Conclusie
PROCUREUR-GENERAAL
BIJ DE
HOGE RAAD DER NEDERLANDEN
Nummer24/01261
Zitting4 november 2025
CONCLUSIE
V.M.A. Sinnige
In de zaak
[verdachte] ,
geboren in [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1999,
hierna: de verdachte
1.Inleiding
1.1
De verdachte is bij arrest van 29 maart 2024 door het gerechtshof Arnhem- Leeuwarden , zittingsplaats Leeuwarden (parketnummer 21-005287-22), wegens “diefstal, voorafgegaan en vergezeld van geweld tegen personen, gepleegd met het oogmerk om die diefstal voor te bereiden en die diefstal gemakkelijk te maken, terwijl het feit wordt gepleegd door twee of meer verenigde personen”, veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van zes jaren, met aftrek van voorarrest. Verder heeft het hof de teruggave aan [aangever] gelast van vier in beslag genomen bitcoins. Ook heeft het hof een beslissing genomen over de vordering van de benadeelde partij en de verdachte in dat verband een schadevergoedingsmaatregel opgelegd.
1.2
Er bestaat samenhang met de zaak 24/01395. In die zaak zal ik vandaag ook concluderen.
1.3
Het cassatieberoep is ingesteld namens de verdachte. J. Kuijper, advocaat in Amsterdam, heeft één middel van cassatie voorgesteld.
2.De zaak
In de avond van 24 juni 2021 heeft in [plaats] een woningoverval plaatsgevonden, waarvan [aangever] (de aangever) het slachtoffer is geworden. De aangever is fors letsel toegebracht en hij is gekneveld en in gewonde toestand in zijn woning achtergelaten. Bij de overval zijn een ledger en 5.1 bitcoin weggenomen. Ledger is een merk van een hardware wallet. Een hardware wallet is een apparaatje ter grootte van een USB-stick dat sleutelparen opslaat en transacties opstelt. De gestolen bitcoins waren in deze zaak via de ledger van de aangever toegankelijk. De onderhavige zaak gaat in de kern om de vraag of de verdachte als dader bij deze overval betrokken is geweest.
3.Het middel
3.1
Het middel valt in vier deelklachten uiteen. Ik vat de klachten in het licht van de toelichting daarop hieronder samen. Bij de bespreking van de deelklachten zal ik soms nog preciezer ingaan op de inhoud van de klachten.
Deelklacht 1
3.2
De eerste deelklacht houdt in dat het hof de grondslag van de tenlastelegging heeft verlaten. Dat zou het hof gedaan hebben door van het ten laste gelegde “dat hij (…) tezamen en in vereniging met een of meer anderen althans alleen, een ledger (met daarop 5.01 bitcoin),
althanseen hoeveelheid (…) cryptocurrency (…) heeft weggenomen” bewezen te verklaren “dat hij (…) tezamen en in vereniging met anderen een ledger
eneen hoeveelheid cryptocurrency (…) heeft weggenomen”. Volgens de steller van het middel is een wijziging van het ten laste gelegde ‘althans’ naar ‘en’ niet te beschouwen als taal- of schrijffout of als een anderszins kennelijke vergissing en wordt door die wijziging een wezenlijk andere betekenis gegeven aan de tenlastelegging.
althanseen hoeveelheid (…) cryptocurrency (…) heeft weggenomen” bewezen te verklaren “dat hij (…) tezamen en in vereniging met anderen een ledger
eneen hoeveelheid cryptocurrency (…) heeft weggenomen”. Volgens de steller van het middel is een wijziging van het ten laste gelegde ‘althans’ naar ‘en’ niet te beschouwen als taal- of schrijffout of als een anderszins kennelijke vergissing en wordt door die wijziging een wezenlijk andere betekenis gegeven aan de tenlastelegging.
Deelklacht 2
3.3
De tweede deelklacht klaagt over de wijze waarop het hof in zijn motivering van de bewezenverklaring heeft verwezen naar de bewijsmiddelen. Bezien in het licht van de toelichting houdt deze klacht in dat de verwijzing naar de bewijsmiddelen niet voldoet aan de eisen van nauwkeurigheid die daaraan in HR 15 mei 2007, ECLI:NL:HR:2007:BA0424, zijn gesteld en dat art. 359 lid 3 Sv om die reden niet is nageleefd. Als gevolg daarvan kan volgens de steller van het middel niet worden beoordeeld of de bewezenverklaring in toereikende mate steunt op de inhoud van wettige bewijsmiddelen en of de samenvatting geen ongeoorloofde conclusies of niet redengevende onderdelen inhoudt dan wel of het bewijsmiddel niet is gedenatureerd. In de toelichting wordt een viertal voorbeelden genoemd van verwijzingen die onvoldoende nauwkeurig zouden zijn.
Deelklacht 3
3.4
Met de derde deelklacht wordt geklaagd dat het hof heeft nagelaten te motiveren waarom het is afgeweken van een uitdrukkelijk onderbouwd standpunt van de verdediging strekkende tot vrijspraak. In de toelichting op het middel worden verschillende verweren als (onderdelen van een) uitdrukkelijk onderbouwd standpunt aangemerkt en wordt op detailniveau uitgelegd om welke redenen het hof daarop niet toereikend heeft gemotiveerd.
Deelklacht 4
3.5
Tot slot wordt als vierde deelklacht geformuleerd dat de bewezenverklaring onbegrijpelijk is althans ontoereikend is gemotiveerd omdat de strafrechtelijke betrokkenheid (het medeplegen) van de verdachte bij het bewezen verklaarde feit niet uit de bewijsvoering kan volgen, althans dat het oordeel van het hof op dit punt onbegrijpelijk of ontoereikend gemotiveerd is. In de toelichting op het middel wordt met specifieke bewijsklachten opgekomen tegen de oordelen van het hof dat (1) de verdachte beschikkingsmacht had over de wallet waarin de bitcointransacties plaatsvonden, (2) de verdachte betrokken was bij de verdeling van de buit en dat (3) de verdachte fysiek aanwezig was bij de overval.
4.De bewijsconstructie van het hof
De tenlastelegging en bewezenverklaring
4.1
Aan de verdachte is onder het eerste cumulatief/alternatief ten laste gelegd dat:
“hij op of omstreeks 24 juni 2021 te [plaats] , in de woning [a-straat 1] , tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, een ledger (met daarop 5.01 bitcoin), althans een hoeveelheid cryptocurrency en/of twee recovery sheets, in elk geval enig goed, dat/die geheel of ten dele aan een persoon genaamd [aangever] , in elk geval aan een ander dan aan verdachte en/of zijn mededader(s) toebehoorde(n) heeft weggenomen met het oogmerk om het zich wederrechtelijk toe te eigenen, terwijl deze diefstal werd voorafgegaan, vergezeld en/of gevolgd van geweld en/of bedreiging met geweld tegen die [aangever] , gepleegd met het oogmerk om die diefstal voor te bereiden of gemakkelijk te maken, of om, bij betrapping op heterdaad, aan zichzelf of andere deelnemers aan het misdrijf hetzij de vlucht mogelijk te maken, hetzij het bezit van het gestolene te verzekeren door
- de (onder)arm tegen de keel van die [aangever] te duwen en/of
- een arm om de nek van die [aangever] te leggen en/of te houden en/of te klemmen en/of
- die [aangever] met ductape en/of (een) tiewrap(s) vast te binden en/of
- die [aangever] meermalen, althans eenmaal hard met (een) vuist(en) en/of een (hard) voorwerp in het gezicht en/of tegen het hoofd te stompen en/of te slaan en/of
- ander fysiek geweld op/tegen het lichaam van die [aangever] uit te oefenen”
Onder het tweede cumulatief/alternatief is dit tenlastegelegd als een afpersing.
4.2
Met betrekking tot de tenlastelegging heeft het hof de volgende overweging opgenomen:
“Voor zover in de tenlastelegging taal- en of schrijffouten voorkomen, zijn deze in de bewezenverklaring verbeterd. De verdachte is daardoor niet geschaad in zijn verdediging.”
4.3
Ten laste van de verdachte is bewezen verklaard dat:
“hij op 24 juni 2021 te [plaats] , in de woning [a-straat 1] , tezamen en in vereniging met anderen een ledger en een hoeveelheid cryptocurrency, die aan [aangever] toebehoorden, heeft weggenomen met het oogmerk om het zich wederrechtelijk toe te eigenen, terwijl deze diefstal werd voorafgegaan en vergezeld van geweld tegen die [aangever] , gepleegd met het oogmerk om die diefstal voor te bereiden of gemakkelijk te maken, door
- de (onder)arm tegen de keel van die [aangever] te duwen en
- een arm om de nek van die [aangever] te leggen en te houden en
- die [aangever] met ducttape en (een) tiewrap(s) vast te binden en
- die [aangever] meermalen hard met (een)vuist(en) in het gezicht en tegen het hoofd te stompen en/of te slaan en
- ander fysiek geweld op/tegen het lichaam van die [aangever] uit te oefenen.”
De bewijsvoering
4.4
Het hof heeft gebruik gemaakt van de zogenoemde Promis-werkwijze en de bewezenverklaring doen steunen op de hier weergegeven bewijsvoering (met inbegrip van 61 voetnoten):
“
Standpunt van de verdediging
Standpunt van de verdediging
Door en namens verdachte is betoogd dat verdachte moet worden vrijgesproken van het tenlastegelegde. Hiertoe is aangevoerd dat er onvoldoende overtuigend bewijs is. Er is teveel twijfel. Verdachte ontkent alle betrokkenheid bij de overval.
Ten aanzien van de wallet is aangevoerd dat verdachte geen toegang meer had tot deze wallet. Dat verdachte een bericht met als inhoud ‘3.1927 Btc’ heeft verstuurd betekent niet dat hij toegang had tot de wallet. De transacties in de blockchain zijn openbaar inzichtelijk. Bovendien kan 3.1927 Btc nooit 85.000 strak zijn en daarmee ziet het bericht dus op iets anders dan op verdeling van een buit.
Verder is door de verdediging aangevoerd dat, anders dan de rechtbank heeft aangenomen, de telefoon van verdachte niet inactief was, want er was dataverkeer. Verdachte was gewoonweg niet met zijn telefoon bezig. Ook blijkt uit het onderzoek naar de KPN-kleding dat het bezit van een donkergroene KPN-winterjas niet betekent dat je ook een felgekleurd groen KPN-jasje/vestje hebt. Ten slotte zijn de gelijkenissen tussen verdachte en het signalement van de dader op de camerabeelden onvoldoende om verdachtes betrokkenheid bij de overval aan te tonen.
Oordeel van het hof
Inleiding [1]
Niet ter discussie staat dat op de avond van donderdag 24 juni 2021 een woningoverval heeft plaatsgevonden aan de [a-straat 1] in [plaats] . Bij de overval is onder meer 5.1 Bitcoin weggenomen. Aan aangever [aangever] is fors letsel toegebracht, terwijl hij gekneveld in gewonde toestand is achtergelaten in zijn woning.
Het hof ziet zich voor de vraag gesteld of wettig en overtuigend bewezen kan worden dat verdachte als medepleger bij deze gewelddadige overval betrokken is geweest.
Het hof sluit zich grotendeels aan bij de overwegingen van de rechtbank. Na de bespreking van de bewijsmiddelen volgt de bewijsoverweging.
Het bewijs
De woningoverval
Op de avond van donderdag 24 juni 2021 werd aangebeld bij de woning van aangever [aangever] (hierna: aangever) aan de [a-straat 1] in [plaats] . Er stonden drie mannen in groene KPN-jasjes voor zijn deur. Ze zeiden dat ze er waren in verband met de glasvezelkabel van de bovenbuurman die storing had. Die kabel zou ook door de meterkast van aangever lopen. [2] Eén van de mannen duwde plotseling zijn arm tegen de keel van aangever en legde zijn andere arm om zijn nek. Er werd gezegd dat ze voor zijn ledger [3] kwamen. In eerste instantie kon aangever door de impact van de overval niets verklaren over wat er daarna was gebeurd. [4] Op 15 juli 2021 heeft aangever verklaard dat hij in zijn woning in een wurggreep werd gehouden door de grote jongen en dat hij klappen kreeg. Meer kon hij zich niet herinneren. [5]
Aangever gaf het volgende signalement van de man die hem beetpakte: hij was licht getint, mogelijk van Marokkaanse afkomst en kwam qua lengte tot zijn wenkbrauwen. Aangever is zelf 1.92 meter. De man sprak goed Nederlands. De man die voor het raam stond had een gezet postuur en een stoppelbaardje. Van de derde man kon aangever geen signalement geven. De mannen droegen alle drie groene jasjes, waarvan één feller van kleur. [6]
Bij de overval is 5.1 Bitcoin weggenomen. [7] Aangever had twee ledgers en twee recovery seeds [8] (het hof begrijpt: herstelzinnen) waarmee toegang kon worden verkregen tot zijn bitcoins. Eén van de ledgers lag in een wit kommetje in de keuken. [9] Aangever weet niet of de recoveryseed is gevonden of dat hij de code van de ledger onder dwang heeft gegeven. [10] Voor het overboeken van bitcoins wordt gebruik gemaakt van het programma Ledger Live op de computer van aangever. Daarvoor moet de ledger worden aangesloten op de computer en een pincode worden ingevoerd die aangever uit zijn hoofd weet. Volgens aangever is de code tijdens de overval uit hem geslagen of gevonden in een tekstbestand op zijn computer. [11]
Twee buren van aangever zijn als getuige gehoord. Getuige [getuige 1] hoorde op 24 juni 2021 tegen twaalf uur ‘s nachts iemand op zijn deur bonzen. Hij trof aangever aan. Zijn polsen en enkels zaten met ducttape vast. Zijn armen zaten achter zijn lichaam vastgebonden en de ducttape zat vanaf de toppen van zijn vingers tot aan zijn polsen. Aangever had een snee op zijn hoofd die behoorlijk bloedde en zijn linkeroog was opgezwollen en zat dicht. [12]
Getuige [getuige 2] woont in het appartement boven dat van aangever. Hij werd door getuige [getuige 1] om hulp gevraagd. Hij heeft gezien dat aangever tape om zijn mond had en veel tape en een tiewrap om zijn polsen. Zijn hoofd was blauw. Getuige [getuige 2] had tussen 21:30 uur en 22:30 uur mensen gehoord in de woning van aangever. Dit was opvallend, omdat aangever bijna nooit visite had ’s avonds. [13]
Verbalisanten die op de melding afkwamen troffen aangever aan met een bebloed gezicht met meerdere zwellingen. Hij was erg warrig en het letsel leek invloed te hebben op zijn geheugen. [14]
Aangever is op 25 juni 2021 in het ziekenhuis door een forensisch arts onderzocht. Er is bij hem licht traumatisch schedel-hersenletsel vastgesteld en blauwe plekken en schaafwonden over zijn gehele lichaam. Daarnaast had hij wazig zicht, waren zijn oogleden fors gezwollen en had hij een wond boven zijn wenkbrauw. [15]
Forensisch en digitaal onderzoek
Op de papierresten werden nog meer delen van woorden en zinnen aangetroffen. Daarover is (onder meer) het volgende geverbaliseerd:
- Afbeelding 3 en 4: Stukje tekst, na het uitvouwen van het verbrande papier staat er "urd vanaf mij (het hof begrijpt: mijn) i”. Waarschijnlijk stond hier compleet “verstuurd vanaf mijn iphone”.
- Afbeelding 5 en 6: Op bovenstaande afbeelding is een gedeelte van een papier te zien, na het uit elkaar vouwen staat er [...] met het kleine stukje m staat hier waarschijnlijk [e-mailadres 1] .
[...] in vergelijk van de u en de i in het woord belhuis staat hier het emailadres [e-mailadres 2] . Het is niet uit te sluiten dat er voor [naam 1] meer letters staan.
- Afbeelding 7: Op bovenstaande afbeelding is een gedeelte van een papier te zien met de dikgedrukte tekst [...] . Waarschijnlijk is [...] het laatste gedeelde van de naam die aan een emailadres is gekoppeld. In een e-mailbericht staat na een dikgedrukte naam een < teken en achter dit teken staat het emailadres geschreven.
- Afbeelding 8: Op bovenstaande afbeelding is een gedeelte van een papier te zien met dik gedrukte tekst ‘ [...] ’ onder deze tekst sta ‘ [...] ’.
- Afbeelding 9, 10, 11 en 12: Overige foto’s met een gedeelte van een QR code en losse woorden [...] , [...] en [...] . [18]
Onderzoek naar de lettercombinaties ‘ [...] ’ en ‘ [...] ’ wees uit dat er in de politiesystemen één familienaam bekend is waarin deze lettercombinaties voorkomen. Dat betreft de naam [medeverdachte] . Uit GBA-gegevens is gebleken dat [medeverdachte] staat ingeschreven op een adres in Amsterdam. De politie concludeert dat de lettercombinaties ‘ [...] ’, ‘ [...] ’, ‘ [...] ’ en ‘ [...] ’ passen bij deze naam. [19]
De politie heeft geen ledger aangetroffen in de woning van aangever op de plek waar de ledger volgens aangever lag. [20]
De computer van aangever is in beslag genomen en onderzocht. Op 24 juni 2021 werd er om 21:04:57 uur ingelogd op de computer. Om 21:05:36 werd het programma Ledger Live gestart. Om 21:33:07 uur is het tekstbestand ‘Nieuw tekstdocument.txt' geopend. Om 21:51:33 uur werd de ledger van aangever in de computer geplaatst. Vervolgens werd om 21:54:41 op blockstream.info [21] gekeken naar de transactie naar het walletadres [0001] . Om 21:54:43 uur werd op Binance.com de huidige koers van de Bitcoin bekeken. Vervolgens is om 21:54:59 uur op blockchain.com gekeken naar de transacties op het hiervoor genoemde walletadres. Het programma Ledger Live werd om 21:55:06 uur gesloten en om 21:55:10 uur werd de ledger uit de computer verwijderd. Ten slotte werd om 21:56:36 uur nogmaals naar het walletadres gekeken via Blockchain.com. [22]
De politie heeft onderzoek gedaan naar de herstelzin (ook wel: recoveryseed of mnemonic phrase) van de wallet van aangever die is aangetroffen in zijn woning. Met gebruik van de herstelzin werd de wallet van aangever teruggezet. De laatste transactie in bitcoin vanuit de wallet van aangever was op 24 juni 2021 om 21:52 uur. Dat was een uitgaande transactie van [0002] Bitcoin naar het walletadres [0001] . Daarna was er geen tegoed meer in de wallet. [23]
Uit een analyse van de bitcoinstromen vanuit de wallet van aangever blijkt dat de [0002] Bitcoin die naar het adres [0001] is overgeboekt in de nacht van 25 juni 2021 werd gesplitst in 3.1927 en 1.9484 Bitcoin. Via een ander walletadres kwamen de tegoeden aan het einde van de dag weer samen op het adres [0003] . [24]
Getuigen en camerabeelden
Naar aanleiding van een Facebookbericht van de politie hebben de getuigen [getuige 3] en [getuige 4] een verklaring afgelegd. Zij wonen aan de [b-straat] in [plaats] . Getuige [getuige 3] heeft gezien dat op een avond in de zomer van 2021 drie mannen uit een auto stapten die geparkeerd stond naast de garage bij de [c-straat] . Zij haalden groene KPN-jasjes uit de kofferbak en trokken deze aan. Ze liepen in de richting van de Safari Supermarkt aan de [c-straat] . Volgens getuige [getuige 3] waren het Marokkaanse jongens. Een dag eerder waren dezelfde jongens met dezelfde auto ook in de straat. Ze had ze de eerste keer in de middag gezien. [25]
Getuige [getuige 5] heeft gezien dat de auto waar de mannen uitstapten een Volkswagen Polo betrof. Op de eerste dag dat de auto geparkeerd stond, zag getuige [getuige 5] dat het een donkergrijsgekleurde, shiny auto met mooie, bijzondere velgen (breed van boven en smal in het midden) betrof. De tweede dag stapten drie mannen uit de auto. De auto stond met de neus in de [b-straat] en met de kont naar de [c-straat] . Er werden drie groene jasjes uit de kofferbak gehaald. Eén van de jasjes was feller van kleur. De eerste dag was het in ieder geval in de middag. De tweede dag was het in de avond. [26]
De politie heeft camerabeelden bekeken van camera’s gevestigd aan de [d-straat 1] (waarop de [e-straat] en een deel van de [c-straat] zichtbaar is), de [c-straat 1] (met zicht op de [c-straat] ) en de [a-straat 2] (met zicht op de kruising [a-straat] - [c-straat] ).
Op de beelden is te zien dat op 24 juni 2021 om 20:39 uur drie personen gekleed in groene jasjes, waarvan één jasje met een fellere kleur, over de [c-straat] liepen. [27] De verbalisant heeft onder andere de volgende kenmerken van de persoon met het lichtgekleurde jasje beschreven: slank postuur, donkerkleurige pet met wit logo voorop en zwarte schoenen met wit logo in de vorm van een X en witte zool. [28] De verbalisant herkende het logo op de schoen als het logo van het merk Under Armour. Op de klep van de donkerkleurige pet was een reflectie zichtbaar door het zonlicht. [29]
De persoon met het felgekleurde jasje had een donkergekleurd voorwerp in zijn hand. Het voorwerp komt qua omvang overeen met het formaat van een tablet. De personen kwamen uit de richting van de kruising [e-straat] - [b-straat] - [c-straat] en liepen in de richting van de kruising [a-straat] - [c-straat] . De personen liepen vervolgens vanaf de [c-straat] de [a-straat] in. [30]
Op 24 juni 2021 om 22:00 uur is op de camerabeelden te zien dat de personen met hetzelfde signalement als in de hiervoor beschreven camerabeelden uit de richting van de woning van aangever (aan de [a-straat 1] ) richting de [c-straat] liepen en rechtsaf sloegen en vervolgens in noordelijke richting liepen. [31]
Op basis van de camerabeelden van de Safari Supermarkt aan de [c-straat 1] is onderzoek gedaan naar de vermoedelijke lengtes van de personen op de beelden door een meetlat te plaatsen. Door de verbalisant werd de lengte van de persoon met het lichtgroene jasje op ongeveer 175 centimeter geschat. [32] De lengte van verdachte is op 13 maart 2020 opgemeten naar aanleiding van een aanhouding en betrof 178 centimeter. [33]
Betrokken auto
Op basis van voornoemde camerabeelden heeft de politie onderzoek gedaan naar het door de getuigen beschreven verdachte voertuig. Daaruit bleek dat op 24 juni 2021 om 20:35 uur een donkergrijs voertuig met lichtmetalen velgen en privacyglas over de [c-straat] reed en vaart minderde. Naar uiterlijke verschijningsvormen komt de auto het meest overeen met een vijfde generatie Volkswagen Polo met de kleur Pepper Grey en met velgen van het type Mistral. Bij voertuigen die rechtdoor reden op de [c-straat] was een reflectie in een raam te zien op de beelden. Bij dit voertuig bleek dat niet zo te zijn. De politie concludeert daarom dat de auto waarschijnlijk rechtsaf de [b-straat] is ingeslagen. [34]
Medeverdachte [medeverdachte] is op 9 juli 2021 gecontroleerd in een Volkswagen Polo met het kenteken [kenteken 1] . Bij die controle is een foto gemaakt van de auto. De kleur, velgen en geblindeerde achterramen komen overeen met de Volkswagen Polo die op de camerabeelden staat. [35]
Medeverdachte [medeverdachte] heeft verklaard dat hij een grijze Volkswagen Polo met kenteken [kenteken 1] heeft. Hij is op de avond van 24 juni 2021 naar [plaats] heen en weer gereden. Hij heeft verder verklaard dat de auto die op de camerabeelden bij de [c-straat] is te zien op zijn auto lijkt. [36]
De Volkswagen Polo met het kenteken [kenteken 1] is op 24 juni 2021 om 20:10 uur gefotografeerd op de A7 bij Kornwerderzand ter hoogte van hectometerpaal 96.5, rijdend in de richting van Friesland. Op 24 juni 2021 om 22:29 uur is de auto op hetzelfde punt gefotografeerd, rijdend in de richting van Noord-Holland. Volgens Google Maps is de gemiddelde reistijd van deze hectometerpaal naar het adres [a-straat 1] te [plaats] 28 minuten. [37]
Telefoongegevens verdachte
De iPhone van verdachte is in beslag genomen en onderzocht. Op de telefoon van verdachte zijn onder meer de volgende berichten aangetroffen. Op 24 juni om 15:47 uur is via Snapchat het volgende bericht verstuurd vanaf de telefoon naar [betrokkene 1] : “17:00 loesoe of rond 18:00”. [40] Op dezelfde dag is om 16:55 uur het volgende Whatsappbericht naar [betrokkene 2] verzonden: “Ben rond 22:00-00:00 terug dan kan ik je direct laten weten.”
In de telefoon van verdachte is een Whatsappgesprek aangetroffen met [betrokkene 3] . Op 24 juni 2021 om 20:28 uur stuurde [betrokkene 3] het bericht “Wat is jou betekenis van ik bel je zo”?”. Om 22:15 is er een gemiste inkomende spraakoproep en om 23:53 uur stuurde [betrokkene 3] : “?”. Verdachte heeft op 24 juni 2021 om 23:53 uur gereageerd op deze berichten. [41]
Op 25 juni 2021 om 5:03 uur is met de telefoon van verdachte via Snapchat een herstelzin verstuurd naar een onbekend gebleven gebruiker. Uit onderzoek naar de bij deze herstelzin behorende wallet is gebleken dat het adres [0003] door de wallet werd gegenereerd. Dit betreft het adres waarnaar de bitcoins van aangever via andere walletadressen zijn overgeboekt. De transactiegeschiedenis van dit adres is achterhaald door onderzoek naar de Extended Public Key. Daarmee kan inzage worden verkregen in alle transacties die er in die wallet hebben plaatsgevonden zonder dat je de wallet hoeft te herstellen. De eerste ontvangen transactie was 3.1927 Bitcoin op 25 juni 2021 om 5:06 uur. De tweede ontvangen transactie betrof 1.9483 Bitcoin op dezelfde dag om 11:25 uur. De laatste transactie vond plaats op 28 juni 2021 om 18:01 uur en bleek een uitgaande transactie van 5.1407 Bitcoin. [42]
Er is ook een snapchatgesprek met [betrokkene 1] van 1 juli 2021 aangetroffen in de telefoon. Op die datum zijn de volgende berichten verstuurd: “85000 strak verdeeld, 22 tipgever, 3 driver. 60 wij” en “3.1927 Btc”. [43]
Uit nader onderzoek naar de telefoon van (mede)verdachte [betrokkene 4] volgt dat op 1 juli 2021 om 12:23 uur met de telefoon van verdachte via Snapchat een afbeelding met daarop de bitcoinkoers in vergelijking met de euro naar die [betrokkene 4] is gestuurd. Het betrof een screenshot van een schermopname van een iPhone, gemaakt om 12:23 uur. De waarde van de Bitcoin op 26 juni 2021 was geselecteerd, deze bedroeg: € 26.519,76. Verbalisant [verbalisant 1] relateert dat 3.1927 Bitcoin vermenigvuldigd met de aangegeven prijs uitkomt op 84.669 euro. [44]
Ten slotte zijn de volgende berichten op 25 november 2021 met de telefoon van verdachte verstuurd: "Kenje boys die fulltime kunnen werken” en “I0€ per uur, je krijgt dan een gebied die voor 90% bestaat uit hoogbouw, en je moet dan bij de bewoners NAW gegevens ophalen voor kpn mbt aanleg van glasvezel”. [45]
De mensen die voor KPN langs de deuren gaan om nieuwe klanten te werven krijgen een volledig kledingpakket van KPN. [46] In 2021 bestond het kledingpakket uit: poloshirt korte mouw, rugbyshirt lange mouw, zomervest, wind-/regenjack en winterjack. Ook is alternatieve kleding geleverd. Die modellen wijken iets af, maar kleur en opdruk zijn gelijk aan het standaard kledingpakket. In 2022 is KPNNETWERK.nl veranderd naar KPN Netwerk en heeft de kleding ook een andere kleur (licht groen) gekregen. In 2021 is deze nieuwe kleur ook al geleverd aan medewerkers van de aannemers. [47]
Op de iPhone van verdachte werden naast bovengenoemde berichten ook foto’s en video’s aangetroffen.
Op 16 april 2021 is een filmpje gemaakt waarop verdachte te zien is met een KPN Netwerk jas aan. [48]
Op 14 juni 2021 werd een afbeelding aangemaakt waarop verdachte is te zien. [49] Daarop is ook een draagband van een tas zichtbaar. [50] Verdachte heeft verklaard dat het een tas van het merk Xplct betreft. [51] Op de foto is te zien dat verdachte een pet draagt met een sticker op de klep.
In de kamer van verdachte werden diverse petten aangetroffen met een soortgelijke sticker. De pet die verdachte op de foto draagt, werd niet aangetroffen. Verdachte heeft wel zo’n pet in bezit gehad. [52]
Op een video van 19 mei 2021 is het lichaam van een persoon te zien. Er is een soortgelijke draagband van een tas te zien als op de afbeelding van 14 juni 2021. De persoon draagt schoenen van het merk Under Armour met een wit logo, een witte zool met een zwarte streep ertussen en een logo op de lip. [53]
Telefoon- en tabletgegevens medeverdachte
Het telefoonnummer [telefoonnummer 2] is in gebruik bij medeverdachte [medeverdachte] . [54] Uit de historische verkeersgegevens blijkt dat deze telefoon op 24 juni 2021 tot 18:43 uur masten in Amsterdam aanstraalde. Tussen 20:41 uur en 21:48 uur werden de masten aan de [i-straat] en de [j-straat] in [plaats] aangestraald. Die masten liggen hemelsbreed op 947 en 809 meter van de woning van aangever. Vervolgens werd om 22:10 uur een mast aangestraald aan [k-straat 1] in [plaats] en om 22:15 een mast in Menaldum en aansluitend een mast in Franeker. Om 23:19 uur is een mast aangestraald aan de [l-straat] te Amsterdam. [55]
De iPhone van medeverdachte [medeverdachte] is in beslag genomen en onderzocht. Op die telefoon is een thumbnail aangetroffen waarop een QR-code en het walletadres [0001] zichtbaar is. Dit betreft het walletadres waarnaar de bitcoins van aangever zijn overgeboekt. Deze thumbnail is op 24 juni 2021 om 18:42 uur aangemaakt. Op 24 juni 2021 om 19:19 uur is via de app Mail (de standaardmailapplicatie van Apple) een mail verzonden van [e-mailadres 2] naar [e-mailadres 1] . [56]
Met de iPhone van medeverdachte [medeverdachte] is op 24 juni 2021 om 21:13 uur een Snapchat gemaakt. Op basis van een zogenaamde venuefilter, waarbij Snapchat op basis van de huidige locatie van de telefoon suggesties toont, is gebleken dat de Snapchat in de buurt van de volgende locaties is gemaakt:
- [A] BV, gelegen aan de [c-straat 2] te [plaats]
- Handelsonderneming [B] , gelegen aan de [c-straat 1] / [f-straat 1] te [plaats]
- [C] , gelegen aan de [b-straat 1] te [plaats]
- [D] , gelegen aan de [b-straat 1] te [plaats]
- [E] , gelegen aan de [c-straat] / [g-straat] te [plaats] . [57]
Om 23:48 uur is met de telefoon van medeverdachte [medeverdachte] een Snapchat gemaakt met een venuefilter van Amsterdam. Op de foto is zijn Volkswagen Polo met het kenteken [kenteken 1] op een parkeerplaats te zien. De parkeerplaats van het Total tankstation aan de [h-straat 1] te Amsterdam komt overeen met de parkeerplaats die op de afbeelding is te zien. [58]
In de telefoon van medeverdachte [medeverdachte] is een chatgesprek tussen hem en verdachte aangetroffen. Op 13 maart 2022 vond het volgende chatgesprek plaats (T = medeverdachte [medeverdachte] , A = verdachte [verdachte] ):
T [...]
A Yoooo bro
T Die dag toen je me die 3 gaf had je gezegd dat er niks meer over was en daarom gaf je me daarna nog 2 dat had je gezegd toch?
A Jaa wat dan?
T In een vid zeggen ze wat anders
A Wie?
T In een zegge ze ook dat alles bevroren is dus zijn allemaal leugens
A Maar wat wilje zegge precies
T Ja dat
T Wrm zoude ze liegen?
T Of jij hebt tegen me gelogen
T Of zij
A Je weet dat als alles bevroren is zou betekenen geen geld toch?
A Ze zeggen dat zodat andere mensen t niet gaan doen
T Ze hebben het bevroren nadat jij het me hebt verteld
T Dus of je hebt wat achterwegen gelaten en tegen me gelogen of kan zijn dat het echt zo is
T Wil alleen wat helderheid
A Bro niks is bevroren geloof mij maar hahahaha
A Ze liegen daarover
T Dus er ligt nog wat?
A Nee
A Wat die dag er was was alles
A Kijk is niet logisch
A Als het bevroren was
A Wrm zou die man zeggen
A Ik wil me geld terug
T Oke dus je hebt niet tegen me gelogen?
A Dan zoude ze t terug geven aan hem toch bro
A Dan zoude ze zeggen een deel heeft hij terug
A Nee tuurlijk niet
T Saff
A Als k met mensen op zo iets ga wrm zou ik liegen bro
T Is normaal
T Had er geen twijfels over tot dat filmpje
T Vroeg het me alleen af het zat al heel lang in me hoofd vandaar dat ik je bericht
A Je kn me altijd alles vragen broo
A Zal je altijd eerlijk antwoord geven
A Er is lx uitgecasht lx geld gekomen dat was die dag
A En die dag was ook echt alles verdeeld
T Isgoed bro thanks
Aangever heeft in de uitzending van Opsporing Verzocht van 7 december 2021 gezegd dat hij graag zijn geld terug wil en de politie heeft in dat programma verteld dat een deel van de buit is bevroren. [59]
De Samsung tablet van medeverdachte [medeverdachte] is ook in beslag genomen en onderzocht. Op 24 juni 2021 om 18:48 uur is in de tablet een notitie aangemaakt. Deze notitie is voor het laatst gewijzigd op 24 juni 2021 om 20:45 uur. De notitie houdt in: ‘Storing op 1 hoog in kabels [a-straat 1] ’. [60]
Bewijsoverwegingen
Op grond van het vorenstaande stelt het hof vast dat op 24 juni 2021 in de woning aan de [a-straat 1] in [plaats] een gewelddadige woningoverval heeft plaatsgevonden. Aangever werd bij de keel gepakt en zijn mond, polsen en enkels zijn met ducttape vastgebonden. Gelet op het letsel dat aangever heeft opgelopen is er tijdens de overval excessief geweld gebruikt, waaronder stompend geweld tegen zijn gezicht en hoofd en fysiek geweld tegen zijn lichaam.
Bij de overval is 5.1 Bitcoin van aangever weggenomen door deze over te boeken naar het walletadres [0001] . De ledger van aangever werd niet in zijn woning aangetroffen. De recoveryseed werd wel aangetroffen in de woning. Het hof acht bewezen dat bij de overval een ledger en een hoeveelheid cryptocurrency is weggenomen.
De betrokkenheid en rol van verdachte
Uit het NFI-rapport ‘Onderzoek naar de werking van bitcoinwallets naar aanleiding van een woningoverval in [plaats] ’ d.d. 11 januari 2024, opgemaakt door [naam 2] , volgt dat een gebruiker die over de herstelzin beschikt deze herstelzin kan gebruiken om de wallet te herstellen en toegang te krijgen tot de bitcointegoeden, op een willekeurige hardware of software bitcoinwallet die de bitcoinstandaarden BIP-0032, BIP-0039, BIP-0044 (en eventueel BIP-0049 en BIP-0084), zoals Exodus, Mycelium of Ledger, ondersteunt. Als er bitcointegoeden staan op adressen die van een herstelzin zijn afgeleid, kan iedereen die over de herstelzin beschikt ook beschikken over die tegoeden. [61]
Verdachte heeft op 25 juni 2021 een herstelzin verstuurd. Uit het versturen van deze herstelzin blijkt dat hij de beschikking heeft gehad over een wallet waaruit het adres [0003] is gegenereerd. In deze wallet hebben drie transacties plaatsgevonden, namelijk het ontvangen van 3.1927 en 1.9483 Bitcoin afkomstig uit de wallet van aangever op 25 juni 2021 en het overboeken van 5.1407 Bitcoin naar een ander adres op 28 juni 2021. Op grond hiervan stelt het hof vast dat verdachte de beschikking heeft gehad over de wallet waarnaar in de nacht na de overval de buit is overgeboekt. Bovendien kon verdachte - in tegenstelling tot wat de verdediging heeft aangevoerd - ook blijven beschikken over de tegoeden in deze wallet omdat hij over de herstelzin beschikte.
Dat verdachte ook daadwerkelijk inzicht had in de transacties die plaatsvonden via de wallet met het adres [0003] volgt uit de berichten die hierboven als bewijsmiddelen zijn weergegeven. Daaruit blijkt onder meer dat verdachte na de hiervoor genoemde transacties op 1 juli 2021 een bericht heeft gestuurd met de tekst “3.1927 BTC”. Dit komt precies overeen met het aantal Bitcoin dat op 25 juni 2021 is ontvangen. Het hof acht het aannemelijk dat verdachte over die gegevens beschikte door gebruik te maken van de herstelzin.
Hierbij neemt het hof ook in aanmerking dat verdachte naast dit bericht naar dezelfde Snapchatgebruiker “85000 strak verdeeld, 22 tipgever, 3 driver, 60 wij” heeft gestuurd. Evenals de rechtbank is het hof van oordeel dat deze berichten zien op het verdelen van een deel van de bij de overval buitgemaakte bitcoins. Gelet op de waarde van 3.1927 Bitcoin volgens het door verdachte aan [betrokkene 4] verstuurde screenshot ging het omgerekend in euro’s om € 84.669,-. Anders dan de verdediging heeft betoogd past dit bedrag bij de opmerking “85000 strak verdeeld”.
Daarbij betrekt het hof ook het chatgesprek op 13 maart 2022, waaruit volgt dat verdachte (weer) spreekt over de verdeling van de buit. Uit dit gesprek volgt dat medeverdachte [medeverdachte] zich naar aanleiding van een video zorgen maakte omdat iets bevroren zou zijn. De medeverdachte zegt in dat gesprek: “Die dag toen je me die 3 gaf had je gezegd dat er niks meer over was en daarom gaf je me daarna nog 2 dat had je gezegd toch?” Verdachte reageerde op de bezorgdheid van de medeverdachte door te zeggen: “Je weet dat als alles bevroren is zou betekenen geen geld toch?” en “Er is lx uitgecasht en lx geld gekomen dat was die dag” gevolgd door “die dag was ook echt alles verdeeld”. Hieruit leidt het hof af dat verdachte niet alleen betrokken was bij de verdeling van de buit, maar dat hij ook degene is geweest die zeggenschap had over die verdeling.
Voor wat betreft de fysieke betrokkenheid van verdachte bij de woningoverval in [plaats] overweegt het hof daarnaast nog dat:
- uit de berichten uit verdachtes telefoon volgt dat verdachte op 24 juni 2021 rond 17.00 - 18.00 uur ‘loesoe’, oftewel weg, is en dat hij ‘rond 22.00-00.00 uur’ weer terug is;
- de telefoon van verdachte op de avond van 24 juni 2021 masten heeft aangestraald in Amsterdam. Er vond enkel dataverkeer plaats. Eerst om 23.53 uur is er met de telefoon van verdachte gereageerd op eerder die avond naar de telefoon van verdachte verstuurde berichten en een gemiste spraakoproep;
- de Volkswagen Polo van de medeverdachte om 20.35 uur in de [b-straat] in [plaats] is gezien en uit camerabeelden blijkt dat de drie mannen omstreeks 20:39 uur via de [c-straat] naar de woning van aangever zijn gelopen. De man in het felgekleurde jasje had op dat moment een zwart voorwerp in zijn hand. Om 20.45 uur is de notitie die om 18.48 uur op de tablet van de medeverdachte is aangemaakt, gewijzigd. De notitie houdt in: ‘Storing op 1 hoog in kabels [a-straat 1] ’. Het hof constateert dat dit zeer goed past bij de verklaring van aangever dat er drie mannen in groene KPN-jasjes voor zijn deur stonden die zeiden dat er een storing was. Daaruit leidt het hof af dat de drie mannen op dat moment de tablet van de medeverdachte bij zich hadden en de bewuste notitie rond het moment dat aangever de deur voor hen opendeed hebben geopend. Tussen 21.04 uur en 21.56 uur was er activiteit op de computer van aangever en om 21.52 uur vond de uitgaande transactie van 5.1 Bitcoin plaats. Om 22.29 uur is de Volkswagen Polo gefotografeerd bij Kornwerderzand, rijdend in de richting van Noord-Holland. De verkeersmastgegevens van de telefoon van de medeverdachte bevestigen de hiervoor beschreven reisbeweging. Die telefoon straalde om 23.19 uur een verkeersmast aan in Amsterdam en om 23.48 uur heeft de medeverdachte een Snapchat gemaakt in Amsterdam.
Het hof concludeert dat de periode waarin verdachte ‘weg’ was en zijn telefoon inactief was overeenkomt met het tijdsbestek waarin de medeverdachte, van wie het hof bij gelijktijdig arrest heeft vastgesteld dat hij de chauffeur van de overvallers was, van Amsterdam naar [plaats] heen en weer is gereden en de overval heeft plaatsgevonden. Voor zover de verdediging heeft willen betogen dat de aanwezigheid van dataverkeer betekent dat verdachte zijn telefoon heeft gebruikt, klopt die stelling niet. Dat dataverkeer heeft plaatsgevonden betekent niet dat verdachte zijn telefoon (actief) heeft gebruikt omdat ook apps dataverkeer leveren.
Verder merkt het hof op dat uit de bewijsmiddelen blijkt dat verdachte de beschikking heeft gehad over KPN-kleding en kennelijk in staat was om (via anderen) in het bezit te komen van KPN-kleding. Bovendien past de KPN-kleding zoals te zien is op de camerabeelden bij de kledinglijn van KPN, in het bijzonder het felgekleurde jasje. De fellere kleur groen maakte deel uit van de nieuwe kledinglijn, maar is ook in 2021 al aan medewerkers verstrekt.
Tot slot overweegt het hof dat verdachte qua signalement past in het signalement van de man op de camerabeelden met het felgekleurde jasje. Verdachte heeft een licht getinte huidskleur en komt qua lengte en postuur overeen met de persoon op de beelden. Daarnaast vertoont de pet die de persoon op de beelden draagt sterke gelijkenissen met de pet die verdachte draagt op de foto die kort voor de overval op 14 juni 2021 is gemaakt. Hieruit volgt dat verdachte op dat moment de beschikking had over een soortgelijke pet. Ook voor de Under Armour schoenen die de man op de beelden draagt geldt dat verdachte over dit soort schoenen beschikte, zoals volgt uit het filmpje van 19 mei 2021. Dat verdachte de persoon op het filmpje betreft, concludeert het hof op grond van het gegeven dat het filmpje op de telefoon van verdachte is aangetroffen én de omstandigheid dat op dit filmpje eenzelfde soort Xplct-tas te zien is als verdachte draagt op de foto van 14 juni 2021.
Verdachte heeft geen (verifieerbare) verklaring gegeven voor de hiervoor opgenomen bewijsmiddelen die nadrukkelijk wijzen op zijn betrokkenheid bij de gewelddadige overval. Hij ontkent alle betrokkenheid, maar kan of wil niet vertellen waar bijvoorbeeld de berichten die in zijn telefoon zijn gevonden over gaan. Ook kan of wil hij niet vertellen wat hij op de avond van 24 juni 2021 heeft gedaan. Het hof neemt daarom ook in aanmerking dat verdachte, hoewel hij daartoe uitdrukkelijk is uitgenodigd, heeft nagelaten opheldering te geven over deze belastende feiten en omstandigheden, terwijl hij bij uitstek in de positie is om die opheldering te geven.
Op grond van het voorgaande komt het hof tot het oordeel dat verdachte de man in het felgekleurde groene jasje op de beelden is en dat hij op 24 juni 2021 in [plaats] samen met anderen de woningoverval heeft gepleegd, waarbij hij ook in de woning van aangever is geweest tijdens de overval.
Het hof is - evenals de rechtbank en de advocaat-generaal - van oordeel dat verdachte een wezenlijke bijdrage heeft geleverd aan de overval en dat hij en zijn medeverdachte(n) dusdanig nauw en bewust hebben samengewerkt dat sprake is van het medeplegen van diefstal met geweld. Dat niet kan worden vastgesteld door wie (welk) geweld is gebruikt doet aan dat oordeel niet af. Het voorgaande brengt mee dat het hof ten tenlastegelegde wettig en overtuigend bewezen acht.
Hetgeen door de verdediging is aangevoerd
4.5
Uit het proces-verbaal van de terechtzitting in hoger beroep van 15 maart 2024 volgt dat de raadsman het woord heeft gevoerd overeenkomstig zijn pleitnota. In de schriftuur worden de volgende onderdelen uit de pleitnota geciteerd (met weglating van voetnoten):
“7. De rechtbank concludeerde dat cliënt de wallet in bezit had omdat hij de herstelzin verstuurde. De deskundige bevestigt echter dat het bezit van een herstelzin niet noodzakelijk wijst op eigendom of gebruik van de wallet. Cliënt heeft verklaard dat hij de wallet voor een ander heeft aangemaakt en daarna geen toegang meer had omdat hij na het aanmaken van de wallet, de herstelzin heeft verstuurd via Snapchat(welk bericht verdwijnt na het lezen door de ontvanger). De wallet was daarna verwijderd van zijn laptop. [verdachte] had vanaf dit moment geen beschikking meer over de herstelzin. De technische recherche heeft het bericht ook niet meer kunnen lezen vanuit Snapchat, maar de informatie van dit bericht uit de opgeslagen metadata gehaald die was opgeslagen in de interne storage van de telefoon.
Tevens was hij eveneens in de veronderstelling dat hij sowieso geen toegang meer zou hebben tot de wallet, nu er een nieuwe wachtwoord moest worden aangemaakt na gebruik van de herstelzin door de ontvanger. Achteraf blijkt weliswaar dat het nog technisch mogelijk was volgens de deskundige om met dezelfde herstelzin opnieuw toegang te creëren tot de wallet, maar deze herstelzin was sowieso niet meer in zijn bezit.
8. Verder is de wallet die door [verdachte] is aangemaakt niet de wallet waarnaar de buit is overgeboekt. De buit is overgeboekt naar 4 verschillende wallets voordat het uiteindelijk terechtkwam op de wallet die door [verdachte] is gemaakt. De verdediging vindt het nog belangrijk om op te merken dat de wallet pas is gebruikt voor ontvangst en verzending van crypto nadat de wallet was overgedragen.
(…).
10. (…). Dit gaat echter niet op, nu het feit dat [verdachte] inzicht had op de walletadres niet betekent dat [verdachte] ook toegang had tot de wallet adres. Het één staat geheel los van het ander. De deskundige onderstreept dat inzicht in transacties mogelijk is zonder directe toegang tot de wallet. Het gaat hier namelijk om openbare gegevens op de Blockchain die vrij inzichtelijk zijn, zolang je maar internet hebt.
(…).
12. Dit bericht over verdelen gaat niet over de woningoverval.
1. [verdachte] heeft verklaard dat hij zich dit bericht niet kan herinneren, maar hij weet zeker dat het niets te maken heeft met de onderhavige woningval.
2. Dit bericht over de verdeling is niet gestuurd naar de persoon voor wie een wallet was aangemaakt voor [verdachte] . Die persoon is bekend en uit onderzoek was gebleken dat hij niet betrokken was met de woningoverval maar op dat moment elders bezig met het tekenen van een contract bij zijn platenmaatschappij.
3. 3.1927 Btc kan nooit 85000 strak zijn. Het is onwaarschijnlijk dat een strak rond bedrag waard zijn. Strak betekent op de komma precies. Verder kan het grote verschil van €4.432,- niet worden verklaard met vermeende hoge transactiekosten. Het gaat hooguit om een paar dollar aan kosten per transactie.
4. Het is ook niet logisch dat dit aantal van 3.1927 werd verdeeld. Er is op 28 juni 2021 5.1407 verstuurd en dat zou dus betekenen dat de waarde van 5.1407 Btc zou moeten worden verdeeld op het moment dat het gaat over de woningoverval. Dat kan ook nooit het getal van 85000 strak vertegenwoordigen.
5. Bericht over 3.1927 was bestemd voor degene voor wie de wallet is aangemaakt, maar was per abuis verstuurd naar de verkeerde persoon, nu beide gebruikers beginnen met “ [...] ”. Er was aan [verdachte] gevraagd om te kijken en te laten weten welk bedrag als eerste was ontvangen op het walletadres.
6. [medeverdachte] is volgens de rechtbank de driver. Het bericht over de verdeling die was gestuurd naar [betrokkene 1] over 3 aan de driver wordt ten onrechte gekoppeld aan de berichten over verdelen met [medeverdachte] die spreken van dat [verdachte] 3 en 2 op de dag van verdeling, dus in totaal 5.
(…).
14. Client heeft inderdaad een bericht gestuurd met de tekst “17:00 loesoe of rond 18:00”. De rechtbank gaat er vanuit dat [medeverdachte] om 19.19u is vertrokken. Dus dat komt niet overeen. Het bericht “Ben rond 22:00u-00.00u terug. ” Is door mijn cliënt verstuurd. [verdachte] zegt niet dat hij dan terug is in Amsterdam. Hij was al in Amsterdam en zou alleen in dat tijdsbestek weer thuis zijn. Om 23.53 reageert [verdachte] op een bericht. De telefoon straalt aan in Amsterdam.
15. De rechtbank zegt dat de telefoon van [verdachte] inactief was, maar dat klopt niet. Er was dataverkeer. Hij was gewoonweg niet met zijn telefoon bezig. Dat is op zich niet vreemd. Het is niet raar dat mensen niet de hele tijd op hun telefoon zitten en pas later reageren op berichten. Client heeft tijdens zijn politieverhoor ook aangegeven dat hij niet veel zijn telefoon zit, 5 uur per dag schermtijd. Client had aangegeven tijdens de zitting in eerste aanleg dat dit normaal telefoongedrag was voor hem en dat de politie kan kijken naar zijn telefoongedrag op willekeurige andere dagen.
(…).
17. In de onderhavige zaak is er gebruik gemaakt van KPN vestjes. Op de telefoon van [verdachte] is een video gevonden van [verdachte] waar hij een KPN winterjas aanheeft. Dit gaat dus niet om een KPN vestje. Het OM heeft ook onderzoek gedaan naar de vraag of [verdachte] ooit direct of indirect heeft gewerkt voor KPN. Uit dit onderzoek is gebleken dat dit niet het geval is.
18. Volgens het meest recente proces-verbaal van bevindingen is de donkergroene winterjas van KPN in het dossier geen onderdeel van de gestelde KPN kledingpakketten is en er is geen consistent beleid voor het verstrekken ervan aan medewerkers. De kledingpakketten zijn aan aannemers verstrekt, maar niet aan alle aannemers. Ook werd niet bijgehouden aan welke aannemers welke kleding werd verstrekt. Dit ondermijnt de aanname van de rechtbank dat bezit van een donkergroene KPN-winterjas betekent dat [verdachte] ook een felgekleurde groene KPN-jasje/vestje had.
(…).
20. De camerabeelden zijn van zeer slechte kwaliteit. Er kunnen op basis van deze beelden geen herkenning worden gedaan. Er kunnen ook geen persoonsspecifieke kenmerken worden benoemd. De rechtbank gaat uit van zeer algemene kenmerken die voor een ieder kunnen gelden.
Kortom, er kunnen geen herkenbare details worden waargenomen en er zijn geen persoonsspecifieke kenmerken te identificeren. Het is onredelijk om op basis van deze beelden conclusies te trekken over de identiteit of betrokkenheid van mijn cliënt. Een objectievere beoordeling van het bewijsmateriaal is vereist.”
5.De bespreking van het middel
Deelklacht 1
Het beoordelingskader
5.1
Het openbaar ministerie stelt de tenlastelegging op en bepaalt daarmee wat de grondslag van het onderzoek ter terechtzitting is. Het is vervolgens aan de feitenrechter om die tenlastelegging te interpreteren. [62] Daarbij heeft de feitenrechter een zekere vrijheid. In cassatie wordt de uitleg van een tenlastelegging in beginsel enkel getoetst op begrijpelijkheid. Dat ligt alleen anders als het gaat om de uitleg van in de tenlastelegging opgenomen wetstermen. De uitleg daarvan toetst de Hoge Raad integraal. Voor het overige betreft de uitleg van de tenlastelegging een feitelijk oordeel. [63] De Hoge Raad aanvaardt daarbij iedere uitleg van de tenlastelegging die niet onverenigbaar is met haar bewoordingen. [64]
5.2
Bij de interpretatie van de tenlastelegging staat het de rechter vrij om daarin voorkomende misslagen te verbeteren. [65] De verdachte mag door het verbeteren van zo’n misslag niet in zijn of haar verdediging worden geschaad. Een verbetering van de tenlastelegging ziet de Hoge Raad niet als een wijziging van de tenlastelegging in de zin van art. 313 Sv, maar enkel als een vaststelling van de juiste inhoud van de tenlastelegging. Daarom is daarvoor ook geen medewerking van het openbaar ministerie of de verdachte vereist. [66] Om te bepalen of zich een misslag voordoet, kan de rechter kijken naar de tekst van de tenlastelegging zelf en naar het dossier. [67]
De bespreking van deelklacht 1
5.3
Het hof heeft de tenlastelegging voor zover die inhield ‘een ledger (met daarop 5.01 bitcoin) althans een hoeveelheid cryptocurrency’ kennelijk aldus verstaan dat de verdachte wordt verweten dat hij een ledger met daarop 5.01 bitcoin, althans een hoeveelheid cryptocurrency, heeft gestolen. In de lezing van het hof is dus niet ten laste gelegd dat de verdachte ‘een ledger, althans een hoeveelheid cryptocurrency heeft gestolen’. In de lezing van het hof ziet ‘althans’ kennelijk op de hoeveelheid die is gestolen: 5.01 bitcoin, althans een hoeveelheid cryptocurrency. [68] Daarmee heeft het hof kennelijk een misslag in de tenlastelegging willen verbeteren. Tekstueel had het immers voor de hand gelegen dat het sluitende ronde haakje achter ‘cryptocurrency’ had gestaan in plaats van achter ‘bitcoin’. Dat het hof op dit punt een misslag heeft aangenomen acht ik niet onbegrijpelijk nu uit het dossier evident volgt dat met de ledger toegang werd verkregen tot de wallet met bitcoins van de aangever. Kortom: het verwijt dat de verdachte wordt gemaakt heeft in de kern geen betrekking op de ledger, maar op de bitcoins. De verdachte was bovendien van dit gegeven op de hoogte. Uit het proces-verbaal van de terechtzitting in hoger beroep volgt dat de korte inhoud van het dossier aan de verdachte is voorgehouden. Daarnaast heeft de rechtbank de tenlastelegging in eerste aanleg op dezelfde manier verbeterd gelezen. In hoger beroep is hier door de verdediging vervolgens niet over geklaagd. Aangenomen kan daarom worden dat de verdachte door deze lezing van de tenlastelegging door het hof niet in zijn verdediging is geschaad. Het hof kon de tenlastelegging al met al verbeterd lezen. Hiermee verlaat het hof – in tegenstelling tot wat de steller van het middel beweert – niet de grondslag van de tenlastelegging, maar stelt het hof enkel de juiste inhoud daarvan vast.
5.4
De eerste deelklacht faalt.
Deelklacht 2
Het beoordelingskader
5.5
Het hof heeft in deze zaak de zogenoemde Promis-werkwijze gehanteerd. De Hoge Raad acht die werkwijze op zichzelf niet onverenigbaar met de wettelijke voorschriften voor de bewijsmotivering. Wel stelt de Hoge Raad een aantal voorwaarden aan het gebruik van een dergelijke werkwijze. In HR 15 mei 2007, ECLI:NL:HR:2007:BA0424,
NJ2007/387 m.nt. Y. Buruma, heeft de Hoge Raad hieromtrent het volgende overwogen: [69]
NJ2007/387 m.nt. Y. Buruma, heeft de Hoge Raad hieromtrent het volgende overwogen: [69]
“5.5.2 De werkwijze die het Hof in de onderhavige zaak ten aanzien van de bewijsmotivering heeft gevolgd, komt erop neer dat de redengevende feiten en omstandigheden waarop de beslissing steunt dat de verdachte het tenlastegelegde feit heeft begaan, in een terstond uitgewerkt arrest zijn opgenomen in een bewijsredenering waarbij het Hof heeft volstaan met een verwijzing naar de wettige bewijsmiddelen waaraan die feiten en omstandigheden zijn ontleend. In beginsel is die werkwijze niet in strijd met art. 359, derde lid, Sv.
(…).
5.6.1
Dat in die werkwijze de redengevende inhoud van een bewijsmiddel - zoals hetgeen een getuige heeft waargenomen of ondervonden, of hetgeen een opsporingsambtenaar heeft gerelateerd omtrent zijn bevindingen - zakelijk wordt samengevat, is op zichzelf niet onverenigbaar met genoemd motiveringsvoorschrift. Daarbij zal uiteraard de redengevend geachte inhoud van het bewijsmiddel geen geweld mogen worden aangedaan.
Wel zullen de redengevende feiten en omstandigheden moeten worden onderscheiden van gevolgtrekkingen - geheel of ten dele van feitelijke aard - die de rechter aan die feiten en omstandigheden verbindt. Waar met een dergelijke gevolgtrekking wordt volstaan zonder dat de onderliggende redengevende feiten en omstandigheden worden opgenomen, is aan het wettelijk motiveringsvereiste niet voldaan. In dit verband moet ook worden benadrukt dat het bij deze werkwijze noodzakelijk is dat de verwijzing naar de wettige bewijsmiddelen waaraan de redengevende feiten en omstandigheden zijn ontleend, zo nauwkeurig is dat kan worden beoordeeld of de bewezenverklaring in toereikende mate steunt op de inhoud van wettige bewijsmiddelen en of de samenvatting geen ongeoorloofde conclusies of niet redengevende onderdelen inhoudt dan wel of het bewijsmiddel niet is gedenatureerd.
5.6.2
Terzijde zij hier opgemerkt dat een bewijsmotivering in de vorm van een bewijsredenering als de onderhavige het gevaar in zich bergt dat niet alle onderdelen van de bewezenverklaring genoegzaam worden gemotiveerd, doordat die redenering te zeer wordt afgestemd op hetgeen de verdachte tegen het hem gemaakte verwijt heeft ingebracht.”
5.6
In de onderhavige zaak zijn de klachten over het Promis-arrest toegespitst op het vereiste van nauwkeurigheid. Aan dat vereiste is in de regel voldaan als in een verwijzing een specifiek paginanummer uit het procesdossier is opgenomen. [70] Indien verwijzingen naar meerdere pagina’s of gehele processen-verbaal zijn opgenomen, hoeft dat niet te betekenen dat onvoldoende nauwkeurig is verwezen. De aard en inhoud van de processen-verbaal zijn in dit verband van belang. [71] Hetgeen waarnaar wordt verwezen moet – in de woorden van A-G Aben - met voldoende zekerheid en zonder al te grote moeite in het procesdossier kunnen worden achterhaald. [72]
De bespreking van deelklacht 2
5.7
In de toelichting op het middel wordt een viertal voetnoten aangewezen waarin onvoldoende nauwkeurig zou zijn verwezen omdat de bedoelde informatie niet op de betreffende pagina of op de direct daarop volgende pagina’s terug te vinden zou zijn. De betreffende voetnoten staan onder de hiervoor genoemde bewijsvoering van het hof.
5.8
De steller van het middel noemt voetnoot 2 als eerste voorbeeld van een onvoldoende nauwkeurige verwijzing. In die voetnoot wordt verwezen naar p. 273 e.v. Een blik over de papieren muur leert mij dat op p. 273 en 274 een proces-verbaal staat houdende een samenvatting van een kort gesprek dat de politie op 25 juni 2021 met de aangever had. Daarin staat de betreffende informatie (grotendeels) opgenomen. In dat proces-verbaal staat immers dat de aangever over de woningoverval aan de [a-straat 1] in [plaats] heeft verklaard dat er drie mannen met groene shirts van KPN voor zijn deur stonden die hem zeiden dat de bovenbuurman een storing had en dat zijn glasvezelaansluiting door de meterkast van de aangever loopt. Vervolgens staat op p. 275 dat de mannen bij hem hebben aangebeld en dat zij ‘groene jacks, hesjes’ droegen.
5.9
Als tweede wordt geklaagd over voetnoot 7, waarin wordt verwezen naar p. 678 e.v. De voetnoot hoort bij de vaststelling van het hof dat bij de overval 5.1 Bitcoin is weggenomen. Op p. 678, 679 en 680 in het dossier, behorende tot een proces-verbaal van bevindingen onderzoek aan mnemonic phrase, staat de bedoelde informatie opgenomen. Daar staat namelijk dat de politie op 25 juni 2021 de wallet van de aangever opnieuw heeft gegenereerd, dat zich geen tegoeden meer bevonden in de wallet en dat op 24 juni 2021 om 21:52 een transactie van 5,14203662 Bitcoin (van het walletadres van de aangever) naar een ander adres heeft plaatsgevonden. Dat het hof daarvan heeft gemaakt dat 5.1 bitcoin is weggenomen, vind ik niet onbegrijpelijk.
5.1
Voetnoot 24 is het derde voorbeeld dat de steller van het middel noemt. In die voetnoot wordt verwezen naar p. 682 e.v. Geklaagd wordt dat uit de tekst op die pagina en de daaropvolgende pagina’s niet kan worden afgeleid naar welk adres de bitcoinbedragen zijn overgeboekt. De deelklacht mist op dit punt feitelijke grondslag nu op p. 682 van het dossier, in het proces-verbaal van bevindingen mbt analyse van Bitcoinstromen, staat dat de 5,14203662 bitcoin van de aangever op 24 juni 2021 eerst naar het adres [0001] is overgeboekt en op 25 juni 2021, nadat het via andere adressen is gesplitst, aan het einde van de dag samen is gekomen op het adres [0003] .
5.11
Tot slot wordt voetnoot 32 genoemd. De voetnoot houdt een verwijzing naar p. 473 e.v. in, terwijl de betreffende informatie volgens de steller van het middel pas op p. 475 te vinden is. Op p. 474-476 is een proces-verbaal van bevindingen terug te vinden waarin de resultaten worden beschreven van onderzoek naar de lengte van de vermoedelijke daders van de overval naar aanleiding van camerabeelden van de Safarisupermarkt. Het proces-verbaal bestaat grotendeels uit foto’s. Op p. 475 is inderdaad te vinden dat een verbalisant de persoon met het lichtgroene hesje op een lengte van ongeveer 175 centimeter heeft geschat.
5.12
Uit het voorgaande kan worden opgemaakt dat de informatie uit het dossier waarnaar het hof bedoelt te verwijzen in de door de steller van het middel aangehaalde voorbeelden telkens maximaal twee pagina’s van de door het hof genoemde beginpagina staat. Mijns inziens zijn de verwijzingen van het hof in die gevallen niet onvoldoende nauwkeurig. [73] De bedoelde informatie is bij deze stand van zaken tenslotte zonder grote moeite terug te vinden in het dossier. Zo blijkt alleen al uit het feit dat de steller van het middel zelf goed in staat is gebleken om de informatie te vinden. Nu voor het overige niet wordt onderbouwd in welke zin de bewezenverklaring niet in toereikende mate steunt op de inhoud van wettige bewijsmiddelen, de samenvatting ongeoorloofde conclusies of redengevende onderdelen bevat dan wel het bewijsmiddel is gedenatureerd, faalt deze tweede deelklacht.
Deelklacht 3
De bespreking van deelklacht 3
5.13
Het hof heeft als uitdrukkelijk onderbouwd standpunt aangenomen dat de verdachte moet worden vrijgesproken omdat er onvoldoende overtuigend bewijs is. Hetgeen door de verdediging is aangevoerd met betrekking tot (1) de toegang tot de wallet, (2) het bericht dat is verstuurd vanaf de telefoon van de verdachte voor zover inhoudende “85000 strak verdeeld, 22 tipgever, 3 driver. 60 wij” (3) het actief zijn van de telefoon van de verdachte, (4) de KPN-kleding en (5) het signalement van de verdachte heeft het hof als onderdelen van dat uitdrukkelijk onderbouwd standpunt beschouwd. In cassatie wordt over de verwerping van al deze onderdelen geklaagd. Daarbij wordt geklaagd dat het hof bepaalde punten die de verdediging met betrekking tot de genoemde onderdelen in hoger beroep heeft aangevoerd niet in zijn oordeel heeft betrokken, dat het hof de afwijking van bepaalde punten van hetgeen is aangevoerd niet toereikend heeft gemotiveerd en dat het hof bepaalde delen van hetgeen is aangevoerd anders heeft opgevat dan de verdediging heeft bedoeld. Opgemerkt zij dat de toelichting op deze derde deelklacht in hoge mate het karakter heeft van napleiten.
5.14
De klachten stuiten mijns inziens alle af op het feit dat de motiveringsplicht van het hof niet zover gaat dat bij de niet-aanvaarding van een uitdrukkelijk onderbouwd standpunt op ieder detail of onderdeel van een argumentatie in een uitdrukkelijk onderbouwd standpunt moet worden ingegaan. [74] Dat het hof niet op iedere opmerking die de verdediging in dit verband heeft gedaan heeft gereageerd, maakt hier dus niet dat de verwerping van het standpunt door het hof ontoereikend is gemotiveerd.
5.15
Gelet op de inhoud van de uitgebreide motivering van het hof waarbij het is ingegaan op ieder van de door de steller van het middel genoemde onderdelen, acht ik de verwerping van het standpunt tot vrijspraak van de verdediging als geheel overigens ook niet ontoereikend gemotiveerd. Op die inhoud ga ik hier nu niet nader in omdat de vierde deelklacht daar in zekere zin meer in het algemeen over klaagt.
5.16
De derde deelklacht faalt.
Deelklacht 4
5.17
Het hof heeft medeplegen van diefstal met geweld bewezen verklaard. In dat verband heeft het hof geoordeeld dat de verdachte fysiek betrokken was bij de overval, dat hij beschikkingsmacht had over de buit en dat hij betrokken was bij de verdeling van de buit. In de toelichting op de vierde deelklacht wordt met verschillende bewijsklachten tegen deze oordelen van het hof opgekomen.
5.18
Aan het oordeel over de fysieke betrokkenheid van de verdachte heeft het hof het volgende ten grondslag gelegd:
• op de avond van 24 juni 2021 stonden drie mannen met KPN-jasjes voor de deur van het huis van de aangever die hem vervolgens met geweld hebben overvallen en hem hebben gedwongen de code van zijn ledger af te geven dan wel deze hebben gevonden;
• op de telefoon van de verdachte zijn berichten aangetroffen die op 24 juni 2021 zijn verzonden en inhielden: “17:00 loesoe of rond 18:00” en “Ben rond 22:00-00:00 terug dan kan je direct laten weten”;
• de telefoon van de verdachte was op 24 juni 2021 van 15:16 tot 23:16 inactief (op dataverkeer na);
• de auto van de medeverdachte die bij het adres van de aangever is gezien is op de avond van 24 juni 2021 om 20:10 gefotografeerd op de A7 terwijl deze in de richting van Friesland reed en is op 22:39 op hetzelfde punt gefotografeerd rijdend in de richting van Noord-Holland. De verkeersgegevens van de telefoon van de medeverdachte, waarvan is vastgesteld dat hij de chauffeur was van de overvallers, bevestigen die reisbeweging;
• getuigenverklaringen en camerabeelden bevestigen dat de drie mannen KPN-jasjes droegen;
• op de telefoon van de verdachte zijn berichten aangetroffen van voor de pleegdatum die inhielden: “Kenje boys die fulltime kunnen werken” en “10€ per uur, je krijgt dan een gebied die voor 90% bestaat uit hoogbouw, enje moet dan bij de bewoners NAW gegevens ophalen voor kpn mbt aanleg van glasvezel” en daarnaast een filmpje waarop de verdachte is te zien met een KPN-jas aan;
• de verdachte past qua huidskleur, lengte en postuur bij de man op de camerabeelden en heeft kleding die sterk overeenkomt met de kleding die op die camerabeelden waarneembaar is.
5.19
Het oordeel dat de verdachte beschikkingsmacht had over de buit en betrokken was bij de verdeling daarvan heeft het hof doen berusten op het volgende:
• uit forensisch en digitaal onderzoek blijkt dat op de avond van 24 juni 2021 tussen 21:04 en 21:56 op de computer van de aangever is ingelogd, de ledger van de aangever in de computer is geplaatst en een transactie is gedaan van [0002] bitcoin naar het walletadres beginnend op [...] ;
• die [0002] bitcoin in de wallet met het adres [...] is op 25 juni 2021 gesplitst in 3.1927 en 1.9484 bitcoin en is overgeboekt en via een ander walletadres aan het einde van de dag weer samen gekomen op het walletadres beginnend met [...] ;
• vlak voordat die eerste transactie van 3.1927 bitcoin naar het walletadres beginnend op [...] plaatsvond, verstuurde de verdachte een snapchatbericht waarin een herstelzin stond die hoort bij dat walletadres;
• uit een NFI-rapport volgt dat iemand die over een herstelzin beschikt toegang heeft tot de daarbijbehorende wallet met bitcointegoeden en ook over die tegoeden kan beschikken;
• de verdachte heeft op 1 juli 2021 een bericht verzonden met daarin een afbeelding met de bitcoinkoers die op dat moment gold. Op basis van die koers was 3.1927 bitcoin toen 84.669 euro waard;
• op diezelfde dag (1 juli 2021) heeft de verdachte berichten verzonden met de inhoud: “85000 strak verdeeld, 22 tipgever, 3 driver, 60 wij” en “3.1927 Btc”;
• op 7 december 2021 heeft de politie in Opsporing Verzocht aangegeven dat een deel van de gestolen bitcoins is bevroren;
• de verdachte en de medeverdachte [medeverdachte] hebben op 13 maart 2022 een chatgesprek gehad waarin zij het hebben over, kort gezegd, een filmpje waaruit zou blijken dat iets ‘bevoren’ is. De medeverdachte zegt onder meer “Die dag toen je me die 3 gaf had je gezegd dat er niks meer over was en daarom gaf je me daarna nog 2 dat had je gezegd toch?”. De verdachte zegt in dat gesprek onder meer “Je weet dat als alles bevroren is zou betekenen geen geld toch?”, “Er is 1x uitgecasht 1x geld gekomen dat was die dag” en “En die dag was ook echt alles verdeeld”.
5.2
Bij afwezigheid van enige aannemelijke verklaring voor bovenstaande feiten en omstandigheden heeft het hof op grond van het gegeven dat de verdachte kennelijk ‘weg’ was gedurende het tijdsbestek van de overval, de reisbewegingen rondom de overval, de verdachte beschikte over KPN-kleding en past bij het waargenomen signalement van een van de daders, kunnen oordelen dat de verdachte fysiek betrokken is geweest bij de overval. Ook heeft het hof kunnen oordelen dat de verdachte zeggenschap had over de bitcoins en betrokken was bij de verdeling daarvan. Die zeggenschap vloeit namelijk rechtstreeks voort uit het feit dat hij over een herstelzin van de wallet [...] beschikte en daarmee dus ook over de bitcointegoeden in die wallet. Dat hij die tegoeden vervolgens onder de betrokkenen verdeelde, kon het hof opmaken uit het chatgesprek met de medeverdachte [medeverdachte] . De bewezenverklaring op voornoemde gronden is niet onbegrijpelijk en ook in het licht van wat is aangevoerd, toereikend gemotiveerd.
5.21
Ook deze deelklacht faalt.
6.Slotsom
6.1
Het middel faalt en kan worden afgedaan met een aan art. 81 lid 1 RO ontleende motivering.
6.2
Ambtshalve merk ik op dat de Hoge Raad uitspraak doet na meer dan zestien maanden vanaf het moment dat op 29 maart 2024 beroep in cassatie is ingesteld. Dat betekent dat de redelijke termijn, als bedoeld in art. 6 lid 1 EVRM, in cassatie is overschreden, hetgeen dient te leiden tot vermindering van de aan de verdachte opgelegde gevangenisstraf.
6.3
Voor het overige heb ik geen gronden aangetroffen die tot ambtshalve vernietiging van de bestreden uitspraak aanleiding behoren te geven.
6.4
Deze conclusie strekt tot vernietiging van de bestreden uitspraak, maar uitsluitend wat betreft de hoogte van de aan de verdachte opgelegde gevangenisstraf, tot vermindering daarvan en tot verwerping van het beroep voor het overige.
De procureur-generaal
bij de Hoge Raad der Nederlanden
A-G