van de vierde categorie wordt gestraft hij die handelt in strijd met de artikelen 9, eerste lid, 13, eerste lid, 22, eerste lid, 26, eerste lid, of 31, eerste lid.”

4.5

De Hoge Raad heeft reeds in zijn arrest van 3 juni 1997^[101]overwogen dat het voorhanden hebben van zowel één patroon als een aantal patronen van categorie III slechts één strafbaar feit oplevert.

4.6

Uit het voorgaande volgt dat het derde middel slaagt.

4.7

Tot cassatie hoeft dit echter niet te leiden. De Hoge Raad kan, met vernietiging van de bestreden uitspraak in zoverre, de kwalificatie van het onder 4 bewezenverklaarde verbeteren. Op zichzelf zou terugwijzing naar het hof voor de strafoplegging, nu dit feit niet meermalen, maar éénmaal is gepleegd, niet behoeven te volgen omdat aangenomen mag worden dat het hof in de verbeterde kwalificatie geen aanleiding zou hebben gevonden tot het opleggen van een lagere of andere straf.^[102]Ik zal ten aanzien van dit middel dan ook dienovereenkomstig concluderen. Maar het kan ook anders. Aangezien naar mijn mening het vierde middel eveneens slaagt, zal terugwijzing in verband met de strafoplegging toch moeten volgen. De Hoge Raad zou ook kunnen beslissen dat dan ook de vernietiging wegens de kwalificatieklacht in de strafoplegging wordt betrokken.

5.Het vierde middel

5.1

Het vierde middel behelst de klacht dat het hof een ontoelaatbare combinatie van straffen heeft opgelegd. In de toelichting op het middel wordt aangevoerd dat op grond van art. 9 lid 4 Sr Pro het opleggen van een taakstraf naast een gevangenisstraf slechts mogelijk is wanneer het onvoorwaardelijke deel van de opgelegde gevangenisstraf maximaal zes maanden bedraagt. De combinatie van straffen die het hof in de onderhavige zaak heeft opgelegd, is volgens de stellers van het middel niet verenigbaar met het bepaalde in dit artikellid.

5.2

Het dictum van het bestreden arrest luidt:

“BESLISSING

Het hof:

[…]

Veroordeelt de verdachte tot een gevangenisstraf voor de duur van 9 (negen) maanden.

Beveelt dat de tijd die door de verdachte vóór de tenuitvoerlegging van deze uitspraak in enige in artikel 27, eerste lid, van het Wetboek van Strafrecht bedoelde vorm van voorarrest is doorgebracht, bij de uitvoering van de opgelegde gevangenisstraf in mindering zal worden gebracht, voor zover die tijd niet reeds op een andere straf in mindering is gebracht.

Veroordeelt de verdachte voorts tot een taakstraf voor de duur van 240 (tweehonderdveertig) uren, indien niet naar behoren verricht te vervangen door 120 (honderdtwintig) dagen hechtenis.”

5.3

Art. 9 lid 4 Sr Pro luidt:

“In geval van veroordeling tot gevangenisstraf of tot hechtenis, vervangende hechtenis daaronder niet begrepen, waarvan het onvoorwaardelijk ten uitvoer te leggen deel^[103]ten hoogste zes maanden bedraagt, kan de rechter tevens een taakstraf opleggen.”

5.4

Het hof heeft aan de verdachte een gevangenisstraf voor de duur van negen maanden opgelegd met aftrek als bedoeld in art. 27 lid 1 Sr Pro. Het onvoorwaardelijk ten uitvoer te leggen deel van deze gevangenisstraf bedraagt aldus meer dan zes maanden.^[104]Door daarnaast een taakstraf op te leggen voor de duur van 240 uren heeft het hof aan de verdachte een combinatie van straffen opgelegd die in strijd is met art. 9 lid 4 Sr Pro.

5.5

Het vierde middel slaagt.

6.Conclusie

6.1

Het eerste en tweede middel falen en kunnen worden afgedaan met de aan art. 81 lid 1 RO Pro ontleende motivering. Het derde middel is terecht voorgesteld, maar leidt niet tot cassatie. Het vierde middel slaagt.

6.2

Ambtshalve heb ik geen gronden aangetroffen die tot vernietiging van de bestreden uitspraak aanleiding behoren te geven.

6.3

Deze conclusie strekt tot vernietiging van de bestreden uitspraak, maar uitsluitend wat betreft de kwalificatie van het onder 4 bewezenverklaarde en de strafoplegging en tot terugwijzing van de zaak naar het gerechtshof ’s-Hertogenbosch teneinde in zoverre op het bestaande hoger beroep opnieuw te worden berecht en afgedaan. De Hoge Raad kan de kwalificatie verbeteren. Voor het overige dient het beroep te worden verworpen.

De Procureur-Generaal

bij de Hoge Raad der Nederlanden

Veroordeling directeur champignonkwekerij voor valsheid in geschrift en verboden wapenbezit

Conclusie

1.Het cassatieberoep

2.Waar het in deze zaak over gaat

3.Het eerste en tweede middel

4.Het derde middel

5.Het vierde middel

6.Conclusie

Voetnoten