ECLI:NL:PHR:2026:707

Conclusie

PROCUREUR-GENERAAL

BIJ DE

HOGE RAAD DER NEDERLANDEN

Nummer25/02404 Bv

Zitting7 juli 2026

CONCLUSIE

P.T.C. van Kampen

In de zaak

[klager] ,

geboren in [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1971,

hierna: de klager

1.Het cassatieberoep

1.1

Het klaagschrift van de klager ex art. 98 lid 4 Sv Pro in verbinding met art. 552a Sv waarmee deze zaak een aanvang heeft genomen, is gericht tegen de beschikking van de rechter-commissaris van 9 juni 2023, waarin de rechter-commissaris heeft beslist dat de officier van justitie mag kennisnemen van 6003 bestanden op een digitale gegevensdrager. De rechtbank Amsterdam verklaarde het daartegen gerichte klaagschrift van de klager bij uitspraak van 30 januari 2024 ongegrond. Nadat die beschikking in cassatie door de Hoge Raad was vernietigd,^[1]heeft dezelfde rechtbank na terugwijzing van de zaak bij beschikking van 17 juni 2025 het beklag ten aanzien van een aantal stukken gegrond verklaard.

1.2

Daartegen is cassatieberoep ingesteld door het openbaar ministerie. G.K. Schoep, plaatsvervangend officier van justitie bij het arrondissementsparket Amsterdam, heeft twee middelen van cassatie voorgesteld. Namens de klager heeft mr. Van der Hut, advocaat, een schriftuur houdende tegenspraak ingediend.

1.3

Ook namens de klager is cassatieberoep ingesteld tegen de beschikking van de rechtbank. Nu namens de klager evenwel geen schriftuur met cassatiemiddelen is ingediend, kan de Hoge Raad het beroep van de klager niet in behandeling nemen (vgl. art. 437 lid 2 Sv Pro).

1.4

In de zaak van [medeklager] (25/04731) zal ik vandaag ook concluderen.

2.Het verloop van de procedure tot 24 september 2024

2.1

Begin 2021 is een strafrechtelijk onderzoek gestart tegen notaris [betrokkene 1] en zijn kantoor [A] . Ook [betrokkene 2] , een voormalig juridisch medewerker van [A] , is als verdachte aangemerkt. Het gaat om een verdenking van het niet melden van ongebruikelijke transacties (art. 16 Wwft Pro) in de periode 1 januari 2015 t/m 12 oktober 2022 en witwassen. Deze verdenking ziet op – in totaal – 409 transacties met een waarde van tientallen miljoenen euro’s, waarbij meerdere personen betrokken zouden zijn geweest met criminele antecedenten.

2.2

Tijdens dit onderzoek zijn onder [betrokkene 2] meerdere gegevensdragers in beslag genomen. Deze gegevensdragers zijn doorzocht en (vervolgens) gefilterd op de namen van de panden waarop de verdenking betrekking heeft, alsook op de namen van de personen met criminele antecedenten en hun ondernemingen. Toen kwam de vraag aan de orde of het verschoningsrecht van de verdachte notaris [betrokkene 1] en [betrokkene 2] ten aanzien van deze gegevens doorbroken mocht worden. De rechtbank oordeelde – in navolging van de rechter-commissaris – dat zich zeer uitzonderlijke omstandigheden voordeden op basis waarvan het verschoningsrecht doorbroken kon worden. De Hoge Raad liet dit oordeel in stand.^[2]

2.3

De resultaten van de filtering op – kort gezegd – verdachte transacties en verdachte adressen leverden (in totaal) 6003 relevante documenten en artefacten op. Onder deze resultaten bevindt zich echter ook een groot aantal bestanden waarin de namen van derde-verschoningsgerechtigden voorkomen, waaronder die van oud-notarissen [betrokkene 3] en [betrokkene 4] (wiens beider protocol ten tijde van het indienen van het klaagschrift werd waargenomen door de klager in de onderhavige procedure). Het gaat voor [betrokkene 3] om 598 bestanden en voor [betrokkene 4] om 403 bestanden. Vervolgens doemde de vraag op of ook het verschoningsrecht van deze derde-verschoningsgerechtigden – waaronder dus [betrokkene 3] en [betrokkene 4] – moest wijken voor het belang van de waarheidsvinding.

2.4

Op 9 juni 2023 oordeelde de rechter-commissaris dat de officier van justitie mag kennisnemen van deze 6003 documenten en artefacten, waaronder dus ook alle documenten en artefacten waarin de namen van [betrokkene 3] en [betrokkene 4] voorkomen. In haar beslissing overweegt de rechter-commissaris dat zich in verband met de eerder genoemde 409 verdachte transacties zeer uitzonderlijke omstandigheden voordoen die doorbreking van het verschoningsrecht van de verdachte notaris rechtvaardigen en dat deze zeer uitzonderlijke omstandigheden tevens de doorbreking van het (mogelijke) verschoningsrecht van derde-verschoningsgerechtigden rechtvaardigen.

2.5

Op 3 juli 2023 heeft de klager tegen deze beschikking van de rechter-commissaris het aan de onderhavige procedure ten grondslag liggende klaagschrift ingediend. Dit klaagschrift is op 28 november 2023 in openbare raadkamer behandeld. Het standpunt van de klager hield – blijkens de beschikking van de rechtbank van 30 januari 2024 – onder meer het volgende in:

“Klager kan zich, op nader in het klaagschrift omschreven en in raadkamer nader toegelichte gronden, niet verenigen met de beslissing van de rechter-commissaris van 9 juni 2023.

Namens klager is betoogd dat de rechter-commissaris bij de inbeslagname van de geheimhouderstukken de wettelijke procedure ex artikel 98 Sv Pro niet heeft gevolgd. In de eerste plaats is klager niet in de gelegenheid gesteld zich uit te laten over de vraag of het gaat om stukken of gegevens waarover het verschoningsrecht zich uitstrekt. Dat de rechter-commissaris ervan uit is gegaan dat klager zich daarop beroept doet niet af aan het verzuim noch aan de ernst daarvan. In de tweede plaats heeft de rechter-commissaris het vertrouwensbeginsel geschonden door kennis te nemen van alle gegevensbestanden waarin de namen van [betrokkene 3] en [betrokkene 4] voorkomen, maar heeft daarbij niet overwogen waarom dit noodzakelijk was.

Bovendien wordt klager de benodigde informatie onthouden over wat voor soort gegevensbestanden het gaat. Het onthouden van de benodigde informatie aan klager is in strijd met artikel 13 EVRM Pro.

Het oordeel van de rechter-commissaris dat sprake is van zeer uitzonderlijke omstandigheden die doorbreking van het verschoningsrecht van [betrokkene 1] / [A] in verband met de 409 transacties waar de verdenking op ziet, en die tevens doorbreking van het verschoningsrecht van derde-verschoningsgerechtigden ( [betrokkene 3] en [betrokkene 4] ), rechtvaardigen, is ontoereikend en/of onbegrijpelijk gemotiveerd. Uit jurisprudentie volgt dat dit door de Hoge Raad slechts wordt toegestaan in zaken van verschoningsgerechtigden die zelf verdachten zijn en het een verdenking betreft van een ernstig strafbaar feit (levens- en zedendelicten). Daar is in deze zaak geen sprake van.

Klager maakt ook bezwaar tegen het kennelijke uitgangspunt van het OM en de rechtercommissaris dat de doorbreking van het verschoningsrecht van [betrokkene 1] automatisch betekent dat daarmee ook het verschoningsrecht van klager als, derde-verschoningsgerechtigde gerechtvaardigd zou zijn. De vergelijking door het OM met een eerdere beslissing van de rechtbank op een klaagschrift van één derde verschoningsgerechtigde (advocaat) in het onderzoek Ambon gaat niet op omdat deze advocaat kennelijk betrokken was geweest bij één of meer van de verdachte transacties.

Verder voldoet de inbeslagneming en beslissing tot vrijgave volgens klager niet aan de eisen van proportionaliteit en subsidiariteit. De gevorderde gegevens zijn niet strikt noodzakelijk voor het aan het licht brengen van de waarheid. Daarvoor is onvoldoende dat, zoals de rechter-commissaris vermeldt in het e-mail bericht van 30 juni 2023, de gegevens relevant zijn voor het strafrechtelijk onderzoek omdat ze betrekking hebben op transacties waarop de verdenking ziet. Ook blijkt uit niets dat de rechter-commissaris heeft getoetst of de informatie niet op andere wijze kon worden verkregen, zoals uit openbare bronnen en registers.

De verdediging heeft, ondanks meerdere verzoeken daartoe, van het OM geen afschrift gekregen van de stukken die relevant zijn voor de beoordeling van de beslissing van de rechter-commissaris en de standpunten en beslissing van het OM als bedoeld in artikel 23 lid 5 Sv Pro.”

2.6

De rechtbank heeft het beklag bij beschikking van 30 januari 2024 ongegrond verklaard. Voor wat betreft het verschoningsrecht van [betrokkene 3] en [betrokkene 4] oordeelde de rechtbank, in lijn met de rechter-commissaris, dat de eerder aangenomen zeer uitzonderlijke omstandigheden die de doorbreking van het verschoningsrecht van de verdachten [betrokkene 1] en [A] rechtvaardigden, tevens de doorbreking van het verschoningsrecht van [betrokkene 3] en [betrokkene 4] als derde-verschoningsgerechtigde rechtvaardigen.

2.7

Tegen deze beschikking werd door de klager cassatie ingesteld bij de Hoge Raad. In zijn arrest van 24 september 2024 heeft de Hoge Raad de beschikking van de rechtbank vernietigd. De Hoge Raad overwoog daartoe als volgt:

“3.4.2. De rechtbank heeft geoordeeld dat zich zeer uitzonderlijke omstandigheden voordoen die doorbreking van het verschoningsrecht van de klager, als waarnemer van het protocol van [betrokkene 3] en [betrokkene 4] , rechtvaardigen met betrekking tot de onder [betrokkene 2] inbeslaggenomen stukken. De rechtbank heeft dat oordeel ontoereikend gemotiveerd, nu daaraan uitsluitend ten grondslag is gelegd dat eerder door de rechtbank is geoordeeld dat sprake is van zeer uitzonderlijke omstandigheden die doorbreking van het verschoningsrecht van [betrokkene 1] en [A] rechtvaardigen in verband met de transacties waarop het onderzoek ‘Ambon’ ziet. De rechtbank had er echter blijk van moeten geven te hebben onderzocht – mede aan de hand van de aard en de inhoud van het materiaal waarover het verschoningsrecht van de klager zich uitstrekt (dus de stukken waarin de namen [betrokkene 3] en [betrokkene 4] voorkomen) en de mate waarin de betrokken belangen van de cliënten van [betrokkene 3] en [betrokkene 4] worden geschaad als het verschoningsrecht wordt doorbroken – of ook specifiek in relatie tot het verschoningsrecht van de klager, als waarnemer van het protocol van [betrokkene 3] en [betrokkene 4] , sprake is van zeer uitzonderlijke omstandigheden op grond waarvan het belang van waarheidsvinding prevaleert boven het verschoningsrecht van deze klager.”^[3]

2.8

Kort samengevat komt het oordeel van de Hoge Raad er dus op neer dat de rechtbank de vraag of sprake is van zeer uitzonderlijke omstandigheden ook specifiek ten aanzien van het verschoningsrecht van de klager had moeten beantwoorden. Doorbreking van het verschoningsrecht van de ene verschoningsgerechtigde kan niet automatisch leiden tot de doorbreking van het verschoningsrecht van een ander. De zaak werd teruggewezen naar de rechtbank.

3.Het verloop van de procedure na terugwijzing

3.1

Op 28 januari 2025 heeft de rechter-commissaris blijkens de beschikking van de rechtbank en het proces-verbaal van de rechter-commissaris van 27 mei 2025 per e-mail een toelichting gegeven op de manier waarop het onderzoek aan de gegevensbestanden heeft plaatsgevonden en wat haar bevindingen waren. Daarbij is een inventarisatie verstrekt van de bestanden waarin de namen van [betrokkene 3] en [betrokkene 4] worden genoemd. Ook zijn Excel-overzichten verstrekt, waarin een nadere verduidelijking wordt gegeven van de inhoud van de bestanden.

3.2

Naar aanleiding van de regiezitting op 4 februari 2025 heeft de rechtbank op 18 februari 2025 een tussenbeslissing gewezen. Daarin heeft de rechtbank – zo leid ik uit de beschikking van de rechtbank af – overwogen dat nader onderzoek noodzakelijk is naar de aard en de inhoud van de bestanden waarin de namen van [betrokkene 3] en [betrokkene 4] voorkomen. De rechtbank heeft de rechter-commissaris in dit verband opdracht gegeven om de klagers (de klager in de onderhavige zaak en [medeklager] ) in de gelegenheid te stellen om kennis te nemen van de Excel-overzichten en – indien nodig – van de onderliggende stukken en aan te geven met betrekking tot welke stukken zij zich op hun verschoningsrecht beroepen en welke belangen van de cliënten daarmee gemoeid zijn. De rechter-commissaris werd tevens opgedragen om een proces-verbaal op te maken waarin de reactie van de klagers na de inzage wordt gecategoriseerd. Ook werd het openbaar ministerie in deze beslissing opgedragen om een geheimhoudersofficier van justitie aan te wijzen.

3.3

De rechter-commissaris heeft de op 13 maart 2025 aangestelde geheimhoudersofficier van justitie op 14 maart 2025 gevraagd om – na kennisname van de stukken – een (voorlopig) standpunt kenbaar te maken met betrekking tot de voortduring van het beslag. Op 19 maart 2025 heeft de geheimhoudersofficier van justitie de rechter-commissaris het volgende bericht:

“Geachte rechter-commissaris,

U heeft mij als geheimhouderofficier in onderzoek Ambon verzocht om een voorlopig standpunt in te nemen met betrekking tot de voortduring van het beslag. Daartoe heb ik de inventarisatielijsten en de Excel lijsten bekeken die tevens zijn verstrekt aan klagers.

Uit deze overzichten blijkt dat het gaat om documenten van uiteenlopende aard, zoals overeenkomsten, aktes, volmachten en werklijsten. Deze documenten gaan terug tot het jaar 2003. Al deze documenten hebben treffers op panden met verdachte transacties of namen van betrokken personen met criminele antecedenten en hun ondernemingen.

Ten behoeve van de waarheidsvinding is het belangrijk inzicht te krijgen in de rol en verhouding van verdachten met betrekking tot de genoemde panden en de personen met criminele antecedenten. Ook de oude berichten die teruggaan tot 2003 zijn van belang om te onderzoeken of een bepaalde klantenkring zich al dan niet heeft gekoppeld aan een bepaalde verdachte, hetgeen belastend kan zijn voor die verdachte, maar ook ontlastend voor medeverdachten. De documenten hebben treffers op de gefilterde termen en daarmee ga ik er vanuit dat deze documenten relevant zijn voor het strafrechtelijk onderzoek.

Het betreft een onderzoek naar zeer ondermijnende criminaliteit, waarbij de verdenking is dat het notariaat, als beschermer van de legaliteit van vastgoedtransacties, lijkt te zijn misbruikt. Juist bij deze vorm van criminaliteit is een breed onderzoek naar onderlinge verhoudingen, soms jaren terug, van groot belang. In dit onderzoek is het gevolg daarvan dat derde verschoningsgerechtigden zijn betrokken. Ik meen dat het vrijgeven van deze documenten de toets van proportionaliteit en subsidiariteit doorstaat, gezien allereerst de belastende danwel ontlastende relevantie en ten tweede het grote belang van de waarheid omtrent deze vorm van criminaliteit, zodat er gepaste straffen kunnen volgen.

Ik zie dan ook geen reden om op voorhand het beslag te beperken.”

3.4

De advocaat van de klager heeft op 20 maart 2025 de volgende reactie aan de rechter-commissaris gestuurd:

“Dank voor uw bericht.

Het moet mij van het hart dat het standpunt van de GH-ovj mij verbaast en in mijn optiek ook geenszins in lijn is met de beschikking van de Hoge Raad (of overige jurisprudentie op het punt van het verschoningsrecht en de mogelijke doorbreking daarvan). Het standpunt geeft geen blijk van een concreet onderzoek, (mede) aan de hand van de aard en inhoud van het verschoningsgerechtigde materiaal, of - kort gezegd - aan de voorwaarden voor doorbreking van het verschoningsrecht van [betrokkene 3] en [betrokkene 4] is of kan zijn voldaan. Laat staan, dat de betrokken belangen van de (andere) cliënten van [betrokkene 3] en [betrokkene 4] zijn meegewogen. Daarnaast is evident niet getoetst of er bijvoorbeeld sprake is van stukken die uit openbare bronnen, zoals openbare registers of kadasters, kunnen worden gehaald, en dus in elk geval niet via deze weg vrijgegeven mogen worden. En dat in het onderhavige beslag daarvan sprake is, is gewoon bekend; mr. [betrokkene 5] heeft immers aan het begin van deze procedure een (heel klein) deel van het beslag inzake [medeklager] ingezien en dergelijke documenten al aangetroffen.

Ik hoop dan ook van harte dat u de GH-ovj verzoekt om nogmaals, maar nu grondig en in lijn met de beschikking met de beschikking van de Hoge Raad, naar het beslag te kijken en een gemotiveerd standpunt in te nemen ten aanzien van de vele duizenden documenten die het betreft (het beslag in beide zaken even tezamen genomen) en in elk geval (ook) onderscheid te maken per categorie documenten.

Verder zal het onderzoek van cliënt nu aanvangen. Wij gaan daar spoedig en voortvarend mee aan de slag, maar dit zal logischerwijze wel enige tijd kosten.

Zodra mogelijk, zullen wij u berichten of cliënt nog behoefte heeft aan inzage in de stukken op uw kabinet.”

3.5

Daarop heeft de geheimhoudersofficier van justitie per e-mail van 21 maart 2025 als volgt gereageerd:

“Bij deze mijn reactie op het verzoek van mr Van der Hut.

De rechtbank heeft bij beslissing van 18 februari 2025 bepaald dat de rechter-commissaris door de genoemde inventarisatie en excel-overzichten het mogelijk heeft gemaakt om tot een zinvol debat te komen. Daarbij is klager de mogelijkheid gegeven de onderliggende stukken in te zien ‘voor zover deze overzichten onvoldoende informatie bieden’. Klager krijgt de opdracht om de belangen in het kader van het verschoningsrecht te specificeren of op een specifiek stuk of op een bepaalde categorie stukken.

Klager heeft mij op voorhand verzocht een standpunt in te nemen. Daarbij heb ik aangegeven welk belang er strafrechtelijk gezien is bij inhoudelijke kennisname van de stukken en wat het belang daarvan is. Daarbij heb ik de toets aangelegd van belang onderzoek, proportionaliteit en subsidiariteit aan de hand van de selectie die is gemaakt. Op voorhand heb ik geen stukken uitgezonderd die, op basis van de overzichten, niet relevant lijken voor het strafrechtelijk onderzoek.

Dat daarbij openbare stukken zitten doet niet af aan het belang van deze stukken voor het onderzoek. De stelling van klagers dat deze stukken ‘niet via deze weg mogen worden vrijgegeven’ begrijp ik niet. Op deze stukken zal klager so wie so geen beroep op het verschoningsrecht toekomen. Deze stukken zijn immers niet ‘geheim’ en vallen daarmee m.i. niet onder de geheimhouding. Ik verwacht dan ook dat klager met de uitvoering van de opdracht van de rechtbank ten aanzien van de openbare stukken zich niet zal beroepen op het verschoningsrecht. Voor de overige stukken is het aan klager om aan te geven, op basis van het onderliggende stuk, wat de belangen zijn van klager. Dat kan ik niet voor klager doen.

Nadat klager de verschoningsgerechtigde belangen heeft onderbouwd, zal in raadkamer het debat worden gevoerd hoe die belangen zich verhouden tot het strafrechtelijk onderzoek.”

3.6

Op 15 en 29 april 2025 hebben de klager en zijn advocaat de mogelijkheid gehad om de onderliggende stukken in te zien.

3.7

Op 26 mei 2025 heeft de advocaat van de klager – zoals door de rechtbank in de tussenbeslissing van 18 februari 2025 verlangd – in een schriftelijk standpunt kenbaar gemaakt welke stukken volgens de klager onder het verschoningsrecht vallen en – zo ja – welke belangen van de cliënten daarbij zijn betrokken. Dat standpunt heeft de rechtbank in de bestreden beschikking als volgt samengevat:

“
Verschoningsgerechtigd materiaal dat onder het verschoningsrecht van mr. [betrokkene 4] en/of mr. [betrokkene 3] valt

Ten aanzien van een deel van het beslag geldt dat dit verschoningsgerechtigd materiaal betreft dat onder het verschoningsrecht van mr. [betrokkene 4] en/of mr. [betrokkene 3] valt. Ten aanzien van deze stukken stelt klager dat het verschoningsrecht in de weg staat aan inbeslagneming c.q. vrijgave daarvan aan het openbaar ministerie. Er is geen sprake van zeer uitzonderlijke omstandigheden die het belang dat de waarheid aan het licht komt – ook ten aanzien van datgene waarvan de wetenschap de notaris als zodanig is toevertrouwd – doet prevaleren boven het verschoningsrecht, oftewel: die doorbreking van het verschoningsrecht rechtvaardigen. [betrokkene 3] en [betrokkene 4] zijn beiden niet als verdachte aangemerkt en geenszins kan worden gezegd dat de betreffende gegevens redelijkerwijs in een zodanig direct verband staan met het strafbare feit waarvan het vermoeden bestaat dat dit is begaan, dat deze gegevens kunnen dienen om de waarheid aan het licht te brengen. Daarbij zijn deze stukken niet strikt nodig voor het aan het licht brengen van de waarheid van de desbetreffende feiten. Het gaat om de volgende stukken:

-
Beslag [betrokkene 4] - Axiom 1: Word documents records 5, 22, 24, 26 t/m 39, 42 t/m 44, 46, 49 t/m 53, 57, 59 t/m 65, 68, 78, 79, 84 t/m 86, 89, 90, 93, 94, 99, 101, 104, 105, 109 t/m 113, 115 t/m 124, 126, 130, 131, 133 t/m 147, 149 t/m 160, 163, 166, 168 t/m 171, 183 t/m 185, 187, 189 t/m 191, 193 t/m 195, 201 t/m 203, 210 t/m 213, 216, 220 t/m 222

-
Beslag [betrokkene 3] - Axiom 1: Word documents record 77, records 1, 2, 4, 6, 9 t/m 12, 14, 16, 18 t/m 22, 24 t/m 26, 33 t/m 37, 39 t/m 43.

-
Beslag [betrokkene 3] - Axiom 2: Word documents records: 5, 6, 9, 20, 21, 29, 36, 38, 43, 46, 59, 60, 62, 63, 65, 69. PDF documents 1, 3, 4, 8, 9, 10, 11, FMI(X) Files records 1 en 2, E-mail Attachments records 3 t/m 11)

Notariële stukken dan wel verschoningsgerechtigd materiaal, maar niet te beoordelen of deze informatie in openbare registers is opgenomen dan wel is gedeeld met [betrokkene 4] en [betrokkene 3] in hoedanigheid van notaris

Ten aanzien van een deel van het beslag geldt dat dit notariële stukken (lijken te) zijn dan wel dat dit verschoningsgerechtigd materiaal betreft, maar dat klager niet kan beoordelen of de informatie ook integraal in openbare registers is opgenomen dan wel of de stukken zijn gedeeld met de notarissen [betrokkene 4] en [betrokkene 3] en aldus zodanig aan hen in hun hoedanigheid van notaris zijn toevertrouwd dan wel deel uitmaken van een notarieel stuk en/of verschoningsrechtigde correspondentie. Een aantal stukken stamt uit een periode van (ver) voor de (aanvang van de) periode waarop de strafrechtelijke verdenkingen zien. Klager stelt zich op het standpunt dat deze stukken evenwel vallen onder het verschoningsrecht, dat geen sprake is van zeer uitzonderlijke omstandigheden die doorbreking van het verschoningsrecht rechtvaardigen en in het bijzonder niet van stukken die kunnen dienen om de waarheid ten aanzien van de strafbare feiten waarop de verdenking ziet aan het licht te brengen.

-
Beslag [betrokkene 4] - Axiom 1: PDF documents (akten van levering)

-
Beslag [betrokkene 4] - Axiom 2: Word documents records 18, 21 en 26

-
Beslag [betrokkene 3] - Axiom 1: PDF documenten

-
Beslag [betrokkene 3] - Axiom 2: Word documents records: 18, 50, 72, PDF documents record 13 en record 14

Onderhandse akten c.q. stukken

De volgende stukken lijken om onderhandse akten c.q. stukken te gaan, oftewel: schriftelijke stukken die niet zijn opgesteld door een notaris, maar door een of meer partijen onderling, en waar notaris(sen) [betrokkene 4] en/of [betrokkene 3] (ogenschijnlijk) inhoudelijk geen bemoeienis mee heeft/hebben gehad. Toch vallen deze stukken onder het verschoningsrecht van [betrokkene 4] en/of [betrokkene 3] , nu het nog steeds stukken kunnen zijn die zien, of waarvan de inhoud ziet, op wetenschap die rechtstreeks verband houdt met de taakuitoefening van notaris [betrokkene 4] of [betrokkene 3] . Er is geen sprake is van zeer uitzonderlijke omstandigheden die doorbreking van het verschoningsrecht rechtvaardigen.

-
Beslag [betrokkene 4] - Axiom 1: Word documents records 1 t/m 4, 17, 20, 21, 23, 25, 40, 41, 45, 48, 54 t/m 56, 58, 66, 67, 76, 80 t/m 82, 91, 92, 96, 100, 106, 114, 125, 127, 132, 148, 161, 162, 172, 188, 192, 197 t/m 200, 206, 214 en 215

-
Beslag [betrokkene 4] - Axiom 2: Word documents records 1 t/m 4, 13, 19, 20, 27; PDF documents records: 1 t/m 7, 9 t/m 31 (een deel van de documenten ziet weer op het jaar 2012), Excel documents records: 1 t/m 4, 6 t/m 8 en 10 t/m 17 (de stukken lijken bovendien betrekking te hebben op Frans [betrokkene 4] en/of [betrokkene 4] Colbeton, en dus niet notaris [betrokkene 4]

-
Beslag [betrokkene 3] - Axiom 2: Word documents records 1 t/m 4, 10, 13, 15 t/m 17, 19, 22, 25, 26, 30, 39, 44, 45, 47, 54, 55, 58, 61, 70, 73, RTF documents

Niet-notariële stukken

Tevens bevinden zich in de lijsten stukken die in beginsel geen notariële stukken zijn, maar waarvan niet kan worden uitgesloten dat deze zijn gedeeld met [betrokkene 4] en/of [betrokkene 3] en dus als zodanig aan hen in hun hoedanigheid van notaris zijn toevertrouwd dan wel op enigerlei wijze – bijvoorbeeld als bijlage – deel uitmaken van een notarieel stuk en/of verschoningsgerechtigde correspondentie. Daarbij komt dat sommige stukken uit een periode stammen van (ver) voor de aanvang van de periode waarop de strafrechtelijke verdenkingen zien. Klager stelt zich op het standpunt dat ook deze stukken vallen onder het verschoningsrecht, dat geen sprake is van zeer uitzonderlijke omstandigheden die doorbreking van het verschoningsrecht rechtvaardigen en in het bijzonder niet van stukken die kunnen dienen om de waarheid ten aanzien van de strafbare feiten waarop de verdenking ziet aan het licht te brengen.

-
Beslag [betrokkene 4] - Axiom 1: PDF documents (afrekeningen), Excel documents:

-
Beslag [betrokkene 4] - Axiom 2: Excel documents records 5 en 9, Email attachments, Apple Mail Fragments

-
Beslag [betrokkene 3] - Axiom 1: Word documents records 43, 102, 312 en 385, PDF documenten record 3

-
Beslag [betrokkene 3] - Axiom 2: Excel documents

Stukken zonder namen van [betrokkene 4] en/of [betrokkene 3] , maar wel namen van [medeklager] en/of andere notarissen

De volgende stukken hebben ogenschijnlijk niets met [betrokkene 4] en/of [betrokkene 3] te maken, maar bevatten de naam van [medeklager] en/of andere notarissen. Het is dan ook niet aan klager om zich uit te laten over de vraag of deze vallen onder het verschoningsrecht van [betrokkene 3] en/of [betrokkene 4] .

-
Beslag [betrokkene 4] - Axiom 1: Word documents records 6 t/m 16, 18, 19, 47, 69 t/m 75, 77, 83, 87, 88, 95, 97, 98, 102, 103, 107, 108, 128, 129, 164, 165, 167, 173 t/m 182, 186, 196, 204, 205, 207 t/m 209, 217 t/m 219, 223 t/m 232

-
Beslag [betrokkene 4] - Axiom 2: Word documents records 5 t/m 12, 14 t/m 17 en 22 t/m 25, PDF documents record 8

-
Beslag [betrokkene 3] - Axiom 1: PDF documenten records 5, 7, 8, 17, 31, 32, 44, 45, records 13, 15, 30, 38, records 23, 27 t/m 29

-
Beslag [betrokkene 3] - Axiom 2: Word documents records 7, 8, 11, 12, 14, 23, 24, 27, 28, 31 t/m 35, 37, 40, 41, 48, 49, 51 t/m 53, 56, 57, 66 t/m 68, 71, PDF Documents record 12, record 6, record 2,5, 15)

Niet te beoordelen stukken en referte

Ten aanzien van een aantal stukken kan klager niet beoordelen of deze op enigerlei wijze toch onder diens verschoningsrecht vallen en refereert hij zich aan het oordeel van de rechtbank.

-
Beslag [betrokkene 4] - Axiom 2 één Whatsapp-bericht, kennelijk tussen (verdachte(n)) [betrokkene 2] en [betrokkene 6] , waarin de naam van notaris [betrokkene 4] wordt genoemd,

-
Beslag [betrokkene 3] - Axiom 2: Word documents records 42 en 64, Tekst documents, PDF documents record 7, Email Attachments records 1 en 2, Apple mail Fragments records 1, 2, 3 en 5)

3.8

Het beklag is vervolgens op 3 juni 2025 in openbare raadkamer inhoudelijk behandeld. De officier van justitie heeft blijkens het proces-verbaal van die zitting het volgende aangevoerd:

“In het schriftelijk standpunt is niet ingegaan op de mate waarin de belangen van klager bij doorbreking van het verschoningsrecht worden geschaad, terwijl dat blijkens de tussenbeslissing van de rechtbank van 18 februari 2025 wel had gemoeten. Ik zie alleen dat wordt gesteld dat de stukken onder het verschoningsrecht vallen en dat daar mogelijk derden bij betrokken zijn, maar de mate van schending wordt niet concreet omschreven. Na de algemene beschouwing wordt specifiek aangegeven dat de hits gekoppeld kunnen worden aan de aankoop van zestien panden of een stuk grond. Behalve de eigen cliënten zouden ook andere partijen betrokken zijn die een evident belang hebben. Dit belang wordt verder niet geconcretiseerd en de mate waarin het belang wordt geschaad evenmin. De aard en inhoud van de stukken volgt uit de bevindingen van de rechter-commissaris. De rechter-commissaris heeft op de juiste manier toegelicht waarom de oude documenten van belang kunnen zijn voor het onderzoek. Daarom is sprake van zeer uitzonderlijke omstandigheden op basis waarvan het verschoningsrecht kan worden doorbroken.

Het gaat in deze zaak om [A] en [betrokkene 2] . [A] verwijst naar [betrokkene 2] . [betrokkene 2] zou degene zijn geweest die zijn klantenkring met criminele contacten van het ene kantoor heeft meegenomen naar het andere kantoor. [betrokkene 2] zelf zwijgt. Wij hebben verder geen informatie, dus het is van belang om te kunnen onderzoeken wat de rol is geweest van [betrokkene 2] . Door te selecteren op die criminele contacten is er een heel strenge selectie gemaakt van wat er in beslag is genomen. Ook voor [A] is het van belang dat kan worden onderzocht hoe het is gegaan in de periode voordat [betrokkene 2] bij [A] kwam werken.

De verdenking ziet niet alleen op [betrokkene 2] , maar ook op [A] .

Ten aanzien van de stukken die al openbaar zijn, geldt het verschoningsrecht niet. Het gaat om de stukken die niet openbaar zijn waarop het verschoningsrecht rust. Het algemeen belang hoef ik niet toe te lichten. Blijkbaar houdt het notariaat zich bezig met ondermijnende activiteiten. Het belang om de rol van [betrokkene 2] te duiden is heel groot, omdat daarmee ook de rol van [A] duidelijker wordt. We hebben alles nodig wat [betrokkene 2] heeft gedaan in combinatie met die contacten. Als [betrokkene 6] betrokken is bij de [a-straat] , dan is het belangrijk om te kijken hoe dat is gegaan in de communicatie. Maar ook bij een werklijst met een crimineel contact erin, is het van belang om te weten wat daarmee is gebeurd. Er moet onderzoek worden gedaan naar de relatie van [betrokkene 2] tot deze contacten. Het Openbaar Ministerie kan op dit moment niet meer filteren op die namen dan wat nu is gedaan, aangezien het complete beeld van die contacten nodig is om te kunnen duiden hoe het is gegaan in de periode voordat [betrokkene 2] bij [A] werkzaam was.

Als we naar iets heel specifieks op zoek waren, dan had ik kunnen zeggen dat die kadasterstukken niet van belang zijn, maar omdat het zo algemeen over de contacten van [betrokkene 2] met deze personen gaat, kan ik geen filtering aanbrengen. Ik vind niet dat bepaalde typen documenten uitgesloten kunnen worden, omdat het geheel wordt onderzocht.

De Exceloverzichten, waarbij de aard en inhoud is ingezien, heb ik gezien, maar ik heb geen documenten bekeken, omdat mijn stelling is dat daarin een crimineel contact voorkomt en het aan het onderzoeksteam is om dat nader te duiden en context te geven. Ik heb daarin de rechter-commissaris gevolgd. De rechter-commissaris heeft dit namelijk inzichtelijk gemaakt en daarbij ook gezegd dat zij de officier van justitie niet zou opdragen om alles te bekijken.”

3.9

Bij de behandeling van het beklag in raadkamer op 3 juni 2025 hebben de raadslieden van de klager – onder verwijzing naar het schriftelijk standpunt van 26 mei 2025 – aangevoerd dat alle zich in het beslag bevindende stukken vallen onder het verschoningsrecht van [betrokkene 3] en/of [betrokkene 4] en dat het (belang van eerbiediging dan wel waarborging van het) verschoningsrecht zich verzet tegen inbeslagneming c.q. vrijgave van deze stukken aan het openbaar ministerie. Het beklag ten aanzien van al deze stukken dient dan ook gegrond te worden verklaard. Een hit of treffer op een dergelijke ‘tag’ is naar mening van klager evident onvoldoende om het oordeel te (kunnen) vellen dat deze stukken het belang van de waarheidsvinding kunnen dienen. Dit geldt nog eens in het bijzonder voor de stukken die ruim buiten de periode van verdenking vallen. Op geen enkele wijze wordt of kan worden onderbouwd dat het betreffende stuk daadwerkelijk redelijkerwijs in een zodanig direct verband staat met het strafbare feit waarvan het vermoeden bestaat dat dit is begaan, dat de gegevens in dit stuk kunnen dienen om de waarheid aan het licht te brengen ten aanzien van dat feit.

4.De beschikking van de rechtbank van 17 juni 2025

4.1

De rechtbank heeft de essentie van de zaak in de beschikking van 17 juni 2025 als volgt samengevat:

“Op 19 mei 2022 zijn onder [betrokkene 2] in zijn woning gegevensdragers in beslag genomen. [betrokkene 2] was destijds medewerker van notaris [betrokkene 1] . [betrokkene 1] en [betrokkene 2] worden verdacht van overtreding van art. 16 Wet Pro ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme. Deze verdenking is gebaseerd op 59 transacties die zijn uitgevoerd in de periode van 1 januari 2015 tot 12 oktober 2022 en die niet aan de FIU zijn gemeld, terwijl wordt vermoed dat de verdachten deze wel hadden moeten melden. Verder is de verdenking gebaseerd op het gegeven dat er in een periode van zes jaar in totaal 350 transacties ter waarde van tientallen miljoenen euro’s via de derdengeldenrekening van [A] zijn verricht, waarbij acht andere personen betrokken zijn geweest met criminele antecedenten. In de loop van het onderzoek is de verdenking ontstaan dat de verdachten zich tevens schuldig hebben gemaakt aan (het maken van een gewoonte van) (schuld)witwassen ex art. 420bis, 420ter en/of 420quater Sr door het opmaken van hypotheek- en leveringsakten ten behoeve van het verhullen van de oorsprong van de gelden en/of de geldstromen van personen met criminele antecedenten te faciliteren.

Indien de verdenkingen bewezen worden verklaard, is sprake van zeer ernstige delicten gepleegd in een lang tijdsbestek en betrekking hebbend op grote bedragen. Het verwijt is dat [betrokkene 1] en [A] dit bewust, structureel en over een langere periode hebben gedaan en de bijzondere positie van de notaris hebben misbruikt. Dit raakt zozeer de kern van de werkzaamheden van de notaris, dat bij bewezenverklaring het maatschappelijk vertrouwen dat in de werkzaamheden van een notaris moet kunnen worden gesteld en het aanzien van het ambt, ernstig hierdoor zou worden geschaad.

Tussen de in beslag genomen stukken bevinden zich stukken waar de namen van [betrokkene 4] , [betrokkene 3] en [medeklager] in voorkomen. Zij zijn geen verdachten in het onderzoek en kunnen worden aangemerkt als derde-verschoningsgerechtigden. De rechtbank gaat ervan uit dat de stukken waar de naam van [medeklager] in voorkomt, onderdeel uitmaken van het beklag in zijn zaak.

Op grond van artikel 98 lid 1 Sv Pro is het eerst aan de rechter-commissaris om te beslissen over het beroep op het verschoningsrecht dat is gedaan ten aanzien van stukken dan wel gegevens die zijn opgeslagen op gegevensdragers. Hierbij geldt als uitgangspunt dat de verschoningsgerechtigde in staat moet worden gesteld zich uit te laten over de vraag of de stukken en/of gegevens onder het verschoningsrecht vallen. Daarbij is irrelevant of de stukken en/of gegevens zich bij de verschoningsgerechtigde zelf of bij de cliënt bevinden. Het standpunt van de verschoningsgerechtigde moet worden gerespecteerd, tenzij er redelijkerwijs geen twijfel over kan bestaan dat dit standpunt onjuist is.

In deze zaak is de rechter-commissaris er op voorhand van uitgegaan dat klager zich op zijn verschoningsrecht wilde beroepen en heeft zij hem niet in de gelegenheid gesteld zich uit te laten over het beklag, waartoe art. 98 Sv Pro wel verplicht. De klager is pas na de beslissing van de rechter-commissaris van 9 juni 2023, inzage geboden in de gegevens waar het om gaat. Zoals in het klaagschrift is omschreven, kleefden aan de mogelijkheid tot inzage zodanige gebreken dat op grond hiervan de klager nauwelijks in de gelegenheid was om een standpunt in te nemen ten aanzien van welke gegevens hij zich op zijn verschoningsrecht wilde beroepen. Naar aanleiding van de terugwijzing van de zaak door de Hoge Raad en de tussenbeslissing van de rechtbank van 18 februari 2025, is door klager na de inzage in de onderliggende stukken in de Axiom Cases een schriftelijk standpunt opgesteld waarin per (categorie van) inbeslaggenomen stuk(ken) gespecificeerd is of het valt onder het verschoningsrecht van klager en, zo ja, welke belangen van de cliënten daarbij betrokken zijn. Of de stukken volgens klager al dan niet onder zijn verschoningsrecht vallen, is in raadkamer van 3 juni 2025 uitvoerig besproken.

Het voorgaande brengt mee dat de rechtbank zich allereerst voor de vraag gesteld ziet of het standpunt van klager dat zich onder de inbeslaggenomen voorwerpen materiaal bevindt dat onder zijn verschoningsrecht valt moet worden gerespecteerd, of dat er redelijkerwijs geen twijfel over kan bestaan dat dit standpunt onjuist is. Ten aanzien van stukken waarvan de rechtbank oordeelt dat het verschoningsrecht van klager van toepassing is, zal de rechtbank vervolgens beoordelen of de doorbreking daarvan gerechtvaardigd is.”

4.2

De rechtbank heeft vervolgens eerst onderzocht of sprake is van stukken die onder het verschoningsrecht van [betrokkene 3] en [betrokkene 4] vallen. Ten aanzien van een aantal stukken heeft de rechtbank geoordeeld dat dit niet het geval is, hetgeen in cassatie niet wordt bestreden. Een deel van de stukken valt volgens de rechtbank wel onder het verschoningsrecht van [betrokkene 3] en [betrokkene 4] . Daarna heeft de rechtbank de vraag beantwoord of de doorbreking van het verschoningsrecht van de klager gerechtvaardigd is vanwege van zeer uitzonderlijke omstandigheden. De rechtbank heeft die vraag ontkennend beantwoord en daartoe het volgende overwogen:

“De rechtbank overweegt dat het verschoningsrecht van onder meer de notaris in zoverre niet absoluut is, dat zich zeer uitzonderlijke omstandigheden laten denken waarin het belang dat de waarheid aan het licht komt ook ten aanzien van datgene waarvan de wetenschap hem als zodanig is toevertrouwd moet prevaleren boven het verschoningsrecht. De vraag of zich zo uitzonderlijke omstandigheden voordoen laat zich niet in het algemeen beantwoorden. Voor het oordeel dat van zeer uitzonderlijke omstandigheden – en dus van een uitzondering op de hoofdregel met betrekking tot het verschoningsrecht – sprake is, gelden zware motiveringseisen (HR 30 oktober 2007, ECLI:NL:HR:2007:BA5665.)

Daarbij komt in een geval als dit betekenis toe aan de aard en de ernst van het strafbaar feit waarvan het vermoeden bestaat dat het is begaan, de aard en de inhoud van het materiaal waarover zich het verschoningsrecht uitstrekt in verband met het belang dat door het verschoningsrecht wordt gediend, de mate waarin de betrokken belangen van de cliënt worden geschaad als het verschoningsrecht wordt doorbroken en de omstandigheid dat de gegevens niet op een andere manier kunnen worden verkregen.

De rechtbank dient in dit geval te onderzoeken – mede aan de hand van de aard en de inhoud van het materiaal waarover – het verschoningsrecht van de klager zich uitstrekt (dus de stukken waarin de namen [betrokkene 4] en [betrokkene 3] voorkomen) en de mate waarin de betrokken belangen van hun cliënten worden geschaad als het verschoningsrecht wordt doorbroken, of ook specifiek in relatie tot het verschoningsrecht van de klager, als waarnemer van het protocol van [betrokkene 4] en [betrokkene 3] , sprake is van zeer uitzonderlijke omstandigheden op grond waarvan het belang van waarheidsvinding prevaleert boven het verschoningsrecht van deze klager.

De rechtbank is van oordeel dat die zeer uitzonderlijke omstandigheden zich in dezen niet voordoen. Voor die beoordeling is allereerst van belang dat het in deze zaak gaat om een niet-verdachte klager. Bovendien is gebleken dat de datering van veel stukken buiten de periode vallen waarop de verdenking ziet. Naar het oordeel van de rechtbank had door de geheimhoudersofficier specifiek aangeduid moeten worden wat de directe link tussen deze stukken en de verdenking is. Dat is niet gebeurd. Dat betekent dat de rechtbank niet kan vaststellen dat sprake is van een zodanig verband tussen de in beslag genomen stukken waarop het verschoningsrecht rust en de verdenking, dat een inbreuk op het verschoningsrecht noodzakelijk is, en evenmin dat de relevante gegevens niet op andere wijze kunnen worden verkregen. Een aantal documenten ziet namelijk op gegevens van de Kamer van Koophandel en het Kadaster. Het enkele feit dat een stuk waarop het verschoningsrecht van toepassing is relevant kan zijn voor de waarheidsvinding, is onvoldoende om een uitzondering te maken op de hoofdregel met betrekking tot het verschoningsrecht.

Dat betekent dat de rechtbank het beklag gegrond verklaart ten aanzien van de volgende stukken:

- Beslag [betrokkene 4] – Axiom
1: Word documents records 5, 22, 24, 26 t/m 39, 42 t/m 44, 46, 49 t/m 53, 57, 59 t/m 65, 68, 78, 79, 84 t/m 86, 89, 90, 93, 94, 99, 101, 104, 105, 109 t/m 113, 1 15 t/m 124, 126, 130, 131, 133 t/m 147, 149 t/m 160, 163, 166, 168 t/m 171, 183 t/m 185, 187, 189 t/m 191, 193 t/m 195, 201 t/m 203, 210 t/m 213,216, 220 t/m 222;

-
Beslag [betrokkene 4] - Axiom 2: PDF documents records 32 t/m 35;

- Beslag [betrokkene 3] - Axiom 1: Word documents record 77, records 1, 2, 4, 6, 9 t/m 12, 14, 16, 18 t/m 22, 24 t/m 26, 33 t/m 37, 39 t/m 43, records 1 t/m 42, 44 t/m 76, 78 t/m 101, 103 t/m 311, 313 t/m 384, 386 t/m 444 en records 43, 102, 312 en 385;

- Beslag [betrokkene 3] - Axiom 2: Word documents records: 5, 6, 9, 20, 21, 29, 36, 38, 43, 46, 59, 60, 62, 63, 65, 69, PDF documents 1, 3, 4, 8, 9, 10, 11, EML(X) Files records 1 en 2, E-mail Attachments records 3 t/m 11, Email Attachments record 8 en Apple Mail Fragments record 4 en PDF documents (akten van levering en PDF documents record 13 en record 14.”

5.Juridisch kader

5.1

Voor bepaalde beroepsgroepen – waaronder het notariaat – geldt dat de relatie met hun cliënt wordt gekenmerkt door een hoge mate van vertrouwelijkheid. Om deze vertrouwelijkheid te verzekeren rust op de notaris een geheimhoudingsplicht en beschikt hij over een daarmee samenhangend verschoningsrecht. Op grond van art. 218 Sv Pro kan degene die uit hoofde van zijn beroep tot geheimhouding is verplicht, zich op zijn verschoningsrecht beroepen over hetgeen waarvan de wetenschap aan hem als zodanig is toevertrouwd.^[4]In het
Notaris Maas-arrest van 1 maart 1985 overwoog de Hoge Raad dat de grondslag van dat verschoningsrecht moet worden gezocht “
in een in Nederland geldend algemeen rechtsbeginsel dat meebrengt dat bij zodanige vertrouwenspersonen het maatschappelijk belang dat de waarheid in rechte aan het licht komt, moet wijken voor het maatschappelijk belang dat een ieder zich vrijelijk en zonder vrees voor openbaarmaking van het besprokene om bijstand en advies tot hen moet kunnen wenden.”^[5]

5.2

Het verschoningsrecht is een recht dat toekomt aan de verschoningsgerechtigde; het is primair aan hem om te beoordelen in welke situaties en onder welke omstandigheden hij een beroep doet op dat verschoningsrecht. Als hij meent dat een bepaald stuk onder zijn verschoningsrecht valt, dan dient dit standpunt in beginsel te worden geëerbiedigd.^[6]De hoofdregel is dat alleen inbreuk gemaakt kan worden op de hiervoor genoemde vertrouwelijkheid als de verschoningsgerechtigde daarvoor zelf toestemming geeft, bijvoorbeeld omdat hij van oordeel is dat zijn verschoningsrecht ten aanzien van een bepaald stuk niet in het geding is. Die hoofdregel komt ook tot uitdrukking in art. 98 lid 1 Sv Pro: brieven of andere geschriften die onder de geheimhoudingsplicht van een verschoningsgerechtigde vallen kunnen niet bij hen in beslag worden genomen, “
tenzij met hunne toestemming”.

5.3

Op een aantal beperkte gronden kunnen stukken – in afwijking van de hoofdregel – ook zonder toestemming van de verschoningsgerechtigde in beslag worden genomen. Het gaat dan om gevallen waarin de verschoningsgerechtigde zich ten aanzien van de stukken op zijn verschoningsrecht beroept, maar er redelijkerwijs geen twijfel over kan bestaan dat dit standpunt onjuist is.^[7]Het oordeel of hiervan sprake is, komt in eerste instantie toe aan de rechter-commissaris. Hij mag daartoe – voor zover noodzakelijk – kennisnemen van de inhoud van die stukken.^[8]Zo’n geval doet zich bijvoorbeeld voor als de verschoningsgerechtigde zich op zijn verschoningsrecht beroept ten aanzien van stukken die voorwerp van een strafbare feit uitmaken of tot het begaan daarvan hebben gediend (zogenaamde
corpus delictien
instrumenta delicti).^[9]Op grond van art. 98 lid 5 Sv Pro vallen dergelijke stukken immers niet onder de geheimhoudingsplicht, zodat zij ook geen object kunnen zijn van het verschoningsrecht.

5.4

Als de rechter-commissaris tot het oordeel komt dat de stukken onder het verschoningsrecht vallen, kan desondanks op grond van “zeer uitzonderlijke omstandigheden” het verschoningsrecht worden doorbroken. Al in het
Notaris Maas-arrest erkende de Hoge Raad dat zich “
zeer uitzonderlijke omstandigheden laten denken waarin het belang dat de waarheid aan het licht komt – ook ten aanzien van datgene waarvan de wetenschap hem als zodanig is toevertrouwd – moet prevaleren boven het verschoningsrecht.”^[10]Soms weegt het belang van de waarheid dus zwaarder dan het verschoningsrecht en kunnen stukken waarover het verschoningsrecht zich uitstrekt – in weerwil van (de tekst van) art. 98 lid 1 Sv Pro – toch in beslag worden genomen en (vervolgens) worden gebruikt in een opsporingsonderzoek en/of een vervolging. Ook hier is het in eerste instantie de rechter-commissaris die oordeelt over de vraag of sprake is van zeer uitzonderlijke omstandigheden.

5.5

De vraag welke omstandigheden zo uitzonderlijk zijn dat zij ertoe leiden dat het belang van de waarheidsvinding zwaarder moet wegen dan het verschoningsrecht, is volgens de Hoge Raad niet in algemene zin te beantwoorden. De rechter zal zijn oordeel dat sprake is van zulke omstandigheden – en dus van een uitzondering op de hoofdregel – goed moeten motiveren.^[11]De omstandigheid dat de verschoningsgerechtigde zelf als verdachte is aangemerkt, is op zichzelf onvoldoende voor de doorbreking van zijn verschoningsrecht.^[12]Het voorgaande kan evenwel anders zijn als de verschoningsgerechtigde wordt verdacht van een ernstig strafbaar feit, zoals het vormen van een crimineel samenwerkingsverband met bepaalde cliënten. In dat geval zal het belang van die cliënten dat de verschoningsgerechtigde geheim houdt wat zij hem in die criminele aangelegenheid hebben verteld, moeten wijken voor het belang dat de waarheid aan het licht komt.^[13]In die situatie komt de cliënt en zijn vertrouwenspersoon (de – in beginsel – verschoningsgerechtigde) als het ware in gezamenlijkheid geen beroep op vertrouwelijkheid toe, omdat het verschoningsrecht voor het bespreken van criminele aangelegenheden niet is bedoeld.

5.6

De jurisprudentie van de Hoge Raad sluit niet uit dat de doorbreking van het verschoningsrecht op grond van zeer uitzonderlijke omstandigheden ook kan worden aanvaard ten aanzien van een verschoningsgerechtigde tegen wie géén verdenking bestaat. Die gevallen hebben zich tot nu toe in de jurisprudentie altijd beperkt tot het verschoningsrecht op medisch vlak.^[14]Het doorbreken van het verschoningsrecht van een niet-verdachte advocaat of notaris is nog zonder precedent.^[15]Uit het arrest van 24 september 2024 in de vorige cassatieronde in de onderhavige zaak kan evenwel worden afgeleid dat de doorbreking ook mogelijk is in zo’n situatie, dus in het geval van een niet-verdachte advocaat of notaris.^[16]Ware dit anders, dan laat zich niet verklaren waarom de Hoge Raad in het betreffende arrest overweegt dat de rechtbank had moeten onderzoeken of ook specifiek ten aanzien van de (niet-verdachte) klager sprake was van zeer uitzonderlijke omstandigheden. Desalniettemin volgt uit de jurisprudentie van de Hoge Raad dat de omstandigheid dat de verschoningsgerechtigde als verdachte is aangemerkt, in dit verband een (zeer) relevante omstandigheid is voor de beoordeling van die vraag.^[17]

5.7

De vraag is welke omstandigheden – naast het al dan niet bestaan van een verdenking tegen de verschoningsgerechtigde – relevant moeten worden geacht bij de beoordeling of sprake is van zeer uitzonderlijke omstandigheden die doorbreking van het verschoningsrecht (kunnen) rechtvaardigen. Verschillende arresten van de Hoge Raad over het medisch verschoningsrecht bevatten vanaf 2008 een vooropstelling waarin de Hoge Raad een aantal gezichtspunten formuleert voor de beoordeling van de vraag of sprake is van zeer uitzonderlijke omstandigheden.^[18]In het kader van het verschoningsrecht van een advocaat of notaris ziet men deze vooropstelling voor het eerst terug in het arrest van 24 september 2024. Het gaat volgens de Hoge Raad om:

(i) de aard en de ernst van het strafbaar feit waarvan het vermoeden bestaat dat het is begaan;

(ii) de aard en de inhoud van het materiaal waarover zich het verschoningsrecht uitstrekt in verband met het belang dat door het verschoningsrecht wordt gediend;

(iii) de mate waarin de betrokken belangen van de cliënt worden geschaad als het verschoningsrecht wordt doorbroken;

(iv) de omstandigheid dat de gegevens niet op een andere manier kunnen worden verkregen.^[19]

5.8

Naast de vraag of op grond van deze gezichtspunten sprake is van zeer uitzonderlijke omstandigheden, dient de rechter te beoordelen of de stukken redelijkerwijs in een
zodanig direct verbandstaan met het strafbare feit waarvan het vermoeden bestaat dat dit is begaan, dat deze gegevens kunnen dienen om de waarheid aan het licht te brengen.^[20]AG Frielink spreekt in dit kader van een voorwaarde voor de eventuele doorbreking van het verschoningsrecht met betrekking tot een concreet document.^[21]Ook als in een bepaalde situatie sprake is van zeer uitzonderlijke omstandigheden, dan kan het verschoningsrecht niet worden doorbroken ten aanzien van een individueel stuk indien dat stuk redelijkerwijs van geen belang is voor de waarheidsvinding. Dat laatste belang kan dan immers uit de aard der zaak eenvoudigweg niet prevaleren en kan daarmee ook geen rechtvaardiging vormen voor een doorbreking van het verschoningsrecht. Het gaat hier, zo bezien, om een soort veiligheidsklep in het toetsingskader van de Hoge Raad, die ervoor zorgt dat het verschoningsrecht niet onnodig wordt doorbroken. Hiermee hangt samen dat de inbreuk op het verschoningsrecht volgens de Hoge Raad nooit verder mag gaan dan strikt noodzakelijk is voor het aan het licht brengen van de waarheid van het betreffende feit.^[22]

5.9

Kort samengevat komt het hiervoor besproken kader op het volgende neer.

5.1

Eerst moet worden beoordeeld of de stukken onder het verschoningsrecht vallen. In beginsel moet het standpunt daarover van de verschoningsgerechtigde worden gevolgd, tenzij dat standpunt evident onjuist is. Als dat laatste het geval is, dan kunnen de stukken zonder toestemming van de verschoningsgerechtigde in beslag worden genomen. Stukken die wel onder verschoningsrecht vallen, kunnen slechts zonder toestemming in beslag worden genomen als zich zeer uitzonderlijke omstandigheden voordoen die maken dat het belang van de waarheidsvinding zwaarder weegt dan het verschoningsrecht. De Hoge Raad noemt een aantal gezichtspunten die daarbij van belang zijn, te weten de aard en ernst van het strafbare feit, de aard en inhoud van het verschoningsgerechtigde materiaal, de mate waarin de belangen van de cliënten van de verschoningsgerechtigde worden geschaad bij doorbreking van het verschoningsrecht en de omstandigheid dat de gegevens niet op een andere manier kunnen worden verkregen. Voorts geldt dat het verschoningsrecht slechts kan worden doorbroken ten aanzien van die stukken die redelijkerwijs van belang kunnen zijn voor de waarheidsvinding en dat de inbreuk op het verschoningsrecht niet verder mag gaan dat strikt noodzakelijk is voor die waarheidsvinding.

5.11

Procedureel is het – zoals gezegd – in eerste instantie de rechter-commissaris die zich over de hiervoor genoemde vragen moet buigen. De verschoningsgerechtigde kan op grond van art. 98 lid 4 Sv Pro een klaagschrift indienen tegen de beslissing van de rechter-commissaris. Zolang er niet onherroepelijk over het beklag is beslist, mag door de opsporende instanties geen kennis worden genomen van de inhoud van het beslag (art. 98 lid 3 Sv Pro). Op de behandeling van het op grond van art. 98 lid 4 Sv Pro ingediende klaagschrift door de rechtbank is art. 552a Sv van toepassing, met dien verstande dat de rechtbank niet kan volstaan met een marginale toetsing of de zeer uitzonderlijke omstandigheden zich voordoen; zij zal zich op grond van de stukken en het onderzoek in raadkamer een eigen, zelfstandig oordeel moeten vormen.^[23]

6.De bespreking van het eerste middel

6.1

Het eerste middel klaagt over de gegrondverklaring van het klaagschrift. In het bijzonder wordt geklaagd over het oordeel van de rechtbank dat niet kan worden vastgesteld dat sprake is van een zodanig verband tussen de inbeslaggenomen stukken waarop het verschoningsrecht rust en de verdenking (jegens anderen dan de klager), dat een inbreuk op het verschoningsrecht noodzakelijk is, en dat evenmin kan worden vastgesteld dat de relevante gegevens niet op andere wijze kunnen worden verkregen. Dat oordeel getuigt volgens de steller van het middel van een onjuiste rechtsopvatting en/of is – in het licht van hetgeen de rechtbank heeft vastgesteld, dan wel hetgeen de officier van justitie heeft aangevoerd – niet zonder meer begrijpelijk.

6.2

In de eerste plaats bevat het middel de klacht dat de rechtbank de vraag of sprake is van zeer uitzonderlijke omstandigheden mede heeft ingevuld aan de hand van een criterium dat in de kern ziet op de vraag of de stukken van belang zijn voor de waarheidsvinding. De rechtbank heeft immers overwogen dat specifiek had moeten worden geduid wat de directe link is tussen de stukken en de verdenking. Volgens de steller van het middel gaat het hier echter om twee van elkaar te onderscheiden vraagstukken: enerzijds de vraag of sprake is van zeer uitzonderlijke omstandigheden en anderzijds de vraag of de stukken redelijkerwijs van belang kunnen zijn voor de waarheidsvinding.

6.3

Op zichzelf ben ik met de steller van het middel eens dat het hier gaat om twee afzonderlijke vragen. Ik heb het ‘criterium van het belang voor de waarheidsvinding’ – zoals het in de schriftuur wordt genoemd – hiervoor omschreven als een ‘veiligheidsklep’ die dient te voorkomen dat het verschoningsrecht wordt doorbroken ten aanzien van stukken die niet van belang zijn voor de waarheidsvinding. De vraag of sprake is van zeer uitzonderlijke omstandigheden die maken dat het belang van de waarheid zwaarder weegt dan het verschoningsrecht is van een andere aard. De beantwoording van die vraag kan niet uitsluitend worden ingevuld aan de hand van een criterium dat in de kern ziet op de vraag of de stukken al dan niet kunnen dienen om de waarheid aan het licht te brengen.^[24]

6.4

Wel verdient opmerking dat de Hoge Raad in zijn toetsingskader “de aard en inhoud van het materiaal waarover zich het verschoningsrecht uitstrekt” noemt als één van de gezichtspunten die in het kader van zeer uitzonderlijke omstandigheden een rol speelt. De opvatting dat de
inhoudvan de stukken – en de daarmee samenhangende beoordeling van het (potentiële) belang van die stukken voor de waarheidsvinding – geen rol mag spelen bij de vraag of sprake is van zeer uitzonderlijke omstandigheden, wordt dus tot op zekere hoogte ontkracht door het toetsingskader van de Hoge Raad en vindt ook geen steun in de rechtspraak ter zake. In HR 17 september 2024, ECLI:NL:HR:2024:1170 herhaalt de Hoge Raad bijvoorbeeld de overweging van de rechtbank dat “het medisch dossier en het verpleegkundig dossier een wezenlijke bijdrage kunnen leveren aan de waarheidsvinding”.^[25]En in HR 5 juli 2011, ECLI:NL:HR:2011:BP6141 speelt wat de Hoge Raad betreft een rol dat de rechtbank in aanmerking heeft genomen dat “de inbeslaggenomen gegevens van cruciaal belang zijn voor het aan de dag brengen van de waarheid omtrent de gerezen verdenking”.^[26]

6.5

De vraag is in wezen of de rechtbank hier – net als in HR 18 februari 2025, ECLI:NL:HR:2025:302 – haar beoordeling van de vraag of sprake is van zeer uitzonderlijke omstandigheden heeft ingevuld met een criterium dat in de kern niet meer behelst dan een beantwoording van de vraag of de stukken kunnen dienen om de waarheid aan het licht te brengen. Simpeler gezegd: leunt het oordeel van de rechtbank teveel op de overweging dat de officier van justitie geen directe link heeft aangeduid tussen de stukken en de verdenking?

6.6

Ik meen van niet. De bestreden overweging van de rechtbank moet worden gelezen in samenhang met de daaraan voorafgaande overweging van de rechtbank dat de datering van veel stukken buiten de periode valt waarop de verdenking ziet.^[27]In de door de rechtbank te maken afweging tussen het belang van de waarheidsvinding enerzijds en het belang van het verschoningsrecht anderzijds, relativeert deze vaststelling – zo begrijp ik de rechtbank – het belang van die waarheidsvinding. Met de overweging van de rechtbank dat de officier van justitie geen directe link tussen de stukken en de verdenking heeft geduid, heeft de rechtbank tot uitdrukking gebracht dat het belang van de waarheidsvinding – gegeven de omstandigheid dat de datering van de stukken buiten de periode van de verdenking valt – onvoldoende kracht is bijgezet.

6.7

Wat mij betreft heeft de rechtbank hiermee gedaan wat de Hoge Raad in deze zaak in het voorgaande arrest van 24 september 2024 van haar heeft gevraagd.^[28]De rechtbank heeft (mede) aan de hand van de aard en inhoud van het materiaal onderzocht of ook ten aanzien van [betrokkene 3] en [betrokkene 4] het belang van waarheidsvinding prevaleert boven hun verschoningsrecht. Het oordeel van de rechtbank getuigt in zoverre niet van een onjuiste rechtsopvatting.

6.8

Het middel faalt in zoverre.

6.9

In het middel wordt ook geklaagd dat de rechtbank het toetsingskader onjuist heeft toegepast, dan wel haar beslissing niet toereikend heeft gemotiveerd. De beschikking van de rechtbank geeft volgens de steller van het middel geen blijk van een op het belang van het verschoningsrecht van de klager in de onderhavige zaak toegespitste overweging.

6.1

De rechtbank heeft na terugwijzing van de zaak – na te hebben overwogen dat het gaat om (een vermoeden van) zeer ernstige delicten, gepleegd in een lang tijdsbestek en betrekking hebbend op grote geldbedragen, die de kern van de werkzaamheden van de notaris raken – geoordeeld dat zich in deze zaak geen zeer uitzonderlijke omstandigheden voordoen die doorbreking van het verschoningsrecht van [betrokkene 3] en [betrokkene 4] rechtvaardigen en daarbij in aanmerking genomen:

(i) dat het in deze zaak gaat om een niet-verdachte klager;

(ii) dat de datering van veel stukken buiten de periode vallen waarop de verdenking ziet;

(iii) dat niet duidelijk is dat de relevante gegevens niet op andere wijze verkregen kunnen worden verkregen, waarbij van belang is dat een aantal documenten ziet op gegevens van de Kamer van Koophandel en het Kadaster.

6.11

Zoals ik hiervoor al heb aangegeven, is de omstandigheid dat [betrokkene 3] en [betrokkene 4] – als verschoningsgerechtigden – niet worden verdacht van enig strafbaar feit, een zeer relevante omstandigheid. Tot nu toe is de doorbreking van het verschoningsrecht van een niet-verdachte advocaat of notaris (in cassatie) nog niet aan de orde geweest. Op grond van deze omstandigheid, in combinatie met de omstandigheid dat het met de stukken gediende belang van de waarheidsvinding kan worden gerelativeerd doordat de datering van die stukken buiten de periode valt waarop de verdenking ziet, is het oordeel van de rechtbank dat zich in deze zaak in relatie tot [betrokkene 3] en [betrokkene 4] geen zeer uitzonderlijke omstandigheden voordoen die de doorbreking van het verschoningsrecht rechtvaardigen (ofwel en anders gezegd: dat het belang van de waarheidsvinding in dit geval om die redenen niet prevaleert boven het verschoningsrecht), niet onbegrijpelijk en toereikend gemotiveerd.

6.12

Dat de rechtbank – zoals de steller van het middel op zichzelf terecht aanvoert – niet kenbaar in haar afweging heeft betrokken in welke mate de belangen van de betrokken cliënten bij de doorbreking van het verschoningsrecht worden geschaad, doet daar niet aan af en betekent ook niet dat de rechtbank de terugwijzingsopdracht heeft miskend. Het gaat hier immers om één van de door de Hoge Raad genoemde gezichtspunten die van belang kunnen zijn bij de vraag of zich zeer uitzonderlijke omstandigheden voordoen. De rechtbank kon – als opgemerkt – op grond van de hiervoor genoemde omstandigheden oordelen dat die zeer uitzonderlijke omstandigheden zich niet voordoen.

6.13

Het middel faalt ook in zoverre.

6.14

Tot slot voert de steller van het middel nog aan dat de rechtbank tot nader onderzoek had moeten overgaan betreffende de aard en de inhoud van het verschoningsgerechtigd materiaal. Immers, de geheimhoudersofficier en de rechter-commissaris hebben in de kern het standpunt ingenomen dat de stukken verwijzingen bevatten naar de in het onderzoek betrokken transacties, de panden waarop de verdachte transacties betrekking hebben en de personen die daarbij betrokken zouden zijn.

6.15

Ook deze klacht faalt naar mijn idee. De rechtbank heeft – indachtig het arrest van de Hoge Raad van 24 september 2024 waarin het oordeel dat zich zeer uitzonderlijke omstandigheden ten aanzien van de klager voordeden niet in stand bleef – het belang van het verschoningsrecht afgezet tegen het belang dat de waarheid aan het licht komt. Het belang van dat verschoningsrecht wordt hier versterkt door de omstandigheid dat [betrokkene 3] en [betrokkene 4] niet worden verdacht van enig strafbaar feit, terwijl het belang van de waarheidsvinding wordt gerelativeerd door de omstandigheid dat de datering van die stukken buiten de periode valt waarop de verdenking ziet en onvoldoende duidelijk is geworden dat sprake is van een
zodanig verbandtussen de in beslag genomen stukken waarop het verschoningsrecht rust en de verdenking, dat doorbreking van het verschoningsrecht van de klager wordt gerechtvaardigd. Dat laatste is overigens niet hetzelfde als de omstandigheid dat de stukken in het geheel niet van belang (kunnen) zijn voor de waarheidsvinding. Op grond van die afweging is de rechtbank tot het oordeel gekomen dat zich in deze zaak geen zeer uitzonderlijke omstandigheden voordoen. Dat oordeel is – als opgemerkt – naar mijn oordeel niet onbegrijpelijk en toereikend gemotiveerd. Tot een nader onderzoek was de rechtbank – anders dan de steller van het middel voorstaat – niet gehouden.

7.Het tweede middel

7.1

Het tweede middel klaagt over het oordeel van de rechtbank dat stukken die via het openbare register kunnen worden opgevraagd onder het verschoningsrecht vallen.

7.2

Het gaat de steller van het middel om de volgende overweging van de rechtbank:

“De rechtbank is van oordeel dat de stukken die via het openbare register kunnen worden opgevraagd, ook onder het verschoningsrecht van klager vallen, omdat ook ten aanzien van deze stukken niet gezegd kan worden dat er redelijkerwijs geen twijfel over bestaat dat het standpunt van klager onjuist is. Dit betreffen de stukken:

- Beslag [betrokkene 4] - Axiom 1: PDF documents (akten van levering, PDF documents record 13 en record 14

- Beslag [betrokkene 3] - Axiom 1: Word documents records 43, 102, 312 en 385.”

7.3

Volgens de steller van het middel getuigt het oordeel dat er een verschoningsrecht kan rusten op gegevens die (volledig) in openbare registers zijn opgenomen, van een onjuiste rechtsopvatting.

7.4

De rechtbank heeft over de genoemde stukken geoordeeld dat “niet gezegd kan worden dat er redelijkerwijs geen twijfel over bestaat dat het standpunt van klager onjuist is”. Het standpunt van de klager dat deze stukken onder het verschoningsrecht van [betrokkene 3] en [betrokkene 4] vallen, is volgens de rechtbank dus niet evident onjuist. In dat verband heeft de rechtbank overwogen dat stukken die via het openbaar register kunnen worden opgevraagd, ook onder het verschoningsrecht van [betrokkene 3] en [betrokkene 4] vallen. Die laatste overweging van de rechtbank is – gelezen tegen de achtergrond van het standpunt dat de klager ten aanzien van deze stukken heeft ingenomen – moeilijk te plaatsen. In het hiervoor al besproken schriftelijke standpunt van 26 mei 2025 is over de desbetreffende stukken het volgende opgemerkt:

“31. Voor de akten van levering geldt dat dit verschoningsgerechtigd materiaal betreft. Klager kan niet beoordelen of de informatie die in deze akten is opgenomen ook integraal in openbare registers (zoals het kadaster) is opgenomen.

[…]

61. Het bestand 'Kvk Ch.L. Geerts.doc' (records 43, 102, 312, 385) lijkt - naar het zich laat aanzien - telkens een uittreksel uit een openbaar register. Het gaat hier echter steeds om Word documenten, geen daadwerkelijke uittreksels KvK (pdf-documenten) die één-op-één afkomstig zijn uit een openbaar register. Ook kan klager geenszins uitsluitend dat de in dit document opgenomen gegevens verschoningsgerechtigde informatie bevat die niet uit openbare bron kan worden verkregen. Voor deze stukken geldt dan ook dat het verschoningsrecht in de weg staat aan vrijgave van deze stukken aan het OM (verwezen wordt naar alinea's 25 t/m 27) en de inbeslagneming c.q. beslissing tot vrijgave aan het OM niet voldoet aan het vereiste van subsidiariteit (de inbeslagneming c.q. vrijgave aan het OM mag uitsluitend plaatsvinden als er geen ander, minder ingrijpend alternatief is om hetzelfde doel te bereiken; de inbreuk op het verschoningsrecht moet dus strikt beperkt blijven tot het noodzakelijke om het doel van de waarheidsvinding te bereiken).

[…]

86. Twee bestanden, te weten 'Afschrift openbaar register _ digitaal Hyp3 dl 56329 nr 166.pdf' (record 13) en 'Afschrift openbaar register _ digitaal Hyp4 dl 50746 nr 121.pdf (record 14), bevatten op zichzelf vertrouwelijke, verschoningsgerechtigde informatie betreffende van voor notaris [betrokkene 3] verleden akten, maar lijken afschriften uit openbare registers. Klager kan echter niet nagaan of alle informatie in deze documenten ook daadwerkelijk openbaar is. Voor deze stukken geldt dan ook dat het verschoningsrecht in de weg staat aan vrijgave van deze stukken aan het OM en de inbeslagneming c.q. beslissing tot vrijgave aan het OM niet voldoet aan het vereiste van subsidiariteit (zie alinea's 25 t/m 27 en 61). Het beklag dient ook ten aanzien van deze stukken gegrond te worden verklaard.”

7.5

Het is aldus de vraag waar de rechtbank op heeft gebaseerd dat het hier gaat om stukken die via openbare registers kunnen worden opgevraagd. Uit het standpunt van de klager kan immers niet worden afgeleid dat het hier gaat om stukken die via openbare registers kunnen worden opgevraagd: er is juist gesteld dat er te weinig informatie is om te beoordelen of de gegevens uit de stukken (volledig) zijn opgenomen in openbare registers.^[29]Tegen die achtergrond roept de overweging van de rechtbank vraagtekens op. Kennelijk heeft de rechtbank hiermee het zekere voor het onzekere willen nemen: zelfs als de door de klager (expliciet) in het midden gelaten mogelijkheid dat de stukken via openbare registers zijn op te vragen, dan nog vallen ze naar het oordeel van de rechtbank onder het verschoningsrecht.

7.6

Die overweging was onnodig. De rechtbank had hier immers zonder moeilijkheden – in lijn met het hiervoor geciteerde standpunt van de klager – kunnen overwegen dat niet duidelijk is of de stukken enkel en alleen informatie bevatten die in openbare registers is opgenomen, zodat daarom het standpunt van de klager dat de stukken onder het verschoningsrecht vallen, moet worden geëerbiedigd.

7.7

Die overweging is bovendien onjuist. Uit een arrest van 25 maart 2025 – waarop ook de steller van het middel wijst – kan worden afgeleid dat een verschoningsgerechtigde geen beroep op zijn verschoningsrecht toekomt ten aanzien gegevens die openbaar zijn geworden en daarmee in zoverre hun vertrouwelijke karakter hebben verloren.^[30]Ik ga ervan uit dat dat volgens de Hoge Raad ook geldt ten aanzien van gegevens die al van meet af aan openbaar zijn doordat zij – bijvoorbeeld – via het openbare register van het Kadaster of de Kamer van Koophandel door een ieder kunnen worden opgevraagd. Ook voor die gegevens geldt immers dat zij het door de Hoge Raad vereiste vertrouwelijke karakter ontberen.

7.8

Het oordeel van de rechtbank dat stukken die via het openbare register kunnen worden opgevraagd, ook onder het verschoningsrecht van [betrokkene 3] en [betrokkene 4] vallen, getuigt – gelet op hetgeen hiervoor is opgemerkt – van een onjuiste rechtsopvatting.

7.9

Het middel is terecht voorgesteld.

7.1

De vraag is of dit tot cassatie moet leiden. Daarbij stel ik voorop dat, indien de stukken niet onder het verschoningsrecht vallen omdat zij – bijvoorbeeld – volledig openbaar zijn geworden, ten aanzien van die stukken niet de vraag kan rijzen of het verschoningsrecht moet worden doorbroken. Op die stukken rust dan blijkens de hiervoor genoemde uitspraak van de Hoge Raad van 25 maart 2025 immers geen verschoningsrecht (meer). In dat geval had de rechtbank het klaagschrift tegen de beschikking van de rechter-commissaris ten aanzien van deze stukken ongegrond moeten verklaren, zodat het openbaar ministerie vervolgens kennis had mogen nemen van deze stukken.

7.11

Nu het hier volgens de rechtbank gaat om stukken die via openbare registers kunnen worden opgevraagd en dus om gegevens die openbaar zijn, hetgeen kennelijk ook de veronderstelling is waarop het middel is gebaseerd, zie ik evenwel onvoldoende reden om de zaak enkel ten aanzien van deze stukken terug te wijzen naar de rechtbank. Niets staat er immers aan in de weg staat dat het openbaar ministerie via die (openbare) weg de beschikking krijgt over die stukken.

7.12

Dat brengt mij tot de conclusie dat het tweede middel, voor zover het terecht klaagt over de hiervoor genoemde opmerking van de rechtbank, niet tot cassatie behoeft te leiden.

8.Slotsom

8.1

Het eerste middel faalt. Het tweede middel slaagt, maar behoeft niet tot cassatie te leiden.

8.2

Ambtshalve heb ik geen gronden aangetroffen die tot vernietiging van de bestreden beschikking aanleiding behoren te geven.

8.3

Deze conclusie strekt tot niet-ontvankelijkverklaring van de klager in het beroep en tot verwerping van het beroep van het openbaar ministerie.

De Procureur-Generaal

bij de Hoge Raad der Nederlanden

Hoge Raad bevestigt bescherming verschoningsrecht niet-verdachte notarissen bij beslag op digitale gegevens